CConstaterende datWesterkwartier
Koppel je AI →
Document · PDF

Programmabegroting 2027

Raadsvergadering 11 november 2026, gemeente WesterkwartierBij agendapunt: Programmabegroting 2027 (Bespreekstuk)34.560 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Centrumregeling Jeugdregio Groningen 2025 6. Sociaal Domein Gemeenschappelijk regeling 4. Centrumregeling beschermd Wonen, opvang en inloopvoorziening GGZ Groningen 6. Sociaal domein Gemeenschappelijke regeling 5. Veilig Thuis Groningen 6. Sociaal Domein Gemeenschappelijke regeling 6. Publiek Vervoer Groningen Drenthe 6. Sociaal domein Gemeenschappelijke regeling 7. Afvalsturing Friesland NV (Omrin) 7. Volksgezondheid en Milieu Gemeenschappelijke regeling 8. Omgevingsdienst Groningen 7.Volksgezondheid en Milieu Gemeenschappelijke regeling 9. Eems Dollard Regio 0. Bestuur en ondersteuning Gemeenschappelijke regeling 10. Bank Nederlandse Gemeenten | 0. Bestuur en | NV (BNG) | ondersteuning 11. Enexis | 0. Bestuur en | NV/BV ondersteuning 12. Waterbedrijf Groningen | 0. Bestuur en | NV ondersteuning Naam | Veiligheidsregio Groningen Vestigingsplaats | Groningen Openbaar belang | Brandweerzorg, geneeskundige hulpverlening bij ongevallen en rampen, rampenbestrijding en crisisbeheersing, bevolkingszorg, melding, alarmering en coördinatie ambulancezorg en brandweer. Bestuurlijk belang | Burgemeester is lid van het algemeen bestuur.

Deelnemende partijen | Alle gemeenten in de provincie Groningen Financieel belang 2027 | € 5.185.200 Verandering in belang | Geen Verwachte omvang eigen | Begin 2027: € 10.999.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 11.708.000 begrotingsjaar Verwachte omvang vreemd | Begin 2027: € 35.789.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 53.131.000 begrotingsjaar Verwacht financieel resultaat | Het voorlopige resultaat bedraagt € 0 begrotingsjaar Beleidsvoornemens | Uitvoering van het Regionaal Crisisplan 2025-2028 en het Regionaal Beleidsplan Crisisbeheersing 2024-2028, met aandacht voor de doorontwikkeling van de crisisorganisatie, multidisciplinaire samenwerking en maatschappelijke weerbaarheid. Daarnaast wordt uitvoering gegeven aan het strategisch huisvestingsplan (kazernes), de herhuisvesting van de locatie Sontweg (gezamenlijk met de GGD). Risico | Volledige aansprakelijkheid voor financiële nadelen Overige informatie | De Veiligheidsregio Groningen staat de komende jaren voor diverse ontwikkelingen die mogelijk financiële consequenties hebben die niet volledig binnen de bestaande begroting kunnen worden opgevangen.

Naast de implementatie van het Regionaal Crisisplan 2025-2028 en de verdere professionalisering van de crisisorganisatie betreft dit onder meer de herhuisvesting van de locatie Sontweg, de uitvoering van het strategisch huisvestingsplan, de versterking van de informatievoorziening en netwerksamenwerking, de paraatheid en beschikbaarheid van vrijwilligers, de gevolgen van landelijke wet- en regelgeving, vakbekwaamheid en opleiden, verduurzaming, landelijke harmonisatie van regelingen en de toenemende maatschappelijke opgaven op het gebied van weerbaarheid en crisisbeheersing. Naam | GGD Groningen (voorheen: Publieke Gezondheid en Zorg) 62 Vestigingsplaats | Groningen Openbaar belang | Bescherming en bevorderingen van de gezondheid van de bevolking, rampenbestrijding en crisisbeheersing het (doen) organiseren van gezondheidszorg en preventieve activiteiten aan de bevolking. Bestuurlijk belang | Wethouder is lid van het algemeen bestuur.

Deelnemende partijen | Alle gemeenten in de provincie Groningen Financieel belang 2025 | Gezond en veilig opgroeien | € 1.883.541 Gezondheid beschermen en bevorderen | € 320.061 Adviseren over gezonde wijken, dorpen en | € 188.628 steden Totaal inwonersbijdrage | € 2.342.230 Verwachte verandering in | Geen belang Verwachte omvang eigen | Begin 2027: € 1.315.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 1.103.000 begrotingsjaar Verwachte omvang vreemd | Begin 2027: € 8.434.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 8.434.000 begrotingsjaar Verwacht financieel | € 161.000 voordeel resultaat begrotingsjaar Beleidsvoornemens | Inhoudelijke thema’s 2027:  | Publieke Gezondheid na afloop Meerjarenagenda 2023-2026 (doorontwikkeling naar nieuwe beleidsperiode)  | Infectieziektebestrijding, rijksvaccinatieprogramma, pandemische paraatheid en vaccinatiegraad  | Tuberculosebestrijding  | Herstel en doorontwikkeling Jeugdgezondheidszorg (JGZ) en implementatie digitaal dossier JGZ  | Regionale samenwerking binnen Algemene Gezondheidszorg (AGZ) 3Noord  | Forensische geneeskunde  | Seksuele gezondheid  | Reizigersadvisering  | GGD als crisisorganisatie en crisisdienst  | Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ)  | Gezondheid in fysieke leefomgeving, medische milieukunde  | Inspecteren en adviseren van locaties ter bevordering van de kwaliteit, veiligheid en hygiëne Naam |

Centrumregeling Jeugdregio Groningen 2025 Vestigingsplaats | Groningen Openbaar belang | Het realiseren en in stand houden van een passend en dekkend jeugdzorglandschap en het waarborgen van voldoende beschikbaarheid van jeugdzorg. Het binnen deze context beheersen van de middelen en eventuele besparingen of aanvullende kosten en de verevening van risico’s tussen de gemeenten. 63 64 De regeling biedt ten aanzien van haar belang voldoende flexibiliteit en ruimte om ook rekening te houden met de behoeften van afzonderlijke gemeenten. Bestuurlijk belang De samenwerking verankeren tussen de colleges van de gemeenten bij de inkoop en subsidiëring van jeugdzorg. Er is bestuurlijk overleg van deelnemende gemeenten, in de vorm van een Regionaal Bestuurlijk Platform Jeugd (RBOJ). Deelnemers zijn de portefeuillehouders Jeugd. Taken van het RBOJ zijn: a. adviseren van de colleges van de gemeenten over de beleidskaders waarbinnen de inkoop van jeugdzorg plaatsvindt; b. adviseren van de colleges van de gemeenten ten aanzien van het opstellen van de begroting van de in artikel 12 lid 5 genoemde kosten van de Centrumregeling; Deelnemende partijen Alle gemeenten in de provincie Groningen. Financieel belang € 493.000 waarvan € 93.000 langjarig perspectief Verwachte verandering in belang Niet van toepassing.

Omvang eigen vermogen begin en einde jaar Niet van toepassing Omvang vreemd vermogen begin en einde jaar Niet van toepassing Verwacht financieel resultaat begrotingsjaar € 173.000 nadeel Beleidsvoornemens -Vorm en uitvoering blijven geven aan het hybride inkoopmodel, op maat voor elke gemeente in een passend tempo. - Vervolg geven aan het langjarig perspectief en het meerjarenprogramma HSJ, onder andere door implementatie van de inkoop, het verdergaand vormgeven van de transformatie en mogelijk in komende jaren meerdere segmenten in te kopen. - Afstemmen en samenwerken met de jeugdhulpregio’s Friesland en Drenthe wat betreft behoud van schaarse, cruciale voorzieningen voor de regio. Risico Aansprakelijk voor financiële nadelen Overige informatie - Naam Centrumregeling beschermd Wonen, opvang en inloopvoorziening GGZ Groningen Vestigingsplaats Groningen 65 Openbaar belang Taken en bevoegdheden van de regiogemeenten vanuit de Wmo op het gebied van beschermd wonen, de inloop GGZ en de begeleiding maatschappelijke opvang (MO) en vrouwenopvang (VO) door mandaat en volmacht op te dragen aan de centrumgemeente (=gemeente Groningen). Bestuurlijk belang Er is bestuurlijk overleg van deelnemende gemeenten, in de vorm van een Op Overeenstemming Gericht Overleg (BOOGO). Het betreft een lichte gemeenschappelijke regeling, zonder eigen bestuur en zonder een eigen uitvoeringsorganisatie.

Deelnemende partijen Alle gemeenten in de provincie Groningen. Financieel belang MO/VO: Bijdrage van € 1.093.000. Beschermd Wonen: € 0 Gemeente Groningen ontvangt als centrumgemeente de rijksmiddelen en betaald bijbehorende lasten. Het uiteindelijke resultaat wordt over alle deelnemende gemeenten verdeeld op basis van het aantal inwoners per gemeente. Voor gemeente Westerkwartier gaat het om afgerond 10%. Verwachte verandering in belang Niet van toepassing. Omvang eigen vermogen begin en einde jaar Niet van toepassing Omvang vreemd vermogen begin en einde jaar Niet van toepassing Verwacht financieel resultaat begrotingsjaar MO/VO: € 0 (inclusief gemeentelijke bijdrage) Beschermd Wonen: € 24.000 voordeel Beleidsvoornemens Per 1 juli 2021 is de gemeente Westerkwartier verantwoordelijk voor de uitvoering voor de Toegang van Beschermd Wonen. De gemeente Westerkwartier ontvangt maandelijks een voorschot bedrag van de centrumgemeente Groningen voor de uitvoering hiervan. Aan het eind van het jaar wordt gekeken of de voorschotten toereikend zijn. Het verschil wordt gecompenseerd door de centrumgemeente. Voor investeringen in het lokaal veld ten behoeve van de transformatie beschermd wonen stelt de centrumgemeente ons voor 2027 weer een budget ter beschikking. Hieruit voeren we het project versnelling transformatie beschermd wonen uit, met daarbinnen onder andere Housing First.

Door kostenstijgingen binnen MO/VO is bij alle regiogemeenten een tekort opgehaald voor 2026. Dit tekort loopt verder op in 2027. De kostenstijgingen zijn de gevolgen van indexatie, krapte op de woningmarkt en toenemende ernst van de problematiek voor de doelgroep MO/VO. Op de begroting van de centrumgemeente is een zienswijze ingediend door het college. De centrumgemeente heeft de begroting echter ongewijzigd ter vaststelling aangeboden aan de raad van de gemeente Groningen. 66 Risico De invoering van het woonplaatsbeginsel en het daarmee samenhangend nieuw verdeelmodel was opnieuw uitgesteld. Het nieuwe tijdspad is nog onduidelijk. Overige informatie De regiogemeenten hebben een aantal taken bij de gemeente Groningen belegd. Dit staat beschreven in de centrumregeling. Voor de uitvoeringskosten is een percentage afgesproken. Jaarlijks wordt bepaald of dit nog voldoende is of dat de gemeente Groningen met minder toe kan. Naam Centrumregeling Veilig Thuis Groningen Vestigingsplaats Groningen Openbaar belang De samenwerking verankeren tussen de colleges van gemeenten bij de zorg voor één Veilig Thuis. De taken en bevoegdheden van de gemeenten vanuit de Wmo 2015, de Jeugdwet en het terrein van veiligheid en openbare orde ten aanzien van Veilig Thuis door mandaat en volmacht op te dragen aan het college van de Centrumgemeente (=gemeente Groningen).

Bestuurlijk belang Er is bestuurlijk overleg van deelnemende gemeenten, in de vorm van een Op Overeenstemming Gericht Overleg (BOOGO). Deze bestaat uit portefeuillehouder Jeugd DB PG&Z, de portefeuillehouder van de Centrumgemeente en de bestuurder/directeur van Veilig Thuis, desgewenst aangevuld met één ander lid uit het bOOGO. Deelnemende partijen Alle gemeenten in de provincie Groningen. Financieel belang Bijdrage van € 714.000 en een incidentele bijdrage van € 257.000 Gemeente Groningen ontvangt als centrumgemeente de rijksmiddelen en betaalt bijbehorende lasten. De resterende bijdrage wordt door de centrumgemeente bij de deelnemende gemeenten in rekening gebracht op basis van een verdeelsleutel inwoneraantal/gebruik in de verhouding 80 % inwoneraantal/ 20% gebruik. Het percentage gebruik wordt eens per 2 jaar opnieuw berekend op basis van 2 volledige voorgaande jaren. Verwachte verandering in belang Niet van toepassing. Omvang eigen vermogen begin en einde jaar Niet van toepassing Omvang vreemd vermogen begin en einde jaar Niet van toepassing Verwacht financieel resultaat begrotingsjaar € 0 (concept begroting) 67 Beleidsvoornemens Gemeente Westerkwartier heeft een wettelijke zorgplicht richting Veilig Thuis op basis van de (Wmo 2015). Dit betekent dat er een verantwoordelijkheid is voor het inrichten, financieren en samenwerken met een Veilig Thuis organisatie.

Op grond van deze wet zijn gemeenten verplicht dit in samenwerking met de aangewezen centrumgemeente uit te voeren. De tien Groningse gemeenten hebben besloten om Veilig Thuis Groningen te besturen via een centrumregeling waarbij de gemeente Groningen optreedt als centrumgemeente. De regeling is bedoeld om de bestuurlijke samenwerking te versterken, de efficiëntie te vergroten en de rol van de gemeenten als gezamenlijke opdrachtgever te verduidelijken en juridisch te borgen. Er is een afstemmingsstructuur ingericht met een Brede beleidsgroep waarbij alle tien Groningse gemeenten zijn aangesloten. Hier wordt onder andere de subsidie aanvraag Veilig Thuis besproken en wordt de begroting voor het nieuwe jaar afgestemd en met een advies voorgelegd aan het Bestuurlijk Overleg (BOOGO). Risico Veilig Thuis Groningen en JBNoord opereren onder één KvK- inschrijving, waarbij sprake is van een gezamenlijke juridische entiteit. Hoewel beide onderdelen afzonderlijke taken en verantwoordelijkheden kennen, kan de organisatorische samenvoeging leiden tot wederzijdse beïnvloeding van processen en beleidsuitvoering. Overige informatie Naast de activiteiten omtrent Veilig Thuis is de samenwerking tussen de tien gemeenten breder. Dit is ook van invloed op de totale begroting van Huiselijk geweld en kindermishandeling, waarbij Veilig Thuis een onderdeel is.

Er wordt ingezet op preventie, interventies en bewustwording. Denk daarbij aan het Gronings Offensief en campagnes als Orange the World. Naam Publiek Vervoer Groningen Drenthe Vestigingsplaats Assen Openbaar belang Publiek Vervoer Groningen Drenthe wil een optimaal vervoersnetwerk creëren, dat betaalbaar en toekomstbestendig is, waarbij duurzaam gebruik wordt gemaakt van alle verv0ersmidden. Zodat alle inwoners naar hun werk of school kunnen gaan en/of deel kunnen nemen aan het sociaal leven. Bestuurlijk belang Wethouder is lid van het bestuur van Publiek Vervoer. Hierbij is er sprake van een zogeheten bedrijfsvoering organisatie (ook wel: GR-light genoemd). Dit betekent dat bepaalde taken van de deelnemers zijn overgedragen aan het uitvoerend team Publiek Vervoer. Deelnemende partijen | Alle gemeenten van de provincie Groningen en Drenthe en het OV-Bureau Groningen-Drenthe. Financieel belang | Ons aandeel in de financiële bijdrage bedraagt 4,23%. Voor | 2027 gaat het om een bijdrage van € 48.615.

Verwachte verandering in | - belang Verwachte omvang eigen | Begin 2027: € 322.000 vermogen begin en einde | Eind 2027: € 239.000 begrotingsjaar Verwachte omvang vreemd | Begin 2027: € 10.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 10.000 begrotingsjaar Verwacht financieel resultaat | € 630 nadelig begrotingsjaar Beleidsvoornemens | In 2027 gaan we de aanbesteding van het nieuwe vervoerscontract voor onze deelnemers afronden. In 2026 en in 2027 gaan we verder met projecten die bijdragen aan het slim inzetten van vervoersbewegingen in het programma Inclusief reizen. Anderzijds gaat Publiek Vervoer samen met de gemeenten verder met de doorontwikkeling van het vervoerssysteem tot een integraal systeem waarbij openbaar vervoer en publiek vervoer steeds meer met elkaar verweven worden. Risico | Volledig aansprakelijkheid voor financiële nadelen van de uitvoeringsorganisatie Overige informatie | - Naam | Afvalsturing Friesland NV (Omrin) Vestigingsplaats | Leeuwarden Openbaar belang | Behartigen van de belangen van aandeelhouders, preventie en het op milieu hygiënisch verantwoorde wijze beheren van (afval)stoffen afkomstig uit de gemeenten in de regio, het bevorderen van de overheidsinvloed op de sturing van afvalstoffen, het ketenbeheer en mogelijke andere milieu- en reinigingstaken.

Tot de taken behoren onder meer het verwerken van restafval en GFT exploiteren van inrichtingen voor het afvalstoffenbeheer, het inzamelen en transporteren van afvalstoffen en het afsluiten van afvalverwerkingscontracten. Bestuurlijk belang | Wethouder neemt deel aan de Algemene Aandeelhoudersvergadering Deelnemende partijen | De Friese gemeenten, de Groningse gemeenten Eemsdelta, Groningen, Het Hogeland, Westerkwartier en Westerwolde, de Noord-Veluwse gemeenten Elburg, Ermelo, Harderwijk, Nunspeet, Oldebroek en Putten en NV Irado (Capelle aan den IJssel, Schiedam, Vlaardingen, Barendrecht, Albrandswaard en Ridderkerk). Financieel belang | Waarde van de aandelen € 0,5 miljoen per 31-12-2025 Verwachte verandering in | n.v.t. belang 68 Omvang eigen vermogen | Begin 2025: € 83.562.000 begin en einde 2025 | Einde 2025: € 84.068.000 Omvang vreemd vermogen | Begin 2025: € 131.694.000 begin en einde 2025 | Einde 2025: € 131.702.000 Verwacht resultaat | € 4.863.000 begrotingsjaar 2026 Beleidspunten | Samenvattend zijn drie overkoepelende strategische acties geformuleerd die per bedrijfsonderdeel verdere invulling zullen krijgen: het verhogen van het scheidings | percentage, het verlagen van de CO2eq-voetafdruk en het aantrekken van nieuwe aandeelhouders.

Risico | Aansprakelijk tot de hoogte van de waarden van de aandelen Overige informatie | - Naam | Omgevingsdienst Groningen Vestigingsplaats | Veendam Openbaar belang | Uitvoering van vergunningverlenende, toezichthoudende en handhavingstaken op het gebied van het omgevingsdomein (milieu) voor de deelnemers, waarmee de deelnemers de kwaliteit van de uitvoering van deze taken willen verbeteren. Bestuurlijk belang | Wethouder is lid van het algemeen bestuur Deelnemende partijen | Alle gemeenten in de provincie Groningen en de provincie Groningen Financieel belang 2027 | € 1.780.000 Verwachte verandering in belang Verwachte omvang eigen | Begin 2027: € 300.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 300.000 begrotingsjaar Verwachte omvang vreemd | Begin 2027: € 5.224.000 vermogen begin en einde | Einde 2027: € 5.253.000 begrotingsjaar Verwacht financieel resultaat | € 0 begrotingsjaar Beleidsvoornemens | We geven uitvoering aan de Omgevingswet. Door de arbeidsmarktkrapte is er een nieuw werkwijze ingevoerd en werken we nog meer risico-gestuurd. Deze werkwijze wordt periodiek geëvalueerd en verder ontwikkeld. Daarnaast worden werkprocessen efficiënter ingericht. Naast de landelijke ontwikkelingen schenken we ook meer aandacht aan toezicht en handhaving van de energiebesparingsplicht.

Risico | Volledige aansprakelijkheid voor financiële nadelen Overige informatie | - Naam | Eems Dollard Regio Vestigingsplaats | Leer, Duitsland Openbaar belang | Het bevorderen, ondersteunen en coördineren van regionale, grensoverschrijdende samenwerking van de Duitse en Nederlandse deelnemers. Bestuurlijk belang | Het bestuur vertegenwoordigt circa 100 leden waarbij voornamelijk publiekrechtelijke lichamen uit de provincies 69 Groningen, Drenthe, Fryslân, Ostfriesland, Emsland en Cloppenburg vertegenwoordigd zijn. Deelnemende partijen | Gemeenten in Noord-Nederland, de Kamers van Koophandel Groningen en Meppel, de streekraad Oost-Groningen, de Regioraad Noord-Groningen, 60 gemeenten in Noord-Duitsland, vier lndustrie und Handelskammers, zes Landkreise Financieel belang | € 7.488 (bijdrage 2025) Verwachte verandering in | Geen belang Omvang eigen vermogen | € 1,0 en 0,8 miljoen (2024) begin en einde jaar Omvang vreemd vermogen | € 1,5 en 1,2 miljoen (2024) begin en einde jaar Financieel resultaat | -/-€ 0,1 miljoen (2024) Beleidsvoornemens | De EDR heeft als voornaamste taak om grensoverschrijdende projecten te stimuleren en Europese subsidies in dat verband te verstrekken.

Risico | Nihil Overige informatie | - Naam | Bank Nederlandse Gemeenten (BNG) Vestigingsplaats | Den Haag Openbaar belang | BNG Bank is de bank van en voor overheden en instellingen voor het maatschappelijk belang. De bank draagt duurzaam bij aan het laag houden van de kosten van maatschappelijke voorzieningen voor de burger. Bestuurlijk belang | Aandeelhouder, één stem per aandeel. Deelnemende partijen | Aandelen in handen van provincies en gemeenten Financieel belang 2025 | 54.951 aandelen van € 2,50. In totaal 55.690.720 aandelen. Dividend 2025 € 1,41 per aandeel. Verwachte verandering in | Geen belang Verwachte omvang eigen | Begin 2025: € 4.777.000 vermogen begin en einde | Einde 2025: € 4.863.000 begrotingsjaar Verwachte omvang vreemd | Begin 2025: € 123.164.000 vermogen begin en einde | Einde 2025: € 110.701.000 begrotingsjaar Verwacht financieel resultaat | Resultaat 2025: € 172 miljoen begrotingsjaar Beleidsvoornemens | Langdurig en duurzame belegging, vergroten van maatschappelijke impact. Risico | Verlies waarde aandelen Overige informatie | - Naam | Enexis Vestigingsplaats | Den Bosch 70 Openbaar belang | Enexis beheert het energienetwerk in Noord-, Oost- en Zuid- Nederland aansluitingen van huishoudens, bedrijven en overheden.

Bestuurlijk belang | Aandeelhouder, één stem per aandeel Deelnemende partijen | Aandelen in handen van gemeenten en provincies Financieel belang 2025 | 129.202 aandelen van € 1. Dividend 2024 € 0,85 per aandeel Verwachte verandering in | Geen. Enexis is in overleg met het Rijk over invulling van de belang | kapitaalbehoefte. Mogelijk wordt gekozen voor Rijksparticipatie. Deze optie kan gevolgen voor zeggenschap en dividend. Verwachte omvang eigen | Begin 2025: € 5.538.000.000 vermogen begin en einde | Einde 2025: € 5.811.000.000 begrotingsjaar | Begroting 2026 niet bekend Verwachte omvang vreemd | Begin 2025: € 5.949.000.000 vermogen begin en einde | Einde 2025: € 7.627.000.000 begrotingsjaar Financieel resultaat | € 400 miljoen (na belasting) (2025) begrotingsjaar Beleidsvoornemens | De energietransitie heeft een grote investeringsopgave en daaruit voortvloeiende kapitaalbehoefte tot gevolg. Uitgangspunt blijft dat Enexis financieel solide blijft. Met netbeheerders Alliander en Stedin heeft Enexis akkoord bereikt met rijk over het proces voor toekomstige participatie door het rijk als kapitaalbehoefte de huidige mogelijkheden overstijgt. Risico | Verlies waarde aandelen Overige informatie | - Naam | Waterbedrijf Groningen Vestigingsplaats | Groningen Openbaar belang | De levering van drinkwater aan woningen en bedrijven in het verzorgingsgebