1.7) Schrijven MRDH d.d. 14-04-21 inzake Aanbieding voorlopige Jaarstukken MRDH 2020 (G21-000845)

Op landelijk niveau werkt de Metropoolregio samen met de Metropoolregio Amsterdam, de Vervoerregio Amsterdam, de Metropoolregio Eindhoven en andere stedelijke regio’s. De MRDH neemt verder deel aan het DOVA (de samenwerking van de 12 provincies en 2 vervoerregio’s over openbaar vervoer), het Fietsberaad, de Nationale Databank Wegverkeersgegevens, Stedenbaan, de Nationale Databank Openbaar Vervoer en aan activiteiten van het landelijk kenniscentrum CROW/KpVV. De Metropoolregio werkt mee aan landelijke strategische trajecten zoals de Nationale Omgevingsagenda en de Nationale Omgevingsvisie. Een regionale delegatie neemt deel aan het jaarlijks bestuurlijk overleg van de Zuidelijke Randstad met het Rijk over het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Op internationaal niveau werkt de metropoolregio onder meer samen met de OESO en participeert de metropoolregio in Europese netwerken, zoals EMTA en projecten.

8

1.4 Het resultaat en de voorgestelde bestemming Het jaar 2020 wordt afgesloten met een voordelig gerealiseerd saldo van baten en lasten van € 8.182.983. In de verslagperiode zijn twee begrotingswijzigingen voorgesteld, die op 10 juli respectievelijk 11 december 2020 door het algemeen bestuur zijn vastgesteld. Bij de tweede begrotingswijziging is door het algemeen bestuur besloten om € 7.569.089 toe te voegen aan de bestemmingsreserve Risicoreserve financieringen, € 43.104 te onttrekken aan de reserve interne kwaliteitsverhoging en € 484.495 te onttrekken aan de bestemmingsreserve Egalisatiereserve Economisch Vestigingsklimaat (Egalisatiereserve EV). Op basis van het werkelijk behaalde resultaat is een bedrag van € 7.569.089 toegevoegd aan de Risicoreserve financieringen, wordt € 43.104 onttrokken aan de reserve interne kwaliteitsverhoging en wordt een bedrag van € 119.926 onttrokken aan de Egalisatiereserve EV. Na de mutaties in de reserves bedraagt het nog te bestemmen resultaat € 776.924. Resultaatbestemming Aan het algemeen bestuur wordt voorgesteld om een bedrag van € 195.319 toe te voegen aan de Risicoreserve financieringen en een bedrag van € 581.605 toe te voegen aan de Egalisatiereserve EV.

De toevoeging aan de Risicoreserve financieringen betreft het surplus van de marktconformiteitsopslag, die ten goede komt aan de reserve totdat de benodigde weerstandscapaciteit is bereikt. Om de gevolgen voor de regionale economie van de coronacrisis te beperken zijn in 2020 extra middelen beschikbaar gesteld om juist nu te investeren. Deze inzet loopt door in 2021. De toevoeging aan de Egalisatiereserve EV wordt voorgesteld om zodoende middelen beschikbaar te houden voor deze doorloop naar 2021 van het Sterker uit de crisis-pakket.

9

Hoofdstuk 2 Programmaverantwoording 2.1 Programma Exploitatie verkeer en openbaar vervoer 2.1.1 Wat wilden we bereiken? Ook in 2020 zette de MRDH zich in om voor alle vormen van mobiliteit een verbetering tot stand te brengen. Door COVID-19 zijn de doelstellingen die in de begroting 2020 waren geformuleerd echter in een totaal ander daglicht komen te staan. 2020 was dan ook vooral een jaar waarin de MRDH zich heeft ingezet voor het overeind houden van het OV in de regio, ook in tijden van forse dalingen van het aantal reizigers. Deze inzet heeft onder andere geresulteerd in een Beschikbaarheidsvergoeding OV 2020 en daarmee een relatief licht pakket aan maatregelen aan het einde van 2020. Dit laat echter onverlet dat veel doelstellingen uit de begroting 2020 overeind zijn blijven staan. 2020 stond voor een groot deel in het teken van het verder brengen van een groot aantal onderdelen uit het gebiedsprogramma MoVe. Dit heeft geleid tot besluitvorming over de ontwikkeling van het CID/Binckhorst, de Oeververbindingen Rotterdam en de Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking als grote projecten. Maar juist ook de regionale HOV-verbindingen zijn van groot belang voor de bereikbaarheid van de regio. Daarnaast zijn er vervolgstappen gezet in de gebiedsuitwerkingen Greenport 3.0 Westland en Voorne Putten.

In 2020 wilden we actief werken aan de verbetering en versterking van het bestaande netwerk op het gebied van OV en de fiets. Via het programma Metropolitane Fietsroutes wordt gewerkt aan het realiseren van belangrijke verbindingen voor de fiets. Daarnaast is er gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van het OV, onder andere waar het gaat om de toegankelijkheid van het OV en maatwerkvervoer. Ook is er met de vervoerders intensief gewerkt aan het verbeteren van de onderlinge samenwerking. Tenslotte wilde we in 2020 komen tot concrete afspraken met betrokken wegbeheerders en Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid afspraken gemaakt over bereikbaarheidsmaatregelen inzake de aanpak van hun grote onderhoudsopgave in het metropoolregio gebied. Dit heeft geresulteerd in de gezamenlijke bereikbaarheidsaanpak, waarover in het najaar 2020 tijdens het BO MIRT besluitvorming heeft plaats gevonden. Kortom, ondanks de uitbraak van COVID-19, is er hard gewerkt aan de doelstellingen uit de begroting 2020. Dit met als resultaat dat op diverse onderdelen de bereikbaarheid van onze regio weer een stuk verbeterd is.

10

Doelstellingen begroting 2020 Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Agglomeratiekracht Centrale opgave is en blijft de versterking van de agglomeratiekracht, dat wil zeggen te zorgen dat de metropoolregio meer als één stedelijke regio gaat functioneren en dat de toplocaties en banen beter bereikbaar worden. De opgave van verstedelijking (240.000 extra woningen voor 2040), binnenstedelijk langs de centrale as met de Verstedelijkingsalliantie, in de suburbane gebieden met de Alliantie Middengebied én in de meer landelijke gebieden hangt samen met een schaalsprong in het OV vanaf 2025. Ook de koppeling van OV met fiets is daarbij een cruciale opgave. Groeistrategie OV Door een sterke groei van het gebruik van het metropolitane OV, sinds 2013 met gemiddeld 3% per jaar, ontstaan er meer en eerder dan verwacht capaciteitsknelpunten. Naar verwachting al rond 2025 waar vorig jaar nog werd uitgegaan van rond 2030 (MIRT2-studie bereikbaarheid Rotterdam-Den Haag). Dit noopt tot een nieuwe groeistrategie voor het metropolitaan OV, die doorwerkt in maatregelen als vermeld in deze begroting, zowel op de korte, middellange als de lange termijn. Ketenmobiliteit Ook voor het verbeteren van de bereikbaarheid ligt de prioriteit bij OV, fiets en ketenmobiliteit. De gehele metropoolregio kent 56 knooppunten die cruciaal zijn in de reis van elke inwoner.

Naast het verbeteren van deze knooppunten krijgt het verkorten van de reistijd / verhogen snelheid van het OV prioriteit. Verbetering kwaliteit en efficiency OV Het is essentieel om te investeren in verbetering van de efficiency en het rendement van het openbaar vervoer. Ook hier is snelheid een toverwoord. Tegen lagere kosten een aantrekkelijker product bieden dat meer reizigers trekt en bijdraagt aan agglomeratiekracht. Lagere kosten voor de exploitatie maakt het mogelijk om meer te investeren in kwaliteit en capaciteit. Tegelijk is er meer maatwerk nodig, waar de vraag te gering is voor traditioneel OV. Contractbeheer OV concessies (assets, exploitatie en sociale veiligheid) Als concessieverlener van het openbaar vervoer sturen we de vervoerder aan (op afstand) op het realiseren van openbaar vervoer op het gewenste en vooraf overeengekomen kwaliteitsniveau. We maken daarbij onderscheid in drie verschillende contracten, allen met een vooraf overeengekomen wijze (en grootte) van financiering, risicoverdeling en 'prestatie-indicatoren' en daarbij behorende normen. De contracten met de vervoerders zijn

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen De MRDH heeft zich ingezet om voor alle vormen van mobiliteit een verbetering tot stand te brengen. Dit is gedaan in nauwe samenwerking met onze partners op Rijks-, provinciaal en gemeentelijk niveau. Onder andere heeft de MRDH zich ingezet voor besluitvorming over diverse onderdelen uit het gebiedsprogramma MoVe, met de ontwikkeling van het CID/Binckhorst, de Oeververbindingen Rotterdam en de Schaalsprong Metropolitaan OV en Verstedelijking als grote projecten. Maar juist ook de regionale HOV-verbindingen zijn van groot belang voor de bereikbaarheid van de regio. Daarnaast is er actief gewerkt aan de verbetering en versterking van het bestaande netwerk op het gebied van OV en de fiets.

