20240701-rv-voorjaarsnota-bijlage-1-voorjaarsnota

Door die extra ruimte kunnen meer deelnemers van de dagbeleving gebruikmaken en kan het aanbod worden uitgebreid met bijvoorbeeld beweegactiviteiten. Kosten: €7.200 Voor de continuering van Cadans dagbeleving is vanaf 2025 dus een bedrag van €191.430 nodig. Besparing door Cadans Bij de huidige groep zijn een aantal deelnemers met een indicatie waar ze geen gebruik van maken. Deze deelnemers maken gebruik van de dagbeleving als voorliggende voorziening en maken geen gebruik van maatwerk dagbesteding. Volgens de indicatie zouden ze hier wel recht op hebben. Daarnaast zijn er een groot aantal deelnemers waar we kunnen voorkomen dat ze contact opnemen met het Sociaal Loket voor individuele begeleiding. De totale groep bestaat naar verwachting uit minimaal 20 deelnemers 2.5.10 Kunstwerk Bibliotheek De Liemers – Westervoort In 2021 is het Herstelplan Westervoort vastgesteld. Daarin is een bezuiniging van € 66.786 opgenomen op de bibliotheek, zijnde een halvering van de activiteitensubsidie. Bibliotheekwerk is sinds 2020 een wettelijke taak van gemeenten. Om de taken van de WSOB (Wet Stelsel openbare bibliotheekvoorzieningen) en de toekomstige Zorgplicht (vanaf 2025) uit te kunnen voeren, heeft de bibliotheek een stabiele financiële basis nodig.

Vanwege de lage SES score, het hoge percentage laaggeletterdheid en de risico’s op onderwijsachterstanden in Westervoort heeft de bibliotheek een taak om achterstanden tussen mensen te verkleinen en moet daarvoor goed gefaciliteerd worden. De gemeente Westervoort subsidieert de bibliotheek landelijk gezien op een zeer laag niveau: € 14,77 per inwoner t.o.v. € 26,25 per inwoner als landelijk gemiddelde. Daardoor kan lang niet alles worden uitgevoerd wat vanuit de wet en de netwerkagenda gewenst is. Gezien de versterkingsoperatie die vanuit het rijk is opgezet zou de gemeente verder moeten investeren. Er zijn twee scenario’s opgenomen waar uit gekozen kan worden: 1. Bezuinigingsvoorstel Herstelplan Westervoort (€ 66.786) op activiteiten volledig terugdraaien: Door de basisfinanciering vanuit de gemeente constant te houden en de voorgestelde bezuiniging niet door te voeren, stijgt het bedrag per inwoner naar € 18,61 in combinatie met de extra middelen van het rijk vanaf 2025. Hiervoor kan de bibliotheek de benodigde cursussen en activiteiten ontwikkelen, gekwalificeerd personeel aantrekken en openingstijden verruimen, waardoor de bibliotheek aan haar wettelijke taak kan voldoen. De zorgplicht vraagt van de gemeente een laagdrempelige, volwaardige bibliotheeklocatie die voor alle inwoners toegankelijk is.

28

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

Het college heeft in het voortraject de stevige wens geuit om de bibliotheek een plek te geven op de begane grond in het centrum. Hiermee draagt de bibliotheek als basisvoorziening door middel van cursussen, activiteiten en langere openingstijden bij aan de aantrekkelijkheid, diversiteit en aan de vulling van het centrumplan. Door de opgelegde bezuiniging volledig terug te draaien wordt het mogelijk dat de bibliotheek verhuist naar het voormalige Hemapand. De verleende SPUK subsidie en Impulsaanpak Winkelgebieden worden binnen dit scenario goed besteed en hoeven niet terug betaald te worden. 2. Bezuinigingsvoorstel Herstelplan Westervoort (€ 66.786) op activiteiten gedeeltelijk terugdraaien en de bibliotheek met de helft korten (€ 33.393): Door de bezuiniging gedeeltelijk door te voeren komt de uitvoering van de wettelijke taken en de toekomstige Zorgplicht steeds meer onder druk te staan. Vanwege de extra middelen van het rijk vanaf 2025 wordt het bedrag per inwoner weliswaar iets hoger dan de huidige uitgangspositie (€ 16,13 per inwoner i.p.v. € 14,77 per inwoner maar lager dan de € 26,25 per inwoner als landelijk gemiddelde), maar er kunnen t.o.v. scenario A minder extra activiteiten worden uitgevoerd. Er zal gesneden moeten worden in de openingstijden en activiteiten. Binnen het bedrag per inwoner zijn kosten voor de huur inbegrepen.

De huurkosten blijven gelijk maar aan de hoge kant, de bibliotheek kan verhuizen naar de locatie voormalige Hemapand maar zal het aanbod moeten aanpassen. De verhuizing kan gefinancierd worden met incidentele middelen die via de regeling Specifieke Uitkeringen lokale bibliotheekvoorzieningen aangevraagd zijn voor onder andere de verhuizing. Ook de afspraken die gemaakt zijn rondom de Impulsaanpak Winkelgebieden blijven overeind. Op activiteiten en openingstijden zal ingeleverd moeten worden, mogelijk dat er toch een deel van de verleende subsidies terug betaald moeten worden. 2.5.11 Accommodatiebeleid Met het accommodatiebeleid legt de gemeente een koppeling tussen de beleidsvelden in het sociaal domein en sport en de benodigde huisvesting. Om de vastgoedinvesteringen te beschermen heeft de gemeente perspectief nodig wat er met het accommodatiebeleidwordt opgehaald en vastgelegd. De gemeente verwacht naar de toekomst toe een efficiënter ruimtegebruik. De kosten hiervoor bedragen eenmalig € 23.000 2.5.1 Overige activiteiten Andere activiteiten die bijdragen aan de maatschappelijke effecten en doelstellingen en die vermeldenswaardig zijn. 2.5.2 Welke externe partijen dragen hieraan bij BVO-DRAN Als gevolg van gestegen brandstofprijzen en hogere cao-lonen stijgt de bijdrage van Westervoort aan vervoersorganisatie BVO-DRAN (beter bekend onder de naam Avan).

Vanuit de transformatieagenda Samen Sterk wordt ingezet op het versterken van het aanbod van vervoer in de sociale basis zodat minder vervoer vanuit het sociale vangnet (Avan) nodig is. Met name Graag Gedaan en de Plusbus zijn belangrijke vormen van vervoer in de sociale basis. Het aanbod van de Plusbus wordt verruimd. Daarnaast wordt ingezet op communicatie om inwoners meer bewust te maken van het vervoersaanbod in de sociale basis. Hierdoor lijkt de bestaande bestemmingsreserve afdoende en is aanmelding niet nodig. Cadans Cadans is op 1 april 2022 gestart als pilot dagbeleving in Westervoort. Cadans is opgericht als algemene voorziening voorliggend aan Wmo maatwerk dagbesteding. In de afgelopen tijd is het aantal deelnemers fors gestegen. Het gevolg van de inzet van Cadans is dat er fors minder Wmo

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

29

maatwerk dagbesteding nodig is. Daarom wordt voorgesteld Cadans structureel in de begroting op te nemen en niet langer te financieren als pilot vanuit innovatiebudget. Op die manier wordt de sociale basis versterkt zoals bedoelt in Samen Sterk. MGR De MGR is een Modulaire Gemeenschappelijke Regeling die verantwoordelijk is voor het inrichten en uitvoeren van de aanbestedingen van de regionale zorg en de inkoop en contractering van bovenregionale zorg. Zij dragen zorg voor een adequate uitvoering van de Leerplichtwet en coördineren volwasseneducatie. Daarnaast geven zij vorm en inhoud aan het werkgeverschap voor SW-medewerkers en plaatsen zij werkzoekenden bij werkgevers uit de omschreven doelgroepen. De MGR voert sinds 2022 het contractbeheer en contractmanagement van inburgeringstrajecten uit. VGGM Veiligheids- en Gezondheidsregio Gelderland-Midden (VGGM) werkt voortdurend aan publieke veiligheid en gezondheid. De VGGM is de wettelijk aangewezen hulporganisatie voor onder meer volksgezondheid en veiligheid. De VGGM beschik over de kennis en ervaring waar de gemeente Westervoort niet over beschikt en ambtelijk niet structureel kan aantrekken. Ze verzorgen onder andere het vaccinatiebeleid, geven voorlichtingen op het gebied van gezondheid, denken mee over gebiedsinrichting.

