CConstaterende datWesterkwartier
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Raadsvergadering 11 november 2026, gemeente WesterkwartierBij agendapunt: Programmabegroting 2027 (Bespreekstuk)34.560 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 4

 We nemen deel aan het programma Kansen voor Kinderen, gericht op het versterken van de bestaanszekerheid in gezinnen door in te zetten op een passend en betrouwbaar systeem van dienstverlening rondom deze gezinnen. De bedoeling is om hiermee de cirkel tussen generaties van armoede te doorbreken. De vraag wat gezinnen zelf zeggen nodig te hebben staat daarin centraal. Financiering vindt deels plaats vanuit NPG en deels vanuit Nij Begun. Doel: Verminderen laaggeletterdheid We zien de aanpak van laaggeletterdheid als één van de sleutels tot het verbeteren van welzijn en het verminderen van armoede. We willen de komende collegeperiode blijven inzetten op het bereiken van deze inwoners. Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Verbetering van de taalvaardigheid van onze inwoners  We voeren het plan van aanpak Laaggeletterdheid arbeidsmarktregio Groningen 2026-2030 uit. We financieren taalcoördinatoren en taalhuizen in onze gemeente en ontwikkelen activiteiten rondom de nationale week van lezen & schrijven en de week van de taal. Ook subsidiëren we Biblionet om in de gemeente Informatiepunten Digitale Overheid aan te bieden. 33 Doel: Voldoen aan de opgaven die door het Rijk worden gesteld op het gebied van vluchtelingenopvang Wij nemen onze verantwoordelijkheid voor mensen die huis en haard moeten verlaten.

Als er naar rato verdeeld moet worden, dan houden we ons aan die afspraken. We zetten in op goede integratie in de dorpen. Daarbij is draagkracht van de samenleving belangrijk. Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Voorzien in de opgave voor opvang van vluchtelingen  Binnen het programma Migratie zetten we ons in voor de verschillende opgaven met betrekking tot nieuwkomers. Wij zetten ons in voor het behalen van onze taakstelling van te huisvesten en in te burgeren vergunninghouders (zie ook programma 8). De taakstelling wordt halfjaarlijks vastgesteld en blijft de komende jaren relatief hoog. We blijven opvang bieden aan Oekraïense vluchtelingen. We vangen 410 mensen op in 4 verschillende locaties. Er wordt in 2027 uitvoering gegeven aan de vastgestelde toekomstvisie Oekraïne opvang. Hiermee wordt de Oekraïne opvang toekomstbestendig ingericht. Het college wil gaan voldoen aan de spreidingswet. Westerkwartier moet daarvoor 345 mensen opvangen. In 2027 wordt daarvoor nieuwkomersbeleid van asiel tot integratie uitgewerkt. Dit zijn de belangrijkste overige activiteiten die we uitvoeren In het kader van dit programma voeren we ook de volgende activiteiten uit:  We geven uitvoering aan de wettelijke taken binnen het sociaal domein, zoals de Jeugdwet, Wmo, Participatiewet, Wet Schuldhulpverlening, Wet inburgering en Wet kinderopvang.

De uitvoering doen wij op een integrale wijze waarbij de inwoner centraal staat.  We hebben een contract voor basisondersteuning met Sociaal Werk de Schans die daarmee een belangrijke samenwerkingspartner in het sociaal domein is. De Schans geeft op integrale wijze uitvoering aan het welzijnswerk in de brede zin. Dit in nauwe samenwerking met inwoners, vrijwilligers(organisaties) en andere betrokken professionals. Het werk van de Schans bestaat onder meer uit buurtwerk en individuele preventieve ondersteuning. Hieronder vallen ook het maatschappelijk werk, ouderenwerk, jeugd- en jongerenwerk, onafhankelijke cliëntondersteuning en mantelzorg.  We hebben contracten voor begeleiding Wmo en lichte jeugdhulp, hulp bij het huishouden en via de RIGG hebben we regionaal contracten voor Jeugdhulp.  Aanpak huiselijk geweld en kindermishandeling.  Wmo-vervoer. Het huidige contract voor Wmo-vervoer loopt af in 2027. Vanuit de aanbestedingsprocedure in 2026/2027 moet medio 2027 een nieuw vervoerscontract gaan lopen.  Uitvoering toezicht en handhaving op grond van de Wet kinderopvang om kwaliteit kinderopvang te waarborgen.  Subsidiëren van passende laagdrempelige, lichte en algemene voorzieningen op het gebied van zorg, ondersteuning, armoede en preventie.  Versterken van de sociale basis door o.a.

in te zetten op vrijwilligerswerk, mantelzorgondersteuning, inloopvoorzieningen, eenzaamheid en inclusie en daarbij aan te sluiten bij de behoefte en initiatieven in de dorpen. Dit gaat het kosten 6. Sociaal domein | Rekening | Begr. 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten programma 6 | 41.361 | 40.729 | 36.633 | 37.146 | 37.248 | 37.315 Lasten programma 6 | 121.604 | 121.344 | 117.305 | 112.192 | 109.078 | 109.033 Totaal saldo van baten en lasten | 80.244 | 80.615 | 80.672 | 75.047 | 71.830 | 71.718 Onttrekkingen reserves | 2.842 | 1.362 | 266 | - | - | - Toevoegingen reserves | 3.098 | 31 | - | - | - | - Totaal resultaat na mutatie reserves | 80.500 | 79.284 | 80.406 | 75.047 | 71.830 | 71.718 Toelichting op verschillen begroting 2027 en begroting 2026 Het resultaat van dit programma kent een uitzetting van 1,3 miljoen. 34 35 Programma 7: Volksgezondheid en milieu Dit programma omvat het beleid en maatregelen gericht op de gezondheid van de bevolking als geheel. Hieronder vallen onder andere jeugd- en publieke gezondheidszorg, OGGz-taken, en verslavingspreventie. Het programma omvat eveneens de zorg van de gemeente voor het milieu, de afvalinzameling, rioleringszorg, de bodemdaling, schade als gevolg van aardgaswinning en duurzaamheid.

Enerzijds betreft het milieugevolgen, zoals geluidhinder, slechte luchtkwaliteit, geuroverlast, schade aan de natuur en bodemverontreiniging. Anderzijds gaat het over de rol van de gemeente in de regionale en lokale klimaatproblematiek. Ook de begraafplaatsen zijn onderdeel van dit programma. Dit is onze beleidscontext Voor dit programma zijn de volgende beleidskaders van toepassing: 1. Regioplan Gezond Groningen (spuk IZA) (2024) 2. Watertakenplan (2020) 3. Duurzaamheidsbeleid 2025-2030 (2020) 4. Warmteprogramma Westerkwartier 2026-2035 (2026) 5. Klimaatadaptatieplan (2021) 6. Nota begraafplaatsenbeleid 2022 t/m 2026 (2021) 7. Afvalbeleidsplan (2025) Dit zijn onze bestuurlijke prioriteiten in 2027 Hieronder staan de doelen die we in het kader van dit programma willen bereiken, met daarbij de resultaten die we willen realiseren en activiteiten die we daarvoor in 2027 gaan uitvoeren. Taakvelden 7.1 Volksgezondheid 7.2 Riolering 7.3 Afvalinzameling 7.4 Milieu en klimaat 7.5 Begraafplaatsen Portefeuillehouders  Alex Steenbergen  Bé Schollema 36 Doel: Meer gezonde jaren voor onze inwoners Gezondere gemeente betekent gezonde inwoners. Door middel van een gezonde leefomgeving wordt de gezondheid en een gezonde leefstijl van alle inwoners bevorderd.

Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Een gezonde toekomst voor kinderen en volwassenen  We stellen een nota Gezondheidsbeleid op.  We zetten uitvoering op programma's door de GGD Groningen voort en werken aan nieuwe regionale strategische bestuursagenda voor de GGD Groningen. Samen met de andere Groninger gemeenten geven we uitvoering aan het Integraal Zorgakkoord (IZA) met het doel om de zorg betaalbaar te houden en in te zetten op verbinding tussen de medische en sociale keten (SPUK IZA). Het budget is door het Rijk verdeeld per zorgkantoor regio (in Groningen gelijk aan de provinciegrenzen). Gemeente Groningen is mandaatgemeente voor het beheer van het budget. Er is een regioplan ontwikkeld waarin de doelen staan waar we aan willen werken. In het Uitvoeringsplan IZA (DIN IZA) staat hoe we de doelen gaat realiseren.  Zowel lokaal als in regionaal verband geven we uitvoering aan het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Vanuit het AZWA zetten we gezamenlijk met het medisch domein en welzijn, via basisfunctionaliteiten en de basisinfrastructuur, in op verschillende leefgebieden: Mentale Gezondheid, Vitaal ouder worden/ouderen, Leefstijl, Kansrijk opgroeien en Gezondheidsachterstanden verminderen en voorkomen. Hiervoor wordt een regionale werkagenda opgesteld die lokaal bekrachtigd wordt.  We geven uitvoering aan suïcidepreventiebeleid.

