Agendabundel

Inzet van een ervaren proces-ontwerper/veranderaar; ten behoeve van de implementatie van een sterke lokale toegang Wat het de gemeente aan besparing gaat opleveren aan minder geïndiceerde zorg is voor nu niet in een businessplan te duiden. We willen ons een taakstelling opleggen en onderstaande besparingen jaarlijks minimaal realiseren, waarbij we voorzichtig inzetten. Voor 2026 is het afhankelijk van het moment van starten of we in dit jaar ook al gelijk een besparing kunnen realiseren.

Voorjaarsnota 2025

20

Op basis van de gegevens 2024 bedraagt de geïndiceerde zorg in Westervoort afgerond € 10.500.000. De verwachting is dat met deze investeringen vanaf 2027 een percentage van minimaal 2% wordt bespaard. Dit loopt door naar een besparing van minimaal 6% vanaf 2030.

Jaar Baten Lasten

2026 €0 € 200.000

2027 € 210.000 € 200.000

2028 € 420.000 € 200.000

2029 € 525.000 €0

2030 € 630.000 €0

2031 € 630.000 €0

We gaan er vanuit dat de inzet van tijdelijke aard is om de speerpunten te realiseren en te borgen in de werkwijze in het sociaal domein. De lasten zijn derhalve incidenteel geld (per jaar) en de baten zijn structureel (per jaar) en betreffen besparingen aan maatwerkvoorzieningen. 2.4.1.b.

Sociaal loket

Inzetten bestemmingsreserve Beschermd wonen beschermd thuis versterken sociaal loket 2025 en verder. In het kader van decentralisatie Beschermd wonen, beschermd thuis 2026 worden voorbereidingen getroffen om het sociaal loket zodanig in te richten om ook aanvragen beschermd wonen te kunnen gaan verwerken. Dit vraagt een extra inzet van de consulenten volwassenzorg. Voorgesteld wordt om € 16.000 van de bestemmingsreserve beschermd wonen, beschermd thuis in te zetten voor deze versterking voor het jaar 2025. En € 32.000 (moet ook in de bestemmingsreserve komen) voor de jaren 2026 tot en met 2028 beschikbaar te stellen voor de versterking 0,5 fte van de formatie consulenten volwassenzorg. Dit budget zal jaarlijks worden aangepast met de indexering die de gemeente indexeert. Deze gelden worden overgemaakt naar 1Stroom. 2.4.1.c.

Ondersteuning voorliggende voorzieningen

Daarnaast wordt gevraagd om voor 2025 € 100.000 en voor 2026 en 2027 ieder € 150.000 uit de bestemmingsreserve Beschermd wonen beschikbaar te stellen voor het ondersteunen van voorliggende voorzieningen bij het steeds zwaarder worden van de zorgvraag (o.a. GGZ) die ontstaat in de beweging van beschermd wonen naar beschermd thuis.

Voorjaarsnota 2025 2.4.1.d.

21

Duurzaamheid maatregelen en besparing energielasten

Erkende maatregelen zijn maatregelen die de gemeente Westervoort moet nemen vanuit het activiteitenbesluit wet milieubeheer. Hierna de lijst, enkele voorbeelden: 

Na-isolatie gevel en dak



Vervangen dubbel glas voor HR++ glas



Isoleren leidingen installaties



Realiseren warmteterugwinning



Optimalisatie fases elektriciteit

Voornoemde investeringen zijn onontkoombaar de werkzaamheden moeten uitgevoerd worden om het gemeentelijk vastgoed aan de wettelijke eisen van energiezuinigheid te laten voldoen. De gemeente Westervoort heeft naast een verplichting ook een voorbeeldfunctie om in ieder geval het minimale te doen aan verduurzaming. De omgevingsdienst die namens de gemeente toe moet zien op de verduurzaming handhaaft dit bij bedrijven maar zal dat ook doen bij de gemeente zelf. Uiteraard leveren investeringen in duurzaamheid ook besparingen op. De genoemde erkende maatregelen verdienen zich in het algemeen in 5 jaar terug. Na uitvoering van deze investering in maatschappelijk vastgoed van € 155.000 wordt de jaarlijkse kapitaallast €15.500 per jaar voor de komende 10 jaar. Het voorstel is om dit krediet bij de vaststelling van de voorjaarsnota al beschikbaar te krijgen zodat de meest energiebesparende werkzaamheden voor de winter kunnen worden uitgevoerd. Na realisatie kan op energielasten een besparing worden gerealiseerd. Opgemerkt moet worden dat de huidige grote schommelingen in de energiemarkt het lastig maakt een zuivere terugverdientijd te berekenen. Gezegd moet ook worden dat met verder stijgen van energieprijzen verduurzaming wel een beheersmaatregel is.

Voorjaarsnota 2025

2.4.1.e

22

Overige activiteiten

Het implementeren van het “data gedreven werken” gaat bijdragen aan het monitoren van de te bereiken resultaten en effecten. De behoefte van Raad, College, directie, managers, beleidsadviseurs, consulenten, kwaliteitsmedewerkers is in beeld gebracht en vertaald naar werkende monitors en/of dashboards. (Een plan van aanpak is beschikbaar). Let op het “data gedreven werken” wordt uitgevoerd op 1stroom niveau en wordt ook geraakt door het herijken. 2.5 Welke externe partijen dragen hieraan bij BVO-DRAN Als gevolg van gestegen brandstofprijzen en hogere cao-lonen stijgt de bijdrage van Westervoort aan vervoersorganisatie BVO-DRAN (beter bekend onder de naam Avan). Vanuit de transformatieagenda Samen Sterk wordt ingezet op het versterken van het aanbod van vervoer in de sociale basis zodat minder vervoer vanuit het sociale vangnet (Avan) nodig is. Met name Graag Gedaan en de Plusbus zijn belangrijke vormen van vervoer in de sociale basis. Deze voorzieningen zijn voorliggend aan het duurdere BVO-DRAN. Als een inwoner een scootmobiel als vervoersvoorziening heeft, dan zien we dat ook als voorliggend voor de kortere afstanden. Betreffende inwoner heeft dan minder kilometers te beschikking als er een indicatie is voor de BVO-DRAN.

MGR De MGR is een Modulaire Gemeenschappelijke Regeling die verantwoordelijk is voor het inrichten en uitvoeren van de aanbestedingen van de regionale zorg en de inkoop en contractering van bovenregionale zorg. Zij dragen zorg voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördineren volwasseneducatie. Daarnaast geven zij vorm en inhoud aan het werkgeverschap voor SW-medewerkers en plaatsen zij werkzoekenden bij werkgevers uit de omschreven doelgroepen. De MGR voert sinds 2022 het contractbeheer en contractmanagement van inburgeringstrajecten uit. VGGM Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) werkt voortdurend aan publieke veiligheid en gezondheid. De VGGM is de wettelijk aangewezen hulporganisatie voor onder meer volksgezondheid en veiligheid. De VGGM beschikt over de kennis en ervaring waar de gemeente Westervoort niet over beschikt en ambtelijk niet structureel kan aantrekken. Ze verzorgen onder andere het vaccinatiebeleid, geven voorlichtingen op het gebied van gezondheid, denken mee over gebiedsinrichting, etc. Momenteel heeft de VGGM, waaronder de GGD valt, te kampen met problemen die in de tijd van corona zijn opgeschoven. Santé Partners Santé Partners is een belangrijke lokale partner die o.a. maatschappelijke werk en het opbouwwerk verzorgt. Samen met MEE zijn deze organisaties onmisbaar in de realisatie van een betere toegang.

Er wordt daarnaast samengewerkt met lokale belangenbehartigers zoals wijkraden en wijkverenigingen in de gemeente Westervoort.