Momenteel heeft de VGGM, waaronder de GGD valt, te kampen met problemen die in de tijd van corona zijn opgeschoven. Om de dienstverlening flexibeler en minder kwetsbaar te organiseren is er besloten om het financiële kader te verruimen voor 2024. Het komende jaar wordt er onderzocht wat er de komende jaren aan financiën nodig is om de taakuitvoering van de GGD op niveau te houden. Santé Partners Santé Partners is een belangrijke lokale partner die o.a. het opbouwwerk verzorgt. Samen met MEE zijn deze organisaties onmisbaar in de realisatie van een betere toegang. Er wordt daarnaast samengewerkt met lokale belangenbehartigers zoals DoenWestervoort en wijkverenigingen in de gemeente Westervoort.

30

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

2.6 Wat gaat het ons kosten?

2024 241

251 252 253 254 255 256 257 258 259 2510 2511

Speerpunten: Poort voor de Poort Totaal speerpunten Wensen/keuzes/ overige activiteiten Programmamanager Extra inzet opbouwwerk (tweejarige pilot) Inzet lokale partners Poort voor de Poort Specialistische ondersteuning jeugd Structurele uitbreiding Maatschappelijk werk op school Continuering jongerenwerk Voorleestrein Onderwijsachterstandenbeleid MDT project 'mentale weerbaarheid Continuering dagbeleving Kunstwerk bibliotheek De Liemers Accommodatiebeleid Totaal wensen/keuzes

Autonome ontwikkelingen: Wmo maatwerkvoorzieningen Jeugd individuele voorzieningen Aanstellen Wmo-consulenten Inzet stelpost prijsstijgingen 261d Onderwijsachterstandenbeleid 261d SPUK Onderwijsachterstandenbeleid 261e Gymonderwijs 261f Indexering lonen op basis van CAO 261g SPUK Wet Inburgering 261g Inburgeringskosten 261h Doelgroepenvervoer 261i Regionale Sociale Dienst (RSD) 261j Regionale samenwerking: 80 jaar vrijheid 261k Cultuur en Erfgoedpact 261l Opstellen IHP 261m IHP Basis Onderwijs: kapitaallasten 261m IHP Basis Onderwijs: verhuiskosten 261a 261b 261c

2025

2026

2027

0

0

0

-35.000 0

-70.000 0

-70.000

0

0

-35.000

-70.000

2028

0

0

-70.000

-70.000

-70.000

-82.000

-82.000

-82.000

-82.000

0 -20.000 20.000 -10.000

-20.000 20.000 -10.000

-20.000 20.000 -10.000

-20.000 20.000

-191.430 -66.786

-191.430 -66.786

-191.430

-191.430

-490.216

-490.216

-353.430

-343.430

-877.000 -1.900.000 -10.119 42.000 -507.032 507.032

-987.000 -2.290.000 -20.238 293.000 -507.032 507.032

-1.072.000 -2.290.000 -20.238 257.000 -507.032 507.032

-1.192.000 -2.290.000 -20.238 235.000

-1.322.000 -2.290.000 -20.238 42.186

-40.000

-40.000

-40.000

-40.000

-40.000

307.439 -307.439 178.000

200.000

-6.100

-3.000

-3.000

-3.000

-3.000

0 -20.000

0

0

0

0

-6.037

-12.007

-108.056

-269.426

-4.625

-60.000

-64.843

0 -20.000 20.000

-66.786 -23.000 -159.786

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

31

2024 261n 261o 261p

SPUK IDO (Informatiepunten Digitale Overheid) Beschermd thuis VN-verdrag Totaal autonome ontwikkelingen Totaal Programma 2

2025

2026

2027

2028

0

0

0

0

0

300.000 -10.800 -2.344.019

300.000 -10.800 -2.564.075

-10.800 -3.195.670

-10.800 -3.489.094

-10.800 -3.978.121

-2.503.805

-3.054.291

-3.685.886

-3.842.524

-4.321.551

2.6.1 Toelichting op de autonome ontwikkelingen 2.6.1.a Wmo maatwerkvoorzieningen Naast de normale jaarlijkse indexering (volgens de systematiek van de Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland) is er door landelijke en regionale ontwikkelingen een extra stijging vanaf 1 april 2024 in de tarieven voor de zorgproducten vanaf 2024 voor Wmo. Deze tariefstijging zorgt voor een forse stijging in de uitgaven. U bent hierover al geïnformeerd via een kennisgeving in maart 2024. Rekening houdend met overige ontwikkelingen, zoals stijging aantal cliënten door vergrijzing, afschaffing algemene voorziening en nieuw normenkader, stellen wij voor de uitgaven in de begroting bij te ramen met de volgende bedragen: • Indexering: structureel € 207.000 bijramen vanaf 2024 • Extra tariefstijging + overige ontwikkelingen: 2024 2025 2026 2027 2028

670.000 780.000 865.000 985.000 1.115.000

2.6.1.b Jeugd individuele voorzieningen Naast de normale jaarlijkse indexering (volgens de systematiek van de Inkoop sociaal domein Centraal Gelderland) is er door landelijke en regionale ontwikkelingen een extra stijging in de tarieven voor de zorgproducten vanaf 2024 voor Jeugdzorg. Deze tariefstijging zorgt voor een forse stijging in de uitgaven. U bent hierover al geïnformeerd via een kennisgeving in maart 2024. Rekening houdend met de gestegen uitgaven van afgelopen jaren en de prognose stellen wij voor de uitgaven in de begroting bij te ramen met de volgende bedragen: • Indexering: structureel € 400.000 bijramen vanaf 2024 • Extra tariefstijging + overige ontwikkelingen: 2024 2025 2026 2027 2028

1.500.000 1.890.000 1.890.000 1.890.000 1.890.000

2.6.1.c Aanstellen 8,5 uur Wmo-consulenten per 1 juli 2024 Vanaf juli 2024 gaan we de algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning omzetten in een maatwerkvoorziening huishoudelijke ondersteuning. Inwoners kunnen gebruik blijven maken van de algemene voorziening totdat hun verwijzing afloopt. Als zij na deze periode nog huishoudelijke ondersteuning nodig hebben, moeten zij opnieuw een melding doen bij het Sociaal Loket. Deze

32

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

meldingen worden vanaf 1 juli 2024 opgepakt door de Wmo-consulenten in plaats van het Sociaal Loket. Om deze omzetting mogelijk te maken is 6 uur per week extra capaciteit nodig. Om nieuwe aanvragen op te pakken is 2,4 uur extra capaciteit nodig. De Wmo-consulenten zitten in functieschaal 9. Bij een 36 uur werkweek kost dit € 7228 per maand. Om de omzetting te realiseren is 6 uur aan extra capaciteit nodig. Dit kost € 14.456 per jaar. In 2023 zijn 50 nieuwe aanvragen voor de algemene voorziening huishoudelijke ondersteuning ingediend. Een nieuwe aanvraag behandelen kost een Wmo-consulent 2,5 uur. Als het aantal nieuwe aanvragen in 2024 gelijk blijft, is per week 2,4 uur extra capaciteit nodig. Dit kost € 5.782 per jaar. 2.6.1.d Specifieke uitkering Onderwijsachterstandenbeleid De uitkering is bedoeld voor het voorkomen en bestrijden van onderwijsachterstanden in de Nederlandse taal. Over het jaar 2024 ontvangt de gemeente een bedrag van € 507.032. De regeling loopt tot en met 2026. Voor de jaren 2024 tot en met 2026 kan er per jaar aan Rijksuitkering worden bijgeraamd. De gelden worden grotendeels besteed aan peuteropvang voor peuters met een risico op (onderwijs)achterstanden. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.6.1.e Gymonderwijs Omdat scholen vanaf 1 augustus 2023 wettelijk verplicht zijn 2 lesuren per week gymonderwijs te geven, heeft de gemeente structureel meer uitgaven.