Doel: Uitvoering geven aan de energietransitie In de komende periode gaan we verder met het uitvoeren van het duurzaamheidsbeleid dat in de afgelopen periode is vastgesteld. Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Behalen doelstellingen RES  In 2027 blijven we stappen zetten om van 0,12 TWh naar 0,35 TWh opgewekte hernieuwbare elektriciteit te gaan. We werken verder aan de uitvoering van projecten in Noordhorn, Grootegast, Lutjegastermolenpolder, Oostwold, Zuidelijk Westerkwartier en andere projecten uit de RES 1.0.  We zetten expertise in voor begeleiding van RO-trajecten gericht op duurzame energieopwekking. Het gaat om bovengenoemde projecten, en om de noodzakelijke verzwaring van het elektriciteitsnet. 37  We blijven het gebruik van grote daken voor zonne-energie stimuleren, binnen de mogelijkheden van het overvolle stroomnet.  We dragen bij aan een goede inpassing van grootschalige ontwikkelingen in het energiesysteem, zoals nieuwe koppelstations, hoogspanningstracés en waterstofleidingen. Verduurzaming gemeentelijk vastgoed  Waar nodig zijn er nieuwe energielabels toegekend. We monitoren en analyseren de besparingen van tranche 1. Bij tranche 2 gaan we de lopende onderzoeken afronden.

Doel: Stimuleren van het toekomstbestendig maken van bestaande woningen We willen inwoners de ruimte geven om te investeren in energiebesparingen en duurzaam wonen door middel van een revolverend fonds. Regelingen moeten toegankelijk zijn en we willen inwoners hierbij ondersteunen. Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Toekomstbestendig en duurzaam wonen voor iedereen  We voeren een aanpak uit om inwoners te ondersteunen bij verduurzaming van hun woning. We integreren daarin de aanpak vanuit Nij Begun en de middelen voor energiearmoede en het Nationaal Isolatieprogramma (NIP).  We onderzoeken diverse projecten voor collectieve warmte en de mogelijke uitbreiding en het toekomstbestendiger maken van het warmtenet in Marum.  We ondersteunen inwonersinitiatieven voor het opzetten van energiecoöperaties en het uitvoeren van projecten.  We geven uitvoering aan het in 2026 vastgestelde Warmteprogramma.  We maken de koppeling tussen ons eigen Warmteprogramma en het verduurzamingsprogramma van de woningcorporatie. Daarin maken we de connectie met de particuliere woningvoorraad (zoals gemengd bezit van corporatie- en particuliere woningen en aanpak energiearmoede). Doel: Komen tot een circulair en betaalbaar afvalbeleid In de komende periode gaan we verder met het uitvoeren van het duurzaamheidsbeleid dat in de afgelopen periode is vastgesteld.

We zetten in op duurzame innovatie en korte ketens met circulariteit als uitgangspunt. Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Een circulair en duurzaam afvalbeleid  Voor het behalen van de landelijke VANG-doelstelling (Van Afval Naar Grondstoffen) en om een impuls te geven aan de circulaire economie over het onderdeel afval is een afvalbeleidsplan en een uitvoeringsprogramma vastgesteld in 2025. Met het afvalbeleidsplan 2025- 2030 dragen we bij aan een circulair Nederland.  Wij implementeren het nieuwe afval uitvoeringsprogramma. 38  In 2027 wordt het plan nieuw grondstoffencentrum nader uitgewerkt, inclusief de beheersvorm en zal gestart worden met de realisatiefase.  In 2027 wordt een plan gemaakt voor de toekomstige mogelijkheden van de huidige milieustraat als deze wordt gesloten.  Wij nemen stappen om de afvalinzameling accuraat te laten verlopen en de inwoners bewuster te maken. Hiertoe communiceren wij actief naar onze inwoners met onze gebruikelijke communicatiekanalen en zetten wij de afvalcoaches in.  In 2027 wordt een start gemaakt met de implementatie van de doorontwikkeling van huis- aan huisinzameling.  In de openbare ruimte zullen bij nieuwe hoogbouw ondergrondse verzamelcontainers worden geplaatst en worden bestaande verzamelcontainers waar nodig vervangen worden.

Doel: Opkomen voor belangen van inwoners rondom gaswinning en aardbevingen We maken ons sterk voor de belangen van inwoners en een correctie afhandeling van schademeldingen. Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen Goede afhandeling van schade en goede vertegenwoordiging van onze inwoners t.a.v. gaswinning en aardbevingen  We participeren in het omgevingstraject rondom de gasopslag in Grijpskerk/Norg en zetten in op een monitoringsnetwerk, een simpele en goed toegankelijke schadeafhandeling en een investeringsagenda.  We dragen actief bij aan de uitwerking van de maatregelen die genoemd staan in Nij Begun, de kabinetsreactie op de parlementaire enquête. Dit zijn de belangrijkste overige activiteiten die we uitvoeren In het kader van dit programma voeren we ook de volgende activiteiten uit:  | Openbare geestelijke gezondheidszorg (Oggz): hulp aan mensen met onbegrepen gedrag, die ondanks soms zware problemen niet zelfstandig of vrijwillig hulp zoeken.  | Begraven en begraafplaatsadministratie. We verzorgen de begrafenissen op de gemeentelijke begraafplaatsen plus de daarbij horende administratie.  | We gaan verder met het klimaatbestendig inrichtten van onze openbare ruimte. Waar nodig zullen we aanpassingen doen aan ons bestaande watersysteem (riolering en oppervlaktewater).

 | We blijven in de regio actief samenwerken met andere partijen om te voldoen aan de doelstellingen uit het DPRA om Nederland in 2050 klimaat robuust te hebben ingericht. Dit gaat het kosten 7.Volksgezondheid en milieu | Rekening | Begr. 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten programma 7 | 22.754 | 25.164 | 23.851 | 23.097 | 23.143 | 23.307 Lasten programma 7 | 24.890 | 29.827 | 28.764 | 25.764 | 25.867 | 25.966 Totaal saldo van baten en lasten | 2.136 | 4.662 | 4.914 | 2.667 | 2.724 | 2.659 Onttrekkingen reserves | 888 | 971 | 7 | 7 | 7 | 7 Toevoegingen reserves | 754 | - | - | - | - | - Totaal resultaat na mutatie reserves | 2.001 | 3.692 | 4.907 | 2.660 | 2.717 | 2.652 Toelichting op verschillen begroting 202 | 7 en begroting 2026 Het resultaat van dit programma laat een uitzetting zien ten opzichte van de begroting van vorig jaar van € 1,2 miljoen. 39 40 Programma 8: Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing Het programma omvat de zorg en verantwoordelijkheid voor een goede ruimtelijke ontwikkeling en inrichting van de gemeente, zowel van de kernen als van het platteland. We zetten in op verdere ontwikkeling van onze ontwikkellocaties in de kernen.

Daartoe behoren het opstellen van planologische kaders en een goede ruimtelijke onderbouwing voor initiatieven uit de samenleving. Dit is onze beleidscontext Voor dit programma zijn de volgende beleidskaders van toepassing:  Omgevingsvisie (2022)  Omgevingsplan (tijdelijk) (2024)  Woonvisie 2020 – 2025 (2020)  Nota Grondbeleid 2024 – 2028 (2024)  Woonzorgvisie 2019-2025 (2019)  Centrumvisie Zuidhorn (2023)  Interprovinciale woondeal regio Groningen – Assen (2023)  Programmaplan Wonen (2024)  Masterplan Leek-Tolbert (2025)  Klimaatadaptatieplan (2021) Dit zijn onze bestuurlijke prioriteiten in 2027 Hieronder staan de doelen die we in het kader van dit programma willen bereiken, met daarbij de resultaten die we willen realiseren en activiteiten die we daarvoor in 2027 gaan uitvoeren. Doel: Passend woningaanbod voor iedereen: betaalbaar en duurzaam We voelen de huidige crisis op de woningmarkt. Om deze te beslechten hebben we de ambitie om boven op het vastgestelde woonakkoord van 250 huizen per jaar, de bouw van nog eens 150 extra huizen per jaar te faciliteren. We willen daarbij inzetten op vitalisering van het platteland en verbetering van leefbaarheid en woonkwaliteit. We onderzoeken of en hoe we ruimte kunnen geven aan plattelandswoningen, met duurzaamheid, innovatie en samenwerking als sleutelwoorden.