Door de coronacrisis zijn de doelstellingen die in de begroting 2020 waren geformuleerd in een totaal ander daglicht komen te staan. In 2020 heeft de MRDH zich ingezet voor het overeind houden van het OV in de regio, ook in tijden van forse dalingen van het aantal reizigers. Deze inzet heeft onder andere geresulteerd in een Beschikbaarheidsvergoeding OV 2020 en daarmee een relatief licht pakket aan maatregelen aan het einde van 2020. Daarnaast is er wel degelijk gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van het OV, onder andere waar het gaat om de toegankelijkheid van het OV en maatwerkvervoer. Ook is er met de vervoerders intensief gewerkt aan het verbeteren van de onderlinge samenwerking.

2

De Rijksoverheid werkt samen met decentrale overheden aan ruimtelijke projecten en programma's voor elke regio in Nederland. Het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) richt zich op financiële investeringen in deze programma's en projecten. 11

Doelstellingen begroting 2020 langlopende contracten, variërend met een looptijd tussen de 10 en 15 jaar en betreffen zowel het bus- als railvervoer en de parkshuttle.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen

Met het uitvoeren van het contractbeheer beogen we: dat we hoogwaardig en efficiënt openbaar (rail en bus) vervoer in de MRDH bieden, 365 dagen per jaar; dat de klantenwaardering gemiddeld op een 7,8 ligt; dat er nauwelijks sprake is van rituitval (< 1%); dat het aantal reizigers gemiddeld met 3% per jaar groeit, waarbij het aanbod min of meer gelijk blijft, wat een hogere bezettingsgraad tot gevolg heeft. Programma SMARD (Slimme MobiliteitsAanpak Rotterdam Den Haag) Met slimme maatregelen worden huidige knelpunten (tijdens de spits) in het OV opgelost en wordt bijgedragen aan het voorkomen van dreigende nieuwe knelpunten. Dit uit zich in een set aan maatregelen die zonder teveel moeite kunnen worden ingevoerd en een snel (meetbaar) effect hebben. Het kan daarbij gaan om zowel maatregelen aan de aanbod- als aan de vraagkant. Programma versnelling OV Openbaar vervoer dat reizigers snel van knooppunt naar knooppunt verplaatst is aantrekkelijk. Dit leidt dan ook tot reizigersgroei, meer opbrengsten en afname in exploitatiekosten. Bovenal is het belangrijk bij te dragen aan de agglomeratiekracht van de regio. We zorgen er samen met de gemeenten dan ook voor dat meerdere tram- en buslijnen sneller van A naar B komen door aanpassingen van voorrangssituaties bij kruisingen, aanleg vrij liggende infrastructuur en aanpassing lijnvoering.

Betrouwbaar op weg Een robuust en betrouwbaar samenhangend wegennetwerk is voor de metropoolregio een must. In het bijzonder voor de Mainport en de Greenport. Daarnaast moeten de wegen voldoen aan de doorstromings- en betrouwbaarheidseisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid. Een mobiliteitstransitie is noodzakelijk, niet op de laatste plaats om de klimaatdoelen te realiseren (CO2-reductie), maar ook om de leefkwaliteit te verbeteren en de stedelijke, suburbane en meer landelijke gebieden aantrekkelijk te maken als centra voor economische vernieuwing. Dat brengt onder andere de vraag met zich mee hoe om te gaan met voorspelde capaciteitsknelpunten op het hoofdwegennet. Meer asfalt is niet meer de vanzelfsprekende oplossing.

In nauwe samenwerking met de regionale partners is gewerkt aan diverse studies gericht op het oplossen van knelpunten in het wegennet (onder andere Greenport 3.0 Westland en Voorne Putten). Daarnaast werkt de MRDH samen met diverse landelijke en regionale partners. Op het gebied van kennisuitwisseling, uitvoering van beleid en afstemming met betrekking tot de onderwerpen, verkeersveiligheid, verkeersmanagement, openbaar vervoer, mobiliteitsmanagement en data. Tenslotte zijn met betrokken wegbeheerders en Rijkswaterstaat WestNederland Zuid afspraken gemaakt over bereikbaarheidsmaatregelen inzake de aanpak van hun grote onderhoudsopgave in het metropoolregio gebied. 12

Doelstellingen begroting 2020 Versnellen van innovatie in mobiliteit Bevorderen van nieuwe informatietechnieken en data voor het benutten van bestaande infrastructuur (platooning, intelligente verkeerslichten, gerichte reisinformatie). Slim en beter benutten van de bestaande infrastructuur door het stimuleren van bewustwording en blijvende gedragsverandering

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen Op allerlei manieren is in 2020 samengewerkt met bedrijven, vervoerders en kennisinstellingen om te komen tot innovaties in mobiliteit. Mede door de inzet van de MRDH zijn stappen gezet op het gebied van data inwinning. De MRDH heeft zich daarnaast ingezet voor het bundelen van initiatieven op het gebied van kennisdeling Verder heeft de MRDH initiatieven op het gebied van ketenmobiliteit gestimuleerd door het mede-faciliteren van een platform met multimodale reis-informatie en boekingsfunctie, in combinatie met deelfietsen en -auto’s (Mobility as a Service (MaaS)).

Verhogen verkeersveiligheid De MRDH-samenwerking streeft naar nul verkeersslachtoffers. Het aantal verkeersslachtoffers neemt echter weer toe. Naast de lopende educatieprojecten is inzet op verbetering van de handhaving en een nieuw investeringsprogramma noodzakelijk.

Minder CO2-uitstoot bij verkeer Het terugbrengen van de CO2-uitstoot is een speerpunt in het mobiliteitsbeleid. In 2025 moet de CO2-uitstoot door verkeer 30% lager zijn dan in 2016. Dit vraagt om een brede waaier aan maatregelen van het Rijk, de regio en gemeenten. De MRDH ondersteunt gemeenten bij het opstellen en uitvoeren van een Actieplan COreductie. Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties In de Verstedelijkingsalliantie en de Alliantie Middengebied heeft de MRDH een rol vanuit bereikbaarheid en economie. Naast de ontwikkeling van de dertien locaties van de Verstedelijkingsalliantie en de locaties van de Alliantie Middengebied zijn ook andere locaties in de regio nodig om de groei van woon- en werklocaties op een gebalanceerde wijze te kunnen realiseren. Waar dit mogelijk is binnen bebouwde gebieden nabij bestaande infrastructuur, wil de MRDH graag ondersteunen bij de uitwerking en realisatie van deze plannen vanuit onze verantwoordelijkheid voor bereikbaarheid en economisch vestigingsklimaat.

Samen met alle wegbeheerders werkt de MRDH continu aan maatregelen voor de belangrijkste veiligheidsrisico’s in het wegennet, in lijn met het nationale Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030. Dit alles gericht op het realiseren van de ambities van het meerjarenprogramma “Maak van de nul een punt”. De MRDH biedt de gemeenten een netwerk en ondersteuning met het Programma duurzame mobiliteit. Fase 1 van het Programma is op 8 april 2020 in de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgesteld. Het Programma bevat een regionaal maatregelenpakket met maatregelen die de gemeenten en de MRDH nemen voor duurzame mobiliteit en de reductie van de CO2-uitstoot bij verkeer (=Actieplan CO2-reductie). De MRDH heeft ondersteuning geboden bij het zorgen voor een goede ontsluiting van woningen en werklocaties, zowel bij de locaties van de Verstedelijkingsalliantie als die van de Alliantie Middengebied en nieuwe samenwerkingsverbanden.

13

2.1.2 Wat is er voor gedaan? Acties De voortgang van de in de Begroting 2020 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel. Acties in 2020 Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Maatregelenpakket maken voor OV, fiets en ketenmobiliteit.