Voorjaarsnota 2025

23

2.6 Wat gaat het kosten Saldi 2024-2028 programma Maatschappij I/S

2025

2026

2027

2028

2029

200.000

200.000

200.000

Speerpunten Poort voor de poort Wensen/Keuzemogelijkheden a

Versterken van de lokale toegang

I

a

Versterken van de lokale toegang

S

0

-210.000

-420.000

b

Sociaal loket

I

16.000

32.000

32.000

32.000

c

Ondersteuning voorliggende voorzieningen

I

100.000

150.000

150.000

c

Dekking BR Beschermd wonen

I

-116.000

-182.000

-182.000

d

Duurzaamheidsmaatregelen - Kapitaalslasten

S

15.500

15.500

15.500

d

Duurzaamheidsmaatregelen - Besparing energielasten

S

-15.500

-31.000

-31.000

-525.000

-32.000

Autonome ontwikkelingen: a

Wmo hulpmiddelen

S

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

Wmo vervoersvoorzieningen

S

0

0

0

0

0

b

Maatwerkvoorziening Wmo

S

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

c

Subsidies Maatschappelijke ondersteuning

S

50.000

50.000

50.000

50.000

50.000

d

Clientondersteuning

S

10.000

10.000

10.000

10.000

10.000

e

Individuele voorzieningen Jeugd

S

175.000

175.000

175.000

175.000

175.000

f

Onderwijsachterstanden

I

584.000

525.600

f

SPUK OAB

I

-584.000

-525.600

g

Wet Inburgering

I

312.418

g

SPUK Inburgering

I

-312.418

h

Bemoeizorg

I

20.000

20.000

20.000

20.000

20.000

h

Dekking BR Beschermd wonen

I

-20.000

-20.000

-20.000

-20.000

-20.000

i

VGGM

I

147.000

198.000

j

Doelgroepenvervoer

I

-40.000

-37.000

k

RSD

I

282.000

285.000

0

0

58.000

l

Uitkeringen

S

1.139.000

1.386.000

1.386.000

1.386.000

1.386.000

l

SPUK Uitkeringen

S

-1.188.282 -1.188.282 -1.188.282 -1.188.282 -1.188.282

m

Veilig thuis

S

31.000

63.000

63.000

63.000

63.000

n

MGR

I

24.000

65.000

-36.000

-105.000

159.000

o

Bibliotheek

S

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

p

1300 jaar Westervoort

I

12.500

-12.500

r

Aanbesteding sportveldenonderhoud

S

10.000

10.000

10.000

s

Vervangen bomen

S

1.833

1.833

1.833

t

IKC de Hoge Hoeve

I

12.000

u

Dakreparatie De Nieuwhof

S

4.500

4.500

4.500

4.500

852.218

1.430.718

676.051

381.551

398.551

Totaal Programma 2

10.000

waarvan incidenteel

I

425.500

710.500

164.000

95.000

217.000

waarvan structureel

S

426.718

720.218

512.051

286.551

181.551

Voorjaarsnota 2025

24

Autonome financiële ontwikkelingen 2.5.1.a Wmo hulpmiddelen De afgelopen zes jaar is er gemiddeld € 152.000 per jaar besteed aan hulpmiddelen Wmo. In 2024 is er € 182.000 uitgegeven aan hulpmiddelen Wmo. We verwachten dat dit een eenmalige piek is. De komende jaren zullen de kosten toenemen vanwege de vergrijzing en de noodzaak langer zelfstandig thuis te blijven wonen. Om de verwachte kosten van € 160.000 te dekken, is een structurele budgetbijstelling van € 10.000 nodig. 2.5.1.b Maatwerkvoorziening Wmo Door de stijging van de lonen binnen de zorg en daarmee ook de kosten, moet de gemeente een indexering toepassen voor Wmo volgens de systematiek van de Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland. De verwachting is dat dit tot extra kosten van € 200.000 zal leiden. Voorgesteld wordt een bedrag van € 100.000 structureel bij te ramen. Inclusief een opgave overige kosten binnen de inhoudelijke bandbreedte op te vangen. 2.5.1.c Subsidies Maatschappelijke ondersteuning Door stijging van de CAO-lonen is het huidige subsidiebedrag aan o.a. MEE, Cadans Dagbeleving en Sante niet meer toereikend. Als onze maatschappelijke organisaties dezelfde inspanningen willen of moeten blijven leveren dan moet het subsidiebedrag dat zij jaarlijks van ons ontvangen worden verhoogd. Daarom wordt voorgesteld het totale subsidiebedrag vanaf 2025 structureel met € 50.000 te verhogen.

2.5.1.d Cliëntondersteuning De uitgaven voor clientondersteuning zijn onder andere als gevolg van salarisstijgingen gestegen maar ook doordat er meer gebruik is gemaakt van ondersteuning. Hiervoor is het nodig om € 10.000 structureel bij te ramen. 2.5.1.e Individuele voorzieningen Jeugd Door de stijging van de lonen binnen de zorg en daarmee ook de kosten, moet de gemeente een indexering toepassen voor Jeugd volgens de systematiek van de Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland. De verwachting is dat dit tot extra kosten van € 350.000 zal leiden. Gebaseerd op de tariefstijgingen voor de regionale producten van de individuele voorzieningen Jeugd. Het gaat om een indexeringspercentage van 5,1% op het huidige geraamde bedrag in de begroting van de uitgaven voor deze voorzieningen. Voorgesteld wordt een bedrag van € 175.000 structureel bij te ramen. Inclusief een inspanningsopgave de kosten binnen de inhoudelijke bandbreedte op te vangen waar mogelijk. 2.5.1.f Specifieke uitkering onderwijsachterstanden De uitkering is bedoeld voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal. De regeling loopt van 2023 tot en met 2026. Voor het jaar 2025 kan er tot € 584.000 aan Rijksuitkering worden bijgeraamd. Het Rijk heeft aangekondigd de hoogte van deze uitkering in 2026 met 10% te verminderen.

De gelden worden grotendeels besteed aan peuteropvang voor peuters met een risico op (onderwijs)achterstanden. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.5.1.g Wet Inburgering Specifieke uitkering Wet Inburgering De uitkering (in 2025 is een bedrag van € 312.418 ontvangen) is bedoeld ter dekking van voorzieningen, niet zijnde uitvoeringskosten. Na afloop van ieder jaar moet verantwoording plaatsvinden aan het Rijk en vindt er een afrekening plaats. Tegenover deze ontvangst staan uitgaven. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.5.1.h Bemoeizorg Vanwege afgesproken indexeringen en grotere vraag naar bemoeizorg door toenemend

Voorjaarsnota 2025

25

aantal inwoners met verward gedrag en verzwaring van de zorgvraag, wordt voorgesteld om het budget bemoeizorg vanaf 2025 t/m 2027 structureel bij te ramen met € 20.000 uit de bestemmingsreserve. We gaan ervan uit dat er dan duidelijkheid is over de decentralisatie beschermd wonen en dat de gemeente dan de decentralisatiegelden ontvangt. 2.5.1.i Bijstellen (deel)begroting VGGM (PGZ JGZ RVP) Het tekort op de (deel)begroting van VGGM wordt gerepareerd. Middels de kennisgeving over de kaderbrief 2026 bent u geïnformeerd dat we structureel moeten bijramen. In de najaarsnota 2024 is alleen voor 2024 bijgeraamd omdat de bedragen voor 2025 nog niet definitief waren. De onderstaande bedragen moeten opgenomen worden in de voorjaarsnota 2025, waardoor de gemeentelijke begroting aansluit bij de begroting van VGGM voor 2025 en 2026. Dat betekent een bedrag van € 147.000 voor 2025 en een bedrag van € 198.000 voor 2026. 2.5.1.j Doelgroepenvervoer In de gewijzigde begroting 2025 en de meerjarenbegroting 2026-2029 van BVO DRAN is een verlaging van de begroting doorgevoerd. Hierdoor zullen de kosten in 2025 en 2026 lager uitvallen. Wij stellen voor om de begroting naar beneden bij te stellen voor het jaar 2025 met een bedrag van € 40.000 en voor 2026 € 37.000. Voor de jaren 2027 t/m 2029 ziet de gemeente juist weer een stijging in de uitgaven.