Dit willen we realiseren Dit gaan we ervoor doen De realisatie van 1.600 woningen in de periode 2023 t/m 2026.  We werken binnen het Programma Woningbouw aan: - De ontwikkeling van de locaties uit de diverse woonplannen. We bereiden – binnen de kaders van het Programma Woningbouw – samen met private ontwikkelaars of in eigen beheer plannen voor woningbouw voor. Taakvelden 8.1 Ruimtelijke ordening 8.2 Grondexploitatie 8.3 Wonen en bouwen Portefeuillehouders  Hans Haze  Alex Steenbergen 41 - Een prioritering, planning en een planvoorraad van de diverse ontwikkellocaties en projecten voor de komende jaren. - Het versnellen van de realisatie van bestaande projecten.  We geven uitvoering aan het Masterplan Leek-Tolbert. We doen hierbinnen onderzoek en voorbereiding op de ontwikkeling van diverse woningbouwlocaties in het plan. Een passend woningaanbod voor alle doelgroepen  Binnen de woningbouwplannen die voortkomen uit de opgestelde woonplannen voor alle dorpen, zetten we in op een gewogen programmering sociale huur, betaalbare koop en vrije sector afhankelijk van de concrete behoefte en mogelijkheden per locatie.  De uitvoering van het programma ‘Een thuis voor iedereen' loopt gedeeltelijk via de samenwerkingsstructuur van de koplopersregio Groningen.

 De uitkomsten van het provinciaal/regionaal woonbehoefteonderzoek, het provinciale woonzorgonderzoek en de fair share afspraken vertalen we naar een volkshuisvestingsprogramma en een gemeentelijke huisvestingsverordening.  Met de woningcorporatie maken wij prestatieafspraken over onder meer de thema's doelgroepen, woningvoorraad en beschikbaarheid.  We voldoen aan de jaarlijkse taakstelling t.a.v. de huisvesting van statushouders. Met de woningcorporatie maken we afspraken om onze taakstelling zoveel mogelijk te behalen door inzet van sociale huurwoningen. We zetten ons in om de tijdelijke oplossingen om te zetten naar robuuste, structurele oplossingen. Dit zijn de belangrijkste overige activiteiten die we uitvoeren In het kader van dit programma voeren we ook de volgende activiteiten uit:  In het door de raad in juni 2025 vastgestelde Masterplan Leek-Tolbert staan zeven prioritaire gebieden. We voeren in 2027 de volgende activiteiten uit die allen leiden tot afzonderlijke besluitvorming (deze activiteiten raken ook andere programma’s): 1. Infrastructuur: we doen onderzoek naar een rondweg en parallelstructuur bij de A7; 2. Nieuwe bedrijfslocatie: we onderzoeken de uitbreiding van de economische zone bij de A7 inclusief een circulair bedrijventerrein en grondstoffencentrum; 3.

Verbeteren leefbaarheid/ binnenstedelijke bedrijfslocatie: we doen een eerste verkenning of visievorming. 4. Campus Rodenburg: We willen een definitief stedenbouwkundig plan vast laten stellen; de bouw van de multifunctionele accommodatie en de fitness aanbesteden; programma van eisen en een voorlopig ontwerp van de nieuwbouw van de school vaststellen en het sportpark bouwrijp opleveren. 5. | Woningbouw vrijkomende locaties RSG De Borgen: we stellen een gebiedsvisie op voor de groene ontwikkelzone Lindensteinlaan en zetten stappen in de uitvoering daarvan. 6. | Uitbreiding Woningbouw Leek-West: we doen onderzoek naar de haalbaarheid. 7. | Revitalisering Centrum: we werken aan een uitwerking van de visie voor het centrum van Leek.  We werken voor het Masterplan aan de financiële haalbaarheid, de organisatie en de integraliteit door middel van een programma-aanpak en door regionale samenwerking o.a. in het samenwerkingsverband Masterplan Regiocentra.  We maken voor het Programma Woningbouw inzichtelijk wat de financiële effecten zijn van de uitvoering daarvan, de te maken keuzes daarin en de benodigde organisatie om onze ambities zo goed mogelijk te kunnen behalen.  We werken verder aan het gebiedsdekkende Omgevingsplan | , in overeenstemming met het transitieplan.

Daarbij zetten we in op het gefaseerd omzetten van bestaande bestemmingsplannen naar het nieuwe stelsel, het actualiseren | en harmoniseren van regels, het inrichten van het Digitaal Stelstel Omgevingswet (DSO | ).  We begeleiden ruimtelijke procedures, maken lopende bestemmingsplannen af, verlenen omgevingsvergunningen en helpen onze inwoners en ondernemers zo goed mogelijk binnen de kaders van de Omgevingswet.  We werken integraal samen aan een plan van aanpak voor de huisvesting van kwetsbare inwoners en spoedzoekers. We brengen de omvang van de opgave in beeld, monitoren dit en richten ons op het realiseren van aanvullende (tijdelijke) woonoplossingen voor deze doelgroepen.  We werken in 2027 verder aan een herziening van onze Omgevingsvisie. Dit gaat het kosten 8. Volkshuisvest., ruimtelijke ord. en | Rekening | Begr. 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting sted. vern (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz.

| 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten programma 8 | 4.256 | 2.679 | 1.899 | 1.896 | 1.894 | 1.892 Lasten programma 8 | 6.610 | 11.394 | 8.015 | 8.160 | 8.401 | 8.428 Totaal saldo van baten en lasten | 2.354 | 8.715 | 6.116 | 6.264 | 6.507 | 6.536 Onttrekkingen reserves | 1.586 | 2.157 | - | - | - | - Toevoegingen reserves | 3.816 | 1.989 | - | - | - | - Totaal resultaat na mutatie reserves | 4.584 | 8.547 | 6.116 | 6.264 | 6.507 | 6.536 Toelichting op verschillen begroting 2027 en begroting 2026 Het resultaat van dit programma wijzigt met € 2,4 miljoen. 42 Algemene dekkingsmiddelen en overhead In dit onderdeel wordt een toelichting gegeven op lasten en baten die niet | Taakvelden rechtstreeks aan een programma zijn toe te | 0.3 | Beheer gebouwen/ gronden rekenen. Dit betreft de algemene | 0.4 | Overhead dekkingsmiddelen en de overhead. | 0.5 | Treasury 0.6 | Belastingen (OZB) 0.7 | Algemene uitkering 0.8 | Overige baten en lasten 0.9 | VPB Portefeuillehouders  | Ard van der Tuuk  | Alex Steenbergen Algemene dekkingsmiddelen Onderstaande tabel toont de begrote en gerealiseerde bedragen voor de verschillende onderdelen die onder algemene dekkingsmiddelen vallen. Onder de tabel volgt per onderdeel een toelichting.

Algemene dekkingsmiddelen | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (bedragen x € 1.000) Lokale heffingen (OZB) | 16.669 | 17.381 | 18.076 Gemeentefonds uitkering | 149.127 | 147.037 | 154.368 Dividend | 272 | 216 | 216 Saldo van de financieringsfunctie | 124 | 497 | 515 Heffing VPB | 38 | 50 | 50 Onvoorzien | 0 | 1 | 1 Totaal | 166.230 | 165.182 | 173.226 De Gemeentefondsuikering is in 2027 hoger ten opzichte van 2026 primair door met name een decentralisatieuitkering CDOKE van € 2,4 miljoen en loon- en prijscompensatie. Lokale heffingen, waarvan de besteding niet gebonden is Onder de lokale heffingen in het kader van de algemene dekkingsmiddelen worden alleen die heffingen verstaan waarvan de besteding niet gebonden is. Het gaat hierbij uitsluitend om de onroerendzaakbelastingen. Deze worden verwerkt op taakveld 0.6. De heffingen zoals afvalstoffenheffing en rioolheffing vallen hier niet onder, deze zijn opgenomen bij programma 7. De OZB stijgt als gevolg van indexatie met 2,1% . Op 9 juli 2025 heeft de raad motie M21 aangenomen waarin zij het college verzoekt tot het jaarlijks verhogen van de OZB met 2% om sport- en cultuuraccommodaties te kunnen verbeteren. Dit gedurende de periode 2026 – 2030.