Uitbreiding R-Net, te beginnen op Voorne-Putten, het Westland en tussen Zoetermeer en Delft/Rodenrijs en de corridor Ridderkerk-Rotterdam. Verkenningen uitvoeren naar een Schaalsprong regionale bereikbaarheid van het gebied Central Innovation District / Binckhorst (CID Den Haag) en naar een nieuwe oeververbinding in de regio Rotterdam inclusief Algeracorridor Krimpen aan den IJssel – Capelle aan den IJssel. Gebiedsuitwerking Zoetermeer concretiseren, inclusief verbetering verbinding tussen Zoetermeer en Rotterdam. Onderzoeksresultaten uit de werkplaats Metropolitaan OV uit 2019 vertalen in een verkenning ontwikkeling van de spoorlijn Leiden - Dordrecht (vervoersconcept, infrastructuur, knooppunten). Vervangen van de laatste oude trams in de regio Haaglanden door trams met 20% extra capaciteit en het aanpassen van de infrastructuur en de realisatie van een nieuwe tramremise. Afspraken maken met het Rijk over de realisatie van viersporigheid tussen Schiedam en Delft-Zuid. Opleveren van een verkenning 'schaalsprong OV 2040' in zowel de regio Haaglanden voor de Koningscorridor en Leyenburgcorridor, als regio Rotterdam voor de toekomst van het metronet. Verkenning starten van de zes nieuwe metropolitane fietsroutes (MFR) in de MRDH.

Status

Toelichting In 2020 is gewerkt aan een opzet van een programma ketenmobiliteit, waarin wordt toegewerkt naar startbesluiten voor het aanpakken van knooppunten. De genoemde R-netcorridors zijn gestart in 2020 en lieten tot aan de coronacrisis een goede bezetting zien. Ook tijdens de crisis is R-net door blijven rijden op deze verbindingen. Deze verkenningen zijn in 2020 uitgevoerd en verder gebracht waar het gaat om het concretiseren en uitwerken van varianten.

De gebiedsuitwerking is afgerond en er is een besluit genomen over verder concretiseren onder de vlag van de ontwikkeling van Metropolitaan OV en Verstedelijking (MOVV). In het BO MIRT 2020 is besloten de onderzoeksresultaten te vertalen naar een verkenning. In 2020 is het programma Instroom Nieuwe Tram Haagse Regio (INTHR) vastgesteld door de BCVa. Hierin zijn alle onderdelen opgenomen die uitgewerkt moeten worden voor de instroom van het nieuwe materieel. Er is vertraging in de besluitvorming ontstaan, daarom zijn er in 2020 geen specifieke afspraken gemaakt, wel onderdeel van de besluitvorming over de werkplaats MOVV. Beide verkenningen zijn opgeleverd en vertaald in de Ontwikkelprogramma’s OV voor Den Haag en Rotterdam. In 2020 is door de MRDH met betrokken gemeenten verder gewerkt aan de (afronding van de) verkenningsfase van de vijf prioritaire routes uit de eerste tranche maatregelen. Er is in dit kader een samenwerkingsovereenkomst vastgesteld voor de MFR route Westland – Rotterdam, waarin afspraken tussen betrokken partijen zijn vastgesteld over budget en tijdpad richting realisatie. Ook is een tweede tranche met vier MFR routes vastgesteld door de BCVa, in 2021 met de start van de Verkenningsfase voor deze routes. 14

Acties in 2020 Verbetering kwaliteit en efficiency OV Enkele lokale maatwerk initiatieven op het gebied van openbaar vervoer ondersteunen.

Realiseren van kortere reistijden op bestaande tram- en buslijnen in Den Haag en Rotterdam.

Status

Toelichting In 2020 zijn met meerdere gemeenten afspraken gemaakt over maatwerkvervoer, als uitwerking van de beleidslijn die in het begin van 2020 is vastgesteld. Door de coronacrisis is aan het eind van 2020 besloten om de regeling voorlopig te bevriezen. Doel is het verhogen van de reizigerskwaliteit, gerealiseerd door meer snelheid en efficiëntie. De uitvoering hiervan blijkt echter complexer dan verwacht. De kansrijke maatregelen in Den Haag worden verder uitgewerkt en voor de uitvoering voorbereid. Deze doorloop vraagt binnen de verschillende organisaties meer tijd dan verwacht. Niet meer in 2020, maar begin 2021 zullen de eerste maatregelen ingevoerd worden. Er wordt een gezamenlijk afwegingskader voor de investeringen, beheerkosten en financiële bijdragen door de betrokken partijen opgesteld. In Rotterdam zijn in 2020 nog geen versnellingsmaatregelen gerealiseerd. Wel werd dit jaar een projectplan opgeleverd dat een bestuurlijk go/no go moment kent. Daarvoor zijn ontwerpsessies geweest met experts uit alle domeinen, zoals bijvoorbeeld buitenruimte.

Vernieuwing tarievenbeleid (waaronder tariefdifferentiatie) om reizigers gerichter gebruik te laten maken van het openbaar vervoer. Starten van innovaties door vervoerders op het gebied van kostenreductie, het verhogen van de bezettingsgraad en verduurzaming. Een pakket van maatregelen uitvoeren op tenminste 3 delen van het netwerk waarmee voorkomen wordt dat de aanhoudende reizigersgroei, gemiddeld 3% per jaar, ertoe leidt dat reizigers niet meer mee kunnen. Betrouwbaar op weg Afronding van de gebiedsuitwerkingen, Greenportcorridor 3.0 Westland en Voorne-Putten, en afspraken maken met het Rijk over het vervolg.

Als gevolg van de coronacrisis is deze vernieuwing on hold gezet. Innovaties worden in gang gezet. Mede in het licht van de transitieplannen. Als gevolg van de coronacrisis is hier in 2020 beperkt invulling aan gegeven. Vanwege de forse afname in reizigersaantallen was er geen urgentie om dit te doen.

De gebiedsuitwerking Westland wordt in 2021 afgerond. Er is geconcludeerd dat aanvullend onderzoek nodig is om te komen tot een concreet maatregelenpakket. Daarnaast is besloten om een aparte verkenning te doen naar de mogelijkheden voor HOV in het Westland. De aanpak Bereikbaarheid Voorne Putten en Haven Rotterdam (ABVP) 2020 is afgerond. In het BO-MIRT zijn afspraken gemaakt over het vervolg ABVP2021. Dit moet leiden tot (financiële) afspraken in het BO-MIRT van 2021 over een uit te voeren maatregelpakket. 15

Acties in 2020 Opleveren van een visie op de ontwikkeling van het wegennet op lange termijn. Deze visie maakt inzichtelijk wat er nodig is een mobiliteitstransitie te bewerkstelligen, waardoor grote investeringen in het wegennet worden voorkomen, met behoud van de doelen en eisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid (UAB). We werken samen met diverse landelijke en regionale partners. Dat kan gaan over kennisuitwisseling, uitvoering van beleid en afstemming met betrekking tot de onderwerpen, verkeersveiligheid, verkeersmanagement, openbaar vervoer, mobiliteitsmanagement en data. Het innovatieve verkeersmanagement via Bereik! wordt doorgezet met gebruik van nieuw instrumentarium, zoals intelligente verkeerslichten en InCarinformatie. Met betrokken wegbeheerders en Rijkswaterstaat West-Nederland Zuid afspraken maken over bereikbaarheidsmaatregelen inzake de aanpak van hun grote onderhoudsopgave in het metropoolregio gebied. Versnellen van innovatie in mobiliteit Data inwinning (parkeren, snelheden, reisinfo) op orde krijgen en houden.

Status

Toelichting In 2020 is onderzoek gedaan naar de visie op de ontwikkeling van het wegennet op lange termijn. In 2021 zal vervolgonderzoek plaats vinden onder regie van het programma mobiliteit en verstedelijking (MoVe) naar aanleiding van de aanbevelingen in het rapport. Er is een actieve bijdrage geleverd in de verschillende projecten en programma’s van de Verkeersonderneming, Bereikbaar Haaglanden en Rijnland, strategisch plan Verkeersveiligheid, Smart Mobility, digitaliseringsopgave, DOVA en Bereik!. In 2020 zijn 100 slimme verkeerslichten geplaatst door onder meer Rotterdam, Nissewaard, Wassenaar, RWS en provincie Zuid-Holland. In het BO MIRT 2020 zijn afspraken gemaakt over het oprichten van een nieuwe samenwerkingsorganisatie Zuid-Holland Bereikbaar in 2021. Deze nieuwe organisatie werkt aan het mitigeren van verkeershinder als gevolg van de grootste onderhoudsopgave ooit en mobiliteitstransitie. In 2020 is data ingewonnen op gebied van fiets en auto intensiteiten, reistijden, brugopeningen, wegwerkzaamheden, ongevallen en incidenten.