Dit komt door de zero-emissie doelen die gesteld zijn, de nieuwe contracten die ingaan en de te verwachten indexaties. Wij stellen voor om deze kostenstijging te dekken uit de bestemmingsreserve. 2.5.1.k Regionale Sociale Dienst (RSD) Voor de RSD is een bijstelling in de gemeentelijke begroting nodig voor dit jaar en komende jaren. Wij stellen voor om de gemeentelijke begroting af te stemmen op die van de RSD (SDL). Op basis van de gewijzigde meerjarenbegroting 2025 zijn de kosten gestegen ten opzichte van de primitieve begroting 2025. In de najaarsnota 2024 is incidenteel voor 2024 bijgeraamd, omdat de bedragen voor 2025 nog niet definitief waren. De onderstaande bedragen moeten opgenomen worden in de voorjaarsnota 2025, waardoor de gemeentelijke begroting aansluit bij de begroting van RSD. Dat betekent dat voor 2025 een bedrag van € 282.000 en voor 2026 en een bedrag van € 285.000 moet worden bjigeraamd. Meerjarig leidt het tot dat de volgende wijzigingen van de budgetten: 2025: €282.000 2026: €285.000 2027: €0 2028: €0 2029: €58.000 De bestuursopdracht RSD loopt tot en met jaar 2026. In 2026 wordt met de bestuurders gesproken over de mogelijke voortzetting na 2026. Tot die tijd is het bedrag niet structureel doorgetrokken. 2.5.1.l Uitkeringen + SPUK Daarnaast worden er hogere uitgaven verwacht op basis van de geprognotiseerde kosten voor de uitkeringen.

In 2025 vallen de geprognotiseerde kosten € 1.139.000 hoger dan dat er begroot staat en vanaf 2026 is dit bedrag € 1.386.000. Daartegenover worden de inkomsten op basis van de voorlopige bijstandsuitkering beschikking structureel bijgesteld met € 1.188.282.

Voorjaarsnota 2025

26

2.5.1.m Veilig Thuis Veilig Thuis heeft een begroting die beleidsarm is en voornamelijk werkt op basis van meldingen (productie). Bij hogere instroom wordt de productie hoger en dat vraagt meer personele lasten voor de verwerking. De aanwezige reserve Veilig Thuis is onvoldoende om grote schommelingen op te vangen, de reserve is ook al deels aangesproken. De autonome ontwikkeling (reserve aanvullen en hogere instroom opvangen) houdt in dat de bijdragen van Veilig Thuis omhoog moeten. Dit betekent dat er in 2025 een bedrag van € 31.000 en vanaf 2026 € 63.000. 2.5.1.n MGR In de onderstaande tabel zijn de gemeentelijke en de MGR-begroting opgenomen voor de jaren 2025 tot en met 2029. Voor de jaren 2025 en 2026 is een bijstelling van de gemeentelijke begroting benodigd. Vanaf 2027 is de gemeentelijke begroting hoger dan die van de MGR, aangezien de MGR alleen rekening houdt met een jaarlijkse uitstroom van SWmedewerkers van ongeveer 5%, terwijl de gemeentelijke begroting uitgaat van andere uitgangspunten. Wij stellen voor om de gemeentelijke begroting af te stemmen op die van de MGR, met uitzondering van de jaren 2027 tot en met 2029.

Dit betekent de volgende wijzigingen op de budgetten: 2025: € 24.000 2026: € 65.000 2027: € -36.000 2028: € -105.000 2029: € 159.000 2.5.1.o Bibliotheek In de algemene uitkering is er middels een decentralisatie-uitkering een bedrag van € 100.000 beschikbaar gesteld voor de versterking van de bibliotheek en de uitvoering van de Zorgplicht. Dit bedrag is bestemd voor de Bibliotheek en zal vanaf 2025 structureel worden toegekend aan de gemeente. Wij stellen voor om de ontvangen decentralisatieuitkering structureel beschikbaar te stellen op het budget. 2.5.1.p 1300 jaar Westervoort De gemeente Westervoort bestaat in 2026 1300 jaar. In de voorjaarsnota van 2024 is een motie aangenomen om eenmalig een bedrag van € 25.000 beschikbaar te stellen voor evenementen die samenhangen met Westervoort 1300 jaar in 2026. De verwachting is dat in 2025 al kosten worden gemaakt. Wij stellen voor om € 12.500 reeds beschikbaar te stellen in 2025. 2.5.1.r Aanbesteding sportveldenonderhoud Het onderhoudscontract loopt af in 2025 en moet opnieuw worden aanbesteed. De aanbestedingsmarkt is op dit moment erg ongunstig. Het is de verwachting dat de kosten structureel stijgen met € 10.000 met ingang van 2026. 2.5.1.s Vervangingsopgave bomen In Westervoort is nog geen structureel budget beschikbaar voor het vervangen van bomen.

In het verleden is wel enkele jaren incidenteel een krediet beschikbaar gesteld. Het gaat om bomen die gekapt zijn in de afgelopen jaren door ziekte (o.a. essentaksterfte), droogte, storm etc. Om de bomen uit de belangrijkste groenstructuren te vervangen is eenmalig € 50.000 extra nodig. De voorbereiding start in 2025, De oplevering van het werk zal in 2026 zijn waardoor de kapitaallasten vanaf 2027 gaan lopen. De kapitaallast bedraagt € 1.833 per jaar.

Voorjaarsnota 2025

27

2.5.1.t Deel huisvestingsmaatregel IKC de Hoge Hoeve uit IHP naar voren halen. Stichting Innerwaard heeft op grond van de verordening een huisvestingsaanvraag ingediend voor het aanpassen van het bestaande schoolgebouw IKC de Hoge Hoeve. Het bestuur motiveert de aanvraag dat de functionele kwaliteit van het gebouw afwijkt van de normatieve omvang van het gebouw. Kort gezegd er is voldoende ruimte, alleen niet de juiste ruimte. Het bestuur wil inpandig een 16de groepslokaal realiseren, zodat de school in iedere jaargang twee groepslokalen tot zijn beschikking heeft. De gemeente bereidt binnen de voorgeschreven procedure van behandeling van huisvestingsaanvragen een besluitvoorstel voor, die de aanvraag afwijst. Op grond van de verordening is er onvoldoende grond voor toekenning. Temeer ook omdat in 2024 een Integraal Huisvestingsplan Basisonderwijs is vastgesteld, die een huisvestingsmaatregel vernieuwbouw bij IKC Hoge Hoeve plant in 2031. Tegelijktijdig heeft de gemeente begrip voor de situatie op de werkvloer. De gemeente wil in Westervoort het basisonderwijs breed toegankelijk houden. Het college B&W is in gesprek met Stichting Innerwaard over hun voorstel waarin Innerwaard de gewenste aanpassing zelf voorfinanciert en na 2030 zal verrekenen met de gemeente als de volgende fase van het IHP2024, na herziening IHP, in werking treedt.

De gemeente vergoedt in 2026 wel het Eerste Inrichting en Onderwijspakket van het nieuwe lokaal conform verordening ad € 12.000. 2.5.1.u Dak De Nieuwhof (Rivierweg 1) waterdicht maken. Er is veel lekkage in de Nieuwhof wat zich bij de huurders uit, onder andere de jeugdarts van het consultatiebureau en ook zijn er op diverse platen plafondplaten nat met alle gevolgen van dien. Dit was bij de inspectie van het gebouw waarop het MJOP gebaseerd is nog niet opgevallen. Nader onderzoek door de serviceaannemer voor het dak levert op dat er 15 jaar geleden technische fouten zijn gemaakt bij de renovatie van het dak. Er komt nog een aanvullend onderzoek door Bureau Dak Advies. Om het dak goed waterdicht te maken is een investeringskrediet nodig van € 75.000 waarbij we opmerken dat we deze deels kunnen samenvoegen met de verduurzaming zoals onder Nieuwe Wens en Wettelijk verplichte duurzaamheidsmaatregelen opgenomen. De kapitaallasten zijn bij een afschrijvingstermijn van 25 jaar en een rente van 2% € 4.500. Deze kosten kunnen we niet via de huur terugvragen.

Investeringskredieten 2.5.1.v Wettelijk verplichte duurzaamheidsmaatregelen. Om het maatschappelijk vastgoed aan de wettelijke duurzaamheidseisen te laten voldoen is een investeringsbedrag nodig van € 155.000. Onderbouwing hiervan is te vinden onder 2.4.1.d. Duurzaamheid maatregelen en besparing energielasten.