Voorheen werd er 1 x per week gymonderwijs gegeven. Het gaat om een bedrag van € 40.000 per jaar. 2.6.1.f Indexeringen van lonen op basis van CAO De meeste kosten in het sociaal domein zijn de personeelskosten. Via de verschillende CAO’s (bijvoorbeeld CAO welzijn en CAO zorg)worden loonafspraken gemaakt Hier heeft de gemeente geen invloed op. 2.6.1.g Specifieke uitkering Wet Inburgering De uitkering (in 2024 is een bedrag van € 307.439 ontvangen) is bedoeld ter dekking van voorzieningen, niet zijnde uitvoeringskosten. Na afloop van ieder jaar moet verantwoording plaatsvinden aan het Rijk en vindt er een afrekening plaats. Tegenover deze ontvangst staan uitgaven. De middelen worden budgettair neutraal opgenomen. 2.6.1.h Doelgroepenvervoer Met de voorjaarsnota 2023 is er nog vanuit gegaan dat voor de jaren 2024 en 2025 de kosten voor doelgroepenvervoer fors zouden stijgen en de reserve Doelgroepenvervoer gebruikt zou worden als dekking. Volgens de gewijzigde begroting 2024 en de meerjarenbegroting 2025-2028 zal dit niet het geval zijn. Voor het jaar 2023 zag de gemeente al dat de uitgaven een stuk lager uitvielen. Dit was het gevolg van de inzet van de Plusbus en minder instroom in het leerlingenvervoer. Ook werd ervanuit gegaan dat er Corona-effecten zichtbaar waren en deze zouden herstellen, waardoor meer mensen weer gebruik gingen maken van het doelgroepenvervoer.

Dit is niet het geval gebleken. Voor de jaren 2024 en 2025 zullen hierdoor de kosten lager uitvallen. Voor de jaren 2026 t/m 2028 zien we juist weer een stijging in de uitgaven. Dit komt door de zero-emissie doelen die gesteld zijn, de nieuwe contracten die ingaan en de te verwachten indexaties. De gemeente stelt dan ook voor om onze begroting naar beneden bij te stellen voor de jaren 2024 en 2025 en de reserve Doelgroepenvervoer te gebruiken voor de jaren 2026-2028 indien nodig. Voor 2024 gaat het om een bedrag van € 178.000 en voor 2025 om een bedrag van € 200.000.

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

33

2.6.1.i Regionale Sociale Dienst (RSD) Ook voor de RSD verwacht de gemeente vanaf 2025 een toename in de kosten door indexering, het gaat hierbij om de exploitatiekosten. De te verwachten hoogte van de stijging kan nog niet worden vastgesteld, de (meerjaren)begroting RSD vanaf 2025 wordt begin juni 2024 verwacht. De te verwachten kostenstijging zal dan worden meegenomen in de meerjarenbegroting van de gemeente Westervoort. 2.6.1.j Regionale samenwerking: 80 jaar vrijheid De gemeente Westervoort heeft sinds het vieren van 75 jaar vrijheid in 2020 samengewerkt met de regio Achterhoek aan de programma’s ‘Gelderland Herdenkt’ en ‘Gelderland in Vrijheid’. Het vieren van Vrijheid is nog steeds een relevant thema. Vanuit de Achterhoek is een waardevol netwerk voor vrijheid en vrede over de grens ontstaan. Naast de Achterhoekse gemeenten en de Liemers sluiten ook de Duitse buurgemeenten weer aan. Ook het programma 80 jaar vrijheid draait om grensoverstijgende samenwerking, het uitwisselen van kennis en informatie tussen de deelnemende gemeenten en het verbinden en ondersteunen van lokale initiatieven.

De Regio Achterhoek en Liemers wil deze samenwerking voortzetten en daar incidenteel en structureel geld voor vrijmaken: incidenteel € 6.100 voor deelname aan een gezamenlijke activiteit (over onderduikverhalen danwel de Liemers evacuatieverhalen, deze zichtbaar te maken, te verbinden aan de actualiteit en de jeugd en te verwerken in wandel- of fietsroutes) en structureel € 3.000 om de regionale samenwerking mogelijk te maken en voor de toekomst de samenwerking te kunnen continueren. 2.6.1.k Cultuur en Erfgoedpact De gemeenten Zevenaar, Duiven en Westervoort werken sinds 2009 samen binnen de provinciale regeling Cultuur en Erfgoedpact. Met behulp van provinciale subsidie worden diverse culturele en erfgoedactiviteiten georganiseerd met als doel versterking van cultuur- en erfgoededucatie, -participatie en -toerisme in onze regio. Met de merknaam ‘Leven in de Liemers’ krijgt de samenwerking steeds meer vorm en weten culturele organisaties en verenigingen elkaar steeds beter te vinden. Deze succesvolle samenwerking wil de gemeente voortzetten en borgen voor de toekomst. Jaarlijks wordt er van gemeenten een bijdrage verwacht van € 15.000, de provincie verdubbelt dit bedrag zodat er een stevige impuls kan worden gegeven aan cultuur en erfgoed in onze regio.

Om dit mogelijk te maken stellen we voor om van een aantal budgetten (beeldende- en amateurkunst, overige culturele activiteiten en vormings- en ontwikkelingswerk) voor een klein deel af te ramen en deze samen te voegen tot een budget van € 15.000 voor Cultuur en Erfgoedpact voor 2025 en verder. Dit is budgettair neutraal. 2.6.1.l Opstellen IHP (Integraal Huisvestingsplan Onderwijs) In 2023 is gestart met het opstellen van het IHP. De afronding van het IHP zal in 2024 plaats vinden. Ook zijn er extra kosten voor het maken van leerlingenprognoses. De eenmalige kosten hiervoor bedragen € 20.000. 2.6.1.m Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Basisonderwijs 2024-2039 De gemeente heeft de wettelijke taak om te voorzien in voldoende en adequate onderwijshuisvesting. Om zicht te hebben op de investeringen voor de kortere en langere termijn is een Integraal Huisvestingsplan Onderwijs Basisonderwijs 2024-2039 opgesteld (of IHP 2024). Dit plan geeft een meerjarig beeld van de omvang, kwaliteit, planning en de te verwachten investeringen over de schoolgebouwen in de gemeente. De inhoud van het IHP 2024 is het resultaat van een gezamenlijk traject van de schoolbesturen en de gemeente. Het plan voorziet in een actualisatie van beleidsthema’s, een kwalitatieve inventarisatie van de bestaande schoolgebouwen anno 2024 en een uitvoeringsprogramma voor de periode 2024-2028.

Het plan is in april 2024 in consensus vastgesteld met schoolbesturen en kinderdagopvangpartners. Er is voorgesteld om het integraal Huisvestingsplan Onderwijs Basisonderwijs 2024-2039 vast te stellen en het uitvoeringsprogramma voor 2024-2028 afweging mee te nemen in de Voorjaarsnota. Voor uitvoering van het IHP dient er voor de periode van 2024 -2028 in zo'n totaliteit een investeringskrediet van € 9.080.732 beschikbaar te worden gesteld. De kapitaallasten bedragen

34

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 2 Maatschappij

voor 2025 € 6.037, voor 2026 € 12.007, voor 2027 € 108.056, voor 2028 126.130 en voor 2029 en verder € 282.396. Daarnaast dient er eenmalig een bedrag van € 129.468 ( 2026 € 4.625, 2027 € 60.000 en 2028 € 64.843) beschikbaar te worden gesteld voor verhuiskosten en verplaatsen/ demonteren units. 2.6.1.n Spuk IDO (Informatiepunten Digitale Overheid) Vanuit het Ministerie is er een specifieke uitkering ontvangen van € 15.273 ter bekostiging van de realisatie of de instandhouding van de Informatiepunten Digitale Overheid. Dit budget is nu geraamd op taakveld 5.6 Media en wordt overgeheveld naar taakveld 4.3 overig onderwijs. 2.6.1.o Beschermd thuis De decentralisatie is uitgesteld tot 2026. De financiële afspraak met de gemeente Arnhem, bijdrage van € 242.000 en € 58.000, geldt ook voor het begrotingsjaar 2025. In de Najaarsnota 2023 is de bijdrage gestort in de bestemmingsreserve Beschermd thuis. Door het uitstel is besloten de bijdragen van 2024 en 2025 ten gunste van het resultaat te brengen. .2.6.1.p VN-verdrag Zie toelichting 1.6.1.e Antidiscriminatievoorziening.

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

Programma 3 Omgeving Programmadoel In Westervoort is het goed leven en werken. De gemeente streeft naar een aantrekkelijke werken leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er wordt ruimte gecreëerd voor gerichte ontwikkelingen en initiatieven. Hoofddoelen A. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving, B. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op de gemeente afkomt.

35

36

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

3.1 Externe ontwikkelingen Economische ontwikkeling De gemeente wil de lokale en regionale economie verstevigen. Om dat te bereiken, wordt er binnen de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen aan de verschillende opgaven samengewerkt. Binnen de Productieve Regio (Economie) wordt dit jaar gewerkt aan een nieuw Regionaal Programma Werklocaties (RPW) 2025-2028 met aandacht voor onder meer vraag naar en aanbod van bedrijventerreinen, herstructurering en intensivering van bestaande terreinen en netcongestie. In de Liemers is de vraag naar bedrijventerreinen nog altijd groot. Daarin zal voorzien worden met de uitbreiding van bedrijventerreinen in Montferland, Zevenaar en Duiven. In Westervoort is geen ruimte voor de ontwikkeling van nieuwe werklocaties. De gemeente wil intensiever samenwerken met het onderwijs en bedrijfsleven. Hier gaat onder meer de Liemerse Ambassade zich de komende jaren nog nadrukkelijker mee bezighouden in het kader van het Actieplan Liemerse Economische Visie 2024-2026. De belangrijkste thema’s van de Liemerse Ambassade blijven de komende jaren logistiek, maakindustrie en vrijetijdseconomie inclusief retail. Op Het Ambacht werken ondernemers, politie, brandweer en gemeente aan een schoon, heel en veilig bedrijventerrein. In 2023 is besloten om de samenwerking in de vorm van de Bedrijven Investeringszone voor 2024 tot en met 2028 te continueren.

Voor het centrum wordt gewerkt aan een integrale gebiedsontwikkeling om het levendig, dynamisch en toekomstproof te maken. Daartoe werkt de vastgoedeigenaar aan vernieuwing van De Wyborgh, onderzoekt de gemeente de mogelijke transformatie van het gemeentehuis en werkt de gemeente aan de transformatie van de openbare ruimte. De woningnood/ -markt Voor veel mensen is het lastig om een woning te vinden die aansluit bij hun wensen en (financiële) mogelijkheden. Ook groeit het aantal huishoudens de komende jaren fors. Daarom moeten er snel meer woningen bij komen. Daarnaast staat Nederland grote demografische veranderingen te wachten, zoals de blijvende groei van het aantal huishoudens, de verdergaande vergrijzing waardoor het aandeel ouderen in de totale bevolking toeneemt en een blijvende immigratie. Het aantal huishoudens blijft door de gezinsverdunning (toename van het aantal 1 en 2 persoonshuishoudens) groeien. Zo zijn er tot 2040 zo’n 60.000 extra woningen nodig in de Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen (GMR). Ook in de Liemers en in Westervoort blijft het aantal huishoudens groeien en zijn er veel extra woningen nodig. Het kunnen laten bouwen van deze aantallen woningen is een stevige opgave waar ook in regionaal verband hard aan wordt gewerkt.

In 2020 zijn gemeenten binnen de Groene Metropoolregio, provincie Gelderland en het Rijk met de 1e Woondeal een langjarig partnerschap aangegaan voor een beter werkende woningmarkt. Landelijk heeft deze opgave sindsdien steeds meer aandacht en prioriteit gekregen. Het Rijk heeft in 2022 met alle provincies afspraken gemaakt over de bouw van 900.000 woningen tot en met 2030, met als streven dat hiervan minimaal 2/3e deel betaalbaar is. Om dat te realiseren neemt het Rijk de regie op de volkshuisvesting en de woningbouw met de Nationale Woon en Bouwagenda en het programma een thuis voor iedereen. Er zijn prestatieafspraken gemaakt met provincies en corporaties, er is in 2023 een nieuwe Woondeal 2.0 afgesloten en is de GMR vanwege de benodigde schaalsprong, op het gebied van verstedelijking, aangewezen als NOVEX ontwikkelgebied. Er wordt door het Rijk ook gewerkt aan nieuwe wetgeving (Wet versterking regie volkshuisvesting). De opgaven voor de versnelling van de woningbouw zijn dus groot maar onder meer door de oorlog in Oekraïne, de in 2022 en 2023 fors gestegen bouwkosten, een blijvend gebrek aan personeel, de toenemende uitdaging rondom netcongestie en het ontbreken van middelen om onrendabele toppen af te dekken maakt het realiseren van de noodzakelijke stevige betaalbare woningbouwopgave tot een grote uitdaging.

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

37

Uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (UPV) wegwerpplastic, inkomsten zwerfafval Sinds 2023 betalen producenten van kunststofproducten voor eenmalig gebruik mee aan de aanpak van zwerfafval door gebiedsbeheerders. Producenten moeten een deel van de kosten vergoeden die gemeenten en andere gebiedsbeheerders maken voor het opruimen, vegen en transport naar de verwerking van deze stromen in het zwerfafval. Ook kosten voor bewustwording en gedragsbeïnvloeding vallen onder de UPV. Beleidsontwikkeling, monitoring en handhaving vallen buiten deze UPV-zwerfafvalvergoeding. Gemeenten ontvangen de vergoeding achteraf voor al gemaakte kosten. Op 1 juni 2024 zal de hoogte van de vergoeding gepubliceerd worden waarna voor 1 november 2024 de vergoeding uitgekeerd zal worden voor kosten die gemaakt zijn in 2023. De vergoeding zal jaarlijks via deze cyclus uitgekeerd worden. Er is geen einddatum voor deze regeling. De vergoeding is niet belastingplichtig, hoeft niet aangevraagd of verantwoord te worden en zal aangekondigd worden in de circulaires Netcongestie Het elektriciteitsnet zit (bijna) vol en dat heeft consequenties voor zowel de levering van stroom als de teruglevering. Ons elektriciteitsnet zit ongeveer als volgt in elkaar: Tennet levert aan een zogenaamd ‘onderstation’ hoogspanning.

Op dit onderstation wordt de elektra omgezet naar middenspanning van waaruit het gedistribueerd naar de woonwijken/bedrijventerreinen en waar het in zogenaamde middenspanningsruimten wordt omgezet naar laagspanning. Alle woonwijken/bedrijventerreinen in Duiven, Montferland (deels) Westervoort en Zevenaar worden gevoed vanuit ‘onderstation Zevenaar’. Dat onderstation zit bijna vol. Zo vol dat naar het zich nu laat aanzien niet alle ruimtelijke plannen, in de periode heden tot en met 2030, in de vier gemeenten gerealiseerd kunnen worden. Er zullen dus keuzes gemaakt moeten worden. Keuzes tussen gemeenten onderling (welke gemeente krijgt hoeveel restruimte) en keuzes binnen de gemeenten (welk plan wordt gerealiseerd en welk plan wordt getemporiseerd). Op moment van dit schrijven is niet duidelijk hoeveel restruimte er exact op het onderstation aanwezig is. Wel is de gemeente al in gesprek met de betrokken gemeenten en Liander over het verdelingsvraagstuk. Nota bene dit is een zeer dynamisch dossier waarin informatie elkaar snel opvolgt en/of verouderd. Het college beraadt zich nog op de wijze waarop wij uw raad hier goed over kunnen blijven informeren.

Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)/ Vitaal Landelijk Gebied Gelderland(VLGG) en Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) NPLG/VLGG Het doel van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) is: Blijvende oplossingen voor opgaves als natuur (waaronder stikstof), waterkwaliteit en klimaat. Door in een gebiedsgerichte aanpak maatregelen voor natuur, klimaat, bodem en water slim te combineren, is de verwachting dat de natuur hersteld en er meer ruimte komt voor vergunningverlening. Onderdeel van het NPLG zijn afspraken tussen Rijk en provincies over hoe de opgaven op het gebied van wonen, bereikbaarheid, energie, economie, landbouw en natuur, ruimtelijk goed kunnen worden ingepast. Het Rijk vraagt hiervoor een ruimtelijk voorstel van iedere provincie. De provincie Gelderland heeft in december 2023 een ruimtelijk voorstel vastgesteld. Dit ruimtelijk voorstel is opgebouwd uit de Regio Arrangementen van de 7 regio’s in Gelderland. Een van de regio’s is onze Groene Metropoolregio. In het Regio Arrangement worden door provincie, regio’s, gemeenten en waterschappen afspraken gemaakt over het gezamenlijk perspectief voor hoe we al deze opgaven in samenhang aanpakken. In het NPLG heeft het Rijk per provincie doelen gesteld voor natuur, stikstof, water en klimaat. De opdracht van het Rijk aan de provincies is om te komen met een gebiedsplan over hoe deze doelen bereikt gaan worden.

38

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

De Provincie Gelderland gaat dit doen via het gebiedsprogramma Vitaal Landelijk Gebied Gelderland (VLGG). In dit Gelderse gebiedsprogramma (VLGG) zijn naast de NPLG-thema’s een vitale en duurzame landbouw en duurzame verstedelijking van essentieel belang, denk aan economie (bedrijvigheid), bouwen, wonen en mobiliteit. Hier ligt voor de Groene Metropoolregio (de GMR) dan ook de verbinding met de Verstedelijkingsstrategie en het Regio Arrangement. De verstedelijkingsstrategie, het verstedelijkingsconcept en de verstedelijkingsafspraken zijn een belangrijke basis geweest voor ons Regio Arrangement. NOVEX Binnen de Nationale Omgevingsvisie Extra (NOVEX) zijn 17 NOVEX-gebieden aangewezen waarin Rijk en regio langjarig samenwerken aan complexe, vaak gestapelde opgaven in deze gebieden. De GMR behoort samen met de Regio Foodvalley (FV) tot deze 17 Novex-gebieden. De grote ruimtelijke transities in deze gebieden vragen om een NOVEX-uitvoeringsagenda en ontwikkelperspectief. Het ontwikkelperspectief bouwt voort op de verstedelijkingsstrategie, het Regioarrangement, VLGG, de Regionale EnergieStrategie (RES) en de Gelderse Energie Infra Structuur (GEIS) en is onderdeel van het Ruimtelijk voorstel van de Provincies Gelderland en Utrecht.

Het ontwikkelperspectief NOVEX Arnhem Nijmegen Foodvalley is opgebouwd langs drie hoofdopgaven: • Realiseren van een schaalsprong in verstedelijking met oog voor leefomgeving. • Realiseren van natuurherstel en een robuust watersysteem. • Realiseren van een transitie in het landelijk gebied. Eind 2023 is het NOVEX-Ontwikkelperspectief opgesteld voor onze regio en vastgesteld door de Colleges van burgemeesters en wethouders in de GMR en FV. In de NOVEX uitvoeringsagenda staan de maatregelen die nodig zijn om de gemeentelijke opgaven te realiseren. Over een deel van deze maatregelen zijn al afspraken met elkaar gemaakt (Bestuurlijke afspraken verstedelijking in 2022). Over een deel van deze maatregelen moeten nog nadere afspraken worden gemaakt. Dit gebeurt in de NOVEX uitvoeringsagenda. Dit is een gezamenlijke agenda van Rijk, provincies, regio’s en waterschappen. De uitvoeringsagenda wordt in 2024 opgesteld. Gebiedsprogramma Liemers In de Liemers zijn vanuit de verstedelijkingsstrategie (nu NOVEX) in een gebiedsprogramma doelen vertaald naar concrete acties/ maatregelen met een prioritering. Hierin wordt duidelijk welke acties/ maatregelen er op korte termijn worden opgepakt en welke meer op de lange termijn. In 2024 ligt de prioriteit bij het onderzoeken van de mogelijkheden voor woningbouw in de spoorzones (Westervoort, Duiven, Zevenaar en Didam).

Dit is nodig om de toekomstige woningbouwopgave tot 2040 te kunnen uitvoeren (inbreiding zoveel mogelijk boven uitbreiding). Daarnaast ligt er een ambitie om de groenblauwe gebieden en structuren binnen en buiten de stedelijke zone te versterken en deze nog meer met elkaar verbinden. Hiermee moeten de landschapswaarden overal in de stedelijke zone nabij zijn en kunnen bijdragen aan een goed woon- en leefklimaat, de energietransitie, klimaatadaptatie, biodiversiteit en gezondheid. Specifiek voor het Broek wordt ingezet op versterking van de landschapsstructuren, groenblauw in combinatie met een vitale en toekomstbestendige landbouwsector en een aanpak droogte. Daartoe onderscheiden we in de Liemers in grote lijnen 3 zones: • Het Liemers Broek (zone boven de A12) à aanpak via VLGG. • De Stedenband (Westervoort-Didam) à aanpak via NOVEX. • Het buitendijksgebied (van Spijk tot Doesburg) à aanpak via IRM en PAGW

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

39

40

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

3.2 Wat willen we bereiken? Programmadoel In Westervoort is het goed leven, wonen en werken. De gemeente werkt aan een aantrekkelijke werk-, woon- en leefomgeving die toekomstgericht en duurzaam is. Er is ruimte voor gerichte ontwikkeling, initiatief en innovatie. Toelichting De gemeente wil de bestaande economische structuur behouden en versterken op zowel de bedrijventerreinen als in de winkelgebieden. Het behoud en uitbreiding van de lokale en regionale werkgelegenheid en het voorzieningenniveau is belangrijk. Voor een goed ondernemings-en vestigingsklimaat zijn duurzaamheid en bereikbaarheid van Westervoort belangrijke randvoorwaarden. Een aantrekkelijke en duurzame leefomgeving in de gemeente is belangrijk. Hierbij gaat het in de basis om schoon, heel, veilig en gezond. De nadruk ligt op behoud en verbetering van de bestaande kwaliteit van de leefomgeving en het daarbij passende voorzieningenniveau, het benutten van bestaande (natuur-)waarden en een (aanvullend) woonaanbod dat is gericht op maatschappelijke ontwikkelingen en behoefte. De gemeente stimuleert en faciliteert en is hiervoor uitnodigend naar bewoners, ondernemers en bedrijven, bezoekers en andere partners in vele samenwerkingsverbanden binnen en buiten Westervoort. Daarbij heeft de gemeente een verbindende rol en is zich bewust van bestaande waarden, kwaliteiten en potenties van Westervoort.

Hoofddoelen Daarom zet de gemeente in op: • Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. • Het versterken van goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. • Het implementeren van nieuwe wetgeving die op de gemeente afkomt.

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

41

3.3 Wat gaan we daarvoor doen? De wensen en de speerpunten in dit programma sluiten goed aan bij de opgaven uit het collegeakkoord. A. Het waarborgen van een aantrekkelijke en duurzame fysieke leefomgeving. Dit zijn de speerpunten: 3.A.1 Doel

Toelichting

Risico’s

Planning

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw De omvang en kwaliteit van de woningvoorraad in Westervoort sluit aan bij de behoefte, initiatieven en ontwikkelingen in de samenleving. Dit draagt bij aan het behouden van een aantrekkelijke en duurzame leef- en woonomgeving. Met het vaststellen van de Woonvisie 2021-2030 heeft de gemeente weer een actievere en proactieve houding gekregen in de uitvoering van het gemeentelijk woonbeleid. De noodzaak voor deze houding is inmiddels via de Nationale Woon en Bouwagenda, het programma een duurzaam thuis en de nieuwe Woondeals ook op rijks, provinciaal en regioniveau vorm gekregen voor het langer zelfstandig thuis wonen, de grote (betaalbare) woningbouwopgave, de grote druk op de woningmarkt, de verduurzaming van de bestaande woningvoorraad, de toenemende regionale samenwerking en taken, een actievere rol richting woningbouwcorporaties en een aantal urgente vragen binnen het taakveld wonen, bevestigd. In de Woonvisie is een groot aantal doelen voor de komende jaren benoemd. Deze zijn na de evaluatie van de Woonagenda 2021-2022 voor de jaren 2023-2024 concreet gemaakt in de Woonagenda 2023-2024. Voor de jaren 2025-2026 zal op basis van de Woonvisie en nieuw Rijksbeleid een nieuwe Woonagenda worden opgesteld. Om aan de grote behoefte aan woningen te kunnen gaan voldoen moet de voor woningbouw ingezette versnelling worden doorgezet.

Daarvoor zijn zowel de al bekende inbreidingslocaties als het Centrum en Westervoort-Noord hard nodig. De gemeente wil de juiste woningen realiseren rekening houdend met de geconstateerde woningbehoefte en met doorstroming uit de bestaande voorraad. Er worden gesteld op het gebied van betaalbaarheid, energie, duurzaamheid, klimaatadaptatie en levensloopbestendigheid. Met de Woondeal 2023 is geconstateerd dat er voor de regio nog een grotere woningbehoefte is dan tot nu toe berekend. Dit betekent dat er dus met blijvende prioriteit uitvoering gegeven moet worden aan woningbouw op de nu bekende locaties en dat er nog ruimte is om de komende jaren te zoeken naar aanvullende locaties. Onvoldoende kunnen inzetten op monitoring, continuering van gemaakte afspraken, inzet op beleid en of woningbouwprojecten. Bij woningbouwlocaties specifiek zijn er in algemene zin risico’s als: onrendabele toppen, netcongestie, het niet kunnen vinden van personeel voor met name specialistische functies, afhankelijkheid ontwikkelaar (bij locaties waar we faciliterende rol hebben), stikstof, gerechtelijke uitspraken, doorlooptijd beroepsprocedures Raad van State etcetera. Verder is het uitblijven van de noodzakelijke besluiten een procesrisico om voldoende woningen op tijd te kunnen realiseren.

Het beleid is daardoor onvoldoende effectief of woningbouwprojecten en/of de realisatie van woningen en de woonagenda schuift daardoor op in de tijd. Uitvoering geven aan de Woonvisie 2021, de Woonagenda en de Woondeal 2023, waaronder de woningbouw (huidige korte termijn plannen voor de komende twee tot vier jaar). De Woonvisie en woningbouw zijn gecombineerd met de Woondeal 2023 meerjarige processen die de komende jaren blijvend om grote inzet vragen. Voor de middellange termijn start deze raadsperiode de visievorming voor mogelijke nieuwe woningbouwlocaties op basis van de nieuwste prognose cijfers.

42

3.A.1 Financiën

Participatie

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

Uitvoeren Woonvisie/ Versnellen woningbouw Voor de uitvoering van dit speerpunt is met de voorjaarsnota 2021 gelet op de ambities uit de nieuwe Woonvisie, de Woonagenda en de Woondeal meerjarig extra middelen aan extern advies-, onderzoek, ondersteuning of facilitering van initiatieven structureel € 15.000 per jaar opgenomen. Dit bedrag wordt met ingang van 2025 structureel verhoogd met € 6.000 tot € 21.000. Voor de uitvoering urgentie, bezwaar en beroep van onze Huisvestingsverordening wordt met ingang van 2024 een andere kostenverdeling tussen corporaties en gemeenten. Zodat deze wat meer in balans is. Dit leidt tot een verhoging van het benodigde budget van € 6.000. Voor de woningbouw zijn de bestaande (extra) middelen vanuit de huidige ambtelijke formatie, de voorbereidingskredieten, grondexploitaties en anterieure overeenkomsten vooralsnog afdoende dekking. De Woonagenda met daarin opgenomen de actuele informatie per doel wordt 2 maal per jaar met de gemeenteraad gedeeld. Voor wat betreft woningbouw en verdere beleidsontwikkeling bepaalt de gemeente, afhankelijk van de situatie en de ontwikkeling hoe en in welke mate participatie wordt ingezet.

3.A.2 Doel Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

Ontwikkeling Westervoort Noord /Haalbaarheidsverplaatsing sportclubs Verplaatsing sportclubs en ontwikkeling Woningbouw in Westervoort-Noord. Op 6 maart 2023 heeft de gemeenteraad het plan van aanpak Westervoort Noord gewijzigd vastgesteld. In vervolg daarop zijn op 8 juni 2023 het communicatieen participatieplan en op 11 maart 2024 de kadernota (gewijzigd) vastgesteld. De gemeenteraad gaat nog voor de zomer 2024 de gebiedsvisie Westervoort-Noord behandelen. Aansluitend hierop wordt een stedenbouwkundig plan opgesteld. Na de definitieve locatiekeuze voor het nieuwe sportcomplex kunnen ook daar voor de plannen verder worden uitgewerkt. Voor het nieuwe sportpark wordt een locatie in het tussengebied gezocht. In de loop van 2024 zal duidelijk worden of hier een bestuurlijk gedragen oplossing wordt gevonden. Ondertussen wordt met de sportclubs gesproken over de financiële consequenties van de verhuizing. Belangrijkste risico’s voor de ontwikkeling van Westervoort-Noord zijn: 1. Locatiekeuze sport park en verwerving gronden 2. Financiële haalbaarheid 3. Ontwikkelingen op de woningmarkt 4. Verplaatsing Struyk-Verwo Vaststelling gebiedsvisie in Q2 Vaststelling Stedenbouwkundig plan Q4 2024/Q1 2025 Vaststelling bestemmingsplan/omgevingsplan Q3 2025 Omdat op dit moment nog geen sluitende grondexploitatie kan worden opgesteld is Woningbouwimpuls (WBI) subsidie aangevraagd en toegekend.

Bij het stedenbouwkundig plan zullen financiële scenario’s voor de uitvoering worden opgesteld. Aan college en raad zullen diverse scenario’s worden voorgelegd over de haalbaarheid van Westervoort Noord en/of delen daarvan en welke financiële consequenties deze hebben voor de gemeente zodat de raad een weloverwogen keuze kan maken voor het vervolgtraject. Volgens het participatieplan worden na de zomer 2024 diverse bijeenkomsten georganiseerd in het kader van het opstellen van het stedenbouwkundig plan.

B. Het versterken van een goed ondernemers- en vestigingsklimaat voor bedrijven. Dit zijn de speerpunten:

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

3.B.1 Doel

Toelichting

Herstructurering centrum Westervoort Westervoort wil een aantrekkelijke gemeente zijn voor ondernemers en de economische ontwikkeling in het winkelgebied stimuleren. Dit zorgt voor (het behoud van) werkgelegenheid en houdt het voorzieningenniveau voor inwoners in stand. Westervoort wil een aantrekkelijk centrum hebben voor de inwoners en woningbouw realiseren nabij het station. In 2021 is de Centrumvisie Westervoort opgesteld samen met stakeholders uit het centrum. In 2022 is deze visie uitgewerkt tot een schetsontwerp voor het winkelcentrum. De gemeenteraad is hierover geïnformeerd in juni 2022. In 2022 is het plan verder uitgewerkt met de eigenaar en de winkeliers. Gemeente en ontwikkelaar zijn de afstemming gestart over onder andere de woningbouw, ontsluiting, parkeren en de benodigde planologische procedure. In 2023 zijn de eerste winkels verhuisd binnen het centrumplan: bakkerij Koenen en de Hema zijn verhuisd naar het plein. Medio 2023 heeft de raad een programmaplan vastgesteld waarin de bredere opgaven van het centrum van Westervoort worden uitgewerkt. Het programmaplan voorziet in het uitvoeren van onderzoeken naar de openbare ruimte, het gemeentehuis en de Wyborgh. Ook is de omgevingsvergunning toegekend voor de verbouwing van de Lidl. In het najaar van 2023 is een subsidieaanvraag ingediend en toegekend vanuit de Impulsaanpak Winkelgebieden ter hoogte van € 2,6 miljoen.

De helft hiervan is voor de openbare ruimte, de andere helft voor de mogelijke transformatie van de leegstaande delen van het gemeentehuis. Begin 2024 heeft de gemeenteraad de kaders en uitgangspunten voor het centrumplan vastgesteld en de benodigde cofinanciering toegezegd voor de vernieuwing van de openbare ruimte. Ook heeft de gemeenteraad ingestemd met een verklaring van geen bedenkingen voor de omgevingsvergunning afwijkend van het bestemmingsplan voor de voorgenomen woningbouw in de Wyborgh. Met dit plan krijgt Westervoort weer een centrum waar bewoners zich thuis voelen, bezoekers welkom zijn en ondernemers een goede boterham kunnen (blijven) verdienen. Winkels worden meer gegroepeerd en beter gesitueerd, het winkeloppervlak neemt af, de leegstand neemt af of verdwijnt en er komen woningen bij.

Risico’s

Ook wil het college onderzoeken of de ambities voor de spoorzone uit de Verstedelijkingsstrategie Groene Metropoolregio Arnhem-Nijmegen nog meer kansen bieden voor het centrum. Uitgangspunt daarbij is dat de zoektocht naar aanvullende kansen niet ten koste gaat van de planning van het winkelcentrum. De gemeente is afhankelijk van derden. Denk hierbij aan vastgoedeigenaren en ondernemers, binnen de winkelgebieden. De gemeente is ook afhankelijk van de beschikbare ambtelijke capaciteit. De financiële situatie van de gemeente Westervoort is kwetsbaar. Hierdoor kan het op momenten moeilijker zijn om investeringen te doen. Dit kan risico’s geven voor het centrumplan. Voor de transformatie van de Wyborgh en de openbare ruimte zijn deze risico’s ondervangen. Met de afspraken over plankosten, de verkregen subsidie en de toezegging van cofinanciering voor de openbare ruimte is de inschatting dat er voldoende budget beschikbaar is om deze projecten uit te voeren. Voor de beoogde transformatie van het gemeentehuis worden deze risico’s goed gemonitord in 2024 en zo nodig getemporiseerd.

43

44

3.B.1 Planning

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

Herstructurering centrum Westervoort De meeste nieuwe winkels zullen in de loop van 2024 open gaan. Aanvang van de bouwwerkzaamheden voor de Lidl wordt verwacht medio 2024. Start van de woningbouw wordt niet verwacht voor 2025. De gemeente start in 2024 met het ontwerpproces en participatietraject voor de openbare ruimte. In 2025 kan het bestek worden opgesteld en kan er een aannemer geselecteerd worden waarna er eind 2025 gestart kan worden met de uitvoering openbare ruimte. Naast de transformatie van het winkelcentrum onderzoekt de gemeente ook wat de transformatiemogelijkheden zijn van de leegstaande delen van het gemeentehuis. Hierover volgt later in 2024 een update aan de gemeenteraad.

Financiën

In april van 2024 sluit de gemeente een samenwerkingsovereenkomst met de eigenaar van het winkelcentrum. Voor het centrum is een gebiedsexploitatie opgesteld. Eventuele baten uit de ontwikkeling van het centrum worden ingezet als dekking voor onderzoekskosten en plankosten. Dit is uitgewerkt in het programmaplan. De transformatie van de Wyborgh wordt uitgevoerd voor rekening en risico van de eigenaar. Voor de plankosten voor de transformatie van de Wyborgh zijn afspraken gemaakt met de eigenaar. Ook verkoopt de gemeente grond aan de eigenaar. Daarbij wordt uitgegaan van de kostendekkendheid van de vergoeding. In het najaar van 2023 is een subsidieaanvraag ingediend en toegekend vanuit de Impulsaanpak Winkelgebieden. Voor de openbare ruimte is er een subsidiebedrag beschikbaar ter hoogte van € 1,3 miljoen. Begin 2024 heeft de gemeenteraad de benodigde cofinanciering toegezegd voor de vernieuwing van de openbare ruimte. Hiermee is er voldoende budget om de openbare ruimte te transformeren. Het budget is taakstellend, bij tegenvallers wordt de scope van de plannen aangepast. Vanuit de subsidieaanvraag is de verwachting dat er op de transformatie van het gemeentehuis een onrendabele top zit die maar ten dele gedekt wordt vanuit de subsidie. Voor de gewenste transformatie van het gemeentehuis is daarom naar verwachting ook een investering vanuit de gemeente nodig.

Over de vorm en grootte van deze investering wordt naar verwachting in de loop van 2024 meer duidelijk. Voordat er keuzes worden gemaakt over investeringen in het gemeentehuis worden deze uiteraard voorgelegd aan de gemeenteraad.

Participatie

Er is nog geen zicht op financiële consequenties van eventuele ambities voor de spoorzone Westervoort. Voor de transformatie van De Wyborgh heeft de gemeente periodiek overleg met de ontwikkelaar en winkeliers. Voor de openbare ruimte stelt de gemeente een klankbordgroep samen om bewoners te betrekken. Het niveau van participeren is vastgesteld op ‘adviseren’. Gedurende het proces wordt onderzocht of het mogelijk is om voor onderdelen van de openbare ruimte, als een soort van pilot, bewoners te betrekken op een hoger niveau van participatie.

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

3.B.2 Doel

Toelichting

Risico’s

45

Duurzaamheid Doelstellingen per programmalijn zijn: • Energietransitie: 95% CO2 reductie in 2050 ten opzichte van 1990 en een CO2 neutrale elektriciteitsvoorziening in 2050. • Klimaatadaptatie: Klimaatbestendig en water robuust in 2050. • Circulariteit: 100% circulair in 2050 Het programma circulaire economie bestaat uit drie samenhangende programmalijnen: Energietransitie, Klimaatadaptatie en Circulariteit (grondstoffentransitie). Dwars door deze programmalijnen heen ontwikkelen we een integrale aanpak voor bedrijven(terreinen). Ondanks gemeentelijke participatie is een risico dat samenwerking tussen inwoners, bedrijven, onderwijs en overheid onvoldoende van de grond komt en er onvoldoende stappen gezet worden richting de programmadoelstellingen. Voor het behoud en versterking van draagvlak voor maatregelen en acties is consistente communicatie van belang. Zo hebben we de afgelopen jaren gezien dat met name landelijke ontwikkelingen enorme impact hebben op draagvlak en de afkalving hiervan. Daarnaast is het een risico dat er financiële druk ontstaat door het uitblijven van structurele middelen van het Rijk aan gemeenten en daardoor, onvoldoende continuïteit hebben op gemaakte afspraken, inzet op beleid, initiatieven en/of allianties, waardoor kansen of allianties verloren gaan.

Planning

Tot slot is netcongestie een issue dat een (realisatie) risico vormt voor projecten met betrekking tot onder andere grootschalige opwek, elektrificatie van zowel bedrijfsprocessen als – transport, aardgasvrij. De planning is meerjarig. Het speerpunt blijft de komende jaren in toenemende mate, stevige aandacht vragen. Wettelijke doelstellingen, ambitiedocumenten en onderliggende programmeringen moeten meer concrete activiteiten geven voor de komende 4 jaar en een programmering op hoofdlijnen richting 2050. Aandachtspunt hierbij is dat externe ontwikkelingen regelmatig leiden tot bijsturing van planningen. Dit vereist flexibiliteit in de programmering. Belangrijke actiepunten voor 2025: • Energietransitie: ◦ Res 2.0 ◦ Herijken capaciteitsraming ◦ Ontwerpen Integrale Visie op Duurzaamheid en monitoringsdashboard ◦ Vervolg aanpak energie armoede ◦ Uitvoeren Nationaal Isolatie Programma (NIP) • Circulariteit: ◦ Verduurzamen verenigingen & -evenementen ◦ Circulair inkoopbeleid ◦ Implementatie CROW monitor • Klimaatadaptatie: ◦ Beleidsontwikkeling Biodiversiteit ◦ Implementatie Landelijke Maatlat Klimaatadaptatie ◦ Opstellen en uitvoeren subsidieregeling Klimaatadaptatie ◦ Klimaat adaptief maken van o.a. Plein aan Korte Griet • Bedrijventerreinen ◦ Opstellen Plan van Aanpak voor de verduurzamingsopgave op de bedrijventerreinen (incl.

netcongestie en laadinfra voor zover dit binnen onze cirkel van controle ofinvloed ligt).

46

3.B.2 Financiën

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

Duurzaamheid Voor het de uitvoering van de programmalijn Energietransitie heeft uw raad in totaal en structureel € 82.000 procesgeld beschikbaar gesteld (exclusief bedrijfsvoeringskosten). Voor de uitvoering van de programmalijn Circulariteit heeft uw raad € 16.000/jaar procesgeld beschikbaar gesteld tot en met 2025 (exclusief bedrijfsvoeringskosten).

Participatie

3.B.3 Doel Toelichting

Risico’s

Planning

Financiën

Participatie

Voor de uitvoering van de programmalijn Klimaatadaptatie is totaal € 823.720 ter beschikking gesteld tot en met 2027. We kunnen de ambities voor alle de drie programmalijnen alleen realiseren met grote inzet en betrokkenheid van inwoners, bedrijven en maatschappelijke organisaties. Om hen actief te betrekken is communicatie & participatie in het ‘hart’ van het programma geplaatst. Hiertoe is een Communicatiestrategie, het beeldmerk en platform ’Samen1Nergie’ en een Participatie strategie ontwikkeld. Daarnaast werken we met ondernemersverenigingen samen om te komen tot een gedragen aanpak richting bedrijven(terreinen). Ook bereidt de gemeente samen met de klankbordgroep en juniorklankbordgroep nieuw beleid voor en haalt het nieuwe ideeën op en wordt er een stap gezet richting verenigingen en maatschappelijke organisaties. Liemerse ambassade Optimale regionale samenwerking tussen de Liemerse gemeenten met onderwijs en ondernemers. De Liemerse Ambassade wordt gezien als belangrijke organisatie, waar de gemeente samenwerkt met bedrijfsleven en onderwijs. De gemeente ziet graag dat dit de komende jaren wordt geïntensiveerd, onder meer als uitkomst van de evaluatie van de Liemerse Economische Visie (LEV) 2020-2023.

De Liemerse Ambassade gaat ook de komende jaren uitvoering geven aan het Actieplan LEV 2024-2026, samen met de gemeenten Westervoort, Duiven, Zevenaar, Doesburg en Montferland en met wederom als speerpunten logistiek, maakindustrie en vrijetijdseconomie inclusief retail. Daarnaast is de Liemerse Ambassade betrokken bij een verkenning van de landbouw in de Liemers en betrokken bij het LEADER-programma 2023-2027 voor de vijf Liemerse gemeenten. De Liemerse Ambassade geeft ook komende jaren uitvoering aan de Liemerse Economische Visie 2024-2026. Uit de evaluatie in 2023 is gebleken dat extra inspanningen nodig zijn om ondernemers en onderwijs beter aan te haken om de gezamenlijke doelstellingen te halen. De evaluatie van de Liemerse Economische Visie 2020-2023 heeft geleid tot een Actieplan voor de periode 2024-2026. De Liemerse Ambassade werkt dit actieplan in Q2 2024 uit tot een concreet Plan van Aanpak voor de periode tot en met 2026. In de programmabegroting staat voor de Liemerse Ambassade voor 2024 en verder een bedrag van jaarlijks € 15.000 opgenomen. Voor uitvoering van de Liemerse Economische Visie 2024-2026 staat een bedrag opgenomen van jaarlijks € 18.000. Daarnaast resteert over de periode 2020-2023 een bedrag van € 32.500. Projecten die door de Liemerse Ambassade worden opgepakt, komen veelal vanuit de samenleving en er wordt in gezamenlijkheid uitvoering aan gegeven.

Zoals het promoten van logistiek en vrijetijdseconomie, maar ook het LEADER-programma en de verkenning van de landbouw.

C. Het implementeren van nieuwe wetgeving, die op de gemeente afkomt. Dit zijn de speerpunten:

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

3.C.1 Doel Toelichting

Risico’s Planning Financiën

Participatie

47

Transitie naar een definitief omgevingsplan Een definitief omgevingsplan waarin alle gemeentelijke verordeningen, regels voor de fysieke leefomgeving en bestemmingsplan zijn opgenomen. Met de komst van de Omgevingswet zijn alle ruimtelijk relevante regels (regels voor de fysieke leefomgeving) opgenomen in één tijdelijk omgevingsplan. Op dit moment zijn deze “losse” ruimtelijke regels, zoals bestemmingsplannen, verordeningen etcetera nog op zichzelf staand, maar het doel is dat de losse onderdelen in één definitief omgevingsplan hun plek krijgen. Intern: ambtelijke capaciteit; extern: digitaal systeem (DSO) Definitief omgevingsplan inclusief een digitaal (landelijk werkend) systeem 2031. Tot en met 2025 dekt het budget vanuit de gemeentebegroting en de extra middelen die vanuit het rijk komen de noodzakelijk uitgaven. Daarna zal er extra budget beschikbaar moeten komen. Kennisgevingsplicht en motiveringsplicht.

48

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

3.4 Wensen/keuzemogelijkheden/overige activiteiten/investeringen 3.4.1 Extra inhuur voor verlenen omgevinsvergunningen In 2023 is ruim € 189.000 leges meer geïnd dan in de begroting (ook na wijziging) 2023 was opgenomen. Dit is te verklaren uit het feit dat er meerder grotere bouwwerken zijn vergund (o.a. woningbouw en appartementencomplex Klapstraat) dan was voorzien. Deze extra inkomsten zijn gerealiseerd met extra inhuur capaciteit. Voor 2024 voorziet de gemeente eveneens extra werkzaamheden in de voorbereidingen op de woningbouwlocaties Westervoort-Noord, De Wyborgh en de Nieuwhof waarvoor ook extra inhuur noodzakelijk zal zijn. De verwachting is dat er in de tweede helft van dit jaar aanvragen binnen zullen komen volgend uit deze ontwikkelingen. Met name zal dit leiden tot aanvragen om buitenplanse omgevingsplan activiteiten die vervolgens de bouwactiviteit mogelijk maakt. Om voldoende capaciteit op vergunningverlening te borgen om deze aanvragen te kunnen behandelen, is extra inhuur nodig. De bekostiging van deze extra inhuur € 40.000 incidenteel. 3.4.2 Extra capaciteit riolering Op dit moment huurt de gemeente capaciteit in om werkzaamheden op het gebied van riool uit te voeren.

De werkzaamheden zijn van permanente aard zoals het oplossen en afhandelen van rioolverstoppingen, toezicht houden op renovatie werkzaamheden, dagelijks beheer en onderhoud van het rioolsysteem, signaleren van problemen en verbeterpunten in het rioolsysteem, oplossen van calamiteiten en het aansturen van diverse uitvoeringspartijen. Omdat op de langere termijn inhuren duurder is en de kennis niet in de organisatie blijft moet er extra capaciteit in de organisatie worden geborgd. De kosten hiervoor bedragen € 80.000 per jaar en worden gedekt uit de voorziening riolering. 1/3 van de kosten komen volgens de verdeelsleutel ten laste van de gemeente Westervoort. De kosten worden verrekend in het rioolrecht. Al jaren is er sprake van een onderbezetting op het gebied van riolering. Hierdoor kunnen de taken niet voldoende worden uitgevoerd. Tot op heden heeft dit nog niet tot grote problemen geleid. Met alle nieuwe ontwikkelingen in de woningbouw en het complexer worden van het werkveld en ouder wordende arealen wordt voorzien dat de taken niet meer voldoende kunnen worden uitgevoerd. Om toekomstbestendig en robuust de taken uit te kunnen voeren dient er 1 fte aangevuld te worden op de huidige bezetting. Dit blijkt ook uit de formatiescan van rioned. Volgens die berekening is minimaal 3 FTE noodzakelijk als de gemeente maximaal regisserend werkt.

Indien de gemeente meer in eigen beheer uitvoert is er maximaal 5 FTE nodig. De huidige bezetting is 2 FTE. Deze extra kosten worden gedekt uit de voorziening riolering. De kosten bedragen € 80.000 per jaar. 1/3 van de kosten komen volgens de verdeelsleutel ten laste van de gemeente Westervoort. De kosten worden verrekend in het rioolrecht.

Voorjaarsnota Westervoort 2024 - Programma 3 Omgeving

49

3.5 Wat gaat het kosten?

2024 3A1 3A2

3B1 3B2 3B3 3C1

341 342

3511 3512 3513 3514 3515 3516 3516

Speerpunten: Uitvoeren woonvisie/ versnellen woningbouw Ontwikkeling Westervoort Noord / haalbaarheidsverplaatsing sportclubs Herstructurering centrum Westervoort Duurzaamheid Liemerse Ambassade Transitie naar een definitief omgevingsplan Totaal speerpunten Wensen/keuzes/ overige activiteiten: Extra inhuur voor verlenen omgevingsvergunningen Extra capaciteit riolering Totaal wensen/keuzes/overige activiteiten/investeringen Autonome ontwikkelingen: Aanbesteding onderhoud openbare verlichting Groot beton Onderhoud B25 Vervangen VRI Brugweg Onderhoud groen Mosterdhof Vervangen asfalt Lathumse Afweg Aanbrengen damwand de Waaij Dekking uit voorziening riolering Afvalinzameling Afvalstoffenheffing Totaal autonome ontwikkelingen Totaal programma 3

2025

2026

2027

2028

-6.000

-6.000

-6.000

-6.000

-6.000

-6.000

-6.000

-6.000

0

0

0

0

-209.325

-150.000 -2.567 -5.067 5.067 -188.000 188.000 -152.567

-2.567 -5.067 5.067 -188.000 188.000 -2.567

-2.567 -5.067 5.067 -188.000 188.000 -2.567

-2.567 -5.067 5.067 -188.000 188.000 -2.567

-216.825

-158.567

-8.567

-8.567

-8.567

32.500

32.500

-40.000 0 -40.000

-5.000 -30.000 -24.325 -150.000

3.5.1 Toelichting op de autonome ontwikkelingen 3.5.1.1 Aanbesteding onderhoud openbare verlichting Het contract voor het onderhoud op de openbare verlichting loopt dit jaar af. De drie Liemerse gemeenten gaan gezamenlijk de aanbesteding uitvoeren. De kosten voor de aanbesteding voor de gemeente Westervoort bedraagt € 5.000 incidenteel. 3.5.1.2 Groot betononderhoud B25, snelfietsroute brug over de Rivierweg Uit inspecties is gebleken dat de betonnen steunpunten van de brug flinke scheurvorming vertonen. Om grotere schade te voorkomen en de veiligheid te kunnen waarborgen is herstel nodig. Hiervoor is een bedrag van € 30.000 nodig. Dekking van dit bedrag binnen het beschikbare reguliere onderhoud budget is niet mogelijk. Voorgesteld wordt om incidenteel een bedrag van € 30.000 bij te ramen.