Uitvoering van een eerste inhoudelijke monitor op de geactualiseerde UABprojecten.

Het plan van aanpak monitoring UAB is in concept gereed. De resultaten van de monitor worden betrokken bij de evaluatie van de UAB in 2021.

Uitvoering van een eerste meting met betrekking tot de (top)eisen uit de UAB.

Concept-rapportage met daarin de meetgegevens voor het wegennet is opgeleverd. Definitieve rapportage volgt in februari 2021.

Samenwerkingsprojecten doelgroepenvervoer - OV met gemeenten doorzetten.

In 2020 zijn met meerdere gemeenten afspraken gemaakt over maatwerkvervoer, als uitwerking van de beleidslijn die in het begin van 2020 is vastgesteld. Door de coronacrisis is aan het eind van 2020 besloten om de regeling voorlopig te bevriezen.

Wegnemen van belemmeringen en bundeling initiatieven op kennis delen en schaalvoordelen behalen.

MRDH en gemeenten doen dit onder andere via: Krachtenbundeling Smart Mobility, Bereik!, Verkeersonderneming, Bereikbaar Haaglanden en Regionaal ondersteuningsbureau verkeersveiligheid. Voor zelfrijdend vervoer, intelligente verkeerslichten, Maas, deelmobiliteit zijn er werk/ kennisgroepen van gemeenten. Met de OV bedrijven zit MRDH in InnOVatieroute. Jaarlijks wordt een overzicht gemaakt van innovaties waar MRDH aan deelneemt. Zie ook: www.mrdh.nl/thema/innovatie. 16

Acties in 2020 Ontwikkelen slimmer verkeerslichtensysteem voor auto's, fiets, OV en vracht. Het stimuleren van ketenmobiliteit door het mede-faciliteren van een platform met multimodale reisinformatie en boekingsfunctie, in combinatie met deelfietsen en -auto's (Mobility as a Service (MaaS)).

Financiering en/of organisatorische ondersteuning van innovatietrajecten mobiliteit, zoals SURF-stad, innovatieprogramma’s bij OV-bedrijven.

Verhogen verkeersveiligheid Samen met alle wegbeheerders een verbeterprogramma opstellen voor de belangrijkste veiligheidsrisico’s in het wegennet, in lijn met het nationale Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030. Verkeershandhaving krijgt structurele aandacht van de politie en andere handhavers.

De ambities van het meerjarenprogramma “Maak van de nul een punt” worden gerealiseerd.

Minder CO2-uitstoot bij verkeer We zorgen ervoor dat voor 2030 alle bussen 100% emissievrij zijn. Op basis van de verordening bussenleningen faciliteren we financieringsmogelijkheden voor vervoerbedrijven ten behoeve van deze transitie naar zero emissie busvervoer.

Status

Toelichting In 2020 zijn 100 slimme verkeerslichten geplaatst door onder meer Rotterdam, Nissewaard, Wassenaar, RWS en provincie Zuid-Holland. De MaaS-app zou in mei live gaan. Door de coronacrisis is er nog steeds maar beperkt vliegverkeer mogelijk waardoor de use-case gericht op de internationale reiziger on-hold is gezet. Tegelijkertijd heeft dit de tijd gegeven de apps verder te ontwikkelen en op andere (Covid-19 gerelateerde) behoeften in te spelen. De apps verkeren momenteel in de testfase. Hierna zal de pilot van de ontwikkelfase overgaan in de commerciële fase. Vanuit de InnOVatieRoute zijn enkele van de voorgenomen projecten succesvol ten uitvoer gebracht Het gaat onder meer om de Druktemeter OV. Ook zijn enkele projecten vanwege onder meer COVID-19 stopgezet (Surf Stad).

In de Regionale UitvoeringsAgenda verkeersveiligheid 2025 (RUAvv) is de risico-gestuurde aanpak uitgewerkt. Voor enkele risico’s zijn streefwaarden voor de indicatoren vastgesteld. In de RUAvv is handhaving opgenomen als onderdeel van de integrale aanpak verkeersveiligheid. Samen met provincie Zuid-Holland wordt in 2021 de governance handhaving opgesteld. De samenwerking met PZH in het ROV-ZH voor gedragsbeïnvloeding wordt voortgezet tot en met 2024. In 2021 wordt een meerjarenprogramma van het ROV-ZH opgesteld. Hierin worden de ambities vastgelegd, in samenwerking met de andere regio’s binnen de provincie Zuid-Holland. In MRDH hebben meer scholen deelgenomen aan programma’s SCHOOL op SEEF en TotallyTraffic in 2020 toegenomen. Door de coronacrisis was het echter beperkt mogelijk om gedragsprojecten op scholen uit te voeren. Onder meer de tijdelijke sluiting van de scholen maakte dat de focus van scholen primair heeft gelegen op het beperkt houden van leerachterstanden.

Met HTM, RET en EBS zijn in concessieverband afspraken gemaakt over de transitiepaden naar 100% zero emissie van de bussen in 2030. De uitvoering daarvan ligt op schema. Bij de aanschaf van nieuwe bussen hebben RET en EBS gebruik gemaakt van de verordening bussenlening.

17

Acties in 2020 We verlenen subsidie aan de vervoersbedrijven voor het plaatsen van zonnepanelen op daken van stations en remises.

Het vormen van een netwerk en bieden van ondersteuning aan gemeenten die werken aan de maatregelen van het Actieplan CO2-reductie.

Samen voortvarend werken aan de bereikbaarheid van woon- en werklocaties Ondersteuning bieden bij het zorgen voor goede ontsluiting van woningen en werklocaties, zowel bij de locaties van de Verstedelijkingsalliantie als die van de Alliantie Middengebied en nieuwe samenwerkingsverbanden.

Status

Toelichting We hebben subsidie verleend aan de vervoersbedrijven voor het plaatsen van zonnepanelen op daken van stations. En we hebben door middel van een convenant met de vervoersbedrijven afgesproken dat zij zich inzetten om zonnepanelen op hun remises te realiseren. De MRDH biedt de gemeenten een netwerk en ondersteuning met het Programma duurzame mobiliteit. Fase 1 van het Programma is op 8 april 2020 in de Bestuurscommissie Vervoersautoriteit vastgesteld. Het Programma bevat een regionaal maatregelenpakket met maatregelen die de gemeenten en de MRDH nemen voor duurzame mobiliteit en de reductie van de CO2-uitstoot bij verkeer (=Actieplan CO2-reductie).

De MRDH heeft ondersteuning geboden bij het zorgen voor een goede ontsluiting van woningen en werklocaties, zowel bij de locaties van de Verstedelijkingsalliantie als die van de Alliantie Middengebied en nieuwe samenwerkingsverbanden.

18

2.1.3 Wat heeft het gekost? Programma 1 Exploitatie verkeer en openbaar vervoer (euro's) Lasten: Beleid en programmering Verkeer Openbaar vervoer Subsidie CROW-KpVV Subtotaal Beleid en programmering

Realisatie 2020

4.201.534 3.917.492 900.000 9.019.026

Verschil gewijzigde Gewijzigde begroting en begroting realisatie 2020 2020

-677.466 -932.508 0 -1.609.974

4.879.000 4.850.000 900.000 10.629.000

Primaire begroting 2020

Realisatie

5.300.000 5.300.000 0 10.600.000

4.674.172 4.693.137 0 9.367.309

2019

Exploitatie openbaar vervoer Concessies Beheer en onderhoud infra Subtotaal Exploitatie OV

315.701.699 197.923.250 513.624.949

Apparaatslasten Directe kosten personeel Subtotaal Apparaatslasten

2.612.597 2.612.597

-354.076 -354.076

2.966.673 2.966.673

3.032.500 3.032.500

2.141.653 2.141.653

13.123.831 13.123.831

-16.696 -16.696

13.140.527 13.140.527

12.264.133 12.264.133

14.808.277 14.808.277

Financiering Rente Subtotaal Financiering

17.835.710 297.865.989 202.857.420 189.623.801 181.575 197.741.675 193.800.525 193.628.560 18.017.285 495.607.664 396.657.945 383.252.361

Totaal lasten

538.380.403

16.036.539 522.343.864 422.554.578 409.569.601

Baten: Onttrekking fonds BDU Onttrekking mobiliteitsfonds Risico-opslag Rente Overige inkomsten

400.258.263 193.412 7.764.408 13.123.000 124.805.729

-8.460.116 408.718.379 404.080.266 387.849.425 193.412 0 0 159.419 195.319 7.569.089 6.149.598 7.383.257 -17.527 13.140.527 12.264.133 14.835.583 24.320.771 100.484.958 6.210.179 6.725.173