Voorjaarsnota 2025

28

Programma 3 – Omgeving Inleiding In Westervoort is het goed leven en werken. De gemeente streeft naar een aantrekkelijke werk- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er wordt ruimte gecreëerd voor gerichte ontwikkelingen en initiatieven. Hoofddoelen: A. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving, B. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op de gemeente afkomt. 3.1 Externe ontwikkelingen

Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. Binnen de Liemerse Ambassade werkt de gemeente met de andere Liemerse gemeenten samen op terreinen als economie, arbeidsmarkt en onderwijs. En wordt er verder uitvoering gegeven aan de thema’s logistiek, maakindustrie, vrijetijdseconomie inclusief retail in de Liemerse Economische Visie. Het nieuwe Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028 heeft, naast de aanleg van nieuwe bedrijventerreinen, veel meer aandacht voor herstructurering en intensivering van bestaande terreinen dan het vorige RPW. In de Liemers worden momenteel nog bedrijfskavels uitgegeven in Montferland, Zevenaar en Duiven, waarbij onder meer netcongestie leidt tot stagnatie. In 2024 is op Het Ambacht een nieuwe BIZ-periode ingegaan tot en met 2028, met deels een nieuw bestuur en een nieuwe parkmanager. Ondernemers, politie, brandweer en gemeente werken aan een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. De mogelijkheden worden onderzocht om het terrein te voorzien van cameratoezicht. Voor het centrum wordt gewerkt aan een integrale gebiedsontwikkeling om het levendig, dynamisch en toekomstbestendig te maken.

Daartoe werkt de vastgoedeigenaar aan vernieuwing van De Wyborgh, onderzoekt de gemeente de mogelijke transformatie van het gemeentehuis en werken gemeente en vastgoedeigenaar samen aan de transformatie van de openbare ruimte. De Woningnood/ -markt De woningmarkt wordt nog steeds onderscheiden door hoge prijzen en het is voor inwoners nog steeds moeilijk om een voor hun situatie betaalbare en passende woning te vinden. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Er staan ook grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Westervoort blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig.

Voorjaarsnota 2025

29

Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt. In 2020 en 2023 (Woondeal 2.0) zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en Rijk een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Ook is de GMR vanwege de benodigde schaalsprong aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de afgelopen jaren fors gestegen bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken is het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave een grote uitdaging. Netcongestie De energietransitie is in volle gang. Dit leidt tot een enorme groei van opwek van duurzame elektriciteit en tot meer gebruik van elektriciteit voor verwarming, vervoer en apparatuur. Het landelijk en plaatselijk stroomnet heeft deze ontwikkelingen niet kunnen bijhouden.

De noodzakelijke uitbreiding van verdeelstations en stroomkabels stagneert als gevolg van personeelsgebrek, ruimtelijke- en juridische procedures. Het stroomnet dreigt daardoor overbelast te raken: er is sprake van netcongestie. Dit kan leiden tot spanningsproblemen of zelfs storingen. Dit kan gevolgen hebben voor de economie en woningbouw. De complexiteit in de zoektocht naar oplossingen voor de netcongestie zit hem in het zogenaamde ‘maakbaarheidsgat’. Het lukt niet om het elektriciteitsnet voldoende snel uit te breiden om te voorzien in de vraag naar netcapaciteit waardoor een maakbaarheidsgat ontstaat. Dit maakbaarheidsgat drukt het verschil uit tussen de netcapaciteit waar vraag naar is (en die gebouwd zou moeten worden) en de netcapaciteit die daadwerkelijk kan worden gebouwd. Om de netcongestie en het maakbaarheidsgat tegen te gaan wordt in zowel landelijk als ook provinciaal beleid (o.a. Actieplan Netcongestie Gelderland) ingezet op integraal programmeren. Als gemeente volgen wij deze lijn in grote lijn ook: we zetten in op snel meer infra realiseren, er wordt op projectniveau naar slimme oplossingen gezocht en we proberen zoveel als mogelijk netbewust te bouwen.

Aangezien er op dit moment nog geen bindend kader is op onderstationsniveau en Liander niet inzichtelijk heeft wat er op onderstationsniveau nog wel/niet gerealiseerd kan worden worden er voorlopig geen restricties of prioritering opgelegd aan woningbouwprojecten en bedrijventerreinen ontwikkeling in het kader van de netcongestie. Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)/ Vitaal Landelijk Gebied Gelderland(VLGG) en Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) NPLG/VLGG De huidige regering heeft het NPLG stop gezet. Dit heeft ook consequenties voor de Gelderse uitwerking, het VLGG. Omdat er veel minder middelen beschikbaar zijn gaat de provincie Gelderland middelen inzetten voor de ‘koplopers’ (gedefinieerd in het regioarrangement) in de GMR, ofwel een viertal gebiedsprocessen in het Groen-blauw raamwerk. We weten dat het perspectief op uitvoeringsgeld grotendeels nog ontbreekt, o.a. door het wegvallen van het NPLG. Ook ontbreken er een aantal voor onze regio belangrijke gebieden, zoals een deel van de Liemers. Desondanks stellen de vrijkomende middelen de

Voorjaarsnota 2025

30

GMR wel in staat om voor de hele regio concreter uit te werken wat we willen doen en daarvoor elders financiering te zoeken. Hier wordt de komende tijd mee aan de slag gegaan. Groen/Blauw raamwerk Het regioarrangement wordt vertaald in een uitvoeringsagenda Groen-Blauw raamwerk en landelijk gebied met een gebiedsgerichte aanpak. Voor de Liemers worden 3 belangrijke opgaven benoemd: Het Broek, de ontwikkeling van uitloopgebieden tussen Westervoort en Duiven, Duiven en Zevenaar en de ontwikkeling van de Gelderse Poort (relaties met IRM en PAGW). In de uitvoeringsagenda wordt aangegeven aan op welke manier, met welke ideeën, initiatieven en projecten en met welke partners we landschap, natuur, cultuurhistorie en ons landelijk gebied in de Groene Metropoolregio willen versterken. Ook wordt aangegeven waar financieringsbronnen gezien worden en hoe we willen organiseren dat deze financieringsbronnen ook daadwerkelijk beschikbaar komen voor het groen en blauw in de regio. Het tijdspad van de uitvoeringsagenda is gelijk aan die van het Regioarrangement, namelijk tot 2040. In de Liemers gaan we aan de slag met het Broek. Door het wegvallen van middelen vanuit het VLGG zijn we samen met GMR en provincie nog aan het uitwerken hoe precies. Het proces vanuit de Liemerse Ambassade met en voor de agrariërs wordt in 2025 afgerond. Deze input wordt gebruikt voor het vervolg.

Ook de aanpak droogte wordt daarin meegenomen. Voor de tussengebieden worden verschillende paden bewandeld. Het tussengebied Westervoort-Duiven is al vertaald in een koersdocument dat in januari 2025 in de gemeenteraden is vastgesteld. Vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief wordt, samen met de GMR en Foodvalley, in 2025 gewerkt aan het definiëren van de potentiële stedelijke uitloopgebieden in de beide regio’s. De tussengebieden Westervoort-Duiven en DuivenZevenaar zijn een van deze mogelijke stedelijke uitloopgebieden. NOVEX In de Liemers (Westervoort, Duiven, Zevenaar en Doesburg) werken we aan de realisatie van de verstedelijkingsopgave zoals deze is vastgelegd in de Woondeal Groene Metropool Regio 2.0, de verstedelijkingstrategie (2022) en het Regioarrangement (2023) en het regionaal NOVEX-ontwikkelperspectief. Door de subregio's waaronder de Liemers is vanuit het NOVEX-ontwikkelperspectief een gebiedsprogramma / gebiedsagenda opgesteld. Het gebiedsprogramma voor de Liemers is in grote lijnen gereed en besproken in het Liemers bestuurlijk overleg Wonen/RO/NOVEX (de portefeuillehouders van de vier gemeenten). Deze documenten1 samen, bepalen voor de Liemers de richting voor de lange termijn (2040).