OZB | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (bedragen x € 1.000) 43 OZB eigenaren woningen | 10.413 | 10.847 | 11.282 OZB gebruikers niet-woningen | 2.564 | 2.678 | 2.788 OZB eigenaren niet-woningen | 3.692 | 3.856 | 4.006 Totaal | 16.669 | 17.381 | 18.076 Gemeentefonds uitkering De gemeente ontvangt uit het gemeentefonds een uitkering van het Rijk. Het gemeentefonds bestaat uit drie onderdelen: de algemene uitkering (het deel waar de uitkeringsfactor invloed op heeft), de decentralisatie- en integratie-uitkeringen en de integratie-uitkering Sociaal domein. De verdeling is niet statisch, onderdelen van de integratie-uitkering Sociaal domein zijn overgeheveld naar de algemene uitkering. De algemene uitkeringen worden verwerkt op taakveld 0.7. Een meerjarig overzicht is opgenomen in de bijlagen. Gemeentefonds uitkering | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (bedragen x € 1.000) Algemene uitkering | 136.180 | 136.691 | 141.630 Decentralisatie uitkeringen | 3.267 | 1.056 | 3.187 Uitkering sociaal domein | 9.679 | 9.290 | 9.551 Subtotaal gemeentefonds uitkering | 149.127 | 147.037 | 154.368 De Algemene Uitkering stijgt vooral door loon-en prijscompensatie. De decentralisatie-uitkeringen zetten uit onder andere door een uitkering van 2,4 van voor klimaatmiddelen (CDOKE). Dividend Jaarlijks ontvangt de gemeente dividend uit hoofde van het bezit van aandelen.

Deze bate wordt verwerkt op taakveld 0.5. Dit kan als volgt worden gespecificeerd: Dividend | Rekening 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 (bedragen x € 1.000) BNG | 138 | 120 | 120 Enexis | 111 | 60 | 60 Omrin | 23 | 36 | 36 Totaal | 272 | 216 | 216 Saldo van de financieringsfunctie Het saldo van de financieringsfunctie wordt als volgt berekend: Doorberekende kapitaallasten naar de producten minus de rente van de lang- en kortlopende geldleningen, minus de rente op de bouwgrondexploitatie minus de afschrijvingen op de investeringen. De rentelasten worden verwerkt op taakveld 0.5. Heffing VPB Jaarlijks begroten we € 50.000 voor te betalen vennootschapsbelasting (VPB). 44 Vennootschapsbelasting | Rekening | Begr. | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten vennootschapsbelasting | - | - | - | - | - | - Lasten vennootschapsbelasting | -38 | 50 | 50 | 50 | 50 | 50 Saldo van baten en lasten | -38 | 50 | 50 | 50 | 50 | 50 Onvoorzien In het kader van scherper begroting is in de Perspectiefnota 2026-2029 deze post vervallen. Voorheen begroten we jaarlijks € 125.000. Wettelijk zijn we verplicht een post onvoorzien te hebben, de hoogte mag een gemeente zelf bepalen. | We begroten daarom structureel € 1.000. Onvoorzien | Rekening | Begr.

| Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten onvoorzien | - | - | - | - | - | - Lasten onvoorzien | - | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 Saldo van baten en lasten | - | 1 | 1 | 1 | 1 | 1 Overhead Overhead | Rekening | Begr. | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten overhead | 1.210 | 509 | 358 | 356 | 356 | 356 Lasten overhead | 32.422 | 33.763 | 34.742 | 35.041 | 33.247 | 34.384 Totaal saldo van baten en lasten | 31.212 | 33.255 | 34.384 | 34.685 | 32.890 | 34.027 Onttrekkingen reserves | 865 | 1.300 | 1.700 | 1.621 | 791 | 419 Toevoegingen reserves | 566 | 1.174 | 350 | 350 | 350 | - Totaal resultaat na mutatie reserves | 30.912 | 33.128 | 33.034 | 33.414 | 32.449 | 33.608 De overhead is apart zichtbaar op taakveld 0.4. De definitie van overhead is: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De overhead is als gevolg hiervan geen onderdeel meer van de programmalasten. In een aantal gevallen is het nodig overhead extracomptabel toe te rekenen, bijvoorbeeld bij de tarieven voor leges en heffingen.

Westerkwartier berekent de opslag overhead als het percentage (personeelslasten en inhuur overhead) gedeeld door (personeelslasten en inhuur alle taakvelden exclusief overhead). Het overheadpercentage 2027 is 32%. Dit gaat het kosten Algemene dekkingsmiddelen | Rekening | Begr. | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 45 (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz. | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten alg dekkingsmiddelen | 167.354 | 167.198 | 173.557 | 167.468 | 165.234 | 167.236 Lasten alg dekkingsmiddelen | 1.887 | 493 | 4.082 | 1.552 | 1.869 | 2.207 Totaal saldo van baten en lasten | -165.467 | -166.706 | -169.476 | -165.915 | -163.365 | -165.029 Onttrekkingen reserves | 11.124 | 6.006 | 5.323 | - | - | - Toevoegingen reserves | 7.359 | 1.000 | - | - | - | - Totaal resultaat na mutatie | -169.231 | -171.712 | -174.799 | -165.915 | -163.365 | -165.029 reserves Het saldo overhead neemt toe met € 0,2 miljoen. (Begrotings)resultaat | Rekening | Begr. | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2026 (Bedragen x € 1.000) | 2025 | na wijz.

| 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Baten resultaat | - | 3.934 | 800 | 5.138 | 4.407 | 5.666 Lasten resultaat | 3.806 | 719 | - | - | - | - Saldo van het resultaat | 3.806 | -3.214 | -800 | -5.138 | -4.407 | -5.666 46 47 Paragrafen Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) en de Financiële verordening Gemeente Westerkwartier geeft aan welke paragrafen ten minste moeten worden opgenomen in de programmabegroting en jaarrekening. In de paragraaf wordt u integraal over een bepaald thema dat dwars door de programmabegroting en jaarrekening loopt, geïnformeerd. In de paragrafen staat belangrijke informatie om inzicht te krijgen in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. De gemeenteraad kan ervoor kiezen extra paragrafen toe te voegen wanneer een onderwerp om extra aandacht vraagt. In deze begroting is de paragraaf Novatec toegevoegd. In de begroting treft u de volgende paragrafen aan: A. Onderhoud kapitaalgoederen B. Financiering en uitzetting C. Bedrijfsvoering D. Verbonden partijen E. Grondbeleid F. Weerstandsvermogen en risicobeheersing G. Lokale heffingen H. Open overheid I. Novatec 48 Paragraaf A: Onderhoud kapitaalgoederen In de openbare ruimte bedoelen wij met kapitaalgoederen de wegen, wandel- en fietspaden, groen, bomen, speelvoorzieningen, riolering, water, straatmeubilair, verlichting, bruggen, enz.

Kortom alles wat we in de openbare ruimte zien. Deze paragraaf geeft inzicht in het beleidskader, de financiële onderbouwing en de activiteiten 2027 voor het onderhoud en vervanging van de kapitaalgoederen: 1. Wegen 2. Kunstwerken (bruggen en oeverconstructies) 3. Riolering en water 4. Groen 5. Gebouwen Wij werken continu aan het vergroten van het inzicht in de verwachte onderhouds- en vervangingsopgaven voor de komende jaren en voor de middellange en lange termijn. Naarmate dit inzicht verder wordt ontwikkeld, zal de paragraaf Kapitaalgoederen een steeds vollediger beeld geven van het beleid, de onderhoudsplannen, de benodigde investeringen en de bijbehorende financiële consequenties.