Totaal baten

546.144.811

16.231.858 529.912.953 428.704.176 416.952.857

Gerealiseerd saldo van baten en lasten

7.764.408

195.319

7.569.089

6.149.598

7.383.256

Toevoeging risicoreserve financiering

7.569.089

0

7.569.089

6.149.598

6.737.208

195.319

195.319

0

0

646.049

Gerealiseerd resultaat

19

Lasten Lasten Beleid en programmering Verkeer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 0,7 miljoen voordelig) Het verschil tussen begroting en realisatie ad. € 0,7 miljoen is deels toe te schrijven aan het niet volledig invullen van het beschikbare budget met opdrachten (€ 0,6 miljoen) en het doorschuiven van lopende opdrachten die in 2021 zullen worden afgerond (€ 0,1 miljoen), zoals ondersteuning voor het programma duurzame mobiliteit en de opdracht voor het opstellen van het regionaal fietsnetwerk in de MDRH ten behoeve van de Contourenschets Nationaal Toekomstbeeld Fiets. Lasten beleid en programmering Openbaar vervoer (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 0,9 miljoen voordelig) Het verschil tussen begroting en realisatie ad. € 0,9 miljoen is grotendeels toe te schrijven aan lagere kosten Concessiebeheer dan begroot van € 0,3 miljoen. Dit komt doordat onderzoeken goedkoper uit vielen, zoals de OV klantenbarometer die niet volledig is uitgevoerd vanwege de coronacrisis. Ook zijn er lagere onderzoekskosten voor Beleid en Projecten dan begroot van € 0,5 miljoen. Dit komt doordat onderzoeken voor een deel doorgeschoven zijn naar 2021, zoals bijvoorbeeld de uitwerkingsstudie van het samenloopdeel. Daarnaast zijn de vaste lidmaatschappen € 0,1 miljoen lager dan in de begroting was opgenomen.

Lasten subtotaal exploitatie (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 18,0 miljoen nadelig) De MRDH is concessieverlener voor een negental concessies. In de onderstaande tabel zijn deze aangegeven met daarbij de subsidiebijdrage van de MRDH. Zoals eerder aangegeven heeft MRDH voor alle concessies de volledige gereserveerde subsidie over 2020 beschikt aan de concessiehouders ondanks dat niet de volledige dienstregeling gedurende het hele jaar heeft gereden. Voor alle concessies geldt dat 80% van de beschikbaarheidsvergoeding (BVOV) van het rijk over 2020 voor 80%, zijnde het verkregen voorschot, is begroot. 100% van de aangevraagde vergoeding is echter opgenomen in de werkelijke kosten en in de werkelijke opbrengsten. Daardoor zijn er forse afwijkingen tussen de begroting en de werkelijke kosten en opbrengsten. In totaal betreft dit een verschil van € 23,7 miljoen. Daarmee wordt een groot deel van het verschil tussen jaarrekening en begroting verklaard. In onderstaande tabel zijn de concessies en de overige kosten weergegeven met de begrote cijfers en de realisatie. De verschillen worden onder de tabel nader verklaard.

20

Omschrijving concessies Rail concessie RET Rail concessie HTM RET Bus concessie HTM bus concessie Bus concesssie regio Haaglanden Ov concessie Voorne -Putten 2020 OV concessie ov water Heijplaat 2020 (Havenbedrijf) Concessie water fast Ferry Parkshuttle Subtotaal concessies Overige kosten: DRIS/Abri's Regiotaxi en maatwerk vervoer Overige kosten Totaal Exploitatie

Realisatie 2020 247.325.541 150.072.882 44.546.681 23.448.869 24.725.115 11.484.147 1.154.812 1.046.859 658.671 504.463.577

Begroting 2020 236.209.776 146.639.363 42.194.354 22.098.949 23.631.855 11.313.067 1.156.960 1.111.859 658.671 485.014.854

5.400.390 2.887.454 873.528 513.624.949

4.162.159 3.500.000 2.930.651 495.607.664

SPUK SPUK begroot opgenomen verschil 80% 100% 11.115.765 49.381.200 61.726.500 3.433.519 26.204.080 32.755.100 2.352.327 7.811.680 9.764.600 1.349.920 5.399.680 6.749.600 1.093.260 4.373.040 5.466.300 171.080 1.490.320 1.862.900 -2.148 -65.000 0 19.448.723 94.660.000 118.325.000

19.448.723

94.660.000

118.325.000

SPUK verschil -12.345.300 -6.551.020 -1.952.920 -1.349.920 -1.093.260 -372.580

Rest verschil -1.229.535 -3.117.501 399.407 -201.500 -2.148 -65.000

-23.665.000

-4.216.277

-23.665.000

1.238.231 -612.546 -2.057.123 18.017.285

Voor de concessie RET Rail betreft het verschil van de BVOV € 12,3 miljoen hogere kosten dan begroot. De afrekening van de bonus malus over de jaren 2018 en 2019 voor de RET is nog niet geschied, dit leidt tot lagere kosten van € 5,5 miljoen. De reden hiervoor is dat RET nog geen volledige verantwoording over 2018 en 2019 heeft overgelegd. De bonus/malus boete is daardoor nog niet met zekerheid te bepalen. Dit is geen vrij geld maar blijft beschikbaar voor de concessie. De afrekening zal naar verwachting in 2021 geschieden. De subsidies van 2016 en 2017 zijn vastgesteld voor € 0,1 miljoen hogere lasten dan begroot. Verder is 70% van de vertragingskosten voor de aanschaf van de 16 metro's voor de Hoekse Lijn uitgekeerd aan RET voor een bedrag van € 5,2 miljoen. Hiervoor was € 3,5 miljoen begroot. per saldo een nadeel van € 1,7 miljoen. In 2020 is de afrekening van de extra opbrengsten over 2018 en 2019 begroot van € 2,5 miljoen. Dit is nog niet afgerekend. Voor de concessie HTM Rail betreft het verschil van de BVOV € 6,6 miljoen hogere kosten dan begroot. De afrekening over het jaar 2018 valt € 1,8 miljoen lager uit dan begroot. Dit is met name op groot onderhoud voertuigen. Dit is geen vrij geld maar blijft binnen de concessie beschikbaar. De kosten voor de concessie Bus Rotterdam zijn € 2,3 miljoen hoger dan waar in de begroting rekening mee is gehouden.

De BVOV veroorzaakt € 2,0 miljoen van deze overschrijding. De afrekening 2019 veroorzaakt € 0,3 miljoen van deze overschrijding. De kosten voor de concessie HTM-bus zijn € 1,3 miljoen hoger dan begroot vanwege de BVOV vergoeding 21

De kosten voor de bus concessie Regio Haaglanden zijn € 1,1 miljoen hoger dan begroot vanwege de BVOV vergoeding De kosten voor de concessie Voorne Putten Rozenburg zijn € 0,4 miljoen hoger dan begroot vanwege de BVOV vergoeding. Daarnaast is het begrote maatwerk vervoer in Voorne Putten Rozenburg vertraagd waardoor er voor € 0,2 miljoen minder subsidie is verleend. Dit bedrag blijft gereserveerd voor het maatwerk op Voorne Putten Rozenburg. De kosten voor de abriconcessies zijn € 1,6 miljoen hoger dan begroot. Dit wordt veroorzaakt doordat het verschil tussen de werkelijke kosten en de hoogte van de reclameafdracht als kosten wordt geboekt omdat dit afdrachten aan de gemeenten zijn. Dit werd veroorzaakt doordat de werkelijke reclame-inkomsten op een hoger niveau lagen dan oorspronkelijk begroot. Dit leidt niet tot een resultaatsverschil bij de MRDH. Het verschil tussen de kosten en reclame-inkomsten wordt verrekend met de deelnemende gemeenten aan het abricontract. De onderhoudskosten voor DRIS en DRI Starr zijn lager uitgevallen met € 0,4 miljoen doordat er minder reparaties aan defecten zijn geweest dan begroot. In de begroting zijn de uitvoeringskosten voor Regiotaxi nog niet afgeschaald naar € 2,8 miljoen. Dit is het overeengekomen budget voor de Regiotaxi over 2020. Deze afspraken zijn in de loop van 2020 bekrachtigd en daardoor nog niet in de begrotingscijfers verwerkt.