Vanuit de NOVEX-opgave, het MIRT onderzoek naar de spoorcorridor Utrecht-ArnhemDuitse (UAD) grens en onze eigen spoorzones is de spoorzone Liemers door de provincie Gelderland als mogelijke Grootschalige Woningbouw Locatie voorgedragen bij het Rijk.

1

Woondeal, Verstedelijkingsstrategie, Regioarrangement, NOVEX-ontwikkelperspectief en het gebiedsprogramma Liemers

Voorjaarsnota 2025 Verstedelijkingsstrategie

31 Landelijk gebied

Circulaire economie

Energie

NPLG/ VLGG

RPW, Economie van de toekomst

RES, GEIS

Regioarrangement

NOVEX ontwikkelperspectief

Verstedelijkingsprogramma, gebiedsprogramma’s

Ruimtelijk voorstel

Uitvoeringsprogramma bij NOVEX ontwikkelperspectief en gebiedsprogramma’s

Ruimtelijk arrangement

Voorjaarsnota 2025

32

3.2 Wat gaan we daarvoor doen

Speerpunten 3.2.a Uitvoeren Woonvisie/Versnellen woningbouw + doorstroomcoach Doel De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Westervoort sluit aan bij de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Voor de nieuwe buurten en wijken werkt de gemeente aan een goede mix van betaalbare huur- en koopwoningen voor met name jongeren, ouderen en één - en tweepersoonshuishoudens. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving en voldoende aanbod van betaalbare en passende woningen passend bij de huishoudenssituatie. Toelichting Een actievere en proactieve houding vanuit het gemeentelijk woonbeleid heeft met het opstellen van de Woonvisie 2021 vorm gekregen. De noodzaak hiertoe is inmiddels via de Nationale Woon- en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis, de Wet goed verhuurderschap, de Wet regie Volkshuisvesting en de nieuwe Woondeals ook op rijks-, provinciaal- en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal urgente vragen binnen het taakveld wonen, bevestigd. In de Woonvisie is een groot aantal doelen voor de komende jaren benoemd.

Deze worden elke 2 jaar geconcretiseerd in een Woonagenda. Voor de jaren 2025-2026 is een Woonagenda opgesteld. Een van de belangrijkste doelen voor de komende 2 jaar is het programma Volkshuisvesting als opvolger van de Woonvisie en het continueren van het in 2025 gestarte traject van de doorstroomcoach. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen voldoen moet er flink worden doorgepakt op de reeds in beeld zijnde kleine en grote woningbouwlocaties. We bouwen naar behoefte de juiste woning op de juiste plek op het juiste moment. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen gaan voldoen moet de voor woningbouw ingezette versnelling worden doorgezet. Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als het Centrum en Westervoort-Noord hard nodig. We willen de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. We stellen eisen op het gebied van betaalbaarheid, energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Met de Woondeal 2023 is geconstateerd dat er voor de regio nog een grotere woningbehoefte is dan tot nu toe berekend. Dit betekent dat er dus met blijvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte is om de komende jaren te zoeken naar aanvullende locaties, zoals de spoorzone.

Risico’s Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet op beleid en of woningbouwprojecten. Bij woningbouwlocaties specifiek zijn er in algemene zin risico’s als: onrendabele toppen, netcongestie, het niet kunnen vinden van personeel voor met name specialistische functies, afhankelijkheid van ontwikkelaar (bij locaties waar we een faciliterende rol hebben), stikstof, gerechtelijke uitspraken, doorlooptijd beroepsprocedures Raad van State etcetera. Verder is het uitblijven van de noodzakelijke besluiten een procesrisico om voldoende woningen op tijd te kunnen realiseren. Het beleid is daardoor onvoldoende effectief of woningbouwprojecten en/of de realisatie van woningen en de woonagenda schuiven daardoor op in de tijd.

Voorjaarsnota 2025

33

Planning Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda en de Woondeal 2023, waaronder het doorpakken op woningbouwprojecten (huidige korte termijn plannen voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouwversnelling zijn gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren blijvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termijn start naar aanleiding van de evaluatie en vooruitkijk van december 2024 de visievorming voor mogelijke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste prognose cijfers. Financiën Voor de uitvoering van de Woonvisie, inclusief de regionaal afgestemde Huisvestingsverordening en de uitvoeringskosten (SVN) van de nog lopende duurzaamheidsleningen, is jaarlijks structureel € 21.000 opgenomen in de meerjarenbegroting. Voor het opstellen van het waarschijnlijk vanaf 2026 verplichte programma Volkshuisvesting zijn voor 2025 en 2026 eenmalig extra middelen noodzakelijk. Het gaat in totaal om een bedrag van € 10.000 per jaar. Vanuit de Wet goed verhuurderschap krijgen gemeenten, via de algemene uitkering, jaarlijks middelen van Rijk voor de uitvoering. Het is voor de uitvoering van belang dat deze middelen worden toegevoegd aan de middelen voor volkshuisvesting. Vanuit de Woonvisie 2021 en de Woonagenda 2025-2026 is in 2025 gestart met de doorstroomcoach.

In 2025 worden deze middelen eenmalig gedekt uit de reguliere middelen voor uitvoering Woonvisie, waarmee er in 2025 verder geen middelen meer beschikbaar zijn voor andere doelen uit de Woonvisie. Om deze doorstroomcoach permanent mogelijk te maken zijn structurele middelen nodig ter grootte van € 15.000 per jaar. Voor de woningbouw zijn de bestaande (extra) middelen vanuit de huidige ambtelijke formatie, subsidies, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten vooralsnog afdoende dekking. Participatie De Woonagenda met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 2 maal per jaar met de gemeenteraad gedeeld. Voor wat betreft woningbouw en verdere beleidsontwikkeling bepaalt de gemeente, afhankelijk van de situatie en de ontwikkeling hoe en in welke mate participatie wordt ingezet.

3.2.b Transitie naar een definitief omgevingsplan Doel Een definitief omgevingsplan waarin alle gemeentelijke verordeningen, regels voor de fysieke leefomgeving en bestemmingsplannen zijn opgenomen.

Toelichting Met de komst van de Omgevingswet zijn alle ruimtelijk relevante regels (regels voor de fysieke leefomgeving) opgenomen in één tijdelijk omgevingsplan. Op dit moment zijn deze “losse” ruimtelijke regels, zoals bestemmingsplannen, verordeningen etc nog op zichzelf staand, maar het doel is dat de losse onderdelen in één definitief omgevingsplan hun plek krijgen.

Risico’s Intern: ambtelijke capaciteit; extern: digitaal systeem (DSO)

Planning Definitief omgevingsplan inclusief een digitaal (landelijk werkend) systeem 2031

Voorjaarsnota 2025

34

Financiën Tot en met 2029 dekt het budget vanuit de gemeentebegroting de noodzakelijke uitgaven om te komen tot één definitief omgevingsplan. Daarnaast is het noodzakelijk om in het nieuwe omgevingsplan actuele welstandsregels op te nemen. Daartoe moet eerst een nieuwe Welstandsnota worden opgesteld. Voor het traject richting een nieuwe welstandsnota, inclusief cultuurhistorische inventarisatie, is eenmalig € 25.000 benodigd.

Participatie Kennisgevingsplicht en motiveringsplicht. Speerpunten zonder financiële verplichtingen 3.2.c Duurzaamheid Doel Doelstellingen per programmalijn zijn: -

Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. Circulariteit: 100% circulair in 2050. De planning is meerjarig.

Toelichting Het programma Duurzaamheid bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen ontwikkelen we een integrale aanpak voor bedrijven(terreinen). Risico’s Ondanks gemeentelijke participatie is een risico dat samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijs en overheid onvoldoende van de grond komt en er onvoldoende stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van belang. Zo hebben we de afgelopen jaren gezien dat met name landelijke ontwikkelingen enorme impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Ook is netcongestie een issue dat een (realisatie) risico vormt voor projecten met betrekking tot onder andere grootschalige opwek, elektrificatie van zowel bedrijfsprocessen als – transport en aardgasvrij. Planning De planning is meerjarig. Het speerpunt blijft de komende jaren in toenemende mate stevige aandacht vragen. Wettelijke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlijnen richting 2050. Aandachtspunt hierbij is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bijsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering.

