2023.07.05 Gemeente Westland Gemeenteraad

Als er al gekort of bezuinigd moet worden , zijn wat ons betreft eerst de kapitaalkrachtig sten aan de beurt. We juichen het dan ook toe dat het abonnementstarief voor de huishoudelijke hu lp weer verdwijnt en dat cliënten weer gaan betalen op basis van hun inkomsten. De verwachting is dat dit de gemeente besparing gaat opleveren, maar we hebben in het verleden ook gezien dat andere besparende maatregelen lang niet altijd de besparing opleve rden die we ervan verwachtten. Ik begrijp dan ook de wens van het college om nog € 1 miljoen extra aan besparingen te vinden binnen het sociaal domein. Ik ben echter wel benieuwd hoe het college dat denkt te gaan doen. En we worden daar graag in meegenomen. Terugkomend op onze bewoners, inwoners die gebruik maken van de huishoudelijke hulp, constateer ik dat wij als raad deze doelgroep en hun behoeftes duidelijk in zicht hebben . Voor nu is het te snel en ondoordacht doorgevoerde korten van de uren voor een deel van deze doelgroep gelukkig weer ongedaan gemaakt. Daar zijn we blij mee. Ik hoop dat het niet nodig is om in de toekomst als nog weer uren te gaan herindexeren . Maar als het al nodig is, hoop ik dat daar zorgvuldig mee omgegaan zal worden. En dat zow el deze raad, als de cliënten daar in een veel eerder stadium bij worden betrokken. Een deel s andere groep binnen het sociaal domein zijn de senioren.

Ook deze groep en hun behoefte n hebben wij als raad in beeld. We weten dat we woningen, zowel met als zon der zorg, voor deze doelgroep tekortkomen. Het blijkt alleen lastig om hier echt iets aan te doen. Veel goede projecten lijken maar niet echt van de grond te komen. Het traject rond de tweede Berkenflat loopt bijvoorbeeld al jaren , maar nog altijd is er geen zicht op een concrete datum waarop we kunnen beginnen met de bouw. Deze krapte in woonruimte voor ouderen leidt er ook toe dat deze raad in meerderheid bereid is om in te stemmen met projecten die wat gevoeliger liggen in de samenleving, zoals recent we er aan de Kerklaan in Wateringen. Alles om toch maar te kunnen bouwen voor senioren. Is misschien een suggestie voor andere ontwikkelaars , bijvoorbeeld de Watertoren hier in Naaldwijk, alle appartementen drempelloos , extra handgreepjes, zitjes in de badkamer, traplift in je penthouse. En met een beetje geluk heeft u voor het eind van het jaar nog een verklaring van geen bedenkingen . Er is nog één andere groep binnen het sociaal domein waar bij ik stil zou willen staan. Een groep waar we mijns inziens vaak te weinig oog voor hebben. Dat zijn de jongeren . We zien landelijk – en Westland is daar geen uitzondering op – in toenemende mate jongeren die vastlopen in de maatschappij. Een groeiend aantal jongeren voelt zich ongelukkig .

En deze jongeren zoeken niet alleen hun heil bij de Wmo, maar ook in verdovende middelen . In roken, in drank en drugs. En dat terwijl we weten dat Westland al jarenlang een relatief hoog alcoholgebruik heeft onder jongeren en er indicaties zijn dat ook het drugsgebruik onder jongeren aan de hoge kant is. Twintig jaar geleden speelde deze problematiek ook in IJsland. IJslandse jongeren waren de Europese koplopers op het gebied van drank - en drugsgebruik. En de overheid kon daar toen niets anders doen dan het roer stevig omgooien. Wat ze in IJsland hebben gedaan, is het opzetten van een integrale preventieve aanpak tegen drank- en drugsgebruik onder jongeren. Niet alleen met voorlichting en ontmoediging, maar ook door de onderliggende problematiek weg te nemen die jongeren naar deze middelen leidden. Een integrale aanpak waar ook een stuk sport en cultuur in zit. Alles met het doel om het drank- en drugsgebruik onder jongeren te beperken en hun welbevinden te verhogen. En met succes. In de afgelopen twintig jaar heeft er in IJsland een enorme daling plaatsgevonden in het gebruik van drank en drugs en zijn jongeren aantoonbaar gelukkiger.

28

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

De situatie zoals die nu hier is in Westland is lang niet zo extreem als die van IJsland twintig jaar geleden. Maar dat wil niet zeggen dat wij niets k unnen leren van de aanpak die IJsland hiervoor heeft gehanteerd. Om die reden is het Trimbos Instituut al in 2018 samen met zes Nederlandse gemeentes een project gestart om deze IJslandse aanpak ook in Nederland toe te passen. En ook hier met succes. Dit project is inmiddels uitgegroeid tot een volwaardig programma onder de naam Opgroeien in een kansrijke omgeving , waar jaarlijks extra nieuwe Nederlandse gemeentes zich bij aan kunnen sluiten. Wij van GroenLinks Westland zijn van mening dat deelname aan dit traject ook voor Westland van meerwaarde kan zijn. Het eerstvolgende moment om ons hiervoor op te geven , is al in september. Ik kan me heel goed voorstellen dat lang nog niet iedereen bekend is hiermee. Dus een motie die nu al oproept om daaraan deel te nemen, lijkt me nog wat voorbarig. Maar ook in september 2024 zal weer een nieuw moment zijn om ons in te kunnen schrijven. Dus bij deze wil ik iedereen alvast oproepen, zowel college als raadsleden , om afwast eens te gaan kijken naar dit project , Opgroeien in een kansrijke omgeving. En ik zal hier ook weer op terugkomen bij de begrotingsbehandelingen in november. Afsluitend, nogmaals dank aan het college en de gemeentelijke organisatie voor al hun harde werk.

Wij als raad worden graag blijvend meegenomen in alle ontwikkelingen, zowel op de realistische begroting, het Ravijn, de oplopende kosten binnen het sociaal domein en op alle andere toekomstige ontwikkelingen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan ben ik nu bij de fractie van de ChristenUnie-SGP. De heer Van Harmelen. De heer Van Harmelen: Voorzitter, dank. Het college van burgemeester en wethouders. collega raadsleden, in tegenstelling tot andere jaren zullen er geen algemene beschouwingen vanuit de raadsfracties zijn. De brief van het college van 23 juni jongstleden geld t als leidraad voor de raadsvergadering van vandaag. Er komen drie onderwerpen aan de orde die gezamenlijk behandeld worden. Vaststelling van de jaarstukken 2022 , de vastlegging van de 1e Voortgangsrapportage 2023 en de kennisneming van de Perspectiefnota 2024 . Eerst het voorstel tot vaststelling van de jaarstukken van 2022. De antwoorden op onze technische vragen zijn ontvangen , waarvoor dank. We hebben echter nog enkele aan vullende opmerkingen, naar aanleiding van die beantwoording . Bij de zevende vraag van mijn fractie is een deel van het antwoord in de vraag over li fecoaches weggevallen. We gaan ervanuit tot dit nog gecorrigeerd wordt. En dan bij vraag 10 van mijn fractie, het college streeft naar meer vast personeel en wil de inhuur afbouwen.

We zien dat de laatste jaren het aantal inhuurkrachten alleen maar gestegen is, mede door de krappe arbeidsmarkt. Door de toenemende vergrijzing zal dit naar verwachting niet afnemen. Een punt van zorg en aandacht is welke consequenties dit heeft voor de uitvoering van het beleid, bijvoorbeeld vertraging of uitstel van projecten. Het uitgangspunt is aandacht voor de uitvoerbaarheid van het beleid. Wij willen wonen dienstbaar zijn, groen toevoegen, et cetera. Maar we moeten de realiteit in ogenschouw blijven nemen, vinger aan de pols en, indien nodig, bijsturen. De accountantsverklaring is positief en mijn fractie kan dan ook akkoord gaan met de jaarstukken van 2022. We krijgen het voorstel tot vaststelling van de 1e Voortgangsrapportage 2023. Het is een uitgebreid boekwerk dat veel overeenkomsten heeft met de Voorjaarsnota uit voorgaande jaren. We hebben de aandacht vooral gericht op de eerste 13 pagina's. De overige pagina's zijn onzes inziens een uitwerking van die 13 pagina's. We zijn dan ook van mening dat je de Perspectiefnota niet los kunt zien van de Voortgangsrapportage en we zullen dit ook als één onderwerp bespreken . Dan krijgen we het voorstel tot kennisneming van de Pers pectiefnota van 2024. De speerpunten uit het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie-SGP Westland-fractie zijn de uitgangspunten voor onze visie op de Perspectiefnota 2024.