Jaarlijks zal dit bedrag met € 0,3 miljoen afgeschaald worden naar € 1,6 miljoen in 2024 en verder. De kosten voor bijdragen voor de distributiekosten van de chipkaart en regionale kaartopbrengsten zijn in 2020 € 0,3 miljoen lager dan verwacht. De afrekening van HTM voor het aandeel in het opzetten van de distributiekanalen verachten wij in 2021. Het betreft geen vrijval van budget maar blijft beschikbaar voor de distributie. Het rest budget voor risico’s en reserveringen van € 1,6 miljoen is niet aangesproken en blijft beschikbaar voor de transitieopgaaf. De overige kleinere verschillen bedragen € 0,1 miljoen positief. De MRDH bekostigt het dagelijkse beheer en onderhoud en het vervangingsonderhoud van de Railinfrastructuur van de Railconcessie RET en HTM. Goed functionerende en veilige tram en metro infrastructuur is essentieel voor het openbaar vervoer in de Regio. Om dit te bereiken verleent de MRDH subsidie aan de vervoerbedrijven RET en HTM voor het beheren en onderhouden van deze railinfrastructuur. De budgetten voor het beheer en onderhoud zijn vastgelegd in de financiële paragrafen van de concessies. Wanneer in enig jaar sprake is van een overschot of een tekort op het jaarbudget dan wordt dit verrekend binnen het totaal gereserveerde budget voor de assets van de concessie.

Bij RET Rail is bij het vervangingsonderhoud de gehele beschikking over 2020 als last meegenomen in de jaarrekening. Voor de bevoorschotting wordt uitgegaan van een maximumbijdrage van € 59 miljoen voor het vervangingsonderhoud, dit was opgenomen in de begroting. Omdat het verschil tussen de verleningsbeschikking en dit maximumbedrag in 2020 € 0,4 miljoen bedroeg is de gehele verplichting opgenomen in de resultaten over 2020. In 2021 vindt de afrekening plaats, dan zullen de werkelijke kosten ten laste van de jaarrekening komen.

22

Bij HTM Rail heeft de afrekening 2018 plaatsgevonden. Deze kwam voor het dagelijks beheer en onderhoud infrastructuur € 1,3 miljoen lager uit dan begroot. Dit is geen vrij geld maar blijft beschikbaar binnen het assetsbudget voor de concessie. Apparaatslasten Aan directe salariskosten is € 0,4 miljoen minder besteed dan begroot. Dit is veroorzaakt door lagere inschalingen dan begroot en de niet volledige invulling van vacatureruimte binnen de afdeling. De vacatureruimte is onder meer ingevuld door externe inhuur. Financiering De rente heeft betrekking op de rentelasten van de door de MRDH aangetrokken leningen. Deze leningen zijn aangetrokken om door te kunnen lenen aan de regionale ov-bedrijven Baten Marktconformiteitsopslag/Risico opslag De marktconformiteitsopslag ad € 7,8 miljoen betreft een opslag van een aantal basispunten op het rentepercentage van de leningen die MRDH verstrekt heeft aan regionale ov-bedrijven. Voor het jaar 2020 is de ontvangen marktconformiteitsopslag in zijn geheel toegevoegd aan de risico reserve financieringen. Rente Deze post heeft betrekking op de ontvangen rente op de leningen die verstrekt zijn aan regionale ov-bedrijven. Overige inkomsten (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 24,3 miljoen voordelig) Onder deze post is de Beschikbaarheidsvergoeding van het Rijk opgenomen.

In de begroting is rekening gehouden met 80% voorschot op deze regeling. In de werkelijke kosten is ook de resterende vordering van 20% opgenomen. Dit verklaart een verschil van € 23,7 miljoen. Het resterende verschil wordt verklaard door opbrengsten nachtmetro voor € 0,1 miljoen, hogere opbrengsten abricontract voor € 0,2 miljoen en een bijdrage van het Havenbedrijf aan het Havenstransferium voor € 0,2 miljoen. Het resterende verschil van € 0,1 miljoen betreft kleinere afwijkingen op diverse posten van afrekeningen uit voorgaande jaren. De hoogte van deze posten is pas bekend geworden na het opstellen van de tweede bestuursrapportage. Daardoor heeft hiervoor geen begrotingswijziging plaats kunnen vinden Resultaatbestemming Het resultaat vóór bestemming bedraagt € 7.764.408. Dit betreft de aan het verslagjaar toe te rekenen marktconformiteitsopslag wegens de aan de HTM, RET en EBS verstrekte geldleningen (zie ook de paragraaf financiering en treasury). Conform begroting wordt er € 7.569.089 toegevoegd aan de risicoreserve financieringen. Het verschil ad € 195.319 wordt middels een voorstel resultaatbestemming voorgelegd aan het AB om toe te voegen aan de risicoreserve financieringen.

23

Algemene toelichting De grootste mutaties in de afwijkingen van de begroting met de werkelijke kosten is gelegen in het feit dat subsidies die in vorige jaren zijn verleend in het huidige boekjaar verantwoord en vastgesteld worden. De grootste risicoposten vormen de vaststellingen van de RET Rail concessie. De vaststellingen over de jaren 2017, 2018 en 2019 zijn in 2020 niet of niet geheel vastgesteld. Dit komt doordat er een dispuut voorlag over het al dan niet vergoeden van interne verrekenrente tussen BV’s van RET. Dit dispuut is in 2020 afgerond. De RET kan voor de jaren 2016 t/m 2019 de interne verrekenrente verwerken in de aanvragen tot subsidievaststelling. Dit heeft geen resultaatseffect voor 2020, aangezien dit past binnen ons gesteld budget. De vaststellingen zullen in 2021 plaatsvinden naar aanleiding van de verantwoording van RET. Voor HTM Railconcessie is de subsidie over het jaar 2019 nog niet in 2020 vastgesteld. Dit is veroorzaakt door het feit dat HTM nog geen definitieve verantwoording heeft overgelegd. De Haagse stadsbusconcessie uitgevoerd door HTMbuzz is eveneens nog niet vastgesteld voor het jaar 2018. Hieruit kunnen nog verrekeningen voortvloeien inzake de opbrengstverantwoordelijkheid. De subsidie voor het jaar 2019 is eveneens nog niet vastgesteld. De Busconcessie Regio Haaglanden is nog niet vastgesteld over 2019.

Hier dienen nog verrekeningen plaats te vinden met betrekking tot de ZE opgaaf. De concessie Voorne-Putten Rozenburg is eveneens nog niet voor 2019 vastgesteld. Er is nog geen vaststellingsverzoek overgelegd door de vervoerder. Het verloop van de afrekeningen met de vervoerders wordt verder toegelicht bij de post nog te betalen concessies in de toelichting op de balans.

24

2.2 Programma Infrastructuur verkeer en openbaar vervoer 2.2.1 Wat wilden we bereiken? De hoofddoelen van de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn opgenomen in deze paragraaf. De topeisen en systeemeisen uit de Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid zijn in 2017 geoperationaliseerd en er heeft een volledige nulmeting plaatsgevonden. Tevens zijn op de diverse thema’s en gebieden uitwerkings- en uitvoeringsprogramma’s vastgesteld, onder andere voor de metropolitane fietsroutes, duurzame mobiliteit en ketenmobiliteit. De Uitvoeringsagenda Bereikbaarheid is ook geland in het MIRT-onderzoek Bereikbaarheid Rotterdam Den Haag. Daarbij zijn de opgaven bepaald die de grootste bijdrage leveren aan de top-eisen en de versterking van de agglomeratiekracht. Deze zijn deels opgenomen in het gebiedsprogramma Mobiliteit en Verstedelijking (MoVe) dat is gestart in het BO-MIRT najaar 2017. Dit heeft geleid tot afspraken voor twee verkenningen (Oeververbindingen regio Rotterdam en CID Binckhorst) en twee gebiedsuitwerkingen (Voorne-Putten en Westland), die in 2020 verder zijn uitgewerkt. Daarnaast heeft het accent in 2020 gelegen op het programma Metropolitaan OV en Verstedelijking, als onderbouwing voor de propositie voor het Nationale Groeifonds.

Ook zijn de opgaven die bijdragen aan onze top-eisen opgenomen in de update van Uitvoeringsprogramma, dat begin 2021 op zijn effecten op de hoofddoelen zijn doorgerekend. Doelstellingen begroting 2020* Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen De inzet is om in 2025 een verbetering van de bereikbaarheid van toplocaties en banen van minimaal 10% te realiseren via het OV, de fiets en ketenmobiliteit. De MRDH investeert daarvoor in het verhogen van de snelheid en de frequentie van het openbaar vervoer, het uitbreiden van de vervoerscapaciteit, de kwaliteitsverbetering van knooppunten en het realiseren van hoogwaardige fietsinfrastructuur.

