Agendabundel

Bundel - Commissie Ruimte en Financien van 24 juni 2025 01 02

Opening Vaststellen agenda 20250624-agenda-commissie-r-en-f-voorjaarsnota 03.A Mededelingen commissie- en collegeleden 03.B Inspreken inwoners 04 Regiozaken / Gemeenschappelijke regelingen 05 Voorjaarsnota 20250630-rv-voorjaarsnota-2025-gemeente- Westervoort 20250630-rv-voorjaarsnota-2025-gemeente-Westervoort-bijlage-1-voorjaarsnota-definitief 20250630-rv-voorjaarsnota-2025-gemeente-Westervoort-bijlage-2-raadsbesluit 20250630-rv-voorjaarsnota-2025-gemeente-Westervoort-bijlage-3-financieel-gezond-aangepast 20250610-inspreektekst-leeswijzeravond-puk-en-co 1a. Leeswijzeravond raad Westervoort 2. Antwoorden Techn Vragen VJN CDA Westervoort 3. Groen Links vragen VJN met antwoorden 4 Memo resultaat taakstellingen GR-en incl ODRA 5 Nadere informatie haalbaarheid maatregelen Financieel gezond 20250624-ingekomen-brief-sante-partners-jongerenwerk A05-20250623-26-vka-coll-meicirculaire-2025 A05-20250623-26-vka-coll-meicirculaire-2025-bijlage-1-meicirculaire 06 Rondvraag 07 Sluiting

Datum: 21 mei 2025

Kenmerk: Raad 30 juni 2025

Onderwerp: Uitnodiging commissie Ruimte & Financiën

Contactpersoon: M. Smits - Jansen (088-6953655)

Geachte leden van de commissie Ruimte & Financiën, Namens de voorzitter nodig ik u uit tot het bijwonen van de openbare vergadering van de commissie Ruimte & Financiën. Datum Tijdstip aanvang Plaats

: dinsdag 24 juni 2025 : 20.00 uur : raadzaal gemeentehuis Westervoort

Voorstellen voor tekstuele aanpassingen van de besluitenlijst kunt u vóór woensdag 18 juni 2025 – 8.00 uur naar de griffie mailen. Technische vragen kunnen worden gesteld tijdens de leeswijzeravond op 10 juni 2025 of schriftelijk voor 12 juni worden ingediend. U kunt daarvoor gebruikmaken van het emailadres griffie@westervoort.nl. Met vriendelijke groet, de griffier van de commissie Ruimte & Financiën

mr. M. Smits - Jansen

Pagina 1 van 2

Agenda commissie Ruimte & Financiën 24 juni 2025 Onderwerp

A.

Voorstel

1.

Opening

2.

Vaststellen agenda

Bespreken

3.

A. Mededelingen commissie- en collegeleden B. Inspreken inwoners

Bespreken

4.

Regiozaken/Gemeenschappelijke regelingen

Bespreken

5.

Voorjaarsnota

Vaststellen

6.

Rondvraag

Bespreken

7.

Sluiting

Pagina 2 van 2

Portefeuillehouder

Wethouder Pennekamp

RAADSVOORSTEL Onderwerp : Voorjaarsnota 2025 gemeente Westervoort __________________________________________________________________________ Zaak- & documentnr. : Z/25/137876 201699535

Opsteller : Mark Jordens

Portefeuillehouder

Afdeling : Financiën&Belastingen

: P.J.H. Pennekamp

Telefoonnr

: 0630201341

__________________________________________________________________________ Samenvatting De Voorjaarsnota 2025 is de start van een nieuwe P&C-cyclus. In deze Voorjaarsnota zijn de autonome ontwikkelingen, speerpunten en wensen/keuzemogelijkheden voor het volgende begrotingsjaar opgenomen. De Voorjaarsnota wordt ook gebruikt als eerste financiële tussenrapportage voor het lopende boekjaar 2025 en wordt in juni aan de raad voorgelegd. Tevens worden in deze Voorjaarsnota de opbrengsten van het project “Financieel gezond Westervoort 2026” voorgelegd om de ontstane tekorten in de komende jaren te kunnen oplossen. 2026 werd al enige jaren aangekondigd als het zogenoemde ‘Ravijnjaar’. Om te kunnen komen tot een sluitende meerjarenbegroting is dit project vroegtijdig opgestart en zijn nu de resultaten beschikbaar. Het is helaas onvermijdelijk om keuzes te maken die iedereen in de samenleving gaan raken. Getracht is om bij het maken van deze keuzes de pijn zoveel mogelijk te verdelen over de gehele samenleving. De maatregelen zijn divers van aard, zowel in financiële omvang als in impact voor de samenleving. Vanuit de organisatie is zonder politieke afweging een inventarisatie gemaakt van mogelijkheden die vervolgens door het college zijn geaccordeerd. Waarbij het uiteindelijke oordeel aan de raad is. Beslispunten 1.

De budgetten voor het lopende jaar 2025 en de begrotingsjaren 2026-2029 conform de toelichtingen bij de autonome ontwikkelingen van de 3 programma’s van de Voorjaarsnota aan te passen. 2. De financiële consequenties van de jaarschijven conform begrotingswijziging te verwerken. 3. De investeringskredieten voor de in de Voorjaarsnota bij het programma genoemde bedragen beschikbaar te stellen. Dat zijn dus de kredieten voor noodstroomvoorziening gemeentehuis, verbouwing RID, duurzaamheidsmaatregelen, vervangen bomen en dakreparatie de Nieuwhof. 4. De te honoreren speerpunten, nieuwe wensen en dekkingsmaatregelen te verwerken in de op te stellen meerjarenbegroting 2026-2029. 5. De categorie indeling van de voorliggende maatregelen om te komen tot een sluitende jaarschijf 2026 vaststellen. Daarmee richtinggevende uitspraken doen over het wel of niet verwerken van deze maatregelen in de nog op te stellen meerjarenbegroting 2026-2029. 6. Een duidelijk kader geven om te kunnen komen tot een structureel sluitende meerjarenbegroting 2026-2029.

Aanleiding Conform de planning- en controlcyclus wordt aan de raad een Voorjaarsnota voorgelegd met daarin de voorstellen van het college voor speerpunten en nieuw beleid voor de komende jaren. Planning Om de gevolgen van deze Voorjaarsnota te kunnen verwerken in de Programmabegroting 2026-2029 moet deze voor het zomerreces worden vastgesteld. De Programmabegroting moet volgens de Gemeentewet uiterlijk 15 november worden aangeleverd bij de Provincie. Tijdige aanlevering is een belangrijke voorwaarde om voor repressief toezicht in aanmerking te kunnen komen. Repressief toezicht is de lichtste vorm van toezicht. Beoogd effect De Voorjaarsnota is bedoeld om de discussie in de Raad over de te voeren beleidslijn in het komende begrotingsjaar tijdig te kunnen voeren. Door de discussie halverwege het jaar te voeren wordt de druk van de begrotingsvergadering in november gehaald. De Voorjaarsnota is daarmee de belangrijkste bouwsteen voor de nog op te stellen Meerjarenbegroting 20262029 en het ultieme instrument voor de Raad om invulling te geven aan haar budgetrecht. Argumenten De Voorjaarsnota is de start van een nieuwe p&c-cyclus. Voor u ligt de concept Voorjaarsnota 2025 van de gemeente Westervoort. In de Voorjaarsnota wordt vooruitgekeken naar de begroting 2026 en worden voorstellen voor nieuw beleid en aanvullende wensen ingebracht.

Daarnaast bevat de Voorjaarsnota een financiële tussenrapportage van het lopende begrotingsjaar (2025). Verder worden in deze Voorjaarsnota ook de opbrengsten van het project “Financieel gezond Westervoort 2026” gepresenteerd. Tot slot is er een meerjarig financieel totaalbeeld opgenomen waarin de financiële gevolgen van de Voorjaarsnota zijn opgenomen. De Voorjaarsnota is ingedeeld op programmaniveau. Er zijn drie programma’s: Bestuur, Maatschappij en Omgeving. Per programma worden onder andere ontwikkelingen genoemd die van invloed (kunnen) zijn op het programmadoel en de hoofddoelen en de inhoudelijke speerpunten. 1.1 De meicirculaire 2025 is niet verwerkt. De meicirculaire 2025 wordt op 31 mei gepubliceerd en is na besluitvorming door het college. De doorrekeningen van de meicirculaire zullen nog niet tijdens de behandeling van de Voorjaarsnota gereed zijn. Met de informatie uit de Voorjaarsnota van het Rijk kunnen we echter wel een redelijke inschatting maken van de verwachte gevolgen. Deze inschatting is opgenomen in de voorlopige cijfers van de Voorjaarsnota Westervoort. Eventuele aanvullende maatregelen die in de meicirculaire nog tot uiting komen zullen in aanloop naar de meerjarenbegroting 2026-2029 worden verwerkt. 3.1 Investeringskredieten gaan vaak om grote bedragen.