Financiën Voor het de uitvoering van de programmalijn Energietransitie heeft uw raad in totaal en structureel procesgeld beschikbaar gesteld. Daarnaast zijn er de ‘Klimaatgelden van Rijkswege beschikbaar gekomen waardoor er in totaal een budget beschikbaar is van 128K (excl. bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Circulariteit heeft uw raad circa € 16.000 procesgeld beschikbaar gesteld tot en met 2025 (excl. Bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is totaal € 823.720 ter beschikking gesteld t/m 2027.

Voorjaarsnota 2025

35

Participatie De gemeente kan de ambities voor alle de drie programmalijnen alleen realiseren met grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Om hen actief te betrekken is communicatie & participatie in het ‘hart’ van het programma geplaatst. Hiertoe is een Communicatiestrategie, het beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’ en een Participatie strategie ontwikkeld. Daarnaast werkt de gemeente met ondernemersverenigingen samen om te komen tot een gedragen aanpak richting bedrijven(terreinen), bereidt de gemeente samen met de klankbordgroep en juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en haalt de gemeente nieuwe ideeën op en heeft de gemeente een stap gezet richting verenigingen en maatschappelijke organisaties. 3.2.d Ontwikkeling Westervoort Noord /Haalbaarheidsverplaatsing sportclubs Doel Verplaatsing sportclubs en ontwikkeling woningbouw in Westervoort Noord Toelichting In mei 2024 heeft de gemeenteraad de gebiedsvisie Westervoort Noord vastgesteld. Aansluitend is gestart met de stedenbouwkundige uitwerking. De opgave ten aanzien van waterberging in het gebied is hierbij leidend en inmiddels uitgewerkt. Ook is de ontsluiting (Brouwerslaan) en de locatie voor de basisschool in december 2024 met de omwonenden besproken. Voor de zomer van 2025 worden de uitgewerkte plannen besproken met de omwonenden.

Voor het sportpark Westervoort zijn de benodigde gronden inmiddels aangekocht. De gemeenteraad heeft hiervoor in januari 2025 krediet verstrekt. De uitwerking van het plan voor het sportpark wordt begin 2025 gestart is samenspraak met de verenigingen. Risico’s Belangrijkste risico’s voor de ontwikkeling van Westervoort Noord zijn: 1. Stikstofbeleid 2. Ontwikkelingen op de woningmarkt 3. Verplaatsing Struyk Verwo 4. Financiën/budgetneutraliteit Planning Start bouw woningbouw en realisatie sportpark wordt voorzien in 2027. Financiën Vooralsnog is het een uitdaging om tot een sluitend plan te komen. Participatie De plannen voor de woningbouw worden voor de zomer met de klankbordgroep besproken. Daarna worden de plannen besproken met de omwonenden en overige belangstellenden. Na de zomer vindt een tweede ronde met klankbordgroep en omwonenden/belangstellenden plaats waar na het stedenbouwkundig plan ter vaststelling aan college en raad wordt aangeboden. 3.2.e Herstructurering centrum Westervoort Doel Westervoort wil een aantrekkelijke gemeente zijn voor ondernemers en de economische ontwikkeling in het winkelgebied stimuleren. Dit zorgt voor (het behoud van) werkgelegenheid en houdt het voorzieningenniveau voor inwoners in stand.

Voorjaarsnota 2025

36

Toelichting In 2021 is de Centrumvisie Westervoort opgesteld samen met stakeholders uit het centrum. In 2022 is deze visie uitgewerkt tot een schetsontwerp voor het winkelcentrum dat gesteund wordt door de eigenaar, de winkeliers en de gemeente. In 2024 is de planologische procedure voor de verbouwing van de Lidl en de bouw van woningen afgerond. De meeste winkels zijn verhuisd naar de nieuwe locatie. De bouw van de Lidl is afgerond en de nieuwe winkel is geopend in april 2025. De realisatie van de openbare ruimte nabij de Lidl is begonnen in voorjaar van 2025. De verdere realisatie van de openbare ruimte is voorzien vanaf begin 2026. Naast de plannen voor het winkelgebied onderzoekt de gemeente de transformatiemogelijkheden van het gemeentehuis. Ook wil het college onderzoeken of de ambities voor de spoorzone uit de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio ArnhemNijmegen nog meer kansen bieden voor het centrum. Uitgangspunt daarbij is dat de zoektocht naar aanvullende kansen niet ten koste gaat van de planning van het winkelcentrum. Risico’s De gemeente is afhankelijk van derden. Denk hierbij aan de eigenaar van het winkelcentrum en winkeliers. Als de transformatie van het gemeentehuis niet, niet volledig en/of niet tijdig wordt afgerond dan bestaat de kans dat de gemeente de ontvangen subsidie moet terugbetalen.

Daarmee vervalt dan de dekking van de reeds gemaakte plankosten voor dit deel van het centrumplan. Planning Realisatie van de openbare ruimte wordt verwacht vanaf eind 2025/begin 2026. Start woningbouw wordt verwacht na 2026-2027. Start van transformatie van delen van het gemeentehuis wordt verwacht na 2027. Voor de toegekende subsidie is de deadline van realisatie voor 2030. Financiën In de samenwerkingsovereenkomst zijn afspraken gemaakt met de eigenaar van het winkelcentrum over bijdrage plankosten. Deze plankosten zijn vooralsnog dekkend voor de ingezette voorbereiding uit het beschikbare budget. Plankosten en realisatie van de openbare ruimte worden gedekt uit de subsidie en het krediet van de gemeenteraad. Plankosten voor de studie naar het gemeentehuis worden opgepakt uit de beschikbare subsidie voor het gemeentehuis. Participatie Voor het centrum is een communicatie en participatieplan opgesteld. Voor de transformatie van De Wyborgh heeft de gemeente periodiek overleg met de ontwikkelaar en winkeliers. Bewoners en winkeliers worden betrokken bij de inrichting van de openbare ruimte door middel van een klankbordgroep.

Voorjaarsnota 2025

37

3.2.f Natuur inclusieve gebiedsontwikkeling Doel Een natuurinclusieve gebiedsontwikkeling op gang helpen waarbij een ‘groenblauw raamwerk’ tot stand komt in combinatie met ontwikkel mogelijkheden voor landbouw, geclusterde sport- en recreatieve functies eventueel aangevuld met kleinschalige woonfuncties. Eén en ander in gezamenlijk opdrachtgeverschap met de gemeente Duiven. Toelichting Na uitgebreide participatie met grondeigenaren, sportverenigingen, een gezamenlijke raadsavond, een inloopavond en een goede samenwerking met een actieve klankbordgroep is gekomen tot een koersdocument. Een richtinggevend kwaliteitskader voor het tussengebied. Deze is in januari 2025 door beide gemeenteraden vastgesteld. Toelichting Na uitgebreide participatie met grondeigenaren, sportverenigingen, een gezamenlijke raadsavond, een inloopavond en een goede samenwerking met een actieve klankbordgroep is gekomen tot een koersdocument. Een richtinggevend kwaliteitskader voor het tussengebied. Deze is in januari 2025 door beide gemeenteraden vastgesteld. Risico’s Ontoereikend budget voor ambities in uitvoeringsplannen. Planning Naast het koersdocument is er een uitvoeringsagenda opgesteld waarin twee focusgebieden benoemd staan. Focusgebied ‘Sportpark Westervoort’ en focusgebied ‘Rivierweg’. Gestart wordt met focusgebied ‘Sportpark Westervoort. De uitvoering hiervan start in 2025.