Betrouwbaar op weg Een robuust en betrouwbaar samenhangend wegennetwerk realiseren. Versnellen van innovatie in mobiliteit Nieuwe technologie kan toekomstige ontwikkelingen en vervoerssystemen efficiënter, rendabeler en duurzamer maken. Vergroten verkeersveiligheid De 23 gemeenten van de Metropoolregio streven naar nul verkeersslachtoffers.

Bijdrage activiteiten aan doelstellingen In 2020 zijn 28 subsidies verstrekt in het kader van Fiets- en ketenmobiliteit voor een bedrag van € 6,7 miljoen. Vanuit het programma R-net is 1 subsidie verstrekt voor een bedrag van € 1,0 miljoen. De Hoekse lijn heeft 2 aanvullende subsidies gekregen voor een bedrag van € 5,9 miljoen. Voor andere OV-projecten zijn 3 subsidies afgegeven voor een bedrag van € 3,7 miljoen. In 2020 zijn 4 subsidies verleend voor Verkeersmanagement en Wegenstructuur voor een bedrag van € 12,7 miljoen. In 2020 is 1 subsidie verleend in het kader van Automatisch Vevoer op de Last Mile. In 2020 zijn 55 subsidies verleend voor verkeersveiligheid (infrastructuurprojecten) voor een bedrag van € 8,0 miljoen Daarnaast is er voor circa € 1 miljoen aan verkeerseducatie uitgegeven.

*In begroting 2020 stonden geen doelstellingen in het programma infrastructuur. Als alternatief zijn de doelstellingen van 2021 opgenomen

25

2.2.2 Wat is er voor gedaan? Acties De voortgang van de in de begroting 2020 geformuleerde concrete acties is samengevat in onderstaande tabel. Acties in 2020 Verbeteren bereikbaarheid toplocaties en banen Realisatie op delen van tramlijn 1 Delft-Scheveningen.

Realisatie tram 19B naar TU Delft inclusief de Sint Sebastiaansbrug.

Het aanleggen van een keerspoor bij Pijnacker-Zuid. Realisatie en oplevering van het project OV-knoop Rotterdam-Alexander. Uitvoering verlenging Hoekse Lijn tot het strand. (Frequentieverhoging samenloopdeel RandstadRail is in uitvoering). Technische uitwerking Capaciteitsvergroting Samenloopdeel RandstadRail (planstudie). Realisatie van het OV-knooppunt Hart van Zuid (Rotterdam).

Realisatie R-net.

Realisatie van viersporigheid bij Schiedam Centrum.

Oplevering van het fietsviaduct over de A4 Den Haag (Ypenburg). Realisatie fietstunnel station Delft Zuid.

Status

Toelichting De tracédelen Den Haag zijn deels uit het budget lijn 1 gefinancierd (Scheveningseweg, Prins Willemstraat en rotonde Duinstraat) en deels uit INTHR (Gevers Deynootweg, Alexanderstraat en Jurriaan Kokstraat). Het werk is afgerond en vanaf 8 maart 2021 in gebruik genomen. Het tracédeel Delftweg in Rijswijk en tracédeel Delft (vanaf Spoorzone naar het eindpunt) zijn aan INTHR toegevoegd. De brug is conform bijgestelde planning opgeleverd in juni 2020. Met TU Delft en gemeente Delft is overeenstemming bereikt over aanvullende maatregelen op het TU terrein voor minimale hinder onderzoeksfaciliteiten. Onderdeel hiervan is een ander eindpunt nabij Sport en Cultuur. Doel is om in Q1 2021 afspraken (tijd, geld en kwaliteit) geformaliseerd te hebben. Het keerspoor wordt conform planning in 2021 opgeleverd. De OV-knoop is opgeleverd in 2020. De aanleg is met circa een jaar vertraagd vanwege procedures. Het project optimaliseren Samenloopdeel RandstadRail is ondergebracht in de Korte Termijn Aanpak Mobiliteit & Verstedelijking (KTA MoVe). Er is nog geen eenduidige planvorming en planning. De uitvoering van het OV knooppunt is vertraagd, omdat de start van het project afhankelijk is van voortgang van de gehele gebiedsontwikkeling die iets achter loopt bij de eerdere planning. De start wordt nu voorzien in 2021.

De realisatie loopt conform planning, waarbij er binnen de diverse lijnen soms in mindere mate investeringen zijn gepleegd. Dat betreft bijvoorbeeld het realiseren van iVRI’s wat onder het programma ITS valt. De realisatie ligt bij ProRail. Deze partij heeft voorbereidingen getroffen om de werkzaamheden in de periode 2021 t/m 2025 uit te voeren. Het viaduct is opgeleverd in 2020. De uitvoering verloopt conform planning van ProRail. De planning is nu dat het hele station Delft Campus eind 2021 opgeleverd zal worden.

26

Acties in 2020 Realisatie van een hoogwaardig en veilig Metropolitaan Fietsroutenetwerk, te beginnen met zes routes in het gebied tussen Den Haag, Zoetermeer, Rotterdam, Delft, Maassluis en Westland.

Betrouwbaar op weg Opening en ingebruikname van het project Rotterdamsebaan (de nieuwe verbindingsweg tussen knooppunt Ypenburg (A4/A13) en de Centrumring van Den Haag). De H6-weg (de nieuwe verbindingsweg tussen de Hoeksebaan en de stationsomgeving Hoek van Holland Haven) is gereed. Verbeteren van de doorstroming op vijf aansluitingen van het HWN-OWN.

Status

Toelichting In 2020 is de route Westland-Rotterdam bestuurlijk ondertekend en zijn voor enige delen subsidie verleend. Vertraging in realisatie van de overige routes door: Technische knelpunten / ontwerpopgaven op routeniveau; Beperkte financiële middelen en capaciteit bij wegbeheerders. Naar verwachting komen twee a drie routes in 2021 ter bestuurlijke ondertekening naar planuitwerking/ uitvoering. Een tweede tranche routes is in 2020 vastgesteld in BCVa. De Victory Boogie Woogietunnel is op 12 februari 2021 opengesteld voor verkeer. De eindafrekening loopt hier achteraan. Het project is in juli 2020 opgeleverd. Rijk en regio hebben besloten het programma aansluitingen te beëindigen en de middelen te laten vrijvallen. Het ministerie zet de vrijgevallen middelen in voor maatregelen aan de aansluiting A4/N11. Daarmee zijn of worden alle 5 de prioritaire aansluitingen opgepakt die in het programma waren benoemd.

De Oostelijke Randweg (Pijnacker) is gereed.

De Oostelijke Randweg is medio 2020 opgeleverd en opengesteld.

Realisatie van de reconstructie IJsselmondseknoop start in 2021.

De werkzaamheden starten in 2021. Het project is naar verwachting gereed in 2022 of 2023.

Versnellen van innovatie in mobiliteit Automatisch Vervoer introduceren op meerdere locaties in de regio, zoals de shuttle bij het Haga Ziekenhuis in Den Haag, Leidschenhage in LeidschendamVoorburg en op de campus van de TU Delft.

Ombouwen verkeerslichten tot intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s)

We zitten midden in de looptijd van het programma Automatisch Vervoer op de Last Mile (hierna AVLM). Voor alle locaties worden haalbaarheidsstudies gedaan of wordt gewerkt aan een implementatieplan. Door een aantal redenen voorzien we dat de uitvoering minder snel zal gaan dan bij aanvang was voorzien zoals: toelatingsprocedure duurt langer, ontwikkelingen van voertuigen gaat minder snel, door de coronacrisis neemt investeringsbereidheid van andere actoren af, etc. In de voortgangsrapportage AVLM in Q2 2021 komen we hierop terug. We verlenen over de gehele regio subsidies voor het ombouwen, en verlenen ondersteuning via Bereik! bij het inhoudelijke (specialistische) werk. Op de corridors met Connected Transport zijn er nu een kleine 20 operationeel. 27

Acties in 2020 Verhogen verkeersveiligheid Het Regionale Ondersteuningsbureau Verkeersveiligheid Zuid-Holland (ROV-ZH) biedt namens de provincie Zuid-Holland en de MRDH het verkeersveiligheid- en verkeerseducatie-programma School op Seef aan alle basisscholen aan.