Kerncijfers per kapitaalgoed (aug 2026) Aantallen Wegen Lengte wegen Asfalt verharding Element verharding Beton verharding Totaal areaal wegen (523 ha) 1.780 km 2.753.899 m2 2.203.227 m2 272.066 m2 5.229.193 m2 Kunstwerken Beweegbare bruggen Bruggen en tunnels Specifieke objecten zoals kano- en vissteigers Kademuren en sluizen Walbeschoeiing 8 st 308 st 70 st 20 st 100 st Riolering Lengte vrijverval riool Lengte persleiding Aantal inspectieputten Aantal putten-kolken Aantal rioolgemalen Aantal drukrioolgemalen Aantal IBA’s 760 km 396 km 12.851 st 34.000 st 156 st 1.261 st 612 st Water Watergangen Vaarwegen (havens Niehove en Nienoord) 859 km 10.000 m2 Groen Bomen | 78.648 st Heesters, rozen, vaste planten | 300.805 m2 Hagen | 63.402 m2 Natuurlijke beplanting (bos en bosplantsoen) | 1.665.109 m2 Bermen | (442 ha) | 4.418.170 m2 Gazons | (205 ha) | 2.049.831 m2 Ecologisch gras | (104 ha) | 1.042.669 m2 Speeltoestellen | 1.253 st Sportvelden | 84 st Gemeentelijke begraafplaatsen | 27 st Gebouwen Gebouwen in eigendom gemeenten | 154 st De aantallen zijn voor deze begroting opnieuw geïnventariseerd. Beleidskader De eerder vastgestelde kwaliteitsvisie openbare ruimte 2021-2025 is eind 2025 afgelopen.

In verband met de coalitievorming en de voorbereiding van een nieuw collegeprogramma is ervoor gekozen de actualisatie van de integrale kwaliteitsvisie niet in 2025 va | st te stellen, maar ter afweging en besluitvorming voor te leggen aan de nieuwe raad en het nieuwe college. Jaarlijks worden de areaaluitbreidingen verwerkt en worden de exploitatiebudgetten volgens de index van de GWW (grond- weg- en waterbouw) geïndexeerd. Vastgesteld onderhoudsniveau De openbare ruimte wordt in het algemeen onderhouden volgens de kwaliteitsniveaus uit de Kwaliteitsvisie openbare ruimte 2021-2025. Dit houdt in dat de meeste onderdelen op basisniveau worden onderhouden, de verzorging in de woongebieden en het technisch o | nderhoud van de fietspaden op niveau hoog. Basisniveau houdt in dat wordt voldaan | aan de minimale criteria wat betreft veiligheid, uiterlijk en verantwoord onderhoud van de gemeentelijke eigendommen zonder kans op kapitaalvernietiging. Wegen Beleidskader De inspectie uit het voorjaar van 2026 is de basis voor het onderhoudsprogramma Wegen voor 2026 en 2027. Daarbij is inzichtelijk gemaakt welke investeringen er de komende 5 jaar nodig zijn om bestaande om de achterstanden weg te werken. 49 50 De verzorging van het vegen en onkruidbestrijding op verharding van de openbare ruimte is uitbesteed via een contract dat loopt van april 2025 tot april 2029.

Onderbouwing financiën Voor onderhoud infra wegen is een structureel bedrag van ruim € 2,0 miljoen (exclusief capaciteit) in de begroting opgenomen. Dit bedrag is gebaseerd op de in 2021 vastgestelde kwaliteitsvisie en wordt jaarlijks geïndexeerd ter dekking van prijsontwikkelingen en verhoogd als gevolg van areaaluitbreiding. Voor investeringen geldt dat voor reconstructies van wegen € 1,1 miljoen en voor vervanging van deklagen ook € 1,1 miljoen is opgenomen in de begroting 2027. Activiteiten 2027  Het technisch onderhoud van de wegen zal uitgevoerd worden volgens het meerjarenbeheersplan wegen. De verzorging (onkruidbestrijding op verharding, straatvegen, straatmeubilair) vindt plaats volgens de kwaliteitsnormen de in 2021 vastgestelde kwaliteitsvisie.  In 2027 zijn de volgende investeringen gepland op basis van de inspecties: - Kerkeweg Oostwold (asfalt) - Lindsteinlaan in Leek (asfalt) - Balmahuisterweg in Niehove (asfalt) - Teenstraweg Lauwerszijl (asfalt) Kunstwerken (bruggen en oeverconstructies) Beleidskader De kunstwerken worden onderhouden volgens het principe technisch (heel en veilig) en verzorging (schoon en netjes) zoals dit is verwoord in de kwaliteitsvisie openbare ruimte 2021-2025 en aan de hand van 2-jaarlijkse inspectie.

Onderbouwing financiën Voor onderhoud infra bruggen is een structureel bedrag van ruim € 0,3 miljoen (exclusief capaciteit) in de begroting opgenomen. Dit bedrag is gebaseerd op de in 2021 vastgestelde kwaliteitsvisie en wordt jaarlijks geïndexeerd ter dekking van prijsontwikkelingen en verhoogd als gevolg van areaaluitbreiding. Voor bruggen is een investeringsbudget van € 0,4 miljoen opgenomen. Activiteiten 2027  In 2027 wordt het onderhoud uitgevoerd op basis van de visuele inspectie van 2026. Vanuit die inspectie wordt ook bepaald welke bruggen moeten worden vervangen en of het bestaande budget toereikend is. Voor 2027 staat sowieso de vervangen van ongeveer 10 fiets- en voetgangersbruggen op de planning. Riolering en water Beleidskader In het watertakenplan (2020) staat hoe invulling wordt gegeven aan de drie zorgplichten: hemelwater, grondwater, afvalwater. In het klimaatadaptatieplan (2021) zijn maatregelen 51 opgenomen met als doel om de gemeente Westerkwartier ook in de toekomst bestand te houden tegen de te verwachten weerextremen: wateroverlast, droogte en hitte. Het watertakenplan is in 2020 vastgesteld en heeft een looptijd t/m 2025. In 2025 is het watertakenplan geactualiseerd voor 2026 en 2027. In 2027 zal geactualiseerde watertakenplan ter besluitvorming worden aangeboden.

Onderbouwing financiën  Via de rioolheffing brengt de gemeente kosten in rekening voor het beheer en onderhoud van het rioleringsstelsel bij de inwoners die zijn aangesloten op de riolering. Uitgangspunt daarbij is 100% kostendekking.  Voor 2027 staat in de begroting € 1,1 miljoen (exclusief capaciteit) opgenomen voor onderhoud aan het rioolstelstel en € 4,0 miljoen voor investeringen. Jaarlijks bij de tariefstelling voor het volgende jaar worden de budgetten geactualiseerd op basis van de uitgangspunten opgenomen in het vastgestelde watertakenplan. Activiteiten 2027  Er wordt uitvoering gegeven aan het maatregelplan uit het watertakenplan en de klimaatadaptatiestrategie. De rioleringszorg is nodig voor het duurzaam beschermen van volksgezondheid en milieu en het voorkomen van wateroverlast. Het algemene doel is vertaald naar het inzamelen en transporteren van afvalwater, hemelwater en grondwater. De werkzaamheden zijn gericht op het beheer en onderhoud van alle openbare rioleringen, bergbezinkbassins, putten en kolken en het bedienen en onderhouden van rioolgemalen en het drukrioolsysteem. Ook het baggeren van bij de gemeente in bezit zijnde watergangen en vijvers behoort hiertoe. Groen Beleidskader Het groenonderhoud wordt uitgevoerd volgens de Kwaliteitsvisie. Onderhoud van ons groen wordt in belangrijke mate uitgevoerd door onze eigen buitendienst.

Door middel van frequent schouwen en dagelijks toezicht wordt dit gecontroleerd. Bij het beheer en onderhoud van gemeentelijk groen wordt voldaan aan wettelijke kaders. Onderbouwing financiën Voor het onderhoud aan openbaar groen is € 1,1 miljoen (excl. capaciteit) opgenomen in de begroting. Dit bedrag wordt jaarlijks geïndexeerd en aangepast als gevolg van areaaluitbreiding. Activiteiten 2027  Het dagelijks onderhoud zoals maaien, onkruidbeheersing, bemesten en snoeien van het openbaar groen, sportvelden en speelvoorzieningen. Gebouwen Beleidskader De gemeente Westerkwartier is op dit moment eigenaar van 154 vastgoedobjecten. Het gaat naast onze eigen huisvestingslocaties om een gevarieerd palet van objecten zoals multifunctionele accommodaties, zwembaden, sportgebouwen, ruimten voor kinderopvang, musea, cultureel 52 erfgoed, woningen, etc. De financiële omvang van de vastgoedportefeuille vereist sturing en het maken van keuzes, waarbij fundamentele vragen moeten worden beantwoord zoals: waarom zijn wij eigenaar van het vastgoed, wat is het gewenste onderhoudsniveau en hoe gaan we om met eventuele huur- en verhuur? Daarnaast moet er worden geanticipeerd op wettelijke vraagstukken zoals de wet- en regelgeving rondom verduurzaming, verkoop en verhuur.