Door de verschillende investeringskredieten apart te benoemen in de Voorjaarsnota en hiervoor een separaat beslispunt op te nemen wordt hier meer aandacht op gevestigd en wordt recht gedaan aan de oproep van de Raad. Investeringskredieten gaan vaak om grote bedragen en de kapitaallast die hieruit voort komt wordt structureel (voor de economische levensduur van de investering) in de ramingen opgenomen. 5.1 Alle nieuwe ontwikkelingen zijn in beeld gebracht.

Pagina 2

In de Voorjaarsnota worden alle speerpunten voor het komende jaar alsmede de nieuwe beleidsontwikkelingen voor de komende jaren in beeld gebracht. Ondanks de lastige financiële situatie is het nodig om op bepaalde onderdelen extra geld of inzet te vragen om in de toekomst goed te kunnen blijven functioneren als lokale overheid en partner binnen de samenleving. 5.2 Financieel duurzaam beleid blijft het uitgangspunt. Voor de gemeente Westervoort is financieel duurzaam beleid een belangrijk uitgangspunt. Het doel is om een structureel sluitende begroting te presenteren. Incidentele zaken mogen met incidenteel geld worden gedekt. Voor goedkeuring van de begroting door de Provincie is het in ieder geval noodzakelijk om de jaarschijf 2026 structureel sluitend te hebben. De ontwikkelingen van het Gemeentefonds zijn van grote invloed op dit beleid. Het lijkt er op dat het Rijk het eerder aangekondigde “Ravijnjaar” met twee jaar heeft uitgesteld. Toch blijft de financiële situatie zorgelijk en zijn de opbrengsten van het project “Financieel gezond Westervoort 2026” nodig om een sluitende jaarschijf 2026 te kunnen presenteren. In het project worden een aantal mogelijkheden benoemd om een sluitende begroting voor 2026 aan te kunnen leveren. In aanloop naar de besluitvorming in de gemeenteraad wordt een scenario gepresenteerd met oplossingen.

Kanttekeningen 1.1 Deze Voorjaarsnota is een tussenstand. In deze Voorjaarsnota zijn alle tot dusver bekende ontwikkelingen opgenomen. In aanloop naar de meerjarenbegroting dit najaar kunnen er nog zaken wijzigen. Voor wat betreft de Algemene Uitkering is een voorlopige inschatting gemaakt. Alle meerjarenbegrotingen van de gemeenschappelijke regelingen moeten nog door de raad worden goedgekeurd. Ook voor wat betreft de autonome ontwikkelingen zullen er in de komende maanden nog zaken gaan spelen. 1.2 De ambities kunnen nog worden bijgesteld In de nu gepresenteerde Voorjaarsnota is uitgegaan van honorering van alle ontwikkelingen, speerpunten en aanvullende wensen. Dat is conform de ambitie die er is. Daarbij is getracht zo scherp mogelijk aan de wind te zeilen. Het bijstellen van de ambitie kan er toe leiden dat het financiële plaatje anders wordt. Om de ambitie ook financieel te kunnen realiseren is een keuze gemaakt uit de maatregelen die zijn uitgewerkt in het project “Financieel gezond 2026”. Ook hierin kunnen nog andere keuzes worden gemaakt die het financiële plaatje wijzigen.

Pagina 3

Financiële paragraaf De financiële ontwikkelingen in deze voorjaarsnota leiden tot de volgende begrotingsresultaten: Saldo voor Voorjaarsnota 2025 Gevolgen Voorjaarsnota 2025 Autonome ontwikkelingen: Voorjaarsnota Rijk Programma 1 (excl decembercirculaire) Programma 2 Programma 3 Saldo Voorjaarsnota na autonome ontwikkelingen * Overige ontwikkelingen: Speerpunten ** Wensen/keuzemogelijkheden ** Saldo Voorjaarsnota 2025 incl. wensen en speerpunten

2025 2026 2027 1.410.500 -1.691.500 -1.482.500

2028 -773.500

2029 124.500

586.000 1.847.000 1.795.000 -280.609 447.201 600.201 -852.218 -1.230.718 -686.051 -195.317 -25.650 -15.650 668.356 -653.667 211.000

597.000 557.201 -617.051 -15.650 -252.000

660.000 172.201 -939.051 -15.650 2.000

-25.000 0 643.356

-15.000 146.900 -120.100

-15.000 484.533 471.533

-15.000 -267.333 -936.000

-15.000 -88.607 107.393

Als alle ontwikkelingen in deze Voorjaarsnota worden gehonoreerd is er in 2026 een begrotingstekort van € 936.000 dat in de jaren daarna verbetert naar een positief saldo van € 471.533 in 2029. Aanvullende bezuinigingsmaatregelen zijn noodzakelijk om een structureel sluitende begroting voor het jaar 2026 aan te leveren. Financieel gezond Westervoort 2026 Vorig jaar is het project “Financieel gezond Westervoort 2026” ingezet. In de afgelopen maanden zijn er verschillende bijeenkomsten geweest om iedereen te laten meedenken in mogelijke bezuinigingsmaatregelen. Met de opgehaalde maatregelen in de hand is vervolgens gekeken naar haalbaarheid en toepasbaarheid van de maatregelen. Dit heeft een behoorlijke lijst aan allerlei maatregelen opgeleverd. Uit deze maatregelen is vervolgens een keuze gemaakt. Het beeld van de voorjaarsnota Saldo van de voorjaarsnota voor dekkingsmaatregelen Aanpassing n.a.v. bespreking in college Effecten van voorlopig goedgekeurde kostenreductie Effecten van voorlopig goedgekeurde belastingen Saldo van de voorjaarsnota na dekkingsmaatregelen

€ € € € €

2026 -936.000 € € 1.037.767 € 762.108 € 863.875 €

2027 107.393 € € 1.045.267 € 762.108 € 1.914.768 €

2028 -120.100 € € 1.032.067 € 762.108 € 1.674.075 €

2029 471.533 1.025.867 762.108 2.259.508

Participatie en communicatie Op 10 juni wordt er een leeswijzeravond georganiseerd waarop de raadsleden in de gelegenheid worden gesteld hoe de stukken het best te kunnen lezen en waar de raadsleden in de gelegenheid worden gesteld om vragen te stellen. Vooraf schriftelijk ingestuurde vragen zullen daar ook worden beantwoord. Duurzaamheid Niet van toepassing. Intergemeentelijke samenwerking Niet van toepassing.

Pagina 4

Bijlagen 201699740 - Voorjaarsnota 2025 Westervoort 201699539 - Raadsbesluit Voorjaarsnota 2025 Westervoort 201699548 - Financieel gezond Westervoort 2026 Westervoort, 20 mei 2025 Burgemeester en wethouders van gemeente Westervoort,

M. (Maureen) Sluiter (MA) secretaris

drs. A.J. (Arend) van Hout burgemeester

Pagina 5

Voorjaarsnota Westervoort 2025 Versie 20-5-2025

Voorjaarsnota 2025

2

Inhoudsopgave

Samenvatting ....................................................................................................................... 3 Inleiding Voorjaarsnota 2025 .............................................................................................. 4 Programma 1 – Bestuur ...................................................................................................... 7 Inleiding ............................................................................................................................. 7 1.1 Externe ontwikkelingen ................................................................................................ 7 1.2 Wat willen we bereiken ................................................................................................ 8 1.3 Nieuwe wensen............................................................................................................ 9 1.4 Welke externe partijen dragen hieraan bij ....................................................................

9 1.5 Wat gaat het kosten ....................................................................................................10 Programma 2 - Maatschappij .............................................................................................14 Inleiding ............................................................................................................................14 2.1 Externe ontwikkelingen ...............................................................................................15 2.2 Wat wil de gemeente bereiken ....................................................................................16 2.3 Wat gaat de gemeente daarvoor doen ........................................................................17 2.4 Wensen/Keuzemogelijkheden .....................................................................................19 2.5 Welke externe partijen dragen hieraan bij ...................................................................22 2.6 Wat gaat het kosten ....................................................................................................23 Programma 3 – Omgeving .................................................................................................28 Inleiding ............................................................................................................................28 3.1 Externe ontwikkelingen

...............................................................................................28 3.2 Wat gaan we daarvoor doen .......................................................................................32 3.3 Nieuwe Wensen ..........................................................................................................38 3.4 Wat gaat het kosten ....................................................................................................40 Bijlage 1: Visie & Missie college Gemeente Westervoort ................................................45 Bijlage 2: Totaaloverzicht Autonome ontwikkelingen ......................................................46 Bijlage 3: Totaaloverzicht Speerpunten en Wensen.........................................................48 Bijlage 4: Voorlopig goedgekeurde kostenbesparing ......................................................50 Bijlage 5: Voorlopig goedgekeurde belastingen ..............................................................51 Bijlage 6: Investeringskredieten ........................................................................................52

Voorjaarsnota 2025

3

Samenvatting 2025 2026 2027 2028 Saldo voor begrotingsbehandeling 960.000 -2.517.000 -2.296.000 -1.518.000 Amendementen begroting 0 0 0 0 Begrotingsaldo 960.000 -2.517.000 -2.296.000 -1.518.000 Structurele gevolgen Najaarsnota 2024 451.000 788.000 739.000 446.000 Decembercirculaire 2024 25.000 45.000 82.000 306.000 Bijdrage GMR (raad december) -7.500 -7.500 -7.500 -7.500 Bestuurskracht (opleidingen) (raad december) -5.000 Hekwerken voor banners (raad december) -13.000 Woonzorgvisie inclusief dekking (raad januari) 0 Saldo voor Voorjaarsnota 2025 1.410.500 -1.691.500 -1.482.500 -773.500

2029 -620.000 0 -620.000 446.000 306.000 -7.500

124.500

Ontwikkeling resultaten 2025-2029

Door middel van een aantal dekkingsmaatregelen uit het project Westervoort financieel gezond 2026 verbeteren de saldi in de verschillende jaren:

Er is een aanname verwerkt in programma 1 over de gevolgen van de voorjaarsnota van het Rijk. De exacte gevolgen van de meicirculaire zullen daarna zo spoedig mogelijk volgen.

*Bijlage 2

Autonomen ontwikkelingen

**Bijlage 3

Wensen en speerpunten

***Bijlage 4

Voorlopig goedgekeurde kostenreductie

****Bijlage 5

Voorlopig goedgekeurde belastingen

Voorjaarsnota 2025

4

Inleiding Voorjaarsnota 2025 Voor u ligt de Voorjaarsnota 2025. Een Voorjaarsnota die inzicht geeft in de positie van de gemeente Westervoort, zowel financieel als inhoudelijk qua opgaven en ambities. Het is echter ook een Voorjaarsnota die inzicht geeft in de afhankelijkheden die de gemeente Westervoort heeft ten opzichte van ontwikkelingen die we niet in de hand hebben maar waar we wel voor staan. En het grote effect hiervan op onze financiële (en inhoudelijke) mogelijkheden. We noemen bijvoorbeeld de financiële ontwikkelingen zoals de lange (on)zekerheid met betrekking tot het Ravijnjaar 2026, het in 2025 gestarte proces om te komen tot bezuinigingsmaatregelen voor een sluitende begroting, de gedeeltelijke compensatie vanuit de Voorjaarsnota van het Rijk die recent bekend geworden is. Wij zien tevens ontwikkelingen met betrekking tot de woningnood, stikstof, stijgende kosten, de opvang van (Oekraïense) vluchtelingen en statushouders, klimaat- en duurzaamheidopgaven waar we ook aan landelijke verplichtingen, naast onze eigen ambities, moeten voldoen en de sociaal maatschappelijke opgaven die zeker niet kleiner worden. Daarnaast hebben we ook onze bestuurlijke ontwikkelingen; het college en de gemeenteraad van Westervoort hebben een stap naar voren gezet in het uitspreken van de keuze voor één grote Liemerse gemeente.

In de wetenschap dit niet alleen te kunnen realiseren en dat dit naast goede wil en intenties ook tijd en concrete besluiten vraagt, maar wel met het vizier op de lange termijn en het belang van het dorp; de inwoners en ondernemers van Westervoort. Tegelijkertijd blijven wij voortbouwen aan de gemeente Westervoort en de uitdagingen als ook de ambities waar we voor staan. We willen een gezonde, betrouwbare en ambitieuze gemeente zijn en blijven. Op deze manier hebben we ook gekeken naar de Voorjaarsnota 2025 en de maatregelen die we hebben moeten nemen om tot een sluitende begroting in 2026 te komen. Er is nadrukkelijk voor gekozen, gelet op de langere termijn voor een gezond Westervoort waar ook nog geïnvesteerd kan worden, om ruimte te houden in de gemaakte keuzes. We moeten fors bezuinigen, onder meer gelet op de onzekerheden in de Rijksbijdrage, de autonome ontwikkelingen en risico's ten aanzien van stijgende kosten. Maar ook om onverwachte tegenvallers op te kunnen vangen en om investeringen in het belang van Westervoort te kunnen blijven doen. We denken hierbij aan de sportvelden, woningbouw en preventie in het sociaal domein. We zijn vroegtijdig aan de slag gegaan met de opgaven voor deze Voorjaarsnota. Mede in het licht van het ravijnjaar 2026, die ondanks de demping door het Rijk nog steeds een forse impact op onze gemeentebegroting heeft.

Financiën en gebrek aan menskracht dwingen ons na te denken over de toekomst. Daarvoor heeft het college enkele uitgangspunten gedefinieerd waarlangs we de zogenoemde meetlat hebben gelegd om keuzes te kunnen en moeten maken:      

duurzaam, toekomstbestendig beleid gericht op goed leven in Westervoort goede verdeling van financiën vertrouwen in de kracht van de inwoner/samenleving oog voor het klimaat mogelijkheden om te blijven investeren in de samenleving

Voorjaarsnota 2025

5

In de keuzes die gemaakt zijn en die ter beoordeling aan de gemeenteraad voorliggen, heeft het college getracht tot overwegingen te komen die de kernwaarden van ons dorp overeind houden. Onze missie en visie is verder uitgewerkt en zijn weergegeven in bijlage 1 bij deze Voorjaarsnota. Een belangrijke boodschap is dat we met het merendeel van de maatregelen vooral beogen op een andere manier te kijken naar hoe we zaken hebben vormgegeven; wat kunnen we anders doen om hetzelfde en wellicht zelfs meer te bereiken? Wat kan er gebundeld worden, waar wordt de focus op gelegd? Hier sluiten we ook aan bij de doorontwikkeling binnen de organisatie. Resultaatgericht werken en sturen. We vragen veel van onze partners. Dat gesprek willen we ook met elkaar aangaan. Zowel intern als extern. We zullen keuzes moeten maken en ruimte moeten creëren om te kunnen (blijven) investeren in de toekomst van Westervoort. Er is al eerder aan gerefereerd; deze Voorjaarsnota omvat zowel autonome ontwikkelingen als enkele investeringsvraagstukken en bezuinigingsmaatregelen, inclusief inkomstenverhogingen. Hiermee is nadrukkelijk gekeken naar een zo evenwichtig mogelijke financiële begroting voor de toekomst.

Tegelijkertijd hechten wij eraan (gelet op de ontwikkelingen in Den Haag, de demping van het ravijnjaar maar ook de onzekerheid in het vervolg van de landelijke besprekingen, ook samen met de VNG) te noemen dat deze Voorjaarsnota 2025 in opmaat naar de begroting 2026 opgesteld is op basis van de kennis anno mei 2025. We kunnen niet uitsluiten dat richting de begroting 2026 op basis van nadere analyses en meer informatie vanuit bijvoorbeeld de mei- en septembercirculaire wijzigingen ten opzichte van deze Voorjaarsnota 2025 in de begroting opgenomen zullen moeten worden. Net als vorig jaar wordt een Voorjaarsnota voorgelegd waarin keuzes gevraagd worden om een gezonde financiële begroting te behouden. Er is gekozen voor het daar waar mogelijk ontzien van het maatschappelijk veld (sport, cultuur en wijken), onderhoud groen en wegen in het kader van een aangenaam woon- en leefklimaat en behoud van voorzieningen alsmede overeind houden van enkele investeringen voor de toekomst zoals de uitvoeringsagenda mobiliteit. Dit betekent dat eveneens gekozen is voor het verhogen van de belastingen ten einde tot een sluitende begroting te komen die naar de toekomst toe de voorzieningen voor Westervoort kan behouden. In de Voorjaarsnota zijn de ontwikkelingen meegenomen, is zoveel mogelijk beleidsarm verwerkt en zijn de maatregelen Financieel Gezond (gemeentefinanciën op orde) meegenomen.

In de bijlagen zijn de keuzes die gemaakt zijn nader weergegeven, inclusief een weergave van maatregelen die als niet wenselijk of niet uitvoerbaar geacht worden in samenspraak met andere keuzes of ambities. Al met al is het een behoudende Voorjaarsnota geworden, gericht op een toekomstbestendig Westervoort.

Voorjaarsnota 2025 Financieel (totaal)overzicht inclusief financieel gezond

6

Voorjaarsnota 2025

7

Programma 1 – Bestuur Inleiding Het programma Bestuur gaat over de relatie van de gemeente met inwoners, ondernemers, medewerkers en samenwerkingspartners. Het gaat om overheidsparticipatie (het ondersteunen van initiatieven vanuit de bevolking en bedrijfsleven), dienstverlening, de samenwerking met andere gemeenten en organisaties, het creëren van een veilige omgeving voor inwoners en bedrijven. En om een financieel gezonde huishouding en de bedrijfsvoering van de eigen (ambtelijke) organisatie. Binnen dit programma vallen onder andere de werkzaamheden die ondersteunend zijn aan de gemeentelijke taken uit de programma’s 2 en 3, zoals communicatie, participatie, juridische zaken en dienstverlening. Onder dienstverlening vallen de publieksbalies/Burgerzaken, het telefonisch klant contact centrum, de website en sociale media. Daarnaast vallen het financiële beleid van de gemeente, de ontvangsten vanuit het gemeentefonds, de lokale lasten zoals OZB, leges en heffingen en de reserves onder dit programma. Verder omvat dit programma de werkzaamheden die passen bij de verantwoordelijkheid van de gemeente voor openbare orde en veiligheid. Met de veiligheidspartners (veiligheidsregio, politie, brandweer, openbaar ministerie), inwoners en bedrijven wordt binnen dit programma samengewerkt aan de veiligheid in de gemeente.

Prioriteiten in het lokale veiligheidsplan zijn: zorg & veiligheid, ondermijning, digitale veiligheid en crisisbeheersing. De gemeente wil een betrouwbare, transparante en financieel gezonde partner zijn voor inwoners, ondernemers en (overheids)instellingen. De speerpunten in dit programma dragen bij aan het realiseren van een goede dienstverlening aan en samenwerking met onze inwoners en partners. 1.1 Externe ontwikkelingen Winstwaarschuwing stijging energielasten vanwege geopolitieke spanningen. We zien dat door geopolitieke spanningen en deels ook de handelsoorlog de energieprijzen weer stijgen. Zie: https://nos.nl/artikel/2555709-gasprijs-stijgt-tot-voorbij-het-prijsplafond-van2023. Ook zien we dat de netwerkkosten stijgen door forse netwerkinvesteringen vanwege capaciteitstekorten op het stroomnetwerk door de energietransitie. We hebben een contract via de GMR waarin we 100% groene en lokaal opgewekte stroom en gas inkopen. Dit contract is meerjarig ingekocht en er zit aan het groene gas een meerjarencontract vast dat elke jaar de prijs van gas met een paar cent verhoogt. In lijn met de stijging committeert de gemeente zich ook aan verminderen van verbruik door verduurzaming zie 2.4.1.d. Duurzaamheid maatregelen en besparing energielasten. Voor Westervoort geldt op dit punt aanvullend dat een groot deel van het vastgoed gekoppeld is aan het warmtenet.

De energielasten voor het warmtenet blijven na de energiecrisis op een hoog niveau hangen ten opzichte van gas en elektra. Stijgende kosten raken meteen de exploitatie van bijvoorbeeld maatschappelijk vastgoed, pompgemalen en openbare verlichting. Met de kennis van februari / maart 2025 zien we dat er voor 2026 een lichte stijging wordt verwacht, maar er is al 60% van de inkoop van gas en stroom vastgeklikt. De overige 40% moet nog vastgeklikt worden. Het effect wordt nu nog niet als fors verwacht maar over de langere termijn naar 2027 en 2028 kan dat wel meer effect hebben. De ontwikkelingen worden op de voet gevolgd, maar het is verstandig nu al maatregelen te treffen door middel van verduurzaming maar wellicht ook het risico op te nemen in de risicoparagraaf.

Voorjaarsnota 2025

8

Informatisering en de digitale samenleving Diverse wet- & regelgeving, zoals de "Wet open overheid", de “Wet modernisering elektronisch bestuur”, de “Wet digitale overheid” en het “Besluit digitale toegankelijkheid” nopen tot het voortdurend uitbreiden en vernieuwen van de digitale mogelijkheden en toepassingen voor inwoners. Het is niet de vraag of maar hoe de gemeente daarin moet meebewegen. Het beveiligen van informatie is essentieel voor het functioneren en de betrouwbaarheid van de gemeente. In de afgelopen periode zijn met name de risico’s rondom ransomware toegenomen. Om goed in te kunnen blijven spelen op alle ontwikkelingen, uitdagingen en bedreigingen in relatie tot de toenemende afhankelijkheid van ICT-middelen is het te verwachten dat er structureel beduidend meer financiële middelen nodig zijn in de komende periode. In het licht van de financiële mogelijkheden is er gekozen voor het minimale scenario van de I&A-visie. Dit betekent dat met name op het vlak van innovatie geen investeringen mogelijk zijn. Artificial Intelligence (AI) De komende jaren komt er vanuit de Digital Decade veel nieuwe Europese wet- en regelgeving op gemeenten af. Inmiddels is er een Europese Ai-verordening van kracht die voor gemeenten verantwoordelijkheden meebrengt op het gebied van Ai-gebruik. De gemeente volgt hierbij de handreikingen vanuit de VNG.

Het ontbreken van voldoende aandacht en capaciteit op dit thema lijkt langzamerhand niet meer houdbaar. Intussen is er in verband met de financiële positie van de gemeente ook geen mogelijkheid om hier op dit moment een capaciteitsvraag voor neer te leggen. Dat betekent dat er vooralsnog voor wordt gekozen om de ontwikkelingen zo goed als mogelijk te volgen en nog geen extra inspanning te doen op het gebied van AI. Het is niet uit te sluiten dat de noodzaak voor specialisatie en actieve regulatie en begeleiding van Ai-implementatie en -gebruik binnen de organisatie de komende jaren tot een extra capaciteitsvraagstuk zal leiden. 1.2 Wat willen we bereiken De gemeente is een transparante en betrouwbare overheid middenin een vitale en veilige samenleving, die inwoners faciliteert en uitdaagt tot het nemen van initiatief. Elk contact met de gemeente draagt bij aan het welzijn en de veiligheid van inwoners, het vestigingsklimaat voor bedrijven en het (herstel van) vertrouwen in de overheid. De gemeente is daartoe een transparante organisatie, die zijn informatiehuishouding en informatieveiligheid op orde heeft. De manier waarop de dienstverlening, communicatie, participatie en de aandacht voor veiligheid (digitaal en fysiek) zijn georganiseerd draagt hieraan bij. De gemeente heeft een visie op dienstverlening.

In de gemeentelijke organisatie worden de vier uitgangspunten uit de Visie op dienstverlening (‘inwoner centraal’, ‘servicegericht’, ‘duidelijk’ en ‘kennis van zaken’) verankerd. Hierdoor voelen inwoners en ondernemers zich welkom en merken zij in alles dat zij centraal staan in het contact met de gemeente. Om de samenwerking en de verbinding tussen gemeente en samenleving te bevorderen, is in 2023 een beleidskader Participatie vastgesteld. De werkwijze die daarbij hoort, is inmiddels ook ontwikkeld en geborgd in de organisatie. In 2026 zal aanvullend nog een participatieverordening moeten worden opgesteld. Een goede en tijdige communicatie en transparantie van informatie draagt bij aan meer begrip voor elkaar en voor gemaakte keuzes. Zoveel mogelijk stukken en beraadslagingen zijn openbaar en eenvoudig opvraagbaar. Alleen als het absoluut noodzakelijk is, wordt geheimhouding opgelegd. De gemeente is een veilige plaats om te wonen, te werken en te verblijven. De gemeente probeert ervoor te zorgen dat kwetsbare personen niet afglijden naar risico-, overlastgevend of crimineel gedrag. Inwoners en bedrijven worden bewust gemaakt van de gevaren van digitale criminaliteit, zodat zij dat tijdig herkennen en weten wat ze moeten doen als ze

Voorjaarsnota 2025

9

ermee te maken krijgen en zich ertegen kunnen wapenen. De gemeente werkt goed samen met andere overheidsinstanties om de georganiseerde criminaliteit aan te pakken. 1.3 Nieuwe wensen Er zijn 2 nieuwe wensen. Het betreft één investeringskrediet. Deze is onder 1.5 als investering opgenomen. 1.3.1 Welkomstbrief en welkomstpakket: Aan de nieuwe inwoners van Westervoort een welkomstbrief te sturen. Deze is samengevoegd met een eerdere wens een welkomstpakket aan de ouders van pasgeboren kinderen in Westervoort te geven. In deze welkomstbrief geven we de nieuwe inwoners mee hoe zij contact met gemeente kunnen onderhouden. We geven handige tips om zaken te kunnen (aan)vragen en waar zij informatie kunnen vinden. 1.4 Welke externe partijen dragen hieraan bij Gemeenschappelijke regelingen De gemeente neemt deel aan diverse gemeenschappelijk regelingen. Een gemeenschappelijke regeling is een vorm van samenwerking tussen verschillende bestuursorganen ter behartiging van een of meerdere belangen van die bestuursorganen. De Gemeenschappelijke regelingen vragen hun bijdrage via besluiten van hun eigen Algemeen Bestuur van de betreffende aan de gemeente. Gelet op de ambities en ontwikkelingen zullen de begrotingen van de gemeenschappelijke regelingen hoger uitvallen.

Om hierop te anticiperen hebben de gezamenlijke wethouders van financiën uit de regio Arnhem aan alle gemeenschappelijke regelingen een brief gestuurd met de oproep om bij te dragen aan de bezuinigingsopgave waar de individuele gemeente voor staan. De gemeente neemt deel aan de volgende regelingen:  Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR)  Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland Midden (VGGM)  Euregio Rijn en Waal  Omgevingsdienst regio Arnhem (ODRA)  Bedrijfsvoeringsorganisatie Doelgroepenvervoer Regio Arnhem Nijmegen (DRAN)  1Stroom  Samenwerking de Liemers (SDL (RSD/RID))  Streekarchivariaat De Liemers en Doesburg  Modulaire gemeenschappelijke regeling Sociaal Domein Regio Centraal Gelderland (MGR) Behalve deze gemeenschappelijke regelingen zijn er tal van andere vormen van samenwerking waar aan wordt deelgenomen maar die niet vallen onder de Wet gemeenschappelijke regelingen, bijvoorbeeld de Liemerse Ambassade.

Voorjaarsnota 2025

10

1.5 Wat gaat het kosten Saldi 2025-2029 programma 1 Bestuur I/S

2025

2026

2027

2028

2029

Saldi 2025-2029 programma 1 Bestuur Speerpunten Wensen/Keuzemogelijkheden a

Noodstroomvoorziening gemeentehuis - Kapitaalslasten

S

b

Welkomstpakket nieuwe inwoners

S

6.000

6.000

6.000

3.000

3.000

3.000

3.000

4.000

4.000

4.000

4.000

Autonome ontwikkelingen: a

OZB woningen

I

160.828

b b

OZB niet woningen

I

31.232

OZB niet woningen

S

4.000

b

OZB niet woningen

I

13.000

c

Hondenbelasting

S

10.650

3.900

3.900

3.900

3.900

c

Hondenbelasting

S

-10.500

-10.500

-10.500

-10.500

-10.500

d

VGGM

S

0

47.000

47.000

47.000

47.000

e

onderhoud maatschappelijk vastgoed

S

41.399

41.399

41.399

41.399

41.399

f

energiekosten maatschappelijk vastgoed

S

30.000

30.000

30.000

30.000

30.000

g

Verbouwing RID

S

30.000

30.000

30.000

30.000

g

Huurinkomsten RID

S

-30.000

-30.000

-30.000

-30.000

h

Decembercirculaire

S

-25.000

-45.000

-82.000

-306.000

-306.000

i

Gevolgen voorjaarsnota rijk 2025

S

-586.000

-1.847.000

-1.795.000

-597.000

-660.000

j

1Stroom

S

-49.000

-175.000

-108.000

302.000

k

Groene Metropool Regio

S

-10.000

-10.000

-10.000

-10.000

l

Nieuwe CAO

S

-504.000

-531.000

-555.000

-580.000

Totaal Programma 1

-330.391

-2.336.201

waarvan incidenteel

I

205.060

0

waarvan structureel

S

-535.451

-2.336.201

-2.468.201 -1.451.201 -1.129.201 0

0

Autonome financiële ontwikkelingen 1.5.1.a.

OZB woningen

In de begroting is rekening gehouden met een extra stijging van 5% van de OZB-opbrengst. Deze extra stijging is per abuis niet meegenomen in de vastgestelde OZB-tarieven, wat resulteert in een incidentele lagere opbrengst van € 160.828. 1.5.1.b.

0

-2.468.201 -1.451.201 -1.129.201

OZB niet-woningen

In de begroting is rekening gehouden met een extra stijging van 5% van de OZB-opbrengst. Deze stijging is per abuis niet meegenomen in de vastgestelde OZB-tarieven waardoor we incidenteel een lagere opbrengst van € 31.232 hebben. Daarnaast is in de begroting voor 2025 rekening gehouden met een toename van de OZB-opbrengst voor niet-woningen in verband met de waardestijging van bedrijfspanden. De OZB-waarden van de nieuwe panden

Voorjaarsnota 2025

11

zijn echter lager dan voorzien waardoor de opbrengst structureel € 4.000 lager uitvalt dan geraamd. Bovendien is er meer leegstand bij de gebruikers van niet-woningen waardoor de opbrengst incidenteel € 13.000 lager is dan geraamd. 1.5.1.c.

Hondenbelasting

De opbrengst van de hondenbelasting is de laatste jaren steeds verder afgenomen. Daarom vragen we om budget voor het uitvoeren van een volledige controle van de hondenbelasting in 2025, en voor een structurele controle van 1/3 van de gemeente per jaar, met ingang van 2026. Het gevraagde budget hiervoor bedraagt € 10.650 voor 2025 en € 3.900 per jaar voor de jaren 2026, 2027 en 2028. De geschatte stijging van het aantal honden is gemiddeld 10%. Als we alleen uitgaan van de aanmeldingen van de eerste hond, wordt de verwachte stijging van de opbrengst € 10.500 (100 honden x € 104,48). De verwachting is echter dat er ook aanmeldingen voor tweede of derde honden zullen komen, wat de opbrengst verder zal doen stijgen. 1.5.1.d VGGM Brandweer-Bevolkingszorg In onze gemeentelijke begroting 2026 hebben we vooralsnog € 931.000 geraamd (exclusief loon-prijscompensatie) voor de bijdrage aan de brandweer/bevolkingszorg. Volgens de Kaderbrief VGGM wordt dat € 978.000 (inclusief 2% besparing). Er is nog geen duidelijkheid over extra besparingen door de VGGM in 2026. Daarom houden we rekening met een verhoging van het budget met € 47.000 naar € 978.000. 1.5.1.e.

Onderhoud maatschappelijk vastgoed

Klein dagelijks onderhoud maatschappelijk vastgoed. Bij de verwerking van het MJOP vastgoed van Westervoort is per abuis het Klein Dagelijks Onderhoud (jaarlijks contract onderhoud) weggevallen. Dat moet in de meerjarenbegroting hersteld worden. Het gaat om een bedrag van in totaal € 74.280 waarvan € 32.881 via de servicekosten kan worden teruggevraagd. Het gaat om de panden: De Nieuwhof, Huize Vredenburg, Scouting Westervoort, Ondernemerscentrum (Uitterweert 2), Creon en RID/Bibliotheek Dorpsplein 115. 1.5.1.f.

Energiekosten maatschappelijk vastgoed

Energieprijzen warmtenet zakken minder snel met gevolgen voor maatschappelijk vastgoed. In aanvulling op externe ontwikkelingen geldt voor Westervoort dat energiekosten via levering van het warmtenet relatief hoog blijven waar de gasprijzen eerder behoorlijk zijn gezakt. Dit is structureel een nadeel van € 30.000 per jaar. Dit raakt vastgoed in zowel programma 1 als 2. 1.5.1.g.

Verbouwing RID

Verbouwing tbv RID / MGR, Dorpsplein 115. Bij de behandeling van de voorjaarsnota is de Bibliotheek mogelijk al verhuist naar de nieuwe locatie in het centrum van Westervoort, het voormalige HEMA-gebouw. Er worden gesprekken gevoerd met de MGR en RID om deze in de vrijkomende ruimte te huisvesten. Met deze beweging voorkomen we leegstand en ook een negatieve exploitatie. Een eerste inschatting van de benodigde investeringen voor MGR en RID bedraagt € 250.000. De MGR en RID willen graag snel schakelen met de uitvoering in Q3 van 2025. Zodra de Bibliotheek weg is willen we starten met de werkzaamheden als er overeenstemming is met de RID en MGR waarmee momenteel de plannen worden voorbereid. Daarvoor wordt de installatie aangepast om het pand aan de eisen voor

Voorjaarsnota 2025

12

kantoorgebruik te laten voldoen. Tevens worden er aanpassingen gedaan ten behoeve van toiletten, vergaderruimten etc. De kapitaallasten zijn bij een afschrijvingstermijn van 10 jaar en een rente van 2% € 30.000. De kapitaallasten van de investeringen komen via de huur terug. 1.5.1.h.

Decembercirculaire

De decembercirculaire 2024 had een bijzonder karakter. Normaal gesproken wordt deze circulaire alleen gebruikt om de laatste afrekeningen van het Rijk in dat jaar te verwerken. Ditmaal moest er echter een fout uit de septembercirculaire worden gecorrigeerd. Voor 2025 en verder moest het accres bijgesteld worden vanwege een gecorrigeerde raming op basis van de revisie van het CBS. De positieve gevolgen van al deze bijstellingen zijn voor 2025 € 25.000, voor 2026 € 45.000, voor 2027 € 82.000 en voor 2028 € 306.000. Deze aanpassingen worden nu verwerkt. 1.5.1.i

Uitkering gemeentefonds

Het ministerie van Financiën heeft zoals gebruikelijk de voorjaarsnota van het Rijk opgesteld. Deze geeft een vooruitblik op de rijksbegroting voor de komende jaren. Over de exacte gevolgen hiervan worden de gemeenten geïnformeerd via de meicirculaire. Op basis van een voorlopige doorrekening is een inschatting gemaakt wat de gevolgen voor de gemeente Westervoort zijn. In de voorjaarsnota wordt iets gezegd over het accres, de Jeugdzorg, de Wmo en de afrekening van het BTW-compensatiefonds over 2024. Voor Westervoort zou dit in 2025 een voordeel opleveren van € 586.000. In 2026 volgt een voordeel van € 1.847.000. In 2027 is er een voordeel van € 1.795.000, in 2028 een voordeel van € 597.000 en in 2029 een voordeel van € 660.000. Totdat de meicirculaire is doorgerekend wordt aangenomen dat dit de gevolgen zijn voor de algemene uitkering in de komende jaren. Totaal gevolgen Voorjaarsnota Rijk voor Westervoort 2025 2026 2027 Algemene mutaties -84.000 322.000 375.000 LPO accres 270.000 325.000 320.000 Jeugdzorg 400.000 1.200.000 1.100.000 586.000 1.847.000 1.795.000 1.5.1.j

2028 356.000 341.000 -100.000 597.000

2029 381.000 379.000 -100.000 660.000

1Stroom

In onze begroting wordt de bijdrage aan 1Stroom geraamd naar aanleiding van de door het Dagelijks Bestuur vastgestelde meerjarenbegroting 2026-2029 van 1Stroom. Daarin wordt rekening gehouden met loonstijgingen in de komende jaren. De prognoses die al waren opgenomen in de komende jaren blijken voor 2026 tot en met 2028 te hoog te zijn geweest. In 2029 moet wel een bedrag worden bijgeraamd.

Bijdrage 1Stroom

2026

2027

2028

2029

-49.000

-175.000

-108.000

302.000

1.5.1.k Groene Metropool Regio (GMR) Aan alle verbonden partijen is het verzoek gedaan om met het oog op het naderende ‘Ravijnjaar’ voorzichtig te begroten. De GMR heeft hier gehoor aan gegeven en de

Voorjaarsnota 2025

13

inwonersbijdrage die de deelnemende gemeenten betalen met 7% verlaagd. Dat levert de gemeente Westervoort met ingang van 2026 een structureel voordeel op van € 10.000. 1.5.1.l

Gevolgen nieuwe CAO

Zeer recent zijn de onderhandelingsresultaten van de nieuwe CAO voor gemeentepersoneel bekend geworden. In de recent door het Dagelijks Bestuur vastgestelde meerjarenbegroting van 1Stroom is rekening gehouden met een te hoog percentage voor de loonstijgingen (3,8% ipv 2,5%). Op basis van de nieuwe CAO vallen de percentages (en dus de kosten) daarom lager uit. In de nieuwe berekening van de bijdrage aan 1Stroom is nog wel een aanname gedaan voor de kosten voor de onregelmatigheidstoeslag, de nieuwe RVU en de thuiswerkvergoeding die in de nieuwe CAO zijn opgenomen. Per saldo levert deze aanpassing voor Westervoort in alle jaren een voordeel op.

Voordeel kosten 1Stroom t.g.v. CAO

2026

2027

2028

2029

504.000

531.000

555.000

580.000

Investeringen Noodstroomvoorziening in Gemeentehuis Westervoort Vanuit Openbare Orde en Veiligheid wordt geadviseerd om beter voorbereid te zijn op een noodscenario als de stroom (kort of lang) uitvalt. Om dat mogelijk te maken moet er een voorziening komen bij de hoofdmeter zodat een noodstroomkabel vanaf een aggregaat veilig aangesloten kan worden. Voor de realisatie is een krediet nodig van € 50.000. De kapitaallasten zijn bij een rentelast van 2% en een afschrijving in 10 jaar € 6.000. Realisatie van dit project zal in het najaar van 2025 dan wel in 2026 plaatsvinden. Een voorziening voor noodstroom blijft waarde houden ook als in de toekomst het gebruik van het gemeentehuis zou veranderen. De kosten zijn een eerste inschatting om advies in te winnen en de installatie hierop aan te passen met de gevolgen in kapitaallasten. Kosten om een aggregaat op afroep beschikbaar te hebben zijn nog niet meegenomen. Ook niet voor het eventueel installeren van noodaccu's.

Voorjaarsnota 2025

14

Programma 2 - Maatschappij Inleiding Het programma Maatschappij omvat alle beleidsvelden van het sociale domein. Naast de taken op het vlak van zorg voor kwetsbare inwoners, de jeugd en participatie gaat het ook om verantwoordelijkheden op het gebied van sport, cultuur, onderwijs en ontmoeting. De strategische notitie Sociaal Domein zit in het besluitvormingsproces. In de periode september 2024 tot februari 2025 heeft een klankbordgroep van raadsleden de drie scenario’s uit deze notitie nader onderzocht. Ten tijde van het schrijven van deze voorjaarsnota heeft de gemeenteraad de strategische notitie en scenariokeuze nog niet behandeld. Naast de te maken scenariokeuze zijn er tal van externe ontwikkelingen in het sociaal domein (zie verder 2.1) die het nodig maken om het sociaal domein te herijken. Er is in de praktijk een start gemaakt met het herijken van het sociaal domein, we willen het anders doen en “werken volgens de bedoeling”. Het uitwerken van de scenario keuze en het herijken wordt in samenhang uitgevoerd en de te nemen acties worden onderdeel van de uitvoeringsagenda 2024-2026. Uiteindelijk gaat het erom dat in 2040 onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blijft.

Alle veranderingen (de transformatie) grijpen in op de volle breedte van het sociale domein: de sociale basis, het vangnet en de lokale toegang tot het sociaal vangnet. Onderstaande figuur geeft de structuur van het sociaal domein, het deurtje verbeeldt de lokale toegang.

De uitdaging voor de komende jaren is om het sociaal domein toekomstbestendig te maken. Essentiel is het versterken van de lokale toegang, versterken van de sociale basis en versterken van de inwoners. Meer laagdrempelige hulp moet zorgen voor snellere, betere en goedkopere ondersteuning en minder maatwerkvoorzieningen.

Voorjaarsnota 2025

15

2.1 Externe ontwikkelingen Hervormingsagenda jeugd Vanuit de hervormingsagenda jeugd wordt ingezet op het zo dichtbij mogelijk organiseren van de zorg en ondersteuning voor jeugdigen. In 2028 is dit proces afgerond. Het doel hiervan is jeugdigen zo lang mogelijk in de eigen omgeving te ondersteunen. Op gemeentelijk niveau zijn vijf basisfuncties benoemd voor de lokale uitvoering: oog houden voor een veilige leefomgeving, tijdig signaleren van de vraag, handelen vanuit een brede blik, leren en verbeteren en het vinden van bereikbare en toegankelijke hulp. Dit vraagt een integrale aanpak op lokaal niveau, waarbij een koppeling gelegd wordt tussen voorliggende voorzieningen zoals maatschappelijk werk (op school) en het consultatiebureau, het sociaal loket en geïndiceerde jeugdhulp. Arbeidsmarktsituatie Er is sprake van een gespannen arbeidsmarkt, waardoor het moeilijk is om goed gekwalificeerd personeel te werven. Dit geldt zowel voor de zorg en welzijnsaanbieders als voor de gemeente zelf. Decentralisatie en extramuralisering zorg De decentralisatie van de jeugdzorg en de extramuralisering van de GGZ en de ouderenzorg wordt verder doorgevoerd. Daardoor wonen jeugdigen en volwassenen met een zorgvraag steeds langer zelfstandig thuis.

Vanuit inwoners en partners krijgen de gemeente signalen dat de problematiek van de zelfstandig wonende jeugdige en volwassene met zorg- en ondersteuningsvraag, steeds verder toeneemt in aantal. De problematiek wordt ook complexer. Een effect is meer Wmo aanvragen om het langer

thuis wonen mogelijk te maken en meer eenzaamheid onder de groep inwoners die langer thuis wonen. Abonnementstarief De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn & Sport heeft laten weten dat de invoeringsdatum van de inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage Wmo opschuift naar 1 januari 2027. Decentralisatie beschermd wonen naar beschermd thuis uitgesteld naar 2026

De decentralisatie van beschermd wonen is wederom uitgesteld van 2025 naar 2026. Doel van de decentralisatie is om inwoners met een psychische kwetsbaarheid zoveel mogelijk in de eigen omgeving op te vangen en te ondersteunen. Vanaf 2026 worden alle gemeenten verantwoordelijk voor de uitvoering en financiering van beschermd wonen. Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming Het Toekomstscenario kind- en gezinsbescherming is een gezamenlijk programma van de ministeries van J&V en VWS en de VNG, waarin nauw samengewerkt wordt met de partners in het veld. Het programma loopt tot 2030. De jeugdbescherming moet effectiever en slimmer worden georganiseerd. De planning hiervoor is vijf tot tien jaar. Deze ontwikkeling heeft gevolgen voor de lokale toegang. Vanuit de regionale samenwerking werken we mee aan deze ontwikkeling. De kern is dat gezinnen en kinderen beter en sneller worden geholpen. Daarbij wordt toegewerkt naar één vast gezicht vanuit de lokale uitvoering die hulp verleent aan een gezin. Indien nodig betrekt deze regievoerder een

Voorjaarsnota 2025

16

professional vanuit het op te richten regionale veiligheidsteam. In dat veiligheidsteam zijn de functies van de gecertificeerde instellingen (GI), Veilig Thuis (VT) opgenomen. Toename mentale problematiek jongeren De Gezondheidsmonitor Jeugd 2024 laat een toename van mentale problemen bij jongeren zien, zoals stress en posttraumatische stressstoornissen. De oorzaak is nog altijd (gedeeltelijk) de nasleep van COVID-19 en druk door sociale en economische omstandigheden. Het effect voor de gemeente zijn meer aanvragen voor (ondersteuning en aanbod) Wmo en Jeugdwet en meer langdurige en gespecialiseerde aanvragen. Via

MDT en welzijn op recept zet de gemeente in op voorliggend veld i.p.v. zwaardere GGZ zorg. Arbeidsmarktregio Midden Gelderland / Regionale Sociale Dienst RSD Door de krapte op de arbeidsmarkt ontstaan er kansen om inwoners met een aanzienlijke afstand tot de arbeidsmarkt toch aan een baan te helpen. Om dit mogelijk te maken, wordt zowel binnen de arbeidsmarktregio als samen met de RSD hard gewerkt aan het aanbieden van passende trajecten voor deze mensen. In de huidige arbeidsmarkt stijgt het gevraagde opleidingsniveau voor banen, waardoor de afstand tot werk voor werkzoekende inwoners steeds groter wordt. Om deze afstand te overbruggen, wordt in de regio actief samengewerkt tussen partijen zoals Scalabor, het bedrijfsleven, scholen, sociale diensten en het Werkgeversservicepunt (WSP). Samen zetten zij zich in om trajecten te creëren die aansluiten bij de behoeften van werkzoekenden. We monitoren en benchmarken de resultaten via de benchmark van Divosa. Digitalisering en technologie Steeds meer inwoners wensen een digitale toegang en/of geautomatiseerde aanvraagprocedures en -beoordelingen. Dat is mogelijk bij enkelvoudige aanvragen en nog niet in onze gemeente mogelijk. De technologische ondersteuning thuis en in de zorg wordt steeds meer ingezet in Nederland.

Denk aan E-health: smartphones gebruiken om bijvoorbeeld een time-out nemen (bij huiselijk geweld) en telemonitoring voor ouderen. Het verhoogt de zelfredzaamheid van inwoners en ondersteunt langer thuis wonen en het levert (in vergelijkbare gemeenten) structurele besparingen op. In onze gemeente worden deze digitale toepassingen nauwelijks toegepast. 2.2 Wat wil de gemeente bereiken Uiteindelijk gaat het erom dat in 2040 al onze inwoners positieve gezondheid en kwaliteit van leven ervaren en dat het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel betaalbaar blijft. Positieve gezondheid betekent met name dat inwoners zich goed voelen en dat ze de koers van hun eigen leven kunnen bepalen, ondersteund door de kracht van de samenleving en ,waar nodig, door laagdrempelige zorg en kortdurende (welzijns-) voorzieningen. Het model positieve gezondheid dient als voorbeeld en uitgangspunt. Gezinnen, kinderen en jongeren ondersteunen bij het lichamelijk en psychisch gezond opgroeien in een veilig leefmilieu. Met als uitgangspunt: zo licht als het kan en zo zwaar als het nodig is. Dit doet de gemeente door in samenwerking met professionele partners op preventie in te zetten binnen een dekkend zorgnetwerk. Een voorbeeld in

Voorjaarsnota 2025 het kader van preventie is het inzetten van de voorziening “ontmoeten+”. Mensen met psychische of sociaal-maatschappelijke problemen zijn volwaardig onderdeel van onze samenleving. Dit draagt bij aan voorspoedig herstel en het afnemen van problemen. Voorwaarden hiervoor zijn veilig en betaalbaar wonen, in of dicht bij de eigen woonplek, passende begeleiding en ondersteuning, zinvol werk, voldoende inkomen, een veilige en gezonde leefomgeving en een welwillende samenleving. We stimuleren nieuwkomers om mee te doen in de maatschappij. De achterstand op dit punt is onderkend. Door het begrijpen en spreken van de Nederlandse taal, door een thuis te hebben, te participeren op werkgebied en op sociaal vlak deel te nemen in de maatschappij, vindt snelle juiste integratie plaats. Uit de inwonerraadpleging over vluchtelingenopvang bleek dat inwoners uit de Liemers en vluchtelingen het vaak eens zijn over wat er nodig is om goed samen te leven. Onze aanpak hiervoor richt zich op taal, werk, integratie en acceptatie in de samenleving. In 2025/2026 gebruiken we de resultaten van de inwonerraadpleging om onze duurzame visie te maken en onze plannen te verbeteren. Zo werken we aan beter beleid voor de opvang van vluchtelingen en de huisvesting van statushouders in de Liemers.

Het vergroten van de (financiële) weerbaarheid van onze inwoners, zodat iedereen in staat wordt gesteld volop mee te doen in de samenleving.

2.3 Wat gaat de gemeente daarvoor doen De gemeente gaat (rekening houdend met de externe ontwikkeling en met het te kiezen scenario) alle veranderingen in het sociaal domein onder de bekende noemer van Samen Sterk vormgeven. Om alle veranderingen (het herijken van het sociaal domein) voor de komende jaren inhoudelijk richting te geven zijn leidende principes opgesteld. Het toepassen van deze principes moet leiden tot het gewenste resultaat: onze inwoners ervaren positieve gezondheid en kwaliteit van leven en het dan passende ondersteuning- en zorgstelsel is betaalbaar voor de gemeente. In het kader van Samen Sterk is er gekozen voor de onderstaande speerpunten en deze worden opgave gericht, geprioriteerd en in samenhang opgepakt:

1. Realiseren van een sterke lokale toegang Door de toegang te versterken en deze toegankelijker en effectiever te maken voor inwoners van 0 tot 100 jaar, worden mensen sneller geholpen én is er minder doorstroom naar duurdere geïndiceerde zorg. Waar nodig werken we samen in de regio en in de Liemers om gelijke werkwijzen te realiseren, zoals de landelijke richtlijnen van ons vragen.

2. Inwoners versterken

17

Voorjaarsnota 2025

18

De kracht van de samenleving zit in het “omzien naar elkaar”. Inwoners helpen elkaar in de vorm van burenhulp, mantelzorg en vrijwilligerswerk. De gemeente wil de inwoners ondersteunen in het “omzien naar elkaar”. Uitgezocht wordt wat hiervoor de geschikte methode is. De zorg staat onder druk. We maken inwoners daar meer van bewust, zij begrijpen dat er daardoor meer beroep op elkaar moet worden gedaan. We werken toe naar gedragsverandering. We zorgen ervoor dat werkzoekenden en arbeidsongeschikten mee kunnen doen in de maatschappij. Onlangs hebben we het Activerend werk opnieuw onder de aandacht gebracht, we streven naar een toename in deelnemers. In de regio zoeken we naar de mogelijkheden om mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt toch kansen te bieden. We zorgen voor de uitbreiding van beschutte werkplekken en hebben extra aandacht voor schoolverlaters. Voor nieuwe Nederlanders is duidelijk welke instelling welke taak heeft in de inburgering en zijn er duidelijke prestatieafspraken over de ondersteuning van statushouders. We verwachten eind 2026 de eerste resultaten van het MDT. We verwachten voor beide gemeenten ongeveer 100 jongeren geholpen te hebben waarbij de focus op mentale gezondheid ligt en er minder instroom in de jeugd GGZ komt.

In het kader van de digitalisering is onderzocht of (een deel van) de hulpaanvragen (WMO, Jeugd, W&I) van de inwoners op een digitale wijze afgehandeld kunnen worden. Een keuze is gemaakt met welke hulpaanvragen te beginnen. Verder wordt een verkenning uitgevoerd of het inzetten van technologische voorzieningen (zoals E-health) en digitalisering van aanvragen bij het Sociaal Loket, naast of in plaats van bestaande voorzieningen, effectief en efficiënt kunnen worden ingezet. De sociale basis (alle vormen van ondersteuning waar geen indicatie voor nodig is), kent elkaar en er is een gezamenlijk plan ontwikkeld en in uitvoering om preventief te kunnen inzetten op de doelgroep ouderen. Het instrument voorzorgcirkels is getoetst op een efficiënt en effectief gebruik. 3. Herijken Deze tijd van (autonome) opeenvolgende ontwikkelingen in het Sociaal Domein, zoals: de toenemende vergrijzing, krapte op de arbeidsmarkt, de toename van het gebruik van voorzieningen, de veranderende samenstelling van huishoudens en de druk op de woningmarkt gecombineerd met bezuinigingen van rijkswege, maakt dat we ons als gemeente Westervoort geconfronteerd weten met de opgave: “Meer doen met minder”. Een herijking is noodzakelijk willen we een houdbare samenleving met elkaar beleven. Dat betekent als gemeente keuzes maken in wat de gemeente moet doen.

Dat betekent ondersteunen waar nodig en laten gaan als de inwoners het prima zelf redden. Integraal werken en maatwerk leveren en ook lef tonen om ook nee te durven zeggen. En het herijken vraagt niet altijd om geld injecties.

Voorjaarsnota 2025

19

Inwoners (en raden) worden nadrukkelijk betrokken en geïnformeerd over de rol, positie en aanpak van de gemeente in het herijken. Het versterken van de inwoners in het “omzien naar elkaar” is een vanzelfsprekendheid. Om het bovenstaande te kunnen bereiken vraagt dit van de ambtelijke organisatie 1Stroom anders werken. Een integrale aanpak afdeling overstijgend is nodig op beleids-, project- en uitvoerend niveau. En er moet gericht gewerkt gaan worden om de juiste methoden te kiezen en te gaan gebruiken om het “omzien naar elkaar” te versterken. 2.4 Wensen/Keuzemogelijkheden De bovengenoemde speerpunten zijn ombuigingen binnen het sociaal domein en passen daarmee binnen de opgave die er nu ligt richting het zogenoemde ravijnjaar en verder. Door deze speerpunten om te zetten in activiteiten gaat het Sociaal Domein op diverse manieren effectiever werken en daardoor geld besparen. 2.4.1.a Het versterken van de lokale toegang Dit gaan we doen door onder andere het toepassen van een brede vraagverheldering in hele sociale domein (de sociale basis, lokale toegang en vangnetten), zowel in de Jeugdhulp, Volwassenzorg als binnen Werk en Inkomen. Daarmee zorgen we ervoor dat er in de hele keten van gemeente, aanbieders, partners in de sociale basis én inwoners dezelfde taal wordt gesproken en dus dezelfde definities worden gebruikt. Hierdoor bundelen we diverse triage-momenten.

Er kan op basis van één gesprek al passende hulp aan de inwoner worden geboden. Zo licht mogelijk en zwaarder waar nodig (onderdeel van het speerpunt realiseren van een sterke lokale toegang). Door deze efficiëntere en effectievere keuze van passende hulp op basis van de behoefte van de inwoner (speerpunt herijken) wordt de inwoner sneller en beter geholpen en is daardoor meer tevreden. Doordat inwoners sneller zijn geholpen en er minder stappen zijn tot deze hulp levert het een behoorlijke besparing op. Door het omzien naar elkaar te versterken (speerpunt inwoners versterken) zorgen we ervoor dat inwoners elkaar gaan helpen/ondersteunen en dat inwoners initiatieven starten. Daarmee zorgen we voor een behoorlijke vermindering van zorgkosten en voor meer betrokkenheid van en bewustwording bij de inwoners als het gaat om de positie van de gemeente. Het realiseren van deze speerpunten in het Sociaal Domein vraagt om investeringen, kosten voor de baten. Kosten in 2026, 2027 en 2028 geraamd op € 200.000 voor: a. Inzet van een extra senior consulent, ten behoeve van het werken volgens de bedoeling b. Inzet van een wijkwerker; de wijkwerker faciliteert het ontmoeten van inwoners in de wijk en daarmee een basis voor inwoners om elkaar te helpen. Hij/zij krijgt daarmee een beeld welke ondersteuning de inwoners elkaar kunnen geven. c.