Dat zijn voor ons centrale toetsstenen. We hebben het dan over betaalbare woningen voor starters en senioren , zorg voor kwetsbare mensen, milieu en dienstbaarheid. En de opdracht van het college is om de begroting van 2024 sluitend te maken. Het begrote tekort is nu ongeveer € 3 miljoen. Een van de vragen aan de gemeenteraad is , de vraag is gesteld door het college, gaan we dat oplossen door een structurele of een incidentele aanpak? Het streven is onzes inziens zoveel mogelijk structureel te dekken, maar de eerste jaren kan daar ook gekozen worden voor incidentele dekking. Zorg voor kwetsbare mensen is een van onze speerpunten, maar uitgaven op dit terrein moeten wel zinvol en zuinig zijn.

29

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Het college moet alle mogelijkheden bekijken om dit te beheersen. Het lijkt echter wel dat nu alles op het bord van de gemeentelijke overheid terech tkomt. Klopt het nog wel in onze samenleving? Liefde en aandacht is nog steeds het beste medicijn en dat lijkt vaak te ontbreken. Want hoe kan het dat de kosten van jeugdzorg de laatste jaren zo explosief zijn toegenomen? En wat kunnen wij doen aan de bure aucratie? Wij willen pleiten voor meer maatwerk en controle op de zwaarte van de ondersteuning svraag. Als leidraad voor deze bijdrage volgen wij verder de brief van het college van 23 juni. Nog even een opmerking vooraf: onze fractie heeft eerder al geplei t voor een tussenbalans van de punten uit het coalitieakkoord en het college Werkprogramma. De vraag is dan ook, welke punten kunnen we al doorstrepen? Hoe wenst u om te gaan met de tekorten van 2026 en 2027 ? En dan wordt bedoeld, gaan we dat door incidentele of structurele dekking dekken ? Onze fractie is van mening dat de begroting 2024 sluitend moet zijn en incidenteel kan worden gedekt. Er is een overschot in 2025 en de begroting van ‘26 en ‘27 kan wat ons betreft op dit moment incidenteel worden gedekt. Maar iedere jaarschijf moet dit wel opnieuw bekeken worden . En in de toekomst moet zeker structureel gedekt gaan worden.

Het sociaal domein, wel of geen bezuinigingsmaatregelen ? Het sociaal domein is een kwetsbaar terrein en daar willen wij als ChristenUnie-SGP Westland-fractie voor opkomen. Aandacht voor kwetsbare jongeren en kwetsbare ouderen is de toetssteen voor de beschaving. We kunnen het voorstel van het college om € 1 miljoen aan besparingen te zoeken wel steunen, met de kanttekening dat er geen abrupte maatregel en genomen zullen worden. Er dient een visie ontwikkeld te worden waarbij het beleid gericht is op het verminderen van de vraag binnen het sociale domein. Het gaat erom dat we met elkaar een koerswijziging inzetten die toekomstbesten dig is. We denken hierbij aan focus op liefde en aandacht binnen het gezin, goede samenwerking met scholen en voortzetting van ondersteuning bij huisartsen vanuit het SKT. Daarnaast is de vraag, hoe kunnen we de bureaucratie verminderen? Punt drie, systematiek. Meerjareninvesteringsprogramma, want dat is dan de LIP-A, LIP-B en de PIP. De ChristenUnie -SGP vindt het positief en transparant dat er een overzicht is gegeven van de investeringen voor de komende zes tot tien jaar. Tegelijk moet blijken of het werkt in de praktijk en zullen we dit proces jaarlijks opnieuw moeten monitoren .

Wat opvalt, is dat bij LIP-B 95 procent van de genoemde projecten onder een verantwoordelijkheid van twee wethouders valt, namelijk de wethouders Ferwerda en Goud swaard. Punt vier, alle voorgestelde concrete maatregelen verwerken , of welke niet? Alle maatregelen zijn uitgewerkt in de Voortgangsrapportage. Een aantal besparende zaken bespreken wij. De maatschappelijke stage. Dat is jammer, maar niet onoverkomelijk. Evaluatie volgt nog. Minder stembureaus en minder aanplakborden lijkt ons geen probleem. De OZB extra verhogen, hier zijn wij absoluut op tegen. We moeten de burgers niet op extra kosten gaan jagen. Veel gezinnen en alleenstaanden hebben het financieel al moeilijk om het eind van de maand te halen. Het overzicht van alternatieve besparingsmogelijkheden . Wij opteren voor 1 procent k orten op alle budgetten. Dit lijkt ons een werkbare richting en het meest redelijk en eerlijk . Maar we vinden wel dat bepaalde onderdelen moeten worden ontzien, bijvoorbeeld zorg aan kwetsbare n. Aan het college de taak wat mogelijk en wenselijk is. Mijn fractie kiest ook voor een positieve grondhouding bij besparingen op groen en recreatie. Daar wordt gesproken over het in rekenin g brengen van de inzet die de gemeente levert bij evenementen. We horen graag wat van het college om welke evenementen het gaat.

Wat ons betreft, behoeft de gemeente aan grootschalige festivals niet bij te dragen . Maar dit ligt anders voor feestweken in de kernen. Ik wil nog even door de lijst besparingsmogelijkheden gaan. Ten eerste is dat groen en recreatie. Wat ons betreft een goed voorstel . Maar, zoals hiervoor al gezegd, medeafhankelijk van het soort evenement . Grondzaken. Er is kennelijk grond te ver kopen. Dit is in tegenspraak met eerdere mededelingen. De vraag is , waar hebben we het nu over? Met andere woorden, hoeveel grond betreft het en waar vinden we deze percelen? We zijn wel voorstander van het beschikbaar stellen van grond voor het bouwen van goedkope starterswoningen. Het volgende punt is inkomstenvoorzieningen. De fractie ChristenUnie-SGP is tegen verlaging van het percentage gemeentelijke minimaregelingen van 120 naar 110 procent . Over het gezondheidsbeleid . De wachtlijsten willen wij abso luut niet laten oplopen. Dit gaat namelijk ten koste van onze kwetsbare inwoners. Jeugdhulp . We zijn tegen het terugbrengen van inzet SKT, omdat dit het kwaliteitsniveau naar beneden brengt. En dat is onwenselijk. Het zwembad Waterman. We zijn tegen het alsnog sluiten van de Waterman .

30

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Er ligt een raadsbesluit en er zijn al de nodige voorbereidingen getroffen , hebben wij in een memo gezien. De hondenbelasting. In de wandelgangen horen wij – dat geldt eigenlijk ook voor andere zaken – wij horen dat de uitvoeringskosten net zo hoog zijn als de opbrengst. In dit geval zou dat om tweeënhalve ton gaan. Over die tweeënhalve ton, zijn daar de uitvoeringskosten al in verwerkt ? Zo ja, dan is dit wat ons betreft bespreekbaar. Begraafplaatsen. Kwaliteitsniveau naar beneden bijstellen is voor ons niet bespreekbaar. Dit zal op kortere termijn misschien een besparing opleveren , maar gaat op de langere termijn voor oplopende kosten zorgen. Ook zijn we geen voorstander van het verhogen van de leges . Begraven is in het Westland al duur genoeg. En dat geldt ook voor de OZB. Wat ons betreft niet verder verhogen dan alleen de inflatiecorrectie . Ik ga naar punt zes, aanvullende suggesties voor besparingsmogelijkheden. We doen hierbij de suggestie – het is natuurlijk maar klein bier, maar alles helpt – om stukjes gemeentegrond bij woningen die geen enkel nut hebben voor de gemeente, te verkopen aan woningbezitters. Dit bespaart op onderhoud en levert extra geld op . Punt zeven, nieuwe ambities die verwerkt kunnen worden in de begroting. We willen aandacht vragen voor tijdige voorlichting c.q. goede communicatie naar onze inwoners over mogelijke bezuinigingen en bespari ngen.

