2023.07.05 Gemeente Westland Gemeenteraad

En onze fr actie vindt dat de zoektocht naar meer grip op de uitgaven en meer financiële beheersbaarheid geen enkel beleidsterrein op voorhand ontkomt aan ombuigingen of bezuinigingen. Ook dus wij als raad zelf niet. Wat betekent het bijvoorbeeld in financieel opzich t, als onze raads- en commissievergaderingen tijdens werkdagen worden belegd ? Voor de begroting 2024 kunnen wij ons heel goed voorstellen dat in de eerste aanleg gekozen wordt voor de kaasschaafmethode. Wij denken dan overigens niet aan het opleggen van allemaal kleine gestapelde taakstellingen, maar de kaasschaafmethode te hanteren in de vorm van een efficiencykorting, als een aansporing aan de organisatie om nut en noodzaak van de eigen kosten tegen het licht houden en de doelmatigheid stelselmatig te verbeteren. Laat daarom vooral de ambtenaren zelf kiezen hoe de taakstelling te realiseren. Stel daarbij ook een investeringsfonds in , om ideeën en initiatieven te honoreren. Ideeën die eerst even geld kosten, maar in de volgende jaren zullen renderen. Dan gaat zelfs de kaasschaaf medewerking ten goede. De kaasschaafmethode zal echter niet voldoende zijn om de structurele uitgaven weer in balans te brengen met de structurele inkomsten.

Dat betekent dat de Westlandse politiek voor stevige discussie staat op welke zaken bezuinigd kan worden of welke zaken de gemeente helemaal niet meer voor haar rekening kan of wil nemen. Sowieso, meneer de voorzitter, roept uw college op om de gemeentelijke taken op een zuinige, maar efficiënte manier uit te voer en, zodat we de lokale lasten laag kunnen houden. Met voorstellen voor het invoeren van nieuwe belastingen bent u bij ons dus aan het verkeerde adres. En ook zullen wij niet zonder meer instemmen met het verhogen van de OZB met meer dan de inflatie. Liever zien we dus dat u werk gaat maken van reële ombuigingen binnen het sociaal domein, omdat juist hier grip op de kosten ontbreekt. Dit jaar is in Westland bijvoorbeeld een start gemaakt met het systeem Eén toegang, met tot nu toe weinig enthousiaste reactie s in het veld. Waarom zouden we niet per direct en onmiddellijk afzien van een verdere invoering hiervan? En wat zou ons dat financieel opleveren? Ook een versobering van de ruimhartige maatregelen voor inkomstenondersteuning zijn wat ons betreft aan de orde. Werken moet blijven lonen, tenslotte. Ook is het van groot belang dat alle subsidies kritisch tegen het licht gehouden gaan worden , om dubbelingen te voorkomen. En ook zal dat eraan bijdragen dat we de uitgaven meer onder controle krijgen.

We moeten ook niet bang zijn om te snijden in cultuursubsidies die geen beleidsdoel dienen of niet effectief zijn. Moeten wij twee mensen die tuba spelen subsidiëren?

15

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Al eerder gezegd, meneer de voorzitter, Westland geeft ook geld uit aan zaken waar zij niet wettelijk toe verplicht is. Door in overleg een aantal van die taken af te stoten, worden de uitgaven verminderd. Westland moet daarom het lef hebben zich te focussen op die kerntaken. Om één voorbeeld te noemen, de Initiatieventafel Westland. Kostte in 2022 in de uitvoering 177.000 euro en leverde slechts 17.000 euro op . Een tekort van meer dan 160.000 euro. Snel mee stoppen dus , vooral ook omdat vanuit de aanvragers weinig enthousiasme bestaat voor deze taak. We realiseren ons dat een en ander de komende zomerma anden richting de begroting 2024 hard werken betekent voor uw college en de organisatie . Maar het zou de veerkracht van de gemeentelijke begroting voor de komende jaren in ieder geval zeer ten goede komen. Bij alle ombuigingen en besparingen blijft voor GemeenteBelang Westland vooral vooropstaan dat het in Westland goed wonen, werken en leven moet blijven . En dat Westland dus niet nog duurder moet worden, door nieuwe of extra stijgende gemeentelijke belastingen. Dat zou de Westlandse inwoners, Westlandse on dernemers en het Westlands bedrijf sleven hard raken. Westland groeit. De vraag met hoeveel mensen we in Westland kunnen en willen wonen , is en wordt daarbij steeds meer een politieke keuze .

We herhalen daarom nog maar eens onze wens, om binnen de gemeenteraad een brede discussie te voeren over de gewenste economische en sociale ontwikkeling van onze gemeente. Los van die brede discussie is het voor GemeenteBelang Westland nu al zonneklaar dat bij alle noodzakelijke ombuigingen meer investeringen nodig zijn om de maatschappelijke voorzieningen in de Westlandse dorpen gelijke tred te laten houden met die groei van Westland. Geen geldsmijterij, geen geld in het water gooien , maar kiezen voor investeringen in ons dagelijks leven. Daar heef t iedereen wat aan. Wat GemeenteBelang Westland betreft, daarom prioriteit bij investeringen in onderwijs en sportfaciliteiten , omdat juist daar nog een enorme inhaalslag gemaakt moet worden. De gewijzigde opzet van het investeringsprogramma draagt er ove rigens zonder meer aan bij dat meer inzicht en meer grip en controle zal bestaan bij de voortgang en realisatie van de investeringen. Vraag is nog wel welke stappen er met het ontwikkelen van deze nieuwe opzet zijn gezet, om een jaarlijks investeringsnivea u van 45 miljoen euro te bereiken. Dat niveau is tenslotte nodig om de benodigde kwaliteit te behouden en te borgen en de gewenste ontwikkelingen mogelijk te maken. Tot slot, meneer de voorzitter, de financiële toekomst van de gemeente Westland ziet er minder rooskleurig uit dan eerder verwacht .

En ook al is dat het gevolg van onontkoombare uitgaven, overgehevelde taken van het Rijk naar de gemeenten en onvoorziene kosten in de zorg, we moeten ons geen slachtofferrol aanmeten. Gemeente Belang Westland wil daar in ieder geval van wegblijven. Het komt er tenslotte nu juist op aan hoe hiermee om te gaan. Laten we het lijdzaam gebeuren , of doen we er iets aan om de schade te beperken? Wat mij betreft, moeten we de uitdagingen waar we voorstaan met een combinatie van hard werken, nuchterheid en veerkracht aanpakken. En laat het juist die eigenschappen zijn die de Westlanders zo karakteriseren. Dus voorzitter , aan de slag voor Westland. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan mevrouw Ve rmeer, namens het CDA. Mevrouw Vermeer-de Smit: Dank u wel, voorzitter. Vanmiddag spreken we over de jaarstukken van 2022, de Voortgangsrapportage van dit jaar en de Perspectiefnota voor 2024. Veel pagina's met informatie waarvoor veel werk is verricht. Dank daarvoor aan het college, aan de ambtenaren, ook mensen die hier beneden zitten en de griffie. Voor de eerste keer wordt het woord Ravijn genoemd. Het diepe zwarte gat dat verwacht wordt als het Rijk het gemeentefonds laat krimpen en gemeenten met forse verliezen op zadelt. Dat gaan we met een kaasschaafje niet redden, denken wij.

De vraag welke taken we blijven uitvoeren en wat er wel een tandje minder of helemaal kan vervallen, wordt dan ook steeds dringender. In dat licht begrijpen we dat het college ons om een leidraad vraagt, maar men zit er toch zelf echt om het beleid uit te stippelen. Waar zijn bijvoorbeeld de scenario's gebleven waar we uit konden kiezen? CDA Westland vindt het een goed idee om deze weer in te voeren met alle belangrijke beslissingen die voor ons liggen. Vooral op het gebied van de Wmo en jeugdzorg hebben we hier goede ervaringen mee. Want er zullen toch keuzes gemaakt moeten worden over het aanbod, over de eigen bijdrag e, over een eventueel uitgavenplafond. Wij zijn in elk geval niet gecharmeerd van het verrommelen van het aanbod. Powerful Ageing of koffiedrinken moet niet worden aangeboden , als huishoudelijke hulp gevraagd wordt. Betrek vooral mensen op de werkvloer bij het maken van beleid. Zij weten het beste wat er nodig is en hoe werkzaamheden moeten worden uitgevoerd.