Onderbouwing financiën Het doel is het realiseren van een vastgoedportefeuille met een goed onderhouden en verduurzaamd slank vastgoedbestand. Om dit doel te kunnen realiseren is in de afgelopen periode gestart met, of uitvoering gegeven aan de volgende zaken:  Het actualiseren van de meerjarenonderhoudsplannen;  Het in kaart brengen en eventueel herstellen van achterstallig onderhoud;  Uitvoering geven aan het besluit van het college om bepaalde vastgoedobjecten te verkopen of over te dragen aan derden.  Het uitvoeren van een adviestraject verduurzamen vastgoed en het laten opstellen van (ontbrekende) energielabels en energiescans ten behoeve van de uitvoering Tranche 2;  Voorbereiden uitvoeringsplan verduurzamen vastgoedportefeuille Tranche 2;  Opstarten en in opdracht geven vervolgonderzoeken ten behoeve van het verduurzamen tranche 2.  Uitvoeren vervolgonderzoek en analyseren verduurzaming en (groot)onderhoud binnensportaccommodaties. Overeenkomstig de meerjarenonderhoudsplannen (MJOP) worden jaarlijks diverse onderhoudswerkzaamheden uitgevoerd om het onderhoudsniveau van de gebouwen op een gewenst niveau te houden. Het gemeentelijk vastgoed is ingedeeld in drie portefeuilles: de strategische portefeuille, de beleidsportefeuille en de verkoopportefeuille. De noemer is bepalend voor het onderhoudsniveau.

Vóór uitvoering van de geplande onderhoudswerkzaamheden wordt altijd gekeken naar de noodzaak van deze werkzaamheden. Voor het verduurzamen van het vastgoed worden uitvoeringsplannen opgesteld. De wettelijk vastgestelde en dus verplichte verduurzamingsmaatregelen zijn reeds uitgevoerd. Vanaf de herindeling maakt de gemeente voor eigen huisvesting gebruik van vier gemeentehuizen, acht buitendienstlocaties en drie locaties voor Novatec. Een aantal van deze gebouwen is oud en hebben achterstallig onderhoud, daarnaast is de gemeente verplicht deze gebouwen te verduurzamen. Doorgaan in de huidige vijftien gebouwen leidt tot een forse uitzetting van de begroting en een blijvend hoge CO2 uitstoot. In september 2021 en juli 2022 zijn daarom besluiten genomen om te komen tot toekomstbestendige duurzame huisvesting. Vanaf 2023 wordt gewerkt aan de voorbereiding, het ontwerp en vervolgens de realisatie van deze plannen Activiteiten 2027  Er wordt uitvoering gegeven aan de verduurzamingsplannen Tranche 2.  Actualiseren van het vastgoedbeleidsplan ‘Steengoed Westerkwartier’.  Uitvoering geven aan het besluit van het college om bepaalde vastgoedobjecten te verkopen of over te dragen aan derden.

 Uitvoering geven aan het geactualiseerde vastgoedbeleidsplan 'Steengoed Westerkwartier’ 53 Paragraaf B: Financiering In de financieringsparagraaf wordt aangegeven op welke wijze uitvoering wordt gegeven aan de treasuryfunctie en beheersing van de financiële risico’s. De Wet Financiering Decentrale Overheden (Fido) en de verordening artikel 212 geven kaders voor de uitoefening van de treasuryfunctie. In het treasurystatuut van de gemeente Westerkwartier wordt de landelijke regelgeving nader uitgewerkt. De inhoudelijke mandatering wordt nader geregeld in het zogenaamde mandaatbesluit. In deze paragraaf gaan we in op de onderdelen:  Gemeentefinanciering  Risicobeheer  EMU-saldo Gemeentefinanciering Het onderdeel gemeentefinanciering geeft ons inzicht in de gemeentelijke financieringspositie en de daarbij horende financieringsbehoefte. Om de treasuryfunctie naar behoren uit te kunnen voeren, is het tijdig, juist en volledig beschikbaar hebben van financiële informatie van wezenlijk belang. Renteontwikkeling De rente op de geld- en kapitaalmarkt wordt voornamelijk bepaald door het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB). De ECB verhoogd of verlaagd de rente met stappen van 0,25% en 0,50%. De ECB verlaagde de rente begin 2025 in meerdere stappen van 2,75% naar 2,00%. Deze ingezette koers was bedoeld om de economie te ondersteunen en de inflatie te stabiliseren.

Op 11 juni 2026 en op 10 september 2026 is de rente in twee stappen van 0,25% verhoogd van 2,00% naar 2,50%. De oorzaak hiervan is de oplopende inflatie in de eurozone en de conflicten in het Midden-Oosten die zorgen voor duurdere olie- en brandstofprijzen. Of de ECB de rente in 2026 nog verder verhoogt, blijft afhankelijk van geopolitieke en economische ontwikkelingen. Analisten verwachten dat de rente tot een niveau tussen de 2,50% en 2,75% uitkomt aan het einde van het jaar. Dit betekent dat er wellicht nog één verhoging van 0,25% zou kunnen volgen, vooral met een inflatie van 3% of hoger. Rentetoerekening Hieronder staat het schema rentetoerekening voor de begroting 2027 om inzage te geven in het renteresultaat en de toerekening aan de taakvelden. Rentetoerekening (bedragen x € 1.000) Bedrag a Externe rentelasten 4.023 b Externe rentebaten 62 Saldo rentelasten en rentebaten 3.961 c Rente over eigen vermogen en voorzieningen 0 d | Totaal werkelijk aan de taakvelden toe te rekenen rente | 3.961 (a+b+c) e | Aan taakvelden toe te rekenen rente | 4.475 f | Verwacht renteresultaat op het taakveld treasury (d | -e) | 514 Het renteomslagpercentage wordt gebruikt om de externe rentekosten evenwichtig over de diverse taakvelden te verdelen. Het renteomslagpercentage voor 2027 is 1,76%. De gemeente rondt dit af naar 1,75% en hanteert dit percentage ten behoeve van de renteomslag.

Voor de grondexploitaties wordt hetzelfde percentage gehanteerd. Kredietbehoefte en leningenportefeuille Hieronder volgt de begrote stand van de | leningenportefeuille per 1 januari 202 | 7 en de verwachte mutaties 2027. Stand leningenportefeuille | Bedrag (bedragen x € 1.000) Stand 1 januari 2027 | 133.485 Nieuwe leningen | 20.000 Reguliere aflossingen 2027 | 10.658 Vervroegde aflossingen | 0 Stand per ultimo 2027 op basis van afgesloten overeenkomsten | 142.827 Kasbeheer De liquiditeitspositie moet zodanig zijn dat verplichtingen tijdig kunnen worden nagekomen. Het betalingsverkeer wordt uitgevoerd door de NV Bank Nederlandse Gemeenten (BNG). Risicobeheer Kasgeldlimiet Een belangrijk uitgangspunt van de Wet Fido is het vermijden van grote fluctuaties in de rentelasten van openbare lichamen. Om een grens te stellen aan kortlopende financiering is i | n de Wet Fido de kasgeldlimiet opgenomen (welke nader is uitgewerkt in de uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden). De kasgeldlimiet wordt bepaald door het begrotingstotaal bij aanvang van het dienstjaar te vermenigvuldigen met een bij minist | eriële regeling vastgesteld percentage van 8,5%. Bij overschrijding van de kasgeldlimiet moet een vaste geldlening worden aangetrokken. Bij de uitvoering van de treasuryfunctie in de gemeente Westerkwartier wordt rekening gehouden met de kasgeldlimiet.