Voordat gestart kan worden met focusgebied ‘Rivierweg’ is eerst de plaatsing van de fietsburg SFR12 aan de orde. Daarna wordt gestart met de uitvoering van dit focusgebied. Financiën De uitvoering van focusgebied Sportpark Westervoort wordt gefinancierd door middel van de grondexploitatie van Westervoort Noord. Participatie Bij de totstandkoming van het koersdocument heeft uitgebreide participatie plaatsgevonden. Voor de uitvoering van de focusgebieden zal dit wederom plaatsvinden met de direct betrokkenen. 3.2.g Liemerse ambassade Doel Optimale regionale samenwerking tussen de Liemerse gemeenten met onderwijs en ondernemers. Toelichting De Liemerse Ambassade geeft onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie met als speerpunten vrijetijdseconomie inclusief retail logistiek en maakindustrie. Deze visie is opgesteld door de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Montferland en Doesburg. Daarnaast is de Liemerse Ambassade betrokken bij een regionale verkenning van de agrarische sector en is zij de indiener van de LEADER-aanvraag 2023-2027 voor de vijf Liemerse gemeenten. Risico’s De meerwaarde van de Liemerse Ambassade moet door alle betrokkenen gezien worden en

Voorjaarsnota 2025

38

door de Liemerse Ambassade worden aangetoond. Extra inspanning is nodig om onderwijs en ondernemers beter aan te haken. De Liemerse Ambassade bestaat naast vertegenwoordigers van onderwijs en ondernemers formeel uit de gemeenten Duiven, Westervoort, Zevenaar, Doesburg en Montferland. Planning De Liemerse Ambassade is opgericht in september 2020 en geeft sindsdien onder meer uitvoering aan de Liemerse Economische Visie, één van hun belangrijkste taken. Inmiddels wordt uitvoering gegeven aan het uitvoeringsprogramma voor 2024-2026. Financiën In de programmabegroting staat voor de Liemerse Ambassade voor 2025 en verder een bedrag van jaarlijks € 15.000 opgenomen. Voor uitvoering van de Liemerse Economische Visie 2024-2026 staat een bedrag opgenomen van jaarlijks € 18.000. Participatie Projecten die door de Liemerse Ambassade worden opgepakt, komen veelal vanuit de samenleving en er wordt in gezamenlijkheid uitvoering aan gegeven. Zoals het promoten van de logistiek en de vrijetijdseconomie, het Techniekpact en Perspectief in Zorg en Techniek. 3.3 Nieuwe Wensen 3.3.a Ontwikkeling Mobiliteitsvisie Westervoort 2040 & Uitvoeringsprogramma 20262029 Op 14 april 2025 is de Mobiliteitsvisie Westervoort 2040 in de gemeenteraad van Westervoort vastgesteld. Bij de Mobiliteitsvisie zit ook een Uitvoeringsagenda 2026-2029.

De financiële vertaling van de mobiliteitsagenda vindt plaats met de behandeling van de Voorjaarsnota om de financiële gevolgen integraal af te kunnen wegen. In de Uitvoeringsagenda Mobiliteit 2026-2029 staan de uit te voeren onderzoeken en de aanpassingen aan de gemeentelijke infrastructuur om de vastgestelde visie op mobiliteit te kunnen realiseren. De onderwerpen die hierin zijn opgenomen zijn zorgvuldig gekozen. Daarbij is gekeken naar urgentie, financiële haalbaarheid, koppelkansen met andere projecten en/of onderhoud, en ambtelijke capaciteit. Op die manier kunnen we efficiënt te werk gaan met een maximale positieve maatschappelijke impact op het gebied van verkeersveiligheid, actieve mobiliteit en bereikbaarheid. De Mobiliteitsvisie en de Uitvoeringsagenda Mobiliteit 2026-2029 zijn door de raad vastgesteld op 14 april 2025. Daarbij heeft de raad besloten om de financiële gevolgen van de Uitvoeringsagenda integraal af te wegen in de Voorjaarsnota 2025. Vanwege de complexiteit wordt het totale financiële plaatje hieronder weergegeven, in de rij “Exploitatielasten per jaar – Toekomstig” staan de structurele lasten als gevolg van de Uitvoeringsagenda.

Voorjaarsnota 2025

39

Voorjaarsnota 2025

40

3.4 Wat gaat het kosten Saldi 2025-2029 programma 3 Omgeving I/S

2025

2026

2027

2028

2029

15.000

15.000

15.000

15.000

64.333

89.607

79.600

46.967

40.000

Speerpunten b

Doorstroomcoach

S

Ontwikkeling Westervoort-Noord

I

0

Herstructurering centrum Westervoort

I

0

c

Definitief Omgevingsplan

S

d

Welstandsnota

I

25.000

Natuurinclusieve gebiedsontwikkeling

I

0

Liemerse ambassade

I

0

Duurzaamheid

I

0

Wensen/Keuzemogelijkheden a

Mobiliteitsvisie

S

Autonome ontwikkelingen: a

Herijking Omgevingsvisie

I

150.000

Realisatiestimulans

I

0

b

Zwerfafval

S

40.000

40.000

40.000

40.000

b

Verwerkingskosten KCA

S

-29.350

-29.350

-29.350

-29.350 -29.350

c

Inzameling textiel

S

-5.000

-5.000

-5.000

-5.000

-5.000

d

Ketenovereenkomst verpakkingen

i

8.000

0

0

0

0

d

Ketenovereenkomst verpakkingen

s

8.000

8.000

8.000

8.000

d

Dekking afvalstoffenheffing

s

-8.000

-8.000

-8.000

-8.000

e

Beheerpakket Greenpoint

S

21.667

10.000

10.000

10.000

10.000

f

Inzet leges en degeneratiekosten voor structurele kosten

S

25.350

50.700

50.700

50.700

50.700

f

Inzet leges en degeneratiekosten voor structurele kosten

S

-25.350

-50.700

-50.700

-50.700 -50.700

g

Uitvoeren woonvisie/doorpakken woningbouw

I

10.000

10.000

220.317

104.983

120.257

110.250

77.617

Totaal Programma 3 waarvan incidenteel

I

193.000

10.000

0

0

0

waarvan structureel

S

27.317

94.983

120.257

110.250

77.617

Voorjaarsnota 2025

41

Autonome ontwikkelingen 3.4.1.a.

Herijking/ actualisering Omgevingsvisie

De Omgevingsvisies (vastgesteld september 2021 (Westervoort) en januari 2022 (Duiven) zijn gelet op nieuwe wetgeving vanuit het Rijk, ontwikkelingen in de GMR (als NOVEX, Regioarrangement en de Woondeals) toe aan een herijking/actualisatie. Daartoe zal in 2025 een proces worden opgestart. In dit proces zal worden bepaald wat de scope van de herijking/ actualisatie van de Omgevingsvisie zal zijn en welke middelen en menskracht benodigd zullen zijn. Dit zal middels een bestuursopdracht bekrachtigd worden. De benodigde middelen voor een herijking zijn voor Westervoort naar verwachting € 150.000. Dit omdat er projectleiders capaciteit zal moeten worden ingehuurd en de Omgevingsvisie digitaal zal moeten worden opgesteld conform de eisen uit de Omgevingswet.

3.4.1.b. Realisatie stimulans Het Rijk is voornemens om voor de versnelling van de woningbouw de realisatiestimulans in te gaan voeren. De regeling is momenteel in voorbereiding, en treedt naar verwachting eind 2025 of begin 2026 in werking. Met de realisatiestimulans ontvangen gemeenten straks een vast bedrag per betaalbare woning op het moment dat de woningen gerealiseerd zijn. Dit stimuleert de bouw van sociale huurwoningen, middenhuur woningen en betaalbare koopwoningen. De realisatiestimulans vervangt deels de verschillende specifieke uitkeringen. Hierdoor wordt voortaan niet het plan maar de prestatie beloond. Ook verlaagt dit de administratieve last voor het aanvragen van subsidies. Gemeenten moeten deze rijksgelden benutten voor volkshuisvestelijke doeleinden. Het kabinet stelt voor deze regeling € 2,5 miljard beschikbaar tot en met 2029. Omdat wij ook volop betaalbare woningen gaan realiseren is het waarschijnlijk dat ook wij middelen uit deze regeling gaan ontvangen. Omdat deze middelen bijdragen aan de betaalbare woningbouw willen we deze middelen gaan onderbrengen in een nog te vormen bestemmingsreserve volkshuisvesting. Uit deze bestemmingsreserve kan dan worden geput om projecten met volkshuisvestelijke doelen aan te jagen, bijvoorbeeld betaalbare woningbouwprojecten. 3.4.1.c.