Successen worden vaak wel breed uitgemeten, maar tegenvallers niet. Onze burgers hebben recht op een transparante overheid. Vanuit onze fractie is er nog steeds ambitie voor een plan voor het bouwen van goedkope woningen . Maar dit loopt vast op gebrek aan grond. Misschien levert de suggestie om te onderzoeken voor eventuele verkoop van gronden hier een oplossing voor . Wat betreft de verhuizing van de WOS, deze staat in LIP-B gepland voor 2024. Onze vraag is , wanneer gaat de brug gesloopt worden? Er is immers nog geen definitief plan. Wat ons betreft , heeft de verhuizing van de WOS dan ook geen prioriteit. Misschien graag dat ook andere alternatieven voor de huisvesting van de WOS dan de veiling onderzocht word en door het college. Punt acht, oud-voor-nieuw discussie het komende jaar voortzetten. Wij gaan akkoord met voortzetting van de huidige aanpak. Op deze manier worden wij vr oegtijdig meegenomen in ontwikkelingen. Wel merken wij op dat door de hoeveelheid en gro otte van de stukken het soms moeilijk is om overzicht te houden. Dan punt negen, andere zaken voor begroting 2024 die geen extra geld kosten, maar wel extra aandacht. Op dit moment hebben wij geen discussies . Of het moet zijn, meer omzien naar elkaar.

Dan nog een vraag, hoe gaan de bewoners geïnformeerd worden? Komt er opnieuw een begroting in één oogopslag? Dan nog een enkele opmerking over de pre-MIP, oftewel de PIP. Al die afkortingen . De Naald. In 2020 is onderhoud uitgevoerd. Het begrote bedrag was toen 620.000 eur o. In antwoord op vragen van GBW is onder andere dit antwoord gegeven : de functionele levensduur van het gebouw van theater de Naald – en dat gaat over gebruiksmogelijkheden in capaciteit en kwaliteit – heeft zijn grenzen bereikt. De technische levensduur van dit pand is echter nog niet bereikt. De technische levensduur van diverse installaties van het gebouw is echter wel bereikt. Dat betekent dat , indien deze installaties niet vervangen worden , zo niet meer veilig of überhaupt niet meer te gebr uiken zijn. Het vervangen van deze installaties is al langer uitgesteld, omdat er sprake was van mogelijke nieuwbouw. Het is echter niet mogelijk dit onderhoud nog langer uit te stellen . Aangezien er op zeer korte termijn geen nieuwbouw verwacht wordt, is de kans zeer reëel dat de benoemde technische installaties uitvallen en het theater niet meer kan functioneren. Om deze reden is besloten om in 2020 het onderhoud aan de trekkenwand en toneelvloer uit te voeren. Einde citaat . Wat is nu nog reëel gezien de technische levensduur vanDe voorzitter: Een ogenblikje, de heer Van Harmelen.

Ik zou vragen aan zowel de raad als publiek om even aandacht hebben bij de spreker. En als u een bespreking wil doe n, dat u dat buiten deze raadzaal doet. Gaat u verder. De heer Van Harmelen: Wat is nu nog reëel gezien de technische levensduur van de Naald? We vinden dat hier goed naar gekeken moet worden , om te voorkomen dat onverantwoordelijke investeringen gedaan gaan worden . We hebben het ook nog over de reddingsbrigade i n ’s-Gravenzande. Wat is hier het plan voor? Een vraag van het college. En dan als slotpunt, veel punten uit de PIP -lijst zijn zaken die niet uitgesteld of afgevoerd kunnen worden. We denken hierbij dan als voorbeeld het vervangen van de riolen, onderhoud van bruggen, investeringen in scholen. Hoe denkt het college hierover?

31

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Voorzitter, we kijken uit naar de antwoorden op de door ons gestelde vragen. We wensen het college veel wijsheid. En Gods zegen toe om in deze toch wel moeilijke tijden onze mooie gemeente te besturen. Tot zover de bijdrage van de ChristenUnie-SGP-fractie. De voorzitter: Dank u wel, meneer Van Harmelen. Dan geef ik nu het woord aan de heer De Gier, namens de Partij van de Arbeid. En ik geef even het voorzitterschap over aan de heer Van der Mark. Dan kan ikDe heer Van der Mark: Meneer de Gier, gaat uw gang. De heer De Gier: Voorzitter, mijn bijdrage is niet zo erg dat de burgemeester ervoor hoeft te vluchten. Maar ik zal hem toch redden. Voorzitter, vanmiddag zijn we bij elkaar om te spreken over de gemeentefinanciën over het verleden, het heden en de toekomst . De Partij van de Arbeid kijkt hierbij traditioneel naar een aantal speerpunten. In deze bijdrage zal ik daarom ingaan op d rie zaken, te weten, zorg, zowel voor ouderen als jongeren , de armoede en de woningnood. De Partij van de Arbeid vindt dat de gemeente de zorg voor ouderen met de Wmo redelijk ondersteunt. De kosten lopen door landelijk beleid echter steeds verder op. Door de afschaffing van inkomensafhankelijke bijdrage is het beroep op de Wmo toegenomen. Komende jaren zal de groep 70-plussers met 50 procent groeien.

Dus zonder beperking van de toestroom, zullen ook de kosten voor de gemeente 50 procent gaan stijgen. De Partij van de Arbeid vraagt u dan ook dringend om uw lobby richting de regering voort te zetten, om het abonnementstarief weer te vervangen door een inkomensafhankelijke bijdrage. Andere bezuinigingspogingen stranden op grote weerstanden binnen deze raad, zoals een oud-wethouder vorige maand heeft ondervonden. Ook de kosten van de jeugdzorg stijgen nog steeds. Dit gaat sneller dan op basis van het aantal kinderen verwacht mag worden. De Partij van de Arbeid is een groot voorstander van vroeg signaleren en ondersteuning binnen normale welzijnsvoorzieningen. Dit zou de doorstroom naar de jeugdzorg moeten beperken. Helaas constateert de Partij van Arbeid dat de afgelopen tien jaar preventie moeilijk van de grond komt en dat er geen resultaten zijn behaald. Meer preventie is ook de kern van ons transformatieprogramma , dat moeilijk uit de startblokken komt. De Partij van de Arbeid denkt hiermee pas op de lange termijn kostenbesparingen zijn te realiseren, dus is niet verrast dat de bezuinigingen niet worden gehaald. Bij de lichte zorg voor de jeugd zien we modetrends waarin steeds groter beroep op wordt gedaan.

De Partij van de Arbeid hoopt dan ook dat de landelijke hervormingsagenda snel wordt vastgesteld, zodat we ook in het Westland het beroep op deze regelingen kunnen beperken. Voorzitter, armoede lijkt ingebakken in ons kapitalistisch systeem . Door de hoge inflatie en de achterblijvende loonontwikkeling van de laatste tien jaar, neemt het aantal mensen in armoede schrikbarende vormen aan. Deze situatie wordt niet structureel aangepakt , maar slechts met incidentele tegemoetkomingen verzacht . Tegemoetkomingen van het Rijk, zoals de tijdelijke korting op de energiebelasting of de energietoeslag. Maar ook tegemoetkomingen door de gemeente, door onder andere de aanvullende energietoeslag , het Kindpakket en de gemeentelijke zorgverzekering . Hierdoor stijgen de kost en voor de gemeente. Partij van de Arbeid Westland verwacht niet dat het systeem snel zal veranderen, waarmee de gestegen kosten voor de gemeente ook structureel hoger zullen blijven. Wij vragen het college dan ook om mensen in armoede ruimhartig te blijven helpen. Mochten inwoners, ondanks deze steun , toch in de financiële problemen raken, dan moet de afdeling Schuldhulpverlening sneller met de gemeentelijke kredietbank te hulp schieten. De geschetste capaciteitsproblemen van deze afdeling moet daarom snel worden opgelost. De Partij van de Arbeid wil dus geen bezuinigingen op de inkomensvoorzieningen.

Voorzitter, ons laatste en belangrijkste punt betreft de woningnood . Ondanks miljoenensteun van het Rijk en de provincie, blijft de bouw van betaalbare huur en koopwoningen achter bij de regionale afspraken. In plaats van met de gemeenteraad afgesproken ja arlijkse bouw van 150 sociale huurwoningen en 50 middenhuurwoningen , loopt het aantal nog steeds terug . Kwamen we zes jaar geleden nog 1500 sociale huurwoningen tekort, nu is dat aantal opgelopen naar rond de 2000. Deze coalitie roept dat zij via de flexro ute een tijdelijke oplossing heeft, maar ook deze route lijkt doo d te lopen. Tegen elk bouwplan voor tijdelijke huisvesting van jongeren, voor arbeidsmigranten en voor erkende vluchtelingen is weerstand . Gehoord, meneer Duijsens net, is zelfs een deel van de coalitie tegen. Het wordt tijd dat het college het vastgestelde beleid uitvoert , in plaats van steeds de plannen terug te trekken naar zelf georkestreerde weerstand. Zo wordt de woningnood nooit kleiner.

32

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Maar we bouwen toch meer dan de regio , zult u zeggen. Dat is waar. Peperdure huis voor welgestelden. Dan maakt het plotseling niet meer uit dat ze van buiten het Westland komen . Zolang de eigen laagbetaalde werknemers maar elders gaan wonen. Want die wil je niet naast je deur hebben. Voorzitter, laten we de komende jaren nu ruimhartig met de regio en de Rijksoverheid samenwerken om de woningnood te verlagen en onze jongeren een kans te bieden op een betaalbaarder huur- of koophuis. Daarvoor kunnen we de miljoenen die we al toegezegd hebben gekregen van de provincie en het Rijk goed gebruiken. Voorzitter, afrondend kom ik terug op de vragen van het college. Waar we in de toekomst ruimte kunnen vinden om de meerjarenbegroting sluitend te maken. We hebben tenslotte € 15 miljoen onontkoombare kostenstijging en, waarvan de helft door gestegen zorgkosten en 10 procent door de inkomensvoorzieningen. Zoals uit mijn bijdrage blijkt, hoopt de Partij van de Arbeid dat de reeds ingezette ontwikkelingen daar iets aan gaan doen. Niemand heeft het echter over het stokpaardje van deze coalitie – de groenvoorziening en het afval – die verantwoordelijk zijn voor 15 procent van de kostenstijging. Fijn dat de plantsoenen weer op orde zijn en de gele zakken weg zijn . Maar na deze inhaalslag kan het wel een beetje een tandje minder. Ook wil iedereen dat de gemeente haar werk doet.

Maar met een permanente 7 procent aan vacatures en zelfs 24 procent van personeelsbudget dat opgaat aan externe n, is daar best verbetering in aan te brengen. Breng de inhuur weer terug naar 15 procent, dan wordt al € 7 miljoen bespaard. Samenvattend beveelt de Partij van de Arbeid het college aan om de inkomensvoorziening en de zorgkosten realistisch te begroten en voor de korte termijn niet te veel voordeeltjes in te boeken. In de jaren 2026 en 2027 kan dit wel , als we ervan uitgaan dat dan de inkomensafhankelijke bijdrage , die hervormingsagenda en de transformatie effect hebben gekregen. Verder zullen we investeringen moeten uitstellen . Geen € 100 miljoen inplannen aan investeringen, maar de € 36 miljoen die we ook daadwerkelijk kunnen uitvoeren. Verder kunnen we de inhuur inperken en voor een deel eigen geld inzetten , zolang er nog geen duidelijkheid is over de hoogte van de uitkeringen uit het gemeentefonds voor 2026 en 2027.En natuurlijk bouwen, bouwen, bouwen. Dus een bouwimpuls. De Partij van de Arbeid wenst het college veel wijsheid toe deze zomer bij het opstellen van een begroting. De voorzitter: Dank u wel. Dan ben ik bij de fractie va n Forum voor Democratie. De heer Van der Voort. De heer Van der Voort: Geachte voorzitter, burgemeester, wethouders en ambtsgenoten .

Voor ons ligt de Voorjaarsnota , welke het financieel perspectief is van onze gemeente van de kalenderjaren 2024 tot met 2027. Een perspectief welke voornamelijk afhankelijk is van de inkomsten vanuit het Rijk en derhalve gesproken wordt over een financieel Ravijn. Oftewel, een toekomstig tekort. Oorzaak van het financiële ravijn is de onzekerheid over de inkomsten vanuit het Rijk in het kalenderjaar 2026 en 2027. De gemeente heeft door de jaren een uitvoerende rol gekregen binnen onze democratie en is hiervan afhankelijk van de besluitvorming vanuit de staat. Voorzitter, het college legt de raad een dilemma voor. Namelijk, hoe om te gaan met dit financiële ravijn voor de komende jaren ? Hierbij gaat het college ervan uit dat er druk gezet kan worden op het overleg met het Rijk, om over te gaan tot compensatie op basis van dekking op het tekort. Voorzitter , wij maken geen wetten, noch printen wij het geld. Dit dilemma wordt hierbij teruggegeven door FvD Westland aan het college, aangezien we ook geen glazen bol hebben en no ch de indruk willen geven dat wij controle kunnen houden op onze financiële huishouding. Dit houdt dus ook in dat we ons niet bezighouden met de voorgestelde besparingen , welke voor ons een druppel zijn op een gloeiende plaat.

Ook laten wij ons niet verleiden om een eerder aangenomen amendement inzake toekomst de Waterman te herzien om uitgaven te verminderen. Voorzitter, wij richten ons hoofdzakelijk op de hoofdlijnen binnen het financieel perspectief, conform onze conservatieve waarden. Waarden welke terug te vinden zijn in onze strategie. Wij strijden voor een hechte en vrije Westlandse samenleving, gevormd d oor een leidend Nederlandse cultuur. Een samenleving die v an origine solidair, hardwerkend, innovatief en ondernemend is. Waarin hard werken loont, gezinnen zelfredzaam zijn. Met zelfbeschikking, eigenaarschap en eigendom als uitgangspunten. We zijn voor e en sterk private sector, waarin de gemeente in dienst staat voor haar burgers en ondernemers en de Westlandse samenleving prefereert boven de belangen van de staat. Tenslotte is zij verantwoording verschuldigd aan de burgers die hen hebben gekozen. Klassie ke rechten, zelfs zelfbeschikking en recht tot eigendom prefereren we boven sociale rechten, zoals recht op een uitkering.

33

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Dit zou altijd het uitgangspunt zijn binnen onze werkzaamheden in deze raad, waarmee we ook zeker rekening houden met de balans tussen bijvoorbeeld sociaal en liberaal. Immers , alles waar te voor staat, is slecht. Behalve dan tevreden of tequila. Voorzitter, de hoofdlijnen binnen het financieel perspectief waar we ons oprichten , zijn uiteen te zetten in het faciliteren van het behalen van absurde klimaatdoelstellingen, de massa-immigratie en de betutteling van de samenleving. In de jaarstukken kunnen we lezen over de absolute klimaatplannen , dat we moeten bijdragen aan het terugdringen van de CO2uitstoot, klimaatadaptief bouwen voor het beperken van de klimaatschade, de campagne Westland Woont duurzaam, inzet van energiecoaches en de Dag van de Duurzaamheid, handhaven op energielabels van bedrijven , de Westlandse energieopgave, het plaatsen van zonnepanelen. We hoorden een maand geleden in de commissie dat het energienet het nu net aan aankan. Bij meer teruglever ing volgt er een negatieve balans en moeten de mensen betalen om energie terug te leveren. En zoals in Arnhem we hebben gezien, kan het met brand flink moeilijk worden om te blussen. Aardgas vrijmaken voor woningen en bedrijven , de stikstofhoax. En zoals we vorige week hoorden in de Tweede Kamer, zowel landelijk, 28 miljard euro betalen voor 0,000036 graden minder verwarming van de aarde.

Nogmaals , 28 miljard euro gaan we uitgeven voor 0,000036 graden. Dit zijn maatregelen die ons niets brengen , behalve een enorme kostenpost en de vernietiging van ons landschap. Wat F vD Westland betreft, kunnen deze plannen direct de grijze bak in, want gelukkig zijn de gele vuilniszakken verdwenen. De massa-immigratie. Een enorme druk op de huizenmarkt, waardoor de wachtrijen lang zijn en de huizenprijzen enorm zijn. Woonlocaties zoeken , zoals de flexroute, en bijvoorbeeld de aankoop van Carlton Hotel, wat de heer Van Koppen al zei, 8 miljoen euro. Sociale onrust door de bevolkingstransitie. Druk op handhaving en politie neemt toe . Flexwonen op de Molenweg. Dat is een kleine vijf ton. Hierbij de besparing, die kan wat ons betreft meteen de prullenbak in. De betutteling van onze samenleving . Een rookvrije generatie. Alcoholverbod in de sportkantines. Gelukkig is er herzien, maar dat zijn de plannen waarmee we bezig zijn . Campagnes tegen het eten van vlees, promoten van vegetarisch eten en het uiteindelijk eten van insecten. Dit is overheidsbemoeienis in alle aspecten van het leven. Immers , Vadertje Staat weet wat het beste voor je is. Hier zou den we wat ons betreft besparingen uithalen , waarmee we in de toekomst minder afhankelijk zullen zijn van de staat en de leefbaarheid binnen onze dorpskernen kunnen borgen.

Ambtsgenoten, we leven een bizarre tijd , waarin het moeilijk is om de leefbaarheid binnen onze dorpskernen te borgen, laat staan te verbeteren. Desalniettemin h ou ik vertrouwen in u als raad en wens ik jullie alle wijsheid en geduld toe. Onze fractiekamer of onze flexkamer, hoe dan ook, iedereen weet ons te vinden. Wij staan altijd open voor een gesprek. Ik dank jullie wel. De voorzitter: Dank u wel. Fractie Van Vliet. Mevrouw Van Vliet. Mevrouw Van Vliet: Geachte voorzitter, college en raadsleden en – voor zij die thuis meekijken – inwoners van onze glazen stad , het Westland. Vandaag bespreken we de financiële verantwoording van het afgelo pen jaar, de Perspectie fnota, en vraagt u onze fractie om in de opmaat naar de nieuwe begroting richtinggevende uitspraken. Ik begin met de eerste. We gaan akkoord met de toegezonden jaarstukken en de financiële verantwoording en verwerking over 202 2. Dank voor al het werk dat hierin is gaan zitten. Voor wat betreft de Perspectie fnota, start ik graag met een groot compliment . Wat andere colleges in veel andere gemeenten niet is gelukt , doet dit college wel. Een realistische doorrekening en het beeld geven voor de komende vier tot vijf jaar. Dat is knap en dat snijdt hout.

Uw college komt uit op een tekort dat ongeveer 1 procent van de begroting zou bedragen en vraagt ons nu om deze echt sluitend te krijgen , door te komen met richtinggevende uitspraken. Dat s tellen wij als Fractie Van Vliet op prijs. En we komen daarom ook met een motie, waarin wij de steun van alle raadsleden die hier aanwezig zijn, vragen die de kern van ons standpunt helder maakt. Uw college geeft aan dat we in de komende jaren moeten bezuinigen en vraagt om zoekgebieden of daar waar lastenverzwaring op zijn plaats is. Wij zijn ervan overtuigd dat we aan de vooravond van die bezuinigingen eerst bij de meerderheid overeen moeten komen dat de meest kwetsbare inwoners de komende jaren buiten de ze verdere bezuinigingen gaan vallen. Dit om de kloof tussen kwetsbaren en zij die dat niet zijn niet te vergroten, maar eerder te verkleinen.

34

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Dat betekent zodra het kabinet de uitwerking van de hervormingsagenda en de inkomensafhankelijke bijdrage aanrei kt, wij onmiddellijk met uw college in gesprek willen om de effecten op de meest kwetsbare inwoners te bespreken. Deze Perspectiefnota gaat over de toekomst. In diezelfde toekomst zal de gemeente de mogelijkheid worden geboden om bij wet zelf belastingen te mogen innen. Ook hierbij willen wij als Fractie Van Vliet direct met uw college aan tafel zitten , om opnieuw kwetsbare inwoners te ontzien en de sterkere schouders ook hier de lasten te laten dragen. Tot slot merkt u college op dat dit een Perspecti efnota is. Dat betekent dat er een lonkend perspectief zou moeten zijn , ambitie. Dat ontbreekt wat onze fractie betreft compleet. Een sluitende begroting is geen perspectief of ambitie. Het geeft aan dat een lek in de boot is gerepareerd. Varen en koers zetten, dat is ambitie. De Fractie Van Vliet vraagt in dat kader of het college, naast onze motie, drie concrete herkenbare ambitie zal opnemen in haar plannen. De voorzitter: Kunt u tot een afronding komen, mevrouw Van Vliet? Mevrouw Van Vliet: Een toevoeging van een bibliotheek op de Flora Campus, daadwerkelijke gemeentelijke zorg en respect voor onze beg raafplaatsen en de gezondheid van onze jongste inwoners. Masterplan Flora Campus Westland, een goed plan met heel veel mooie ideeën idealen.

Een moderneDe voorzitter: Bent u- […] Mevrouw Van Vliet: Maar ik kan toch niet alles zeggen nog in- Ik heb een half minuutje nodig. De voorzitter: Maar u heeft namelijk zoveel spreektijd, dus u kan het ook in een Mevrouw Van Vliet: Dan zeg ik bedankt voor- […] Motie ‘Ontzien van de meest kwetsbare inwoners’ “De gemeenteraad van de Gemeente Westland in zijn v ergadering bijeen op 5 juli 2023. De Raad, Gehoord: De vraag van het college om richtinggevende uitspraken te doen voor wat betreft de verschillende zoekgebieden, met inbegrip van de optie voor eventuele lastenverzwaringen of de invoering van nieuwebelastingen, om te komen tot een meerjarenbegroting die structureel en reëel in evenwicht is. Constaterende dat: Het streven van het college blijft dat hulp beschikbaar is voor inwoners die deze het hardst nodig hebben, hoewel zij zich realiseert dat zij als gevolg van besparingen mogelijk minder hulp of minder zware hulp kan inzetten dan zij tot nu toe gewend was. Van mening dat: Bezuinigingen op de lasten binnen het Sociaal/ Maatschappelijk Domein de afgelopen jaren te vaak hebben aangegeven dat de verschillen tussen rijk en arm nog verder uit elkaar kwamen te liggen.

Verzoekt het college: In de verdere uitwerking van de door de raad op 5 juli 2023 ingebrachte richtinggevende uitspraken, en deze waar mogelijk verwerken in de conceptbegroting voorafgaande aan de raadsbijeenkomst op 20 september 2023, d e meest kwetsbare inwoners waaronder veel senioren en jongeren (verder) te ontzien. En gaat over tot de orde van de dag. ” (Motie 10.5 van Fractie Van Vliet) De voorzitter: Dan ben ik aan het einde van de eerste termijn van de raad gekomen. Ik kijk even of er behoefte is aan een schorsing van de zijde van het college. Dat is er wel. Ik schors de vergadering tot kwart over vier . Kwart over vier gaan we weer verder met de vergadering. Schorsing

35

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

De voorzitter: Ik verzoek eenieder zijn of haar plaats weer in te nemen. En dan gaan we verder met de eerste termijn voor het college. En dan geef ik als eerste het woord aan wethouder Van der Stee. Wethouder Van der Stee : Voorzitter, dank u wel. Een hele goede middag. Het is altijd eerst even ruim drie uurtjes luis teren, alles opschrijven en dan verwerken . Daar hadden we even een halfuurtje voor en dan kunnen we onderling ook even overleggen hoe we dan de eerste termijn-beantwoording gaan doen. En ik ga u vooral meenemen in een aantal procesantwoorden , zoals we ook hebben afgesproken . Ik kom als eerst maar even terug op de jaarrekening. Daar zijn weinig vragen over gesteld . Er zijn enkele opmerkingen over gemaakt. Er was een vraag van de ChristenUnie -SGP om de lifecoaches, dat stukje aan te vullen. Dat zullen we alsnog doen. En dan komt dat er netjes bij te staan. En er was ook nog een vraag ten aanzien van het personeel , maar daar zal dadelijk ook nog wat op gereageerd worden. Ik deel uw conclusie ook, het accountantbeeld was heel posit ief. En dat betekent dat daarmee eigenlijk ook, heb ik gemerkt, ook dankzij misschien de inzet ook weer van de auditcommissie, wij een heel mooi proces gevolgd hebben voor het vaststellen van de jaarrekening.