Renterisiconorm Gemeenten moeten rapporteren over het renterisico dat zij over de vaste schuld lopen. Het renterisico op de vaste schuld is in de Wet Fido omschreven als: ‘de mate waarin het saldo van de rentelasten en de rentebaten van een openbaar lichaam verandert door | wijzigingen in het rentepercentage op leningen en uitzettingen met een oorspronkelijke rentetypische looptijd van een jaar of langer’. Het renterisico op de vaste schuld moet voldoen aan de renterisiconorm. De renterisiconorm houdt in dat de jaarlijks verplichte aflossingen en de hoofdsom van de leningen waarvan de rente wordt herzien niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal (€ | 250 miljoen). Het renterisico op de vaste schuld bestaat uit twee componenten: renteherziening | en herfinanciering. Bij de herfinanciering moet worden gedacht aan aantrekken van een lening die tracht een 54 eindaflossing van een andere lening op te vullen. Het doel is spreiding aan te brengen in de momenten waarop een deel van de leningenportefeuille risico loopt op hogere rentelasten. Uit onderstaand meerjarenoverzicht, gebaseerd op de bestaande leningenportefeuille, blijkt dat aan de renterisiconorm wordt voldaan. Renterisiconorm | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 (bedragen x € 1.000) 1. Renteherziening vaste schuld | 0 | 0 | 0 | 0 2. Aflossingen (verplicht) | 10.658 | 12.282 | 12.719 | 12.174 3.

Renterisico (1+2) | 10.658 | 12.282 | 12.719 | 12.174 4. Renterisiconorm | 50.110 | 48.473 | 47.888 | 48.094 5. Ruimte (+) (4-3) | 39.452 | 36.191 | 35.169 | 35.920 Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal | 250.552 | 242.366 | 239.443 | 240.468 Percentage regeling | 20% | 20% | 20% | 20% Renterisiconorm | 50.110 | 48.473 | 47.888 | 48.094 EMU-saldo (Economische en Monetaire Unie) Op basis van Europese regelgeving mogen de EU-lidstaten een begrotingstekort (EMU-saldo) hebben van maximaal 3% van het bruto binnenlands product (BBP). Voor het jaar 2027 is afgesproken dat van dit maximale tekort 0,5% voor de decentrale overheid is. De norm voor gemeenten bedraagt 0,34%. De individuele EMU-referentiewaarde bedraagt in 2027 € 11.308.000. Een individuele EMU-referentiewaarde is geen norm, maar een indicatie van het aandeel dat een provincie of gemeente in de gezamenlijke tekortnorm heeft. In onderstaande tabel wordt het EMU | -saldo van de gemeente Westerkwartier weergegeven. Het EMU-saldo van de gemeente Westerkwartier komt voor 202 | 7 uit op € 0,6 miljoen positief. EMU-saldo (bedragen x € 1.000) | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Exploitatiesaldo voor toevoeging aan c.q.

1 | onttrekking uit reserves (zie BBV, artikel | -9.515 | -7.664 | -7.229 | -6.373 17c) 2 | Mutatie (im)materiële vaste activa | -4.267 | -230 | 7.511 | 10.490 3 | Mutatie voorzieningen | 257 | 257 | 257 | 257 4 | Mutatie voorraden (incl bouwgronden in | -5.651 | 3.046 | -1.283 | -3.573 exploitatie) 5 | Verwachte boekwinst/verlies bij de verkoop | 0 | 0 | 0 | 0 van financiële vaste activa en (im)materiële 55 56 vaste activa, alsmede de afwaardering van financiële vaste activa Berekend EMU-saldo (1-2+3-4-5) 660 -10.223 -13.200 -13.033 57 Paragraaf C: Bedrijfsvoering Deze paragraaf geeft inzicht in de bedrijfsvoering van onze organisatie. In deze paragraaf gaan we verder in op de volgende onderdelen:  I Bedrijfsvoering - Organisatie - Communicatie - Digitaal beheer op orde - Collegeonderzoeken 2026  II Rechtmatigheid I Bedrijfsvoering Organisatie Doorontwikkeling  In 2025 zijn we gestart met de doorontwikkeling van de organisatie. We zien dat de wereld om ons heen in een rap tempo aan het veranderen is en het aantal gemeentelijke taken fors zijn toegenomen en nog steeds verder toenemen. Dit vraagt om een innovatieve, dynamische manier van werken. In essentie een organisatie die ontkokerd, integraal en resultaatgericht werkt. Ook in 2027 gaan we verder met deze doorontwikkeling.

We doen dat aan de hand van onze bouwstenen Sturing (en in control zijn), Ontwikkelmanagement, Doorbreken van beperkende systemen (waaronder procesoptimalisatie) en Andere manier van werken.  We nemen de uitkomsten van een eind 2026 uit te voeren Medewerkersonderzoek mee om onze organisatie nog sterker te maken en te zorgen voor een aantrekkelijke werkomgeving voor onze huidige en toekomstige medewerkers.  We gaan gefaseerd aan de slag met Strategische personeelsplanning (SPP). Dit doen we met het doel de juiste medewerkers duurzaam in te zetten voor de doelen waar we als organisatie voor staan. Met SSP brengen we kansen en knelpunten in de huidige en toekomstige personele bezetting in beeld en kijken we naar de ontwikkelingen en opgaven waar we de komende jaren voor staan. We brengen kwaliteit en potentieel van medewerkers samen met de gevraagd kennis en kunde die we als organisatie nodig zijn. Leren en ontwikkelen  We geven een vervolg aan trainingen op het gebied van onder meer projectmatig werken en adviesvaardigheden.  Voor onze medewerkers die veel in contact zijn met inwoners, organiseren we een training “Veilig in contact". Soms verlopen contacten met inwoners minder prettig en is er sprake van emoties, weerstand en agressie.

Bij deze preventieve training krijgen onze medewerkers praktische handvatten om in uitdagende situaties professioneel, prettig en veilig in contact te blijven. Dit doen we niet eenmalig. We laten deze training tweejaarlijks terugkomen.  We breiden ons leerplatform Westerwijs en het aanbod daarop verder uit. Daarnaast integreren we mogelijkheden van Noorderlink (een samenwerkingsverband van organisaties in het Noorden waar o.a. op het gebied van leren en ontwikkelen kennis en ervaringen worden gedeeld) binnen ons aanbod via Westernet en Westerwijs. 58 Regionale HR-samenwerking " Werken voor Groningen”  Samen met de provincie Groningen en alle Groninger gemeenten is een projectplan opgesteld om de komende jaren samen te werken om in de regio Groningen schaars talent te behouden, doorstroom mogelijk te maken, ontwikkelkansen te vergroten en de publieke slagkracht te vergroten. We staan in de Groninger regio voor grote maatschappelijke en economische opgaven en voor kansen zoals innovatieve economische programma's en de verdere groei van de regionale kennis- en onderwijsinfrastructuur. Daarvoor hebben we een toekomstigbestendige publiek sector nodig met voldoende toegeruste professionals. We zien alleen in de regio een krimpende beroepsbevolking en een blijvende arbeidsmarktkrapte.

Samen met de regio gaan we met vraagstukken aan de slag aan de hand van vier pijlers: - Arbeidsmarkt benaderen als één Groningen - Aantrekken en instroom van talent - Ontwikkeling en behoud van talent in de regio - Innovatie en managementinformatie. Communicatie  We stellen onze communicatiestrategie vast die we vervolgens uitwerken in aanvullende documenten waaronder een kanalenstrategie: een plan voor het optimaal inzetten van alle beschikbare communicatiemiddelen.  We bereiden ons beter voor op de gemeentelijke taak van communicatie bij grote en/of impactvolle incidenten. Dat maakt dat we doelgerichter en effectiever kunnen communiceren op het moment dat dat nodig is, gericht op mensen die direct getroffen zijn en bewust van mensen die betrokken zijn.  We willen nog beter weten wat er speelt in onze dorpen en optimaliseren daarvoor de samenwerking tussen leefbaarheidsadviseurs en communicatieadviseurs. Daardoor kunnen we met onze communicatie nog beter bijdragen.  We borgen het eerder al vastgestelde participatiebeleid ‘Samen werken aan de samenleving’. Huisvesting  We werken verder aan de uitvoering van het raadsbesluit over de Dependancevariant van 18 juni 2025. In 2027 ronden we het traject met betrekking tot het Programma van Eisen (PvE) af, waarna we de aanbesteding voor uitvoerende partijen kunnen doorlopen.