Specifieke Uitkering Verkeersveiligheid

Status

Toelichting Een aantal lessen is uitgevallen vanwege de coronacrisis. In 2020 waren er ruim 100 scholen actief met het programma SCHOOL op SEEF. Door de coronamaatregelen (o.a. lockdowns) werd op ca.20% niet het programma volledig gedraaid en is het doorgeschoven naar een volgend schooljaar. De meeste gemeenten binnen de MRDH hebben een extra subsidie aangevraagd voor infrastructurele verkeersveiligheidsmaatregelen. De projecten die in 2021 gereed moeten zijn, zijn beschikt in 2020.

Project loopt volgens begroting Project loopt niet volgens begroting

28

2.2.3 Wat heeft het gekost? Programma 2 Realisatie Verschil gewijzigde Gewijzigde Primaire Realisatie Infrastructuur Verkeer en Openbaar vervoer begroting en begroting begroting (euro's) 2020 realisatie 2020 2020 2020 2019 Lasten: Projectkosten Verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur 100.939.029 -13.123.563 114.062.592 152.998.463 155.251.208 Fiets- en ketenmobiliteit 12.321.227 -20.697.804 33.019.031 31.774.973 18.044.612 Verkeersveiligheid 8.587.707 -6.811.726 15.399.433 14.230.970 9.685.892 Subtotaal Verkeer 121.847.964 -40.633.092 162.481.056 199.004.406 182.981.712 Projectkosten OV Netwerk Openbaar Vervoer Subtotaal OV

57.259.306 57.259.306

-26.967.809 -26.967.809

84.227.115 84.227.115

83.659.233 83.659.233

79.907.030 79.907.030

Apparaatslasten Directe kosten personeel Subtotaal Apparaatslasten

948.874 948.874

-359.774 -359.774

1.308.648 1.308.648

1.343.100 1.343.100

1.651.655 1.651.655

Totaal lasten

180.056.143

-67.960.676 248.016.819 284.006.739 264.540.397

Baten: Onttrekking fonds BDU Onttrekking mobiliteitsfonds Overige inkomsten

128.406.425 3.637.665 48.012.054

-73.283.461 201.689.885 204.845.844 202.197.409 3.637.665 0 0 24.691.217 1.685.120 46.326.934 79.160.895 37.651.771

Totaal baten

180.056.143

-67.960.676 248.016.819 284.006.739 264.540.397

Gerealiseerd resultaat

0

0

0

0

0

29

Lasten In de onderstaande stuk zal worden ingegaan op de diverse onderdelen van het programma infrastructuur verkeer en openbaar. Voor alle vier de onderdelen geldt dat de realisatie van kleinere projecten onder de € 1 miljoen achterblijft bij de verwachtingen. Dit heeft een aantal oorzaken: - De beschikbare € 30 miljoen aan verplichtingenruimte voor het programma kleine projecten is in 2020 voor € 25 miljoen aangevraagd. Dit leidt tot een lagere realisatie in 2020. De resterende ruimte is eind 2020 gereserveerd voor enerzijds het programma prioritaire Metropolitane Fietsroutes (€ 3 miljoen) in 2021 en om de gevolgen van corona voor het openbaar vervoer te (€ 2 miljoen) in 2021. - Daarnaast geldt voor de kleinere projecten dat er 50% gedeclareerd mag worden bij de start van een project. Hier wordt ook rekening mee gehouden bij het opstellen van de begroting. In de realiteit komt het regelmatig voor dat het voorschot niet vooraf wordt gedeclareerd, maar pas op het moment dat het project gereed is. Hierdoor blijft de realisatie achter t.o.v. de begroting. - Verder is er sprake van planningsoptimisme vanuit de subsidieaanvragers over de uitvoeringstermijnen, waardoor de realisatie achterblijft.

Projectkosten verkeer Verkeersmanagement en wegenstructuur (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 13 miljoen voordelig) In 2020 zijn 20 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen allemaal van voor 2020, waarbij de wegenprojecten in Pijnacker en de ontsluiting Kickersbloem in Hellevoetsluis de grootste zijn. Er is slechts één beschikking in 2020 afgegeven: voor het duurzaam veilig maken van de N223 tussen De Lier en Delft (fase 3, conform afspraken 2010). Daarnaast is een project ondergebracht in de Korte Termijn Aanpak, een vervallen project en zijn twee projecten door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. De grootste projecten die in 2020 hebben geleid tot een last in het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur zijn de Rotterdamsebaan € 83 miljoen, bijdrage A13/A16 € 12 miljoen, herinrichting Reinier de Graafweg € 2 miljoen. en aanleg H6 weg € 1 miljoen. De realisatie is lager (€ 13 miljoen) dan die van de gewijzigde begroting. De belangrijkste wijziging is: - De realisatie van de Rotterdamsebaan ligt € 3 miljoen hoger dan begroot als gevolg van de indexering die nog niet was meegenomen in de begroting. - De realisatie van kleinere projecten in 2020 (< € 1 miljoen) is vertraagd (€ 12 miljoen), waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven.

Dit komt door: o Vertraging in de programma’s Automatisch Vervoer op de Last Mile (AVLM) en Intelligente TransportSystemen (ITS). Bij AVLM neemt de het omzetten van plannen naar uitvoering meer tijd in dan gepland. Voor ITS geldt dat in 2021 het programma zal worden herzien, omdat een deel van projecten inmiddels onderdeel zijn van het programma kleine projecten. Uit programma KTA is het project Mobiliteitsverbetering Algeracorridor fase 1 en 2 uiteindelijk opgenomen bij het onderdeel Openbaar Vervoer, terwijl het begroot was voor het onderdeel Verkeersmanagement en wegenstructuur. o Niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. o De realisatie van lopende projecten is vertraagd. 30

De lagere realisatie in 2020 ten opzichte van 2019 wordt mede veroorzaakt door - Minder bestedingen aan de Rotterdamsebaan. Het verschil tussen de lasten 2020 en 2019 van de Rotterdamsebaan is € 20 miljoen. - In 2019 is er vanuit de MRDH € 20 miljoen besteed aan het programma Nieuw Waterland. - In 2019 aan de afronding het programma Beter benutten Vervolg € 7 miljoen besteed. - Het resterende verschil kan worden verklaard doordat er in 2020 minder is besteed aan projecten zoals Komkommerweg fase 1 en 2, H6 weg en ontsluiting Kickersbloem, omdat 2020 vooral in het teken stond van de afronding van deze projecten. Fiets en ketenmobiliteit (verschil realisatie 2020 en gewijzigde begroting 2020 € 21 miljoen voordelig) In 2020 zijn 26 subsidiebeschikkingen vastgesteld en betaald. Deze beschikkingen stammen allemaal van voor 2020, en hebben betrekking op de verbetering of aanleg van fietspaden, en uitbreiding van stallingscapaciteit bij OV-haltes. Een aantal van de grootste projecten waren de fietsenstalling bij Den Haag Centraal Station, fietsviaduct A4 – Ypenburg, sterroutes Den Haag – Wateringseveld, fietspad Madesteinweg, fietstunnel Komkommerweg/Parallelweg N470 en snelfietsroutes Naaldwijk-wateringen-Rijswijk en Midden-Delfland-Delft-PijnackerZoetermeer.

Er zijn in 2020 twee beschikkingen afgegeven uitbreiding van de capaciteit fietsparkeren bij OV, en 21 beschikkingen voor het opwaarderen van fietspaden. De provincie Zuid-Holland heeft qua financiën het grootste aandeel van de beschikkingen gekregen. Daarnaast hebben de wegbeheerders circa 15 fietsprojecten teruggetrokken of ondergebracht in een ander programma. 13 Fietsprojecten zijn door de wegbeheerders doorgeschoven naar 2021. De lagere realisatie (€ 21 miljoen) ten opzichte van de gewijzigde begroting, komt grotendeels door: - In de begroting was rekening gehouden met de realisatie van € 7 miljoen. van projecten in het kader van de metropolitane fietsroutes. In 2020 is de route Westland-Rotterdam bestuurlijk vastgesteld, alleen heeft dat nog niet geleid tot daadwerkelijke realisatie. - Vertraging in de realisatie van kleinere projecten (< € 1 miljoen) van € 14 miljoen, waardoor deze lasten naar 2021 doorschuiven. Dit komt door: o Niet alle aangemelde projecten voor het programma kleine projecten zijn omgezet in subsidieverleningen of hebben geleid tot realisatie in 2020. o De realisatie van lopende projecten is vertraagd. De lagere lasten in 2020 ten opzichte van 2019 kan voor het grootste gedeelte worden verklaard de hogere bestedingen aan het project Fietsviaduct A4 bij Ypenburg in 2019.