En ik dank u ook voor alle complimenten die naa r de organisatie en betrokkenen is gegaan om deze jaarrekening mooi op te maken. Voorzitter, dat ten aanzien van de jaarrekening . Ten aanzien van de Voortgangsrapportages zijn ook wat opmerking gemaakt en er zijn ook een aantal dingen gezegd over het amendement. Ja, we hebben het erover gehad. Het was een nieuwe manier om u te informeren. Pagina 1 tot en met 13 zouden we inderdaad vast kunnen stellen. Ik heb dat op die avond ook gezegd. En die tabel die bij de besluitvorming zit , is ook de cijfers die bij die pagina 1 tot en met 13 horen. De rest is inderdaad vooral veel informatie geven. Sommige informatie miste u al in de jaarrekening en die heeft u nu kunnen vinden in de Voortgangsrapportage. We zijn ook bezig – en dat hebben we ook aangegeven – met de auditcommissie om te gaan kijken naar een stukje digitalisering in de lias, waarbij we u nog meer, sneller, goed kunnen informeren. Eventueel ook straks met doorkliksystemen, zodat u bij de bedragen ook bij het betreffende beleid komt en daarmee dus nog meer de informatie op de juiste plekken kan vinden. Daarmee hopen we dan natuurlijk ook da t straks de informatie ook steeds actueler is. We zullen u in dat proces ook meenemen. Dan, voorzitter, eigenlijk de perspectiefbrief. In het verleden was de Voorjaarsnota te r kennisname en het leek of alles was opgelost.

En u hoefde eigenlijk nog – het was ter kennisname – maar bij wijze van spreken alleen een kruisje te zetten , op weg richting die begroting. Werd er bewust voor gekozen om een ander proces te voeren. En dat is ook gestart met uw motie toen met oud -voor-nieuw. En gedurende het jaar hebben we op een gegeven moment ook gemerkt dat de vraagstukken toch wel opliepen. En ik wil u toch ook nog in herinnering brengen dat we met zijn allen bij elkaar hebben gezeten in het Binnenhof over de kaderstellende rol, de interactie tussen de raad en college en hoe ga je met elkaar om met de grotere vraagstukken? En het feit dat hier nu een Voorjaarsnota ligt , een perspectiefbrief met een tekort, was ook vooral bedoeld om u meer in positie te brengen en ook mee te geven, wat zijn uw richtingen, wat is uw kaderstellende rol en wat wilt u dat het college nu doet? Dus geen dichtgetimmerd verhaal voor de zomer . En ik merk ook dat u dat in uw beschouwing en heeft meegenomen. Waarbij een enkeling natuurlijk ook zegt , we willen wel dat het college dadelijk de besluiten neemt .

Maar we hebben nu met uw beschouwingen en al uw opmerkingen, al uw vragen, al uw beschouwingen – sommigen zijn ook gemaild, dank daarvoor, als anderen dat nog willen mailen, dat mag altijd, a nders moeten we de band misschien af en toe naluisteren – maar alle opmerkingen worden dus meegenomen in de zomer, zoals we afgesproken hebben ook in die commissie. Waarbij we 20 september ook de uitwerkingen daarvan aan u zullen presenteren. Dat is dus nog v óór de besluitvorming die het college dan eind september doet , waarna in begin oktober de definitieve begroting besloten wordt en u die zult krijgen. Dus het isDe heer Van Koppen: Voorzitter, heel even bij interruptie. De voorzitter: Meneer Van Koppen. De heer Van Koppen: Ik dacht, ik wacht eventjes. Dank u wel, voorzitter. Ik denk, ik wacht de zin af, maar dat werd een hele lange. De wethouder laat nu een beetje blijken van , het is wel fijn dat we een tekort hadden, want nu kunnen we samen naar keuzes kijken en dan kunnen we de raad meer in de positie brengen.

36

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Maar al hadden we een groot gedeelte over, dan had je toch ook nog steeds kunnen zeg gen: hoe wil je dat geld gaan uitgeven? Dus ik bedoel , dat er tekort is of tekort dreigt, maakt toch niet dat je meer in positie brengt? Dat is bij een overschot toch ook? Wethouder Van der Stee : Ook als er een groot overschot was geweest, hadden we waarschijnlijk in het Binnenhof met uw raad afgesproken dat we ook dit proces zouden volgen. Wat ik vooral wil aangeven, is dat het nu , zeker als er een probleem ligt – want als je cadeaus kan uitdelen, dan heeft iedereen altijd makkelijke keuzes – maar juist met een tekort zijn het wat moeilijker keuzes en dat geeft een actiever proces, dat we vooral met u willen volgen. En ik merk ook wel aan uw inbreng dat het best wel een lastig verhaal is . Want het is door een aantal fracties ook gemeld , het is raar dat in dezelfde periode dat je komt weer met een jaarrekeningresultaat van miljoenen, je ook ondertussen waarschuwt dat het toch niet zo goed gaat in het land . Ondertussen weer zegt, met de accountants ook onderstreept, dat de vermogenspositie van de gemeente goed is, maar er ondertussen een Ravijn komt. Ik snap dat het voor de mensen verwarrend is .

Maar daarom ben ik ook wel blij dat u aangeeft dat in al die werkgroepen , wat later op een gegeven moment ook in de avond is gegaan voor de hele raad, het vervolg op het oud-voor-nieuw proces – maar dat benoem ik tegenwoordig de werkgroep Financiën – dat we daarin merken dat we u mee kunnen nemen in wat zich allemaal ontwikkelt . En hoe moeten we dat nu zien? Het blijft ook nog steeds lastig waarom nou de ene keer we wel iets kunnen doen met incidenteel geld en de andere keer niet. En waarom hebben we nu niet heel makkelijk – en het Rijk wil dat helaas niet – maar als je in ‘23 geld over hebt, waarom mag je dat niet gebruiken voor een tekort voor het jaar daarop? Dat zijn vraagstukken die ik u graag uitleg in die werkgroep . En ik ben blij dat u ook aangeeft dat we daar volgend jaar mee door moeten gaan. Het is niet geheel vrijblijvend, want we willen u informeren, uiteindelijk zullen er keuzes gemaakt wo rden. En het college zal die verantwoordelijkheid ook oppakken , zoals GBW aangeeft, door die besluitvorming aan u voor te leggen. Dus wij komen zeker met keuzes , maar u kunt al sturen op de informatie. Ik ben ook verheugd met de opmerkingen die gemaakt zi jn over het MIP en de lijsten A, B en de PIP. Daarmee krijgt u nog meer inzage wat er gebeurt. Maar het geeft ons ook de kans om te gaan naar een realistischere begroting. Er staat heel duidelijk van , A, dat loopt nu.

B, daar zijn we mee aan het werken. En de PIP-lijsten zijn voor de volgende toekomst. Daarom is ook het knelpunt wat op een gegeven moment genoemd is vanavond , zoals de sport in Monster, de padel, al opgenomen op die lijst B. Ook de WOS staat met de verhuizing van Leuningjes en eventueel het onderhoud ook op die B-lijst. Dat betekent ook dat er keuzes zijn die we misschien we l kunnen voorbereiden voor de volgende Voorjaarsnota, die op de PIP-lijst staan. Maar u heeft wel een totaaloverzicht waarmee we nog in de komende tijd verder gaan verfijnen met, wat zijn precies de kapitaal - Wat zijn de reële momenten dat je het kan uitvoeren? En wat we nog moeilijk kunnen omschrijven in ieder geval in die tabellen, is ook wat het vraagt aan de personele inzet. Want het is niet alleen een bedrag wat eventueel schuift van de ene plek naar de andere plek , maar het betekent ook een bepaalde inzet. En voor die inzet hebben we mensen nodig . En bij het ene project gaat het om vijf mensen, bij het andere project zijn het er misschien wel weer twintig. Voorzitter, alle opmerkingen worden dus meegenomen. We gaan verder ook zeker met , hoe heet het, de werkgroep, waarin we die systematiek nog verder zullen verbeteren . Ik wil toch op een aantal opmerkingen even per fractie langsgaan.

Want Westland Verstandig begint – en meerdere fracties hebben het ook aangegeven – kijk naar die kaasschaaf van die 1 à 2 procent. GBW gaf daarbij aan: kijk ook of je dat kan doen met 1 procent in de efficiency. De vraag is of dat overal kan lukken, maar we kunnen er wel mee starten. Wij gaan in de zomer kijken, waar kan het wel, waar kan het niet? Daarbij zullen we ook – en dat heb ik u al toegezegd – nog eens een keer kijken naar bepaa lde prognoses en bepaalde stelposten of daar nog wat mee kan gebeuren. U krijgt daar van ons een terugkoppeling. Er wordt ook op een gegeven moment gesproken dus over de padel banen, de WOSverhuizing. De padelbanen zal mijn collega straks nog wel even wat van zeggen. Maar we zijn er wel alvast op voorbereid , met de lijst B. Voor de WOS kan ik u melden dat wij nog geen sluitende businesscase hebben. Ik heb afgelopen week een gesprek gehad samen met mijn collega Goudswaard, zowel over de inhoud van de WOS in de toekomst, als wel de plek waar ze dan eventueel heen zouden moeten en hoe dat zou kunnen. Het eerste plan was de WOS verhuizen vóór het einde van het jaar naar de Leuningjes, met een sluitende businesscase. Die is er nog niet. Dat betekent ook dat we n iet deze zomer al kunnen gaan beginnen. Tenslotte moeten we ook eerst nog een krediet voorstellen aan uw raad voor de verhuizing van de WOS. Die 1 januari zal wel niet haalbaar blijken.

37

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

We komen na de zomer bij u terug met een verhaal wat mogelijke scenar io's kunnen zijn met de WOS. Maar daaraan willen we ook vooral het verhaal koppelen , wat voor lokale omroep wilt u? Want zij hebben een ambitieniveau , dat vraagt ook het nodige aan subsidies en aan inzet. Maar dat vraagt ook een bepaalde ruimtebehoefte. Die ruimtebehoefte en wat zij willen gaan doen, zullen we dan met u bespreken in diverse scenario's . En dan kunnen we daarna weer volgende stappen zetten. Dat betekent dat zij ook niet per 1 januari eruit moeten zijn. We laten ze daar nog even zitten totdat uw raad zover is met de besluitvorming . En dat kan ik ook rustig doen, omdat de Berkenflat, de businesscase, ook nog niet binnen is. U weet, ik heb beide dossiers onder mijn hoede genomen . De berkenflat, de businesscase, komt na de zomer. Daarmee hoop ik dan ook snel na de zomer te kunnen informeren , wat ligt er nu? Ondertussen wordt er gewerkt – en ik heb die vraag al een paar keer te horen gehad , van hoe zit het nou met de borgstellin g, we willen dat – er zijn natuurlijk mogelijkheden, maar ook al die voorwaarden worden uitgezocht. En da ar kom ik bij u op terug. Het belangrijkste is dat ik u na de zomervakantie twee goed sluitende businesscases kan laten zien. A, van de WOS en B, van de Berkenflat. En die hangen nou eenmaal met elkaar samen.

De realisatie is inderdaad nog niet zo snel dat wij de WOS vóór 1 januari verhuisd hebben. Dus het blijft even zitten. Kan een halfjaar zijn, kan misschien iets langer zijn. Ligt eraan wat eruit komt. En ook van de, hoe heet het, bij de businesscase van de Berkenflat hoop ik dat er bij de businesscase een planning komt, zodat ik u daar in september ook over kan informeren. Voorzitter, dan even de opmerking over de WOZ. We hanteren de CPI-index die in de meicirculaire staat. Dat levert inderdaad een extraatje op van € 1,4 miljoen die nog niet begroot was. Wij kunnen die niet zomaar schrappen . En ik ben ook blij dat de meeste fracties daarin meegaan. Daarmee kunnen we ook een stukje van de inflatiecorrectie opvangen . Ten aanzien van de kaasschaafmethode. De efficiency heb ik al even gehad. Ik vond het een interessant idee wat kwam – en daar zullen we ook zeker in de zomer over nadenken – van, kan je een investeringsfonds voor ideeën opricht en, om daarna eventueel bepaalde zaken voor elkaar te krijgen? Waardoor je uiteindelijk een structureel sluitende begroting krijgt. Dan de subsidies, die zijn al een paar keer aan de orde geweest. Da ar zullen we kritisch naar kijken. Waarbij we een nieuwe verordening krijgen. Maar ook moeten gaan kijken, zeker in het sociale domein, is weleens een keer gezegd: sommige subsidies gaan zowel naar de bibliotheek als naar Vitis of iets anders.

Alle dubbelingen die moeten we ook eens onder de loep nemen. Of dat al in de zomer lukt, dat weet ik niet. De opmerking over kerntaken , het is heel makkelijk, de discussie keertDe heer Hofland: Voorzitter? Ik heb een aanvullende vraag. De voorzitter: Meneer Hofland. De heer Hofland: Niet de portefeuille van de wethouder, maar aangezien het nu langskomt, ligt de nieuwe subsidieverordening nog altijd op koers ? De voorzitter: Wethouder. Wethouder Van der Stee : Daar zal de betreffende wethouder straks op reageren. Maar volgens mij is dat ja. Ten aanzien van de kerntakendiscussie – en ik merk dat hier ook wel – we hebben u een aantal beschouwingen gegeven. Ik hoor u heel veel zeggen wat u niet doet , niet wil. Maar wij zouden ook toch weleens als college ,misschien in de tweede termijn , van u suggesties willen horen hoe je dat wel wilt . Wat mij ook opvalt – en dat kan ik u namens het college zeggen – u heeft het heel erg richting het college , als u het heeft over interactie en ik kijk naar de discussie die u voerde, hoe heet het, in het Binnenhof over, hoe gaan we het met bepaalde dingen om ? Zou het ook wel voor ons informatief kunnen zijn en interessant hoe u reageert op elkaars beschouwing en. Want op zich, bij een aantal interrupties viel mij op dat het vandaag best wel meeviel . En voor een levendige raad, levendig debat, zou dat weleens interessant kunnen zijn.

En het geeft ons weer in put voor deze zomer. Voorzitter, ik heb geloof ik 1 uur 55 minuten nog, 1 uur en 40 minuten. Ga ik niet vol maken. Ik richt me even op de vijf uur. Er word t gevraagd over de inbreilocaties en ITW. Er waren opmerkingen over dat ITW weinig bereikt. Wat wij merken, is dat ITW in ieder geval bij degenen die bij ons tafel zitten, daar heel erg blij mee zijn. Het is niet direct in financieel opzicht gelijk wat op te leveren maar er zijn heel veel aanvragen voor overleggen met de ITW-groep, waarbij wij het plan weer op een volgend niveau helpen of in ieder geval verder kunnen helpen met de vraagstukken die er leven.

38

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Het is niet zozeer een stuk financieel opzicht dat het oplevert , maar het is wel een stukje dienstverlening naar de initiatiefnemers van bepaalde inbreilocaties of andere projecten die bij ons worden aangevraagd. Ten aanzien van- De externen, die wordt heel veel genoemd, daar zal mijn collega wat over zeggen. Ten aanzien van de werkwijze , er waren opmerkingen over de werkwijze van , hoe loopt dit nu, de taken uitvoeren met geld? Ik heb al eerder aangegeven d at wij zeer direct bij taskforce zullen volgen waarin dat kan, die ook bij een VN G jaarcongres geformeerd is , waarbij we kijken naar zaken zoals bote r bij de vis, c.q. taken waarvoor geen geld is. Dat zal voor het Ravijn straks ook een discussie gaan oplev eren. Als het Rijk niet of maar deels met geld zal komen, dan moeten wij een groot deel zelf gaan oplossen. Dan zullen wij zeker gaan kijken naar taken die wij opdracht krijgen , zonder middelen, om het Rijk dat maar eens terug te geven. Die discussie houde n wij zeer goed in de gaten. De heer Hofland: Voorzitter? De voorzitter: Hofland. De heer Hofland: Aanvullende vraag. Een klein beetje techniek zit erachter. Hoe groot is de omvang van de volledig begroting in 2026 naar verwachting? Wethouder Van der Stee : Onze begroting? We zitten nu op de € 340 miljoen. De heer Hofland: Ik zit terug te denken. Want u bent- 2020 hadden we een begroting van € 294 miljoen.

Dus natuurlijk, enerzijds hebben te maken met een terugval in inkomsten. Tegelijkertijd hebben in 2020 ook een gemeente gedraaid en hebben we taken gehad en hebben we dat gedaan en dat ging soms goed en soms niet goe d. Dus het schrikbeeld wat natuurlijk over het hele land ook er is, maar tegelijkertijd, we hebben eerder met dit bijltje ook gehakt met een veel smallere begroting . En toen hebben we ook onze plicht als gemeente vervuld natuurlijk. Dus uiteindelijk zullen we er toch wel komen. De voorzitter: De heer Van der Stee. Wethouder Van der Stee : Ik ben zeker net zo positief als u. We zullen er zeker komen. Alleen we zouden graag wat meer ruimte van het Rijk willen hebben om het op onze manier te kunnen doen. En dat betekent dat je , als je een jaar over heb t – dat werd vanavond ook al genoemd – waarom mag je dat overschot van het ene jaar niet gebruiken voor het tekort van het andere jaar? Geef ons wat meer vrijheid. Dat gesprek voeren we ook, zeker met de gedeputeerden. Aan de andere kant denk ik ook wel dat we hier in de raad een keer de keuzes moeten maken wat we niet willen gaan doen. En dat blijft wel een hele moeilijke. Het Ravijn is omgerekend voor onze gemeente van de € 3 miljard nog € 15 miljoen. Als die gecompenseerd worden, dan zijn we er dus . Want we hebben ook zeker in de oud -voor-nieuw en de stofkam de nodige bedragen opgehaald.

Als het Ravijn maar met € 2 miljard, dus voor ons € 10 miljoen, dan moeten we nog een stukje regelen. Wordt het maar € 1 miljard, dan heb je toch een € 6 miljoen die je moet gaan vinden . En ik denk dat we ertoe in staat zijn, deels door beter te sturen op onze investeringen . Maar dat betekent wel dat je ook keuzes maakt van, doe je en een vakcollege en een Naal d tegelijk, dat red je qua menskracht niet, maar ook qua financiën niet. Dus waarin ga je dan dadelijk kiezen? En dat gesprek ga ik graag met u aan. En ik ben ervan overtuigd dat we daar ook zeker uit zullen kom en. De heer Hofland: Voorzitter, ik hoor de wethouder dus eigenlijk daarmee zeggen: wij hadden misschien een aantal verlanglijstjes die we vanmiddag langs hebben horen komen, meer moeten interrumperen, zodat duidelijk werd wat , willen we nou wel in die begroting terug laten komen en wat niet? Want we hebben heel veel wensen langs horen komen , die bij lange na niet realistisch zijn voor de opgave waar we voor staan . De voorzitter: Meneer Van der Stee. Wethouder Van der Stee : Ik denk zeker dat als u de discussie met elkaar aangaat over zeker de PIP-lijst, maar ook wel de lijst B, dat dat op een gegeven moment kan helpen dadelijk bij de oplossing voor de toekomst v an het Ravijn. En daar hebben we gelukkig nog even de tijd voor.

39

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Ik denk dat met de kaasschaaf die er nu voorligt, dat wij zeker volgend jaar en het jaar daarop wat kunnen realiseren. Maar als wij een goede discussie met elkaar voeren van , wat is haalbaar in deze periode en wat is eventueel voor een volgende periode , dus met dat toekomstbeeld – en daarom willen we die MIP-lijsten dus ook niet meer over vier zien, maar meer richting de twaalf, zestien jaar – en u voert die discussie goed en je maakt er ook keuzes in, dan helpt een discussie in de raad het college wel met kiezen . Voorzitter, ik heb een heleboel gehaald. De VVD, ik ken Anita niet. Misschien moet ik die toch eens een keertje opzoeken . Vroeger zeiden ze altijd Sjonnies en Anitas. Je weet het niet. Wij gaan in ieder geval heel fijn door, zeker met een belangrijk project zoals die Flora Campus. De verhoging van de OZB houden we ook ons aan vast – dat hoor ik hier ook duidelijk terug – niet meer dan het inflatiecijfer of wat in de meicirculaire staat van de CPI. En we gaan op zoek voor die structurele dekking . Voorzitter, ik denk dat ik hiermee een heleboel gezegd heb. Ik wilde wel even nog een opmerking van D66 herhalen. Colijn had het over rustig slapen. Ik merk dat wij in het college behoorlijk klaarwakker en alert zijn . En ik zie dat ook aan de tijdstippen van de mailtjes die weleens rondgaan of de appjes bij het college.

Dus weest u zich maar ervan verzekeren d dat wij niet zomaar gaan slapen. We zullen ook niet zeker zeggen : gaat u maar rustig slapen, wij regelen het wel even. Wij zijn er volop mee bezig en ook met vol enthousiasme . Voorzitter, ik kijk nog heel snel even op mijn lijstje. Er waren wat vragen over grondsnippers. Daarvan kan ik u zeggen dat de grond snippers vaak bij de woningen heel veel tijd kosten om dat allemaal te realiseren. En da ar verdien je dus eigenlijk niet op. Dus daarna ben je misschien wel van het onderhoud af, maar het is geen verdienmodel. De hondenbelasti ng, uw vraag stelde over de perceptiekost en. In het eerste jaar is het heel veel en daarna is het ongeveer 10 procent. We hebben die lijst in beeld gebracht , omdat we dat ook toegezegd hadden. Maar we hebben er ook van gezegd : die lijst die erbij staat, is niet onze voorkeur. En het geeft misschien links en rechts wat onrust. Aan de andere kant denk ik , het is goed om transparant te werken. En die transparantie vindt het college heel erg belangrijk. Er waren ook opmerkingen van de investeringslijsten, waaraan de collega's Ferwerda en Goudswaard zoveel doen. Dat heeft er zeker mee te maken dat ze allebei hard werken, maar ook omdat de een heel veel te maken heeft met alle vervanging sinvesteringen en de andere te maken heeft met forse investeringen , zowel op het sportgebied, als het onderwijs.

En de onderwijsgebouwen en de sportgebouwen , plus de velden, die zijn ook van een hoog niveau in Westland. Dus dat is de reden waarom die er het meeste o p staan. Voorzitter, de vragen van het Forum over overheidsbemoeienis. Wij bemoeien ons graag samen met u voor het Westland en de rest laat ik maar even voor uw rekening. En de complimenten van mevrouw Van Vliet neem ik graag in ontvangst , voor alle mensen die hier ook aan mee hebben gewerkt. En u heeft een opmerking gemaakt over realistisch. En ik hoop dat op deze manier hoe wij met zijn allen nu bezig zijn , met de werkgroep, met Financiën, een mooie opmaat is naar een sluitende begroting . En wij nemen al uw beschouwingen mee , uw opmerkingen mee. En 20 september geven we u daarvan de uitkomsten. En hoop ik dat dan het vertrouwen heeft dat wij dat heel mooi sluitend in november voor elkaar gaan krijgen. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geeft u het woord aan wethouder Goud swaard. Wethouder Goudswaard: Voorzitter, dank u wel. U allen, bedankt voor uw inbreng . En ook fijn dat daar positieve feedback in zit. Dat wordt gewaardeerd . Om allereerst even te reageren op de vraag van de heer Hofland , aangaande subsidieverordening. Dat ligt op schema. 6 september komt dat voor het eerst naar de commissie toe .

Vervolgens komt er half september tot en met oktober een periode van inzage en inspraak , om vervolgens naar een college behandeling te gaan, zodat dat in december in de raad hopelijk vastgesteld kan worden. Dat koppelen wij aan de discussie over de huurprijzen van het maatschappelijk vastgoed. En daar proberen we , zo goed en zo kwaad als dat gaat, gelijktijdig in op te lopen , want dat houdt verband met elkaar. Kortom , we liggen op schema. December in de raad. De rode draad – er is veel antwoord al gegeven door mijn collega – maar de rode draad die ik in uw betoog per fractie toch terug hoor, als het om mijn portefeuilles gaat, dan is dat voorzieningen onderwijs en sport proberen op hoog niveau te houden , kwalitatief en effectief. Effectief in de zin van, we proberen op veel van deze dossiers medegebruik te organiseren, zodat we onze centjes één keer uitgeven voor hopelijk meerdere doeleinden. En ik heb veel vragen van u gehoord aangaande de organisatie. En dat begrijp ik en ik zal proberen daar kort nog iets op toe te lichten.