In 2027 blijven we aandacht houden voor de optimalisatie van de bestaande huisvesting. Digitaal beheer op orde Automatisering  We maken de IT-infrastructuur nog meer toekomstgericht. We kiezen daarbij voor een structuur die ons de flexibiliteit en continuïteit geeft en waarmee we risico's beperken door de opslag van onze data zoveel mogelijk op onze eigen servers in Nederland op te slaan.  We werken aan een veilige IT-infrastructuur. Dat doen we door het verder implementeren van technische maatregelen en door ons te richten op de compliance. Daarbij leggen we vast wat we doen, testen we wat noodzakelijk is en verantwoorden we ons daarover door middel van audits. Ook zorgen we voor de noodzakelijke maatregelen om de beschikbaarheid van onze gegevens te waarborgen. 59  We werken verder aan de invoering van volledig digitaal werken. We zoeken daarbij verbinding met al lopende projecten zoals de invoering van datagedreven werken, AI (artificial intelligence) en digitale dienstverlening. Informatievoorziening  We gaan meer datagedreven werken. We zetten een heldere datastrategie neer en stellen een data governanceplan op, zodat we onze data op de juiste manier beheren en datakwaliteit borgen. Het kwaliteitssysteem waar we in 2025 mee zijn gestart, sluit hierop aan.  We werken de mogelijkheden van AI (artificial intelligence) verder uit.

In 2025 zijn we begonnen met experimenteren met AI, in 2026 gaan we dit breder uitrollen. Hierbij is ook aandacht voor de AI Act, met name voor AI-geletterdheid onder medewerkers. Informatiebeveiliging en privacy  We werken aan de implementatie van de securitystrategie 2025-2030. Deze strategie richt zich in belangrijke mate op het waarborgen en het verbeteren van de digitale weerbaarheid en in het in control zijn op het gebied van informatiebeveiliging.  We werken aan de verdere implementatie van de Cyberbeveiligingswet (Cbw), Cyberbeveiligingsbesluit (Cbb) en de BIO2 als het normenkader voor de zorgplicht voor informatiebeveiliging.  We werken de komende jaren met een integraal Information Security Management System (ISMS) voor informatiebeveiliging en privacy. Het zorgt ervoor dat deze onderwerpen effectief worden bestuurd op basis van beleid, procedures, beheersmaatregelen en activiteiten, waarbij een Plan-Do-Check-Act cyclus wordt ingericht en gevolgd.  We gaan verder met het inventariseren en toetsen van processen binnen de gemeente waarin persoonsgegevens verwerkt worden, waarna deze worden geüpdatet of vastgelegd in het verwerkingsregister. Dit draagt bij aan grip op de gegevensverwerking en het signaleren en mitigeren van eventuele privacyrisico’s.  We werken verder aan het informeren van betrokkenen over wat de gemeente doet met persoonsgegevens.

In het kader van transparantie wordt betrokkenen geïnformeerd over specifieke processen in de privacyverklaring van de gemeente.  We werken aan het verder uitwerken van de verplichtingen en verantwoordelijkheden in beleid voor wat betreft specifieke onderwerpen op het gebied van privacy. Dit zorgt ervoor dat de taakverdeling duidelijk is en procedures sneller kunnen worden doorlopen. Collegeonderzoeken 2027 Op grond van artikel 213a Gemeentewet doen we periodiek onderzoek naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van het gevoerde bestuur en leggen we hiervoor verantwoording af aan de raad. Het gaat hier om zelfonderzoek gericht op de uitvoering van het beleid en het functioneren van de gemeentelijke organisatie. De 213a-onderzoeken staan los van de instrumenten die de raad tot zijn beschikking heeft waaronder de Rekenkamer en controle van de accountant. In 2027 voeren we een onderzoek uit naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van de gemeentelijke subsidieverstrekking. Subsidies vormen een belangrijk instrument voor het realiseren van gemeentelijke beleidsdoelen. Een doelmatige en doeltreffende inzet van subsidiegelden vraagt om een samenhangend subsidiekader, een eenduidige uitvoering van het subsidieproces en voldoende informatie voor sturing, monitoring en verantwoording. Het onderzoek richt zich op de vraag in hoeverre de gemeente grip heeft op de subsidieverstrekking.

Daarbij wordt aandacht besteed aan de hiervoor genoemde aspecten. Het onderzoek wordt uitgevoerd aan de hand van een documentanalyse, een steekproef van subsidiedossiers en interviews. 60 II Rechtmatigheid Met ingang van 2023 verklaart het college middels de rechtmatigheidsverantwoording over de rechtmatigheid van de baten, lasten en balansmutaties van de jaarrekening. Dit betekent dat we vaststellen of de drie hiervoor geldende rechtmatigheidscriteria zijn nageleefd:  Begrotingscriterium: het handelen binnen de budgettaire kaders die de gemeenteraad stelt in de begroting en begrotingswijzigingen;  Voorwaardencriterium: de naleving van wet- en regelgeving zoals opgenomen in het normenkader dat door de gemeenteraad is vastgesteld;  Misbruik en Oneigenlijk gebruik criterium: het in voldoende voeren van een beleid om misbruik en oneigenlijk gebruik van overheidsmiddelen te voorkomen. In 2025 heeft het college voor het eerst een rechtmatigheidsverantwoording afgegeven die binnen de rechtmatigheidsgrenzen is gebleven en door de accountant als getrouw is bevonden. We streven naar het behouden van een rechtmatige verklaring. Om dit te realiseren blijven we investeren in de interne beheersing.

Dit doen we door versterking van de sturing op financiën om de begrotingsonrechtmatigheden te verminderen en de organisatiebrede inkoop- en aanbestedingsonrechtmatigheden te beperken en uitsluitend het gevolg te laten zijn van bewuste en beargumenteerde keuzes binnen de tolerantiegrenzen. Vanaf 2027 wordt een reeds bekende aanbestedingsonrechtmatigheid met betrekking tot de milieustraat van circa € 1,7 miljoen per jaar opnieuw meegenomen in de rechtmatigheidsverantwoording. Deze onrechtmatigheid is bij de rechtmatigheidsverantwoording 2024 als meerjarige onrechtmatigheid verwerkt voor de periode 2025 tot en met 2026 en telt daardoor in die jaren niet opnieuw mee. Hierdoor wordt vanaf 2027 een substantieel deel van de beschikbare verantwoordingsruimte benut en wordt binnen de rechtmatigheidsgrenzen blijven aanzienlijk uitdagender. Het college zal de gevolgen hiervan nadrukkelijk betrekken bij de jaarlijkse beoordeling van de rechtmatigheidsverantwoording en hierover rapporteren via de reguliere P&C- documenten. 61 Paragraaf D: Verbonden partijen Verbonden partijen zijn externe organisaties waarin de gemeente zowel een bestuurlijk belang als een financieel belang heeft. Het gaat om Gemeenschappelijke Regelingen op grond van de WGR en om deelnemingen in vennootschappen, verenigingen en stichtingen.

Onder een bestuurlijk belang wordt verstaan: een zetel in het bestuur van de verbonden partij, of hebben van stemrecht. Met een financieel belang wordt bedoeld dat de gemeentemiddelen ter beschikking heeft gesteld die ze kwijt is in het geval van faillissement van de verbonden partij en/of als de financiële problemen bij de verbonden partij verhaald kunnen worden op de gemeente (dit geldt niet voor deelnemingen in een NV). Verbonden partijen dienen een publiek, openbaar belang. De gemeente blijft uiteindelijk verantwoordelijk voor het realiseren van de beoogde doelstellingen van de beleidsprogramma’s waaraan de verbonden partij in meer of mindere mate een bijdrage levert. De raad heeft een kaderstellende controlerende taak en ziet erop toe dat de verbonden partijen bijdragen aan de doelstellingen in de programma’s. Overzicht verbonden partijen 2027 In het onderstaande overzicht is aangegeven in welke verbonden partijen de gemeente Westerkwartier deelneemt, wat de rechtsvorm is maar ook tot welke programma behoort de verbonden partij. Daaronder volgt per verbonden partij nadere informatie op basis van de meest recente beschikbare gegevens. Naam verbonden partij Hoofdprogramma begroting Juridische rechtsvorm 1. Veiligheidsregio Groningen (VRG) 1.Veiligheid Gemeenschappelijke regeling 2. GGD Groningen 7. Volksgezondheid en Milieu Gemeenschappelijke regeling 3.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerkwartier.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/79b10695-c021-4561-8577-cab55ae3e82d?agendaItemId=eb245957-dd8c-4e2a-ad6a-45a160e7d509