Zwerfafval De Europese Single-use plastic (SUP) richtlijn leidt tot nieuwe regels over wegwerpplastic in Nederland. Vanaf 2025 wijzigt de vergoeding voor aanpak zwerfafval. Voorheen werd dit gedekt uit de zwerfafvalvergoeding, maar vanaf 2025 ontvangt de gemeente jaarlijks structureel een vergoeding vanuit de Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) Single-Use Plastics. Er is geen einddatum voor deze regeling. De vergoeding komt binnen in de algemene uitkering. Het is wenselijk de vergoeding te blijven gebruiken voor de aanpak en opruimen van zwerfafval en deze structureel als budget op te nemen in de productenraming. De vergoeding is per inwoner €2,65 wat voor de gemeente Westervoort in totaal uitkomt op ongeveer €40.000,- per jaar. Met dit bedrag kunnen de huidige zwerfafvalactiviteiten gericht op participatie, preventie, bewustwording en gedragsverandering behouden blijven. Denk aan Rijnjutten, Landelijke Opschoondag, vuurwerkactie, knijpers en hesjes voor de schoonwandelaars en ondersteuning GoClean. Ook de (zwerf)afvallessen voor de basisscholen worden hieruit betaald. Deze activiteiten lopen in 2025 gewoon door, zonder dit geld moet alles per direct stoppen. Daarnaast kunnen nu ook kosten die Beheer Buiten maakt voor het opruimen en verwerken van zwerfafval, dumpingen en bijplaatsingen worden vergoed.

Voorjaarsnota 2025

42

3.4.1.d. Verwerkingskosten KCA depot Kringloopbedrijf 2Switch De verwerkingskosten van het ingezamelde KCA bij Kringloopbedrijf 2Switch zijn meegenomen in de Circulus DVO. In de begroting van Westervoort voor 2025 zijn deze kosten dubbel opgenomen. Dit levert een voordeel op van € 29.350. 3.4.1.e. Inzameling textiel en Besluit UPV Textiel De overheid heeft als doel om in 2030 50% van het op de markt gebrachte textiel na inzameling te recyclen en om15% na inzameling te hergebruiken binnen Nederland. In de textielketen is een belangrijke rol voor gemeenten weggelegd. Zij zijn op basis van de Wet Milieubeheer verantwoordelijk voor de gescheiden inzameling van afgedankt textiel. Vanaf 1 juli 2023 geldt de Uitgebreide Producentenverantwoordelijkheid (UPV) voor textiel. Dit houdt in dat producenten/importeurs van textiel verantwoordelijk zijn voor de gescheiden inzameling, hergebruik en recycling en het organiseren en financieren van een innamesysteem. Gemeenten blijven een zorgplicht voor de inzameling houden. De gemeente Westervoort heeft een contract met 2Switch voor de inzameling van textiel. 2Switch ontvangt vanaf 1 januari 2025 voor het opschonen en sorteren van textiel van de Stichting UPV textiel een garantievergoeding. Op basis van een kostprijsonderzoek worden de vergoedingen voor na 2025 bepaald.

De markt voor tweedehands textiel staat onder grote druk, opbrengsten dalen en de kosten stijgen. Westervoort ontving de afgelopen jaren geen vergoeding meer voor het ingezamelde textiel van 2Switch. De gemeente Westervoort en 2Switch zijn overeengekomen dat Westervoort per 1 januari 2025 een vergoeding van 5 cent per kilo van 2Switch ontvangt voor het ingezamelde textiel. Afspraak is de situatie ieder kwartaal te monitoren en te evalueren. Hierdoor ontvangt de gemeente Westervoort ca. € 5.000 aan opbrengsten voor het textiel. 3.4.1.f. Ketenovereenkomst verpakkingen De VNG heeft in 2024 de Ketenovereenkomst met Verpact tussentijds opgezegd. Dit komt door discussiepunten over bijvoorbeeld afkeur, kwaliteit en de hoogte van de vergoeding voor kunststof verpakkingen. Nu wordt er gewerkt aan nieuwe afspraken die gemeenten meer voorspelbaarheid en duidelijkheid geven over de kostenvergoeding voor inzameling, meer zicht bieden op recycling en circulariteit van de door gemeenten ingezamelde afvalstromen én meer transparantie verschaffen over tussentijdse metingen en onderzoeken. Voor 2025 zijn de bestaande afspraken verlengd. De verwachting is dat de herziene afspraken, waarbij de hoogte van de vergoeding afhankelijk is van de kwaliteit van het ingezamelde PMD, ingaan per 1 januari 2026.

Voor een goede kwaliteit van het PMD willen wij daarom samen met Circulus in het najaar 2025 een PMD-campagne houden, met communicatie, maar ook met controles van de PMD-zakken (Project Schone Stromen). Voor de uitvoering van dit project is cofinanciering beschikbaar vanuit Verpact. Kosten voor uitvoering van het project bedragen ca. € 8.000. Vanaf 2026 worden deze kosten verrekend in de afvalstoffenheffing. 3.4.1.g. Aanschaf nieuw beheerpakket Een beheerpakket voor de openbare ruimte is een randvoorwaarde om de openbare ruimte te kunnen beheren en meer jaren onderhoud en vervangingen te kunnen plannen. Het draagt daardoor bij aan het meer jarig de kosten te kunnen voorspellen. Een beheerpakket is ook noodzakelijk voor het inzichtelijk krijgen van de mogelijkheden tot samenloop in vervangingsopgaven. Enkele jaren geleden zijn we overgegaan van een groot en duur beheerpakket (XEIZ) naar een klein en goedkoop beheer pakket voor de openbare ruimte. Het is toen een bezuiniging geweest. Het pakket is aangeschaft na een zorgvuldig project dat geleid werd door de RID voor de gemeenten Duiven, Westervoort en Zevenaar. Er is toen

Voorjaarsnota 2025

43

gekozen voor het beheerpakket Kikker wat nu Brutus heet. De afgelopen jaren hebben we ons met dit pakket kunnen redden. In de aanbesteding van het beheerpakket was ook opgenomen dat bepaalde data ook bijgehouden moest kunnen worden. Die mogelijkheden had het pakket nog niet maar zou door ontwikkeld worden. Nu na enkel jaren merken we dat het doorontwikkelen van het beheerpakket stil staat. Het bedrijf wat erachter zit is erg klein en er is geen intentie om te groeien. We kunnen daardoor niet door met dit pakket. Andere pakketten zijn in de jaren verder doorontwikkeld. We hebben daarom samen met Zevenaar gekeken naar mogelijkheden. Ook willen we aan gaan sluiten bij een standaard die is ontwikkeld voor informatie beheer voor de openbare ruimte. Dit is het Informatie Model Beheer Openbare Ruimte (IMBOR). De huidige standaard hebben we in de Liemers zelf ontwikkeld maar is lastig bij te houden bij personeelswisselingen. Een eerste zoektocht levert een aantal pakketten op die wel de mogelijkheden hebben om data voor het beheer van het openbare gebied op een efficiënte manier bij te houden. Die pakketten zijn wel een stuk duurder. De extra kosten voor een nieuw pakket bedragen jaarlijks € 30.000. De incidentele kosten voor de datamigratie, cursussen voor het nieuwe beheerpakket en aansluiten bij IMBOR bedragen € 35.000. We streven erna om direct na de zomer van 2025 over te gaan.

De extra kosten voor gemeente Westervoort bedragen € 21.667 in 2025 en € 10.000 de jaren erna. 3.4.1.h. Inzet opbrengsten leges en degeneratiekosten voor structurele kosten Afgelopen jaren hebben we sterk wisselende opbrengsten voor leges en degeneratie voor kabels en leidingen gekregen. De lijn die we zien is wel dat de inkomsten stijgen. Afgelopen jaren is dat enigszins getemperd omdat Delta met de aanleg van Glasvezel het toezicht zelf wilde regelen waardoor we minder inkomsten hadden.