16

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Geef die mensen dan ook meer vrijheid bij taken die ze moeten uitvoeren. Ze doen hun werk met compassie en worden stapelgek van alle regeltjes die mo eten worden gevolgd en rapporten die moeten worden ingeleverd. Mensen in de thuiszorg bijvoorbeeld zijn prima in staat om hun eigen afweging te maken. Laten we veel mensen meer mandaat geven en dat we, net als in andere gemeenten, meer regelarme zorg gaan leveren. Dat zal zeker ook kostenbesparend zijn. Vorige week werd in Den Haag gesproken over de hervormingsagenda in de jeugdzorg. Specialistische hulp aan de meest kwetsbare kinderen moet verbeteren. Zorgverleners en de gemeenten moeten beter samenwerken . Hoe gaan we dat bereiken in Westland? Gisteren werd bekend dat VVD zorgminister Helder haar handen aftrekt van de ouderenzorg. Welke handen gaan straks onze ouderen verzorgen? Dit lijken ons mooie dossiers voor onze nieuwe wethouder Van Staalduinen. Hoe gaan wij de zorg voor onze kwetsbare jongeren en senioren, niet alleen nu, maar vooral op de lange termijn borgen? We ontvangen signalen dat de huisartsenzorg geen prioriteit heeft bij dit college. Huisartsen zijn juist voor veel mensen een spin in het zorgweb en bij uitstek geschikt om mensen met problemen bij te staan, maar ook door te verwijzen.

Hoe is het mogelijk dat hier geen grote aandacht voor is? Bij de decentralisatie van taken vanuit het Rijk naar gemeenten zijn we destijds door het college meeg enomen bij beslismomenten. Welke zorg gaan leveren, wat kost dat en wat moeten we daarvoor doen? En na afloop werd er dan vaak nog samen gepraat met ambtenaren, commissieleden, wethouder De Goeij. Ideeën werden gedeeld, zaken werden dus goed uitgelegd. Kan gebeuren. Het is ook best saai. Gelach Mevrouw Vermeer-de Smit: De fractie van CDA Westland mist dat aspect . We denken dat dat onze raad verder kan brengen, om met elkaar gedegen beslissingen te nemen en gedegen voorstellen naar de raad kan brengen. Onlangs werd er voor raadsleden een informatieavond over en door Patijn enburg gehouden en we zouden graag zien dat in de opmaat naar de begroting dergelijke avon den worden gehouden door Vitis, het SKT, de bibliotheek. Want als wij gezamenlijk keuzes moeten maken, dan is de visie van deze partners zelf voor ons van groot belang. Graag wil ik hier de ambtenaren bedanken die zich inzetten voor een goede leefomgeving voor de mensen die vanuit Oekraïne en andere landen naar Westland zijn gevlucht. Waar de wethouder eerder meldde dat de opvang voldoet aan de regelgeving , wordt nu bijvoorbeeld gewerkt aan voldoende schaduwplekken in de buitenruimte en zonneschermen aan de units.

Geen luxe bij de hoge temperaturen die we ook dit weekend weer verwachten. Ook op het gebied van huisvesting worden veel mensen geconfronteerd met stringente regelgeving. Aanvragen voor een dakkapel of een nokverhoging worden vaak afgewezen , omdat ze niet helemaal in het straatbeeld passen. Fl exwoningen – starterswoningen wat mij betreft – huisvesting voor verschillende doelgroepen worden onderworpen aan onmogelijke regels. Locaties voor groepswonen , die mensen zo graag willen , worden afgeschoten omdat er een andere bestemming op het perceel ligt. En zo gebeurt er niets. Onze fractie heeft verschillende potentiële inbreilocaties voor groepswonen en appartementen aangedragen. Kan het college hier misschien iets actiever acteren? En wat is er gebeurd op het gebied van burgerinitiatieven? Westlanders willen best zelf een stukje openbaar groen beheren, bomen watergeven die net gepoot zijn. Ik geloof daarin . Sportverenigingen willen graag hun eigen onderhoud verzorgen. Zullen we die verantwoordelijkheid ook eens uit handen geven? Misschien geldt dat ook voor de begraafplaatsen. En graag nodig ik wethouder Ferwerda uit om in gesprek te gaan met mijn collega van de markt, om te bezien of het onderhoud van het graf in de Lier door Lierenaren kan worden uitgevoerd.

En als dat dan succesvol is, kunnen we dat uitbreiden ? Zoals gezegd, verwachten wij van het college dat er op weg naar de begroting richting wordt gegeven. CDA Westland blijft onverminderd inzetten op meer verpleeghuisbedden en een tweede Berkenflat. Bij vragen over de jaarrekening over de WOS is om onze vraag heen gedraaid. Wij willen niet weten wanneer de huurovereenkomst is opgezegd, maar per wanneer de WOS het pand moet verlaten. Op ontwikkeling van de Horti Campus, waar we niet alleen versneld woningen willen bouwen en zo een buitenwijk van Den Haag en Rotterdam worden , maar de toppositie van de glastuinbouwsector bestendigen en ook uitbouwen .

17

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Samen met onze Westlandse bedrijven binnen de zaad veredeling en energietransitie, maar ook met het onderwijs, willen we deze sector ontwikkelen en dus vol inzetten op een brede ontwikkeling van dit gebied. Dan de ons beloofde kanteling van Westland Verstandig. Het zou kinderachtig zijn om te zeggen dat deze tot nu toe een beeld op het Marktplein en een klok in de Heenweg heeft opgelegd. Deze laatste staat daar weliswaar scheef en uit het lood, maar hij staat er toch maar wel. U weet: al het goede komt in drieën . Voor wie het gemist heeft , vorige week werd bekendgemaakt dat er weer een mijlpaal aankomt. Maar liefst 35 alpaca's komen terug naar het Westland. Voorwaartse successen die het hele Westland doen opspringen van vreugde. Hier wordt gewerkt aan de toekomst van Westland. Nu even serieus. Het college werkt hard aan voldoende groen. Het onderhoud aan huisvesting van scholen , faciliteren van sportverenigingen. Er worden goede ideeën aangedragen. Bijvoorbeeld locaties van flexwoningen. Starterswoningen mag ook. Deze locaties worden onmiddellijk na bekendmaking door de coalitie afgeblazen. Nogmaals , zo gebeurt er nie ts. De flexroute komt in gevaar. En onze fractie is benieuwd hoe het college dit denkt op te gaan lossen.

Ik dacht te zeggen, wellicht is het een idee om vooraf locaties binnen de locatie te bespreken en hierover consensus te bereiken, maar ik hoor net dat dat niet gaat lukken. Ik vind dat jammer, op zijn zachtst gezegd. Verder zijn we benieuwd naar het wooninvesteringsfonds van 20 miljoen euro. Wanneer gaan we daar meer over horen? Of gaat het college daar niet meer aan beginne n, vanwege alle financiële problemen? Onze fractie is gecharmeerd van het idee om de reserveringen te herzien. Geen plan betekent geen geld. Wat ons betreft, geldt dat hetzelfde voor: geen capaciteit betekent geen geld. Westrand Verstandig benadrukte pasgeleden nog eens in een advertentie en meneer Duijsens zei het net ook weer, dat het aantal externen omlaag moet. Maar met het huidige krappe ambtenarenbestand verwachten wij geen wonderen. Ook niet bij de ontwikkeling van een nieuwe Naald en de bijbehorende Verdizone. Helemaal eens , meneer Duijsens. Er wordt hard gewerkt, maar nu al liggen er projecten stil omdat er simpelweg te weinig mensen zijn om klussen te klaren. Wel steken wij graag tijd en geld in de leefbaarheid van onze dorpen, bijvoorbeeld door de voorzieningen op peil te houden. Denk aan de herontwikkeling van Monster en Kwintsheul. Raadsbreed vinden we de dorpencultuur in Westland van groot belang.

Laten we daar dan ook eens naar handelen en plannen maken en budget reserveren richting de begroting. Qua voorzieningen verwachten we meer inzet voor de huizen van de buurt in Poeldijk en Honselersdijk. We hebben inzake de jaarrekening vragen gesteld over de centrumvisies voor Poeldijk en Wateringen. Hier is er nogal vaag antwoord gegeven met betrekking tot corona. Hoe zit het precies? Wel wordt duidelijk dat de mid delen vanwege personeelsgebrek niet uitgevoerd zijn. Er staat inmiddels wel één plantenbak op het pleintje van de Voorstaat. Gelukkig hoorden we gisteren dat de nieuwbouw van zwem bad de Waterman nu onomkeerbaar is. Goed gedaan, wethouder Goudswaard. Gezien de bevolkingsgroei vinden we 25 procent minder stembureaus geen goed idee. Het bureau op het Westerland moet zeker blijven. Ook het belasten van de BI Z met perceptiekosten is onwenselijk voor het mkb. En hoe zit het met de verenigingen? Wanneer krijgen z ij de middelen van het oud papier? Na zes maanden hebben we vandaag informatie ontvangen vanuit het college. Helaas nog niet kunnen bestuderen, dus daar zal wellicht een motie uit voortkomen. Het werken met een A- en B-lijst voor investeringen kan onze goe dkeuring wegdragen en de oud-voor-nieuw discussie kunnen we als raad zeker voortzetten. Voorzitter, het is wel duidelijk dat we ons in financieel zwaar weer gaan bevinden.

We vragen het college om ons als raad mee te nemen in verstrekkende besluiten en ons daarbij verschillende scenario's voor te leggen, zodat we gezamenlijk de richting kunnen bepalen voor Westland. Een gemeente waar het goed leven, wonen en werken is – we hadden niet overlegd, de heer Keizer en ik – dat moeten we met elkaar zo houden en d aar moeten we met elkaar hard voor aan de slag gaan. Wilt u dat ik nu iets zeg over het amendement en de moties ? De voorzitter: Dat mag. Mevrouw Vermeer-de Smit: Het amendement van Westland Verstandig dienen we mede in; pagina 1 tot en met 13 stellen we vast, pagina 14 tot en met 116 nemen we voor kennisgeving aan. Motie 10.1, dat strandparkeren voor fietsen.

18

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

In Kijkduin is daar een oplossing . In een soort container worden daar fietsen neergezet. En wij zouden het college willen vragen om te kijken of Patijnenburg daar misschien kan worden ingeschakeld voor de bewaking van die fietsen . 10.2 wachten we het antwoord van de wethouder even af, of het gezien de bezetting mogelijk is die vierwekentermijn . 10.3, daar zijn we tegen, dat bedrag voor dat Horti Center. We willen graag een vinger in de pap houden, ook gezien de ontwikkelingen die we samen met hen op dat terrein willen ontwikkelen. En 10.4 willen we eerst graag van de wethouder weten wat mogelijk is. Dank u wel. De voorzitter: Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Van Koppen, LPF Westland. De heer Van Koppen: Dank u wel, voorzitter. Voorzitter, wind tegen is win d mee als je de andere kant op gaat. Oftewel , het gaat er maar net om welke keuze je maakt. Het gaat erom of je positief of negatief tegen zaken aankijkt. En zo zullen we dat vandaag ook doen met de jaarstukken, de 1e Voortgangsrapportage en de Perspectiefnota van de gemeente Westland, die we in drieën bespreken. De één zal het vanuit een wat positiever perspectief doen dan een ander en mogelijk ook vanwege zijn rol wat ieder heeft. Als LPF Westland kijken we in ieder geval positief, of op een constructieve wijz e hebben we gekeken naar alles wat er hier vandaag voor ons ligt.

Dan vallen er een aantal zaken ons op. Allereerst – en dat is wel een klein irritatiepuntje, merk ik bij mezelf – worden we door het college gevraagd om mee te denken en mee te doen naar de opwerking zo meteen van de begroting en ook nu al de afgelopen periode. En krijgen we, al dan niet in beslotenheid, de afgelopen tijd is het ook naar buiten gekomen, beelden te zien die absoluut niet rooskleurig zijn. 10 tot misschien wel 20 miljoen tekort of in de min in de komende jaren. En dat is dan nog zonder de nieuwe ambities of zonder nieuw beleid . Wat schetst onze verbazing dan? Afgelopen maand, een groot stuk in het AD waarin de wethouder Financiën aangeeft: het gaat prima, €8,7 miljoen over en dat we grote reserve hebben. Dus dat zit ook wel goed. Of een nieuwsbrief van een van de coalitiepartijen waarin staat, ik citeer: de financiële positie van de gemeente is ook weer op orde. Ik denk, hoe kan dat nou? We komen zo meteen 10 tot 20 miljoen euro tekort. We hebben allemaal extra avonden met alle fracties om naar de begroting te kijken met elkaar. Waarom ga ik naar die bijeenkomsten, als zogenaamd alles goed gaat en het gaat prima, financiën zijn op orde? Dan zou ik zeggen: succes de komende jaren met de begroting. We zien hem wel verschijnen en we bespreken hem in november wel.

Maar volgens mij is dat niet de bedoeling wat we wilden met samen opwerken naar zo'n nieuwe begroting, zo’n nieuwe werkwijze. Een tweede punt is, waarom zou ik bijvoorbeeld naar al die avonden of bijeenkomsten gaan, als er in de Perspectiefnota staat, allemaal mogelijke belastingen die het college wil gaan invoeren. Hondenbelasting, 250.000 euro. Reclamebelasting, 250.000 euro. Gemeentelijke uren doorberekenen aan organisaties van evenementen , 75.000 euro. Kwaliteit van begraafplaatsen verder naar beneden , 50.000 euro. Je vraagt je af, hoe dan? We schreeuwen als raad al jaren van, het moet beter op de begraafplaats . En dan wordt een voorstel gedaan, we gaan het daar minder doen. Als je alles bij elkaar optelt, ik zit even snel te tellen, 675.000 euro heb je dan bespaard . Hondenbelasting invullen, al die dingen. En wat mijn verbazing dan schetst, is dat e r een amendement of initiatiefvoorstel laatst komt van de coalitiepartij waarbij ze € 1 miljoen voor besparingen, voor zonnepanelen aan iedereen eigenlijk weggeven als cadeautje. Terwijl , dan hebben we zo meteen én hondenbelasting en al die zaken moeten erin komen, omdat we aan de andere kant een miljoentje weggeven. Gratis geld. Of een Waterman die zo meteen voor € 6 miljoen straks een bodemloze put dreigt te worden.

Of een Fletcher hotel dat we aankopen voor € 8 miljoen, met voor ons – en vanavond is die al een paar keer genoemd – wat wij denken een hele slechte flexroute die erachter zit. Slechte exploitatiebegroting , hebben we al eerder genoemd, van het hotel. Hoe valt dat te rijmen met elkaar? Voor ons is die flexroute en die hele aankoop van het hotel nog steeds gewoon een wagenwijd e deur openzetten voor het COA en een mooie doorstroming faciliteren voor de- En dan hebben de Westlanders zo meteen …(1:35:29). Recent nog dit college ook de dure verhuizing van de WOS, is ook genoemd, naar de veiling willen arrangeren. Terwijl daarnet voor miljoene n ook geïnvesteerd is. Dus als we dat soort financiële keuzes ook maken , wat hebben we dan nog met elkaar te doen om die gaten met elkaar te dichten? Dat valt toch niet met elkaar te rijmen? Aan de ene kant gooien we miljoenen weg en aan de andere kant heb ben we zo meteen hondenbelasting. Dank je wel, partijen en dank je wel, college.

19

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Maar zoals gezegd, we willen er toch positief in zitten. Dus gaan we nu beginnen met de positieve punten. Positieve punten. We hebben gekeken, we mochten namelijk ook positie f starten bij dit college en toen mochten we tien punten indienen. Top. Gaan we kijken wat we daarvan inmiddels tot nu toe bereikt hebben. Dat was het positieve gedeelte. We mochten meedenken aan het begin, maar daar stopt het bij. Wat is er met die lijstjes gebeurd? Misschien ook een vraag aan de collega-partijen of aan het college van , wat gaan we- We hebben ooit gevraagd , willen jullie meedenken? Jullie mogen tien punten- Wanneer zien we daar wat van terug? Of zien andere partijen daar wel alles van terug , maar wij in ieder geval nog niet. Dat zou ook gelijk voor ons iets zijn voor in de komende begroting, waarna ar gevraagd werd, kijk nog eens naar het lijstje. Maar daar stappen we ook overheen. Als LPF werden we ook gevraagd – zullen we ook positief, hopelijk, op kunnen reageren – die negen oplossingsrichtingen die het college aan ons voorlegt . En daarbij wil ik wel opmerken dat ik wel een klein beetje vind dat sommige partijen van de zijlijn heel makkelijk roepen van: het was jarenlang kwalitatief uitermate heel teleurstellend in het gemeentehuis , wat er gebeurde.

En nu moet je zelf aan het roer en dan zeggen ze: zullen we even aan de andere partijen vragen om met zijn allen dit even te gaan doen? En wat vinden we met elkaar? Op zich wel een goede werkwijze, maar ik wil dat wel opgemerkt hebben . Maar ik neem de negen punten gewoon even door . Eén, de tekorten. De tekorten die ontstaan in ‘26 en ‘27. Hoe wenst u om te gaan met tekorten? Het is een beetje flauw om te zeggen , ik wil het liefst helemaal geen tekorten. Ik wil zorgen dat het college zorgt dat we geen tekorten krijgen. Maar bij een aantal overheidstaken mag je als LPF Westland inderdaad zeggen : geen knaken, geen taken. Dus als er geen geld komt vanuit de overheid, zou ik ook zeggen ; we kunnen het ook niet uitvoeren. We kunnen niet alles . We willen ook het college meegeve n dat we vinden dat je het nu structureel moet dekken en niet over de schutting gooien van volgende periodes. Of zeggen, nu even incidenteel dekken. Dat is wat ons betreft kort en snel pleisters plakken. Het tweede punt wat ze vroegen, sociaal domein. Het sociaal domein willen ze € 1 miljoen besparing gaan zoeken. Terwijl in het sociaal domein af en toe klappen komen van € 10 tot 15 miljoen. Daar is dan dus niet tegenaan te werken . Als je € 1 miljoen gaat vinden en daarna komt er weer € 10 miljoen overeen.

Wij vinden het wel logisch dat in het sociaal domein een aantal zaken eens tegen het licht gehouden worden. Moeten we als gemeente of moeten we in het sociaal domein elke stottercursus betalen? Moeten we elke logopedie betalen? Ik zie het nu bij mij thuis. Mijn dochter gaat – ik noem het maar even gratis – naar logopedie om het duimen wat ze doet, zodat ze daar later geen beugel voor krijgt. En mijn zoon die slikt dan bij wijze van- Dan gaan ze naar logopedie. En als het dan allemaal wordt aangeboden, je doet het, maar ergens slaan we daar denk ik met zijn allen beetje door. Mag je best wel dingen tegen het licht houden, van, moeten we dat allemaal blijven betalen als overheid? Een aantal zaken schrappen dus. Drie, de MIP, de LIP, de PIP, al die lijsten. Wij vinden het een goed systeem om inzichtelijk te krijgen waar en wanneer we uitgaven gaan doen . Maar daarbij willen we wel opmerken , zoals we dat ook al in de verzamelcommissie hebben gedaan , dat we heel benieuwd zijn hoe we daar als raad of als verschillende fracties met elkaar mee omgaan . En of we dan wel een professionele houding blijven kunnen aannemen. Want het is eerder gebleken dat het veel sexyer is om een zwembad open te houden, dan misschien een noodzakelijke infrastructurele of facilitaire zaak uit te voeren.

Als je mag kiezen tussen bijvoorbeeld – het stond allebei in die lijst – sportvelden van 375 euro opknappen , of het versterken van bruggen. Dan is er natuurlijk wel misschie n makkelijker een keuze te maken, maar niet altijd misschien de beste keuze. De heer Duijsens: Voorzitter? De voorzitter: De heer Duijsens. De heer Duijsens: Meneer Van Koppen lokt het een beetje uit, maar jullie hadden toch ook een motie ingediend om het zwembad open te houden? Alleen die heeft het niet gehaald. De voorzitter: Meneer Van Koppen. De heer Van Koppen: Jazeker. Maar ik vraag nu alleen- We zitten nu- Ik heb het over die lijsten en daar staan gewoon zaken tussen. Dus ik hoop dat we daar met elkaar - En ik heb dat nu gezien. Er staat, sportvelden, 375 euro.

20

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

En ik zit gewoon naar dezelfde geta llen te kijken. Ik denk, bruggen versterken? Bruggen versterken. Ik kan me, als je geld gaat zoeken en u heeft heel veel geld nodig zo meteen bij al uw voorstellen, dat je denkt van: weet je wat? Ik ga die rotonde van € 3 miljoen niet doen of ik ga die bruggen niet versterken . En ik hoop dat we daar met elkaa r zo meteen wel goede keuzes in maken. De voorzitter: De heer Duijsens. De heer Duijsens: Maar ik sloeg aan- Van structurele dingen te doen, gaan we dat zwembad openhouden. Maar u wil als partij dat zwembad ook openhouden. De voorzitter: De heer van Koppen. De heer Van Koppen: Zeker. En ik zeg ook, soms moet je keuzes maken. Maar ik hoop dat we dat met elkaar ook met alles goed blijven doen. En wat – en dat merk je nu al – want wat zijn de gevolgen voor projecten die zo meteen op die B-lijst komen? Het risico is dan zeer groot dat die projecten die al gepland staan jaren doorschuiven . Dat horen we bij sommige projecten nu al. En zeker omdat dan bijvoorbeeld de organisatie dat eerst nog met de raad wil bespreken en zelf nog niet die keuze kan of wil maken. En dan is het gevaar dat die projecten helemaal stil blijven liggen. De begroting van ‘23 werd naar gevraagd. Uiteraard willen we dat de maatregelen die het college neemt, verwerkt de begroting. Dat was een van de vragen .

Maar het is onzes inziens wel logisch dat het college uiteindelijk die keuzes maakt naar de begroting toe . En de keuze van het college bijvoorbeeld oud-voor-nieuw, er stond bijvoorbeeld in, het budget van particuliere beveiligingsbedrijven af te ramen , dat vinden wij dan een verkeerde keuze. Want er staat, handhavers wordt dan uitgebreid. Maar dat was juist waarom we toen zeiden dat het moest komen. Want dat was het probleem, want die werken niet in de nacht uren of late avonduren. Die werken misschien tot max tien uur. En die anderen rijden dan juist wel rond. Dus ik denk dat als je het ene gaat verhogen en het ander gaat verlagen, dat je je doel voorbijgaat. Dus dat zou wat ons betreft in de begroting ‘23 juist weer moeten terugkeren . Bij vijf, alternatieve besparingsmogelijkheden , staat al meer- In mijn bijdrage heb ik dat al gezegd. Maar het is wel een beetje een lachertje. En da t bedoel ik niet stom. Maar als we aan de ene kant heel veel geld uitgeven aan , wat ik zeg, bijvoorbeeld € 1 miljoen uit algemene reserves en later nog eens een keer € 1 miljoen vragen uit algemene reserves om eigenlijk gewoon gratis geld weg te geven, en daarna vraag je: hoe gaan we besparen? Je kan het geld ook niet uitgeven, dan hoef je misschien ook niet te besparen. Want zo meteen wordt die hondenbelasting ingevoerd, omdat we andere keuzes hebben gemaakt. De voorzitter: Meneer Duijsens.

De heer Duijsens: Toch een vraag aan meneer Van Koppen. Kan het zijn […] verschil tussen structureel en incidenteel even over het hoofd zien? Want we hebben het vooral over structurele uitgaven die ons een beetje nekken . Maar incidentele uitgaven, de reserve, dus €43 of 44 miljoen, dus die kan wel wat hebben. En daar komt dan zo'n , wat u noemt, cadeautje voor onze inwoners voor verduurzaming uit. Dat is een heel ander geld dan structureel geld. De heer Van Koppen: Geld is geld. En als je het uit geeft, dan ben je het kwijt. En als er geld in mijn portemonnees zit en ik geef het uit, dan is het weg. En als ik dat nou één keer doe, dan ben ik het één keer kwijt. En als ik het tien jaar achter elkaar doe, dan ben ik het tien jaar kwijt. Maar als je het uitgeeft , dan heb je het niet meer. Ik ga verder. De besparingsmogelijkheden, die zijn er ook. Eigenlijk heb ik dat ook al gezegd als rode draad en ik zal het nog een keer voor de heer Duijsens zeggen: geen geld naar bijvoorbeeld, al is het incidenteel, structureel, hou het geld in je zak en geef die cadeautjes niet weg. Geen geld naar bijvoorbeeld die verhuizing van de WOS. Geen geld – en ik heb het gezegd – bijvoorbeeld naar heel veel externen. Heeft de heer Duijsens ook gezegd, € 23 miljoen gaat er nu heen. Geen geld naar bijvoorbeeld- Bij de RIA’s of commissies zit er soms een overkill aan ambtenaren. Natuurlijk, nodig.

Soms is het handig als ze wat voor informatie kunnen voorzien. Maar soms zitten er tien of veertien of twintig, dat is echt denk ik overdreven.

21

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Of, het is een heel simpel voorbeeld – misschien denk je, het levert niks op – maar bij commissies of zo, alle facilitaire zaken hier in dit huis , dat heeft de heer Duijsens net ook genoemd, gek gezegd, alle koffie, alle zaken voor een halfuurtje vergaderen wordt denk ik wel allemaal door de groen …(1:44:07) met de hoofdprijs berekend. Dus daar mag wat ons betreft ook naar gekeken worden. De voorzitter: Meneer Duijsens. De heer Duijsens: Toch nog een vraag meneer Van Koppen. De WOS, noemde u net. Vindt u dan dat de WOS maar moet opdoeken? Want als we niet verhuizen en geen geld geven daarvoor, dan zou dat weleens het scenario kunnen zijn . Vindt uw partij dat? De voorzitter: Meneer Van Koppen. De heer Van Koppen: Sorry, voorzitter. We hebben al vaker aangedragen dat wat ons betreft er veel meer mogelijkheden zijn. En dat hoeft dus niet per se naar de veiling . Want dat vinden we een slechte keuze. Da ar is heel veel geld in geïnvesteerd. En als je dan weer een verhuizing daarin doet, is te veel of extra geld uitgeven. Ik ga verder. Nieuwe ambities, ook hier heb ik het in mijn inbreng , eigenlijk een beetje de rode draad, over gehad. Dan kom ik toch weer bij de heer Duijsens.

Als een partij jarenlang roept dat alles slecht gaat in de gemeente, nu zelf aan zet is, twee wethouders levert – wat ook nog maar de vraag is – nu aan andere partijen de ambities vraagt en vooral ook de dekking vraagt, dan denk ik- Want er staat dan, we willen nieuwe ambities horen . Maar ook, hoe dekken we die af? Oud-voor-nieuw, op zich een goed programma dat gestart is. Ook daar zeggen we weer: laten we dan met elkaar wel kijken naar de discipline met elkaar om gezamenlijk op te trekken. Extra zaken die dan aandacht vragen in de begroting ‘24 zijn wat ons betreft verkeersknelpunten. Dat zijn er zat. Opstalweg is een paar keer genoemd, Kruisbroekweg of het onderpad in Maasdijk. Ook de school Hoogvlieger in Naaldwijk vragen we aandacht voor dan voor ’24. Want die moet er nog steeds komen. De flexroute , een paar keer genoemd, wat ons betreft afschaffen. En afsluitend, voorzitter, zoals gezegd, behandelen we vandaag verschillende zaken. Ik heb het nu vooral in de inbreng gehad over de Voorjaarsnota. Dat is een doorkijkje naar de komende begroting. We hebben ons als LPF gericht- We hebben onze beschouwing op dit hele proces hebben verteld. Als laatste, de jaarstukken. En dat vond ik nog wel leuk , of tenminste, leuk. Je gaat het jaarverslag lezen van ’22, dus het afgelopen jaar.

Wat heeft het college in ‘22 gedaan, wat heeft het college in ‘22 bereikt? Dan staat er netjes op pagina 6 een aantal hoogtepunten , en ik noem ze: de voorbereidingen van terugplaatsing beeld Gravin Machteld zijn gestart en in ‘23 is het teruggeplaatst. Dus eigenlijk is dat niet van ’22. Dus alleen de voorbereidingen, heel ’22 heeft dat behelsd. Het tweede punt staat er, de kampeerplek op de parkeerterreinen bij strandopgang Molenslag in Monster zijn ingericht. Geweldig. Derde, het fietspad langs de Lee en de Lier is aangelegd. Top. Zoals ik van mijn collega van GroenLinks begreep, zijn alleen de borden allemaal nog niet helemaal goed. En dan als laatste punt, klap op de vuurpijl, hoogtepunt van ‘22. Wat hebben ze bereikt? Ik heb het niet verzonnen. Het staat netjes hier in het stuk als hoogtepunten van ’22. Staat in het jaarverslag, pagina 6: er zijn fietsnietjes op het Fonteinplein in Naaldwijk. De heer Hofland: Voorzitter. De voorzitter: Meneer Hofland. De heer Hofland: Voorzitter, kleine toevoeging . De kampeerplekken bij Molenslag zijn alleen beschikbaar voor parkeren en niet overnachten. De heer Van Koppen: Jammer. De heer Hofland: […] in het juiste perspectief te zetten. De heer Van Koppen: Was toch een hoogtepunt? Maar pagina 6. Er zijn dus fietsnietjes op het Fonteinplein in Naaldwijk. U begrijpt, voorzitter, wij kijken met spanning uit naar de komende begroting.

En we zijn heel benieuwd naar het jaarverslag 2023.

22

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

De voorzitter: Nog even geduld. Goed. Dan kom ik bij de VVD. De heer Bakker. De heer Bakker: Voorzitter, dank. Een ambitieuze Voorjaarsnota . Daar is hard aan gewerkt. Dank voor iedereen die daar zijn inspanningen voor heeft gepleegd. Een begroting waarin getracht wordt om het gemeenschappelijk en beschikbare budget in te zetten om het Westland leefbaarder, veiliger, groener, uitdagender en interessanter te maken . In een tijd waarin ontwikkelingen zich in rap tempo opvolgen en alles duurder wordt , is dit een hele stevige opgave. Een opgave waar de Westlandse VVD niet voor wil en zal weglopen. Er zullen echter harde, efficiënte, maar ook effectieve keuzes gemaakt moeten worden . Keuzes die wij als collectief en als raad kunnen oplossen. Als raad beslissen wij waar geld aan wordt uitgegeven. En geld kan slechts eenmaal worden uitgegeven . En met het beschikbare geld moeten we ook tegenvallers op kunnen vangen. Kortom , er moeten verstandige budgetke uzes gemaakt worden, om ons huishoudboekje nu en in de toekomst financieel gezond te houden. Deze financiële keuzes worden ook dagelijks door Westlanders gemaakt. Ik neem jullie graag mee in de zaken waarin de gemeente invloed heeft op de Westlander en waa r een Westlander zelf ook tegenaan loopt. Wonen en leven in het Westland.

Anita – had zomaar Mieke kunnen zijn of iemand anders, maar Anita in dit geval , een jonge Westlandse meid die het voor mekaar heeft. Ze is net afgestudeerd en woont nog bij haar ouders. Nog enkele jaren wachten, maar dan is het nieuwe Flora Campus gebied klaar en ook voor Anita is er dan een beschikbare, betaalbare woning. Bijkomend voordeel is dat ze dicht bij haar werk kan wonen, in een hoogbouw weliswaar, in combinatie met veel groen en de mogelijkheid tot elkaar ontmoeten. En het ziet er ook nog eens een keer internationaal uit. De Westlandse VVD vindt investering in het Flora Campus gebied een fantastische keuze. Prijzig , arbeidsintensief, maar het brengt Westland en de Westlander verder. Hiermee blijven we mondiaal toonaangevend. Ook bieden we onze jonge inwoners een aantrekkelijke woonomgeving. Maar het is echt nog veel te onvoldoende. Er moet effectiever en efficiënter worden gebouwd. We moeten Westlanders een betaalbare woning kunnen bieden. Maar Westland moet ook bereikbaar en verkeersveilig blijven en zijn . Westlanders verplaatsen zich grotendeels per auto. De Westlandse VVD is en blijft na een afgewogen discussie in de raad over het tracé voorstander van een lightrail om het Westland beter bereikbaar te maken. Ook goede fietsverbindingen en goede autowegen zijn essentieel. Beter een rijdende tram , dan doorlopend stilstaan in de lokale file.

En soms is ook wegonderhoud noodzakelijk . Maar met betere communicatie en planning zou dat een stuk beter verlopen. Daar is heel veel op te winnen. Maar klagen we af en toe niet te vaak over ons oponthoud? Recreatie en sport. Als echte Westlandse zet Anita zich jaren al vrijwillig in voor de organisatie van een van de Westlandse feest weken. Als fervent hardloopster organiseert ze ook al jaren de hardloopwedstrijd. De organisatie wordt echter steeds lastiger. Het indienen van evenementenplannen lijkt steeds meer een frustrerende fulltime job te worden. Er dienen elk jaar nieuwe veiligheidsplannen en verkeersplannen ingediend te worden , terwijl de gemiddelde organisator daar te weinig kennis van heeft. Daarnaast loopt ze ook nog eens een keer tegen een sportief probleem aan . De buitenruimte is niet efficiënt genoeg ingericht. Straattegels liggen scheef, wat hardlopen bijna onmogelijk maakt. Een goede buitenruimte waarin kan worden gesport en gerecreëerd, is voor de Westlandse VVD een must. Ook de oudere Westlanders moeten veilig over straat kunnen , al dan niet met een rollator, en zonder struikelen. Daarnaast is de Westlandse VVD van mening dat we veel tijd en geld verdoen met een enorme hoeveelheid regels. Vrijwilligers organiseren in hun dorpen evenementen, waardoor Westlanders kunnen recreëren en genieten.

De enorme regeldruk zo rgt er tegenwoordig voor dat vrijwilligers denken aan stoppen met hun activiteiten. De gemeente moet meer denken in oplossingen, in plaats van problemen. Een meer efficiënte gemeente. Efficiëntie en effectiviteit zouden de toverwoorden moeten zijn in onze gemeentelijke organisatie en ook bij onze partners. Uit beantwoording van onze technische vragen bleek dat er op dit moment een vijftal organisaties zich bezighoudt met het helpen van Westlanders met een bijstandsuitkering , aan een baan. Hoe verhouden dez e werkzaamheden zich tot elkaar? Met een doelbewuste benadering kan veel meer effect worden gesorteerd. Gebouwen multi -inzetbaar maken, is ook veel efficiënter. Bijvoorbeeld een sporthal die leegstaat overdag gebruiken voor gymlessen of een aula in een schoolpand voor danslessen. Ook bij het verstrekken van subsidies zou meer naar de efficiëntie en effectiviteit gekeken moeten kunnen worden. Wordt het gestelde doel wel behaald en is de hoogte van de subsidie wel nodig om dat doel te behalen? Bij de behandeling van het nieuwe subsidieregister zullen we hier uiteraard scherp op zijn .

23

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Veiligheid. Na een dagje strand is Anita haar fiets gejat. Elke gemeente in Nederland heeft te maken met criminaliteit. In Westland viert voornamelijk de fiets endiefstal hoogtijdagen. De Westlandse VVD streeft daarom naar een effectief liever inzet van haar veiligheidsapparaat. Dat kan onder andere met preventiemiddelen , zoals cameratoezicht, en of bewaakte fietsenstallingen. Het verbaast de Westlandse VVD dan ook dat het aantal ca mera's in het Westland ver achterblijft bij de gemiddelde gemeentes. Hier zien wij een gemiste kans . Camera's doelbewust uitlezen, alleen na een misdrijf , waarborgt de privacy. Het gevoel van veiligheid wordt groter . Maar nog veel belangrijker, de kans dat de dader gepakt wordt, stijgt aanzienlijk. Het lijkt ook uit de gepresenteerde cijfers dat het in het Westland veiliger wordt . Maar uit beantwoording van onze technische vragen , blijkt dat heel veel cijfers domweg gewoon niet mee worden genomen. Neem bijvoorbeeld winkeldiefstal. Er zijn slechts, als je dat extrapoleert, 115 gevallen van winkeldiefstal geregistreerd. Een gesprekje met een supermarkteigenaar geeft echter aan dat die minimaal drie winkeldiefstallen per dag geeft. Een stukje hoofdrekenen laat dan een heel ander beeld zien. De Westlandse VVD vraagt terdege af of Westland nu echt veiliger gewo rden is.

Wij pleiten dan ook voor herstel van volledige registratie van criminele voorvallen, zodat wij kunnen sturen op de daadwerkelijke veiligheidssituatie in het Westland. En dan het opvangen van onvoorziene uitgaven in onze uitgave npatroon. De gestolen fiets van Anita geeft niet alleen een gevoel van onveiligheid , maar dit geeft ook een klap op het huishoudboekje. Er is namelijk een nieuwe fiets die moet worden aangeschaft. Maar Anita heeft niet genoeg geld gespaard om dit te kunnen doen. Dit in verhouding met het gemeentelijk huishoudboekje. Als er te veel geld is uitgegeven of een financiële tegenvaller moet worden geïncasseerd, wordt er vaak teruggegrepen op noodmiddel en, de algemene reserve, misschien wel het verhogen van de belastingen . Onder andere het verhogen van onroerendzaakbelasting, daar tracht men geld weg te halen bij de Westlandse huiseigenaar, om zo de gemeentelijke financiën op orde te brengen. De Westlandse VVD houdt vast aan het coalitieakkoord hierop. De OZB stijgt niet harder dan he t berekende inflatieniveau . Westlandse huiseigenaren mogen niet volledig opdraaien voor de tekort en in de begroting. Ook de gemeente moet net als de Westlander zorgvuldig omgaan met haar middelen en moet tegenvallers op kunnen vangen , zonder te kunnen grijpen naar noodmiddelen. Er moeten dus keuzes gemaakt worden.

Resumerend, zoals zojuist door mij geschetst is , het huishoudboekje van de Westlander scheelt niet veel met dat van ons als gemeente. In beide situaties moet er worden gezorgd dat wij niet onnodig geld uitgeven en moeten wij tegenvallers op kunnen vangen , zonder dat de belasting verhoogd moet worden of een greep uit de algeme ne reserve gedaan wordt. Kortom, net als alle Westlanders moeten wij als gemeente streven naar een doelbewust uitgavepatroon. Bezuinigen daar waar het kan, efficiënter en effectiever werken waar mogelijk en op een praktische wijze zoeken naar oplossingen voor problemen. Dat is waar de Westlandse VVD voor staat. Wij kijken naar datgene wat voor gemeente, burgers en bedrijfslev en nu, maar ook straks nodig is om prettig, veilig en betaalbaar te kunnen wonen, leven en werken in Westland. Wij streven naar een weloverwogen mix met doordachte investering in sociaal leven , wonen en veiligheid, bereikbaarheid, recreatie en sport en investeringen die binnen de kaders moeten blijven van het Westlandse huishoudboekje . Wat voor het huishoudboekje van Anita geld t, geldt dus ook voor ons gemeentelijk huishoudboek. Hadden wij nog die negen vragen van onze wethouder. Die krijgt u uitgebreid toegestuurd , maar ik zal daar heel kort bij stil blijven staan. Hoe om te gaan met de tekorten in 2026 en 2027, dat Ravijn. Zoeken zo nodig naar een structurele dekking.

U wil niet verrast worden. Het sociaal domein laat enigszins een kostenstijging zien. In principe kijken naar bezuinigingen op ieder beleidsterrein. De systematiek van het meerjareninvesteringsprogramma goed vooruitplannen en anticiperen . Verzoekt het college om alle voorgestelde concrete maatregelen te verwerken in de begroting . Eerst uitwerken van de maatregelen en dan vervolgens beslissen . Alternatieve besparingsmogelijkheden. Ik zou eerst kijken naar die afroming van die 1 procent en dat uiteindelijk uitgewerkt zien. Heeft u aanvullende suggesties voor besparingsmogelijkheden? Kijk naar het parkeren of het niet – strandparkeren bijvoorbeeld – kost het niet meer dan dat het oplevert ? Onnodige uitgaven tegengaan. Misschien die van te veel zwemwater. Kijken naar de ICT-situatie, of dat niet een stukje opgeschoven kan worden . Subsidies kritisch bekijken . En zorgen dat u belastingverhogingen zolang mogelijk tegenhoudt.

24

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Andere ambities, langetermijnzaken, goede bereikbaarheid, zorgen dat u daar een plan van aanpak voor hebt. U wilt niet die files in het Westland . Liever een rijdende tram. Oud -voornieuw discussie uiteindelijk doorzetten en het goed bespreken met elkaar , zoals we dat de afgelopen periode gedaan hebben. En andere zaken die op de lange termijn in de begrot ing opgenomen moet worde n, een overzicht maken van de wetgeving voor de komende jaren die vanuit het Rijk komt, zodat we niet verrast worden. Dat was het . Dank u, voorzitter. De voorzitter: Dank u wel. Dan ben ik nu bij de fractie van D66, de heer Hofland. De heer Hofland: Voorzitter, dank u wel. Bij voorbereiding van deze gemeenteraad , hadden wij het idee om de Westland Carol naar voren te halen. We wilden kijken naar de geest van het verleden, de jaarstukken, de geest van het heden, de Voortgangsrapportage en ook de geest van de toekomst. We vinden de kerstspirit echt wel in deze gemeenteraad terug , alleen vonden we de metafoor niet volledig passen in de tijd van het jaar. Dus voorzitter, in november zal die mogelijk een plaatsje krijgen. We zullen stap voor stap stilstaan bij de stukken die voorliggen en alles in één geheel behandelen, zoals ook de andere n hebben gedaan. Te beginnen met de jaarstukken van 2022 . De jaarstukken van 2022 laten een positief resultaat zien. Met een vraagteken.

Want in welke gemeente is het positief resultaat als er werk op de bank ligt wat nog niet gedaan is ? Of in welke gemeente is het resultaat positief, als er nog altijd kinderen in armoede leven ? Voorzitter, wat ons betreft, is dat geen positief resultaat. Natuurlijk, in een jaarrekening zijn er dingen die goed zijn. Zoals bijvoorbeeld de realisatie van het ICC W, het actieplan Groen. Wij zien daar concrete punten van onze partij in terug. Maar er zijn ook punten die nog te do en zijn en die nog voorliggen . Sociale inclusieagenda, om ervoor te zorgen dat iedereen mee kan doen binnen onze gemeente. Er liggen grote opgaves op het gebied van wonen , door meerdere sprekers vandaag al gememoreerd. En er ligt een grote opgave op het ge bied van cultuur, met onder andere de Naald. Voorzitter, wij zien dat deze grote dossiers tot dusver eigenlijk blijven liggen. Als je het geheel bekijkt, dan kan je een conclusie trekken dat je eigenlijk veel overeenkomsten ziet in de teksten uit 2021 en 2022. De politieke kleur van de wethouder verandert dus, maar de inhoud blijft hetzelfde. We zien wollige teksten waarin ech te reflectie ontbreekt. En een voorbeeld daarvan is het volgende citaa t: Prioriteitstelling door krapte op de arbeidsmarkt hebben geleid tot minder uitvoeringscapaciteiten en achterblijven van uitgaven in programma's. Voorzitter, een duidelijk voorbeeld van wollige teksten .

En voorzitter, dat geeft ons niet de mogelijkheid om de verantwoording die het college aflegt in deze jaarstukken goed te kunnen toetsen. Reflectie ontbreekt , zoals gesteld. En dat is wat ons betreft nodig. Niet om af te rekenen, maar om met zijn allen van te leren. Ook daarvoor zitten we hier. Ik haal een citaat uit, uit 1936 van Colijn. Ik doe het letterlijke citaat en niet zoals dat eigenlijk vandaag de dag nog vaak gememoreerd wordt. Ik verzoek den luisteraars dan ook om wanneer zij straks hunne legersteden opzoeken, even rustig te gaan slapen als ze dat ook andere nachten doen. Voorzitter, dat citaat komt naar boven bij het lezen van de jaarstukken. We hebben moeilijk economisch financiële tijden . Maar toch, het resultaat is positief. Ga maar rustig slapen. Dat brengt ons bij de Voortgangsrapportage van 2023. Wij zijn blij dat het college het gehele stuk met on s gedeeld heeft. Dat geeft inzicht , dat is fijn. Het is ook prima en fijn wat ons betreft, het amendement wat voorligt, waarbij we pagina 1 tot en met 13 vaststellen zoals wij gewend zijn vanuit het verleden en de rest , pagina 14 tot 117, voor kennisgeving aan te nemen. Maar dank in ieder geval. Dat toont goede intentie en wij willen daar graag in blijven worden meegenomen . De Voortgangsrapportage laat een nadelig tekort zien van € 4,3 miljoen.

Maar de wethouder gaf vorige week eigenlijk aan dat dat waarsc hijnlijk een kleine plus gaat worden, omdat er weer een heleboel werk blijft liggen. Voorzitter , wat ons betreft, is dat niet de manier waarop we ons als gemeente moeten besturen. We zijn een gemeente met meer dan 115.000 inwoners en wij moeten in control zijn van hetgeen wat er gebeurt. En ik kom dan weer terug bij de rest van het citaat waar ik eigenlijk net mee begon. Er is voorshands nog geen enkele reden om werkelijk ongerust te zijn. En daarmee, geachte luisteraars, laat ik u over aan de verpozing die de radio u pleegt te bieden. Dat laatste deel vond ik gewoon leuk. Dat is een mooi stukje citaat. En dat brengt ons tot slot bij de perspectiefbrief. Want vanuit het verleden naar het heden , de ProRap’s eigenlijk zoals die is, naar de toekomst kijken wij. En de perspectiefbrief is eigenlijk weinig veel positiever.

25

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Wat ons betreft – er is een brief vanuit het college gekomen en op die brief zullen wij ook schriftelijk ingaan, dus onze input komt uiteraard jullie kant op – wat ons betreft, zijn er een aantal punten waar niet op ingegaan is, waar niet bij wordt stilgestaan . Dat zijn drie punten. Als gemeente zijn wij ervoor verantwoordelijk – en dat moet altijd de kaders zijn waarbinnen wij handelen, wat ons betreft – om ervoor te zorgen dat onze in woners op een gezonde manier kunnen leven. Dat er bestaanszekerheid is voor iedereen binnen onze gemeente om mee te doen. En dat er kansengelijkheid is voor iedereen. Jong , oud, politiek links, politiek rechts, rijk, arm, iedereen moet mee kunnen doen in o nze gemeente. Voorzitter, dit lezen wij niet terug in de brief en wij willen dit graag een plekje geven . Want dit moeten de kaders zijn waarbij wij als gemeente zorgen dat we het beleid doen zoals we het doen. Dus wat ons betreft, gaan we niet korten op het sociale domein, het idee waar het college mee is gekomen. En overigens, dat sociale domein, het is een enorm containerbegrip. Waar begint dat en waar eindigt dat eigenlijk? En waar laten wij dat eindigen? Voorzitter , specifiek wordt er natuurlijk gekeken naar de jeugdzorg en de Wmo als boosdoeners.

Maar, voorzitter, op een of andere manier verworden die domeinen tot financiële getallen in een begroting en kijken wij nooit naar wat hetgeen wij doen met dat geld . Levert dat nou een beter leven op voor de mensen waarmee wij samenleven? En als dat antwoord ja is, mag dat dan geld kosten in onze gemeente? Wat ons betreft wel . Voorzitter, wij willen niet bezuinigen op plekken die niet meer terug kunnen groeien. Dat is wat ons betreft een weg om niet in te gaan. Voorzitter, we staan aan de vooravond van een zogenaamd Ravijn. Hij wordt vaker genoemd eigenlijk. En dat betekent dat wij – wij hebben vandaag meloenen gekregen – dat wij meloenen moeten gaan doorslikken. Gert -Jan Segers die deed dat , of die noemde dat ooit in het kader van de dividendbelasting , en wij zullen dus ook meloenen moeten doorslikken. En graag dragen wij als D66 ook ons steentje daaraan bij, want wij willen die verantwoordelijkheid gezamenlijk ook pakken. Het is nu wat D66 betreft ook tijd om kleur te bekennen. Kleur te bekennen aan de coalitie, maar ook kleur te bekennen aan het college. Welke kant gaan we op en wat gaan we doen? Er liggen grote opgaves voor op het gebied van wonen, het gebied van arbeidsmigranten, jongere n, statushouders en andere opgaves die al genoemd zijn. En voorzitter, daar moeten nu keuzes in gemaakt worden.

Wij denken daar graag in mee, maar wij wijzen ook het college erop dat die verantwoordelijkheid ook primair daar ligt. Om mee te denken – vanuit een van de sessies is die gekomen – hebben wij ook een motie ingediend. Wij zullen de motie aanhouden , omdat dat een richtinggevend punt is, die wat ons betreft meegenomen moet worden in wat in de begroting moet terugkomen, in het kader van huizen van de buurt . Huizen van de buurt levert in eerste instantie een investering op, maar op termijn levert dat besparing op . En wij zien daar mogelijkheden voor en wij denken dat onze kernen daar verbeterd worden. Wij willen dat graag terugzien in de begroting en zullen die aanhouden e n zo nodig in de begroting terug willen zien komen. Voorzitter, dit waren onze richtinggevende uitspraken en wij willen het college hier graag mee aan de slag sturen. Tot zover. Motie ‘Huis van de buurt in elk dorp’ “De raad van de gemeente Westland, in vergadering bijeen op 5 juli 2023, Constaterende dat: De kosten voorzorg blijven stijgen en de gemeente op zoek moet naar wijzen om de kosten te beteugelen. Dat zoals het er nu naar uit ziet, 2026 en de jaren daarna flink gekort zal worden op het gemeentefonds. Er reeds verschillende huizen van de buurt gerealiseerd worden. Overwegende dat: Het inzetten van een huis van de buurt kan leiden tot besparing van kosten op de lange termijn.

Een huis van de buurt ingezet kan worden om de synergie tussen verschillende instanties te versterken. Een huis van de buurt ervoor zorgt dat instanties gemakkelijk vindbaar zijn. Naast het elkaar kunnen ontmoeten dorpshuizen ook een perfecte plek voor (gemeentelijke) overheden bieden om burgers te informeren, adviseren en ondersteunen. Verzoekt het college: Om in elk dorp, waar mogelijk, een huis van de buur t of centrale locatie te realiseren waar zorg-, educatie en/of sportactiviteiten samenkomen.

26

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

De evaluatie van andere huizen van de buurt hierbij mee te nemen. En gaat over tot de orde van de dag.” (Motie 10.4 van D66, PvdA en GroenLinks) De voorzitter: Dank u wel. En dan begrijp ik dat de motie Huis aan de buurt in ieder geval geen deel meer uitmaakt van de beraadslagingen. Dank u wel. Dan kom ik bij de fractie van GroenLinks, de heer Plomp. De heer Plomp: Dank u wel, voorzitter. En dank aan uw college en aan de gemeentelijke organisatie voor de jaarstukken , de Voortgangsrapportage en de Perspectiefnota. Westland is financieel gezond. We hebben een ruim eigen vermogen dat al jaren gestaagd groeit. Voor 2023 lijkt de balans nu negatief uit te slaan. Maar we kregen in de verzame lcommissie al te horen dat aan het eind van de rit dit waarschijnlijk toch w el weer een plusje zal kunnen worden. Op zich klinkt het ook best leuk, zo'n groot eigen vermogen dat al jaren groeit . Maar in werkelijkheid hebben we e r alleen niet zo heel veel meer aan. We mogen ons eigen vermogen van de landelijke overheid namelijk niet meer zomaar aanspreken om structurele uitgaven mee te dekken, zelfs niet incidenteel. En de definitie van een structurele uitgave die gehanteerd wordt , is ook vrij streng. Zo ongeveer alles met een afschrijftermijn wordt al gezien als structureel.

Dus eigenlijk is het beter om aan het eind van het jaar geen positief resultaat meer te hebben, maar een resultaat dat zo dicht mogelijk bij nul licht. Hiervo or zijn we als gemeente ook een proces ingegaan voor een realistischere begroting . Er zijn her en der ongebruikte budgetten geschrapt en jaarlijkse budgetten die nooit helemaal opgaan, zijn verlaagd. Er is hier uitvoerig door de organisatie naar gekeken , wij als raad zijn hierin meegenomen, maar daarmee is het niet zomaar klaar. GroenLinks Westland kan zich op dit moment vinden in de maatregelen die komen uit de stofkamoperatie en de oud-voor-nieuw, of eigenlijk oud-voor-ravijn proces dat we met zijn allen doorlopen hebben. We moeten dit echter de komende jaren wel blijven verfijnen. Mogelijk komen er nog meer posten te voorschijn die we kunnen afschalen of is er op sommige punten van de begroting iets te rigoureus afgeschaald. We worden daar als raad uiteraard graag meegenomen. Wat mij betreft een aantal keer per jaar, sowieso in de aanloop naar deze en de begrotings raad, maar ook tussendoor, op het moment dat er belangrijke ontwikkelingen zijn . Een ander gevolg van het realistisch begroten is een andere ma nier van kijken naar het meerjareninvesteringsprogramma . Met een A- en een B-lijst en een PIP-lijst, een soort toekomstige wensenlijst.

We vinden het op zich een heldere manier van het presenteren van de investeringen en het geeft ons als raad ook een duidelijker beeld van de stand van zaken op verschillende projecten. Vooruitlopend op de begrotingsbehandeling in november en de jaarstukken van volgend jaar , wil ik al wel vast meegeven dat ik het op prijs zou stellen als er iets van een indicatie komt wat er in deze lijst veranderd is ten opzichte van de vorige versies die we gehad hebben en waardoor dat komt. Dus wat verschuift er volgens planning van de PIP-lijst naar de B-lijst of van de B-lijst naar de A-lijst? Wat verschuift er in de tijd naar voren of naar achter? Wat is er nieuwe op de lijsten? En vooral, wat is er van de lijsten afgehaald? Zeker als het komt omdat het niet is uitgevoerd. Ik denk dat dit ons als raad uiteindelijk kan helpen om onze controlerende en richtinggevende taken nog be ter uit te voeren. Ondanks al deze inspanningen van het college voor een realistische begroting , zien we voor 2026 en 2027 toch het Ravijn op ons afkomen. Wij gaan ervan uit dat de landelijke overheid vóór 2028 hopelijk de zaakjes wel op orde zal hebben o f anders met een fatsoenlijke overbruggingsmaatregel zal komen. Zoals al gezegd, staat Westland er financieel best goed voor. Maar dat geldt helaas niet voor alle andere gemeenten.

En nog een jaar uitstel zou voor deze gemeentes echt een doodsteek kunnen b etekenen. Dit kan niet, dit mag niet en ik kan me ook niet voorstellen dat de landelijke overheid het zo ver zal laten komen. Dit betekent ook dat het tekort voor 2026 en 2027 in onze ogen een incidenteel tekort is, wat je naar onze mening ook incidenteel moet dekken. We gaan onze voorzieningen niet voor twee magere jaren helemaal kapot bezuinigen. We hebben als gemeente voldoende vet op de botten om deze twee jaar gewoon te kunnen overleven. Zodra de nieuwe verdeling van het gemeentefonds bekend is, moet we zorgen dat de begrotingen van 2028 en verder weer structureel gedekt zijn. Maar voor 2026 en 2027 geldt dat , wat GroenLinks Westland betreft , niet. We hebben van het college ook nog een lijstje met alternatieve besparingen gehad. Wat GroenLinks betreft, kan deze complete lijst lini a recta de prullenbak in. Er staat naar onze mening maar één punt op waar wij achter kunnen staan , dat is het verhogen van de OZB.

27

WOORDELIJK VERSLAG RAAD 5 JULI 2023

Maar het college weet net zo goed als ik dat er bij lange na geen meerderheid is in deze raad voor die maatregel. We hebben in aanloop naar deze vergadering een raadsinformatiebijeenkomst gehad , waarbij ons een aantal puzzelstukjes , zoals ze toen nog heetten, werden gepresenteerd voor extra besparingen. Het lijkt wel alsof iemand door die lijst met puzzelstukjes heen is gegaan om de meest kansloze, de minst opleverende en de politiek gevoeligste stukjes eruit te halen en dat is dan de lijst met alternatieve be sparingen geworden. Ik bewonder het college voor haar lef om dit zo te presenteren. Maar als u echt had gewild dat wij hier serieus op zouden ingaan, had u ons de volledige lijst met puzzelstukjes moeten geven , de goede en de slechte, of een gereduceerde lijst met enkel de voorstellen waar u als college ook echt zelf achter zou kunnen staan. Volgens mij heb ik zo het algemene beeld wel redelijk gehad en dan wil ik graag nu nog even inzoomen op het sociaal domein. We worden hier nog meer dan o p andere terreinen geconfronteerd met oplopende kosten. Dat kunnen we niet zomaar negeren. We moeten blijvend op zoek naar een balans tussen de kosten van onze voorzieningen en de zorgplicht die we hebben naar onze inwoners. Het is voor GroenLinks Westland onbespreekbaar om de kwetsbaren in onze samenleving te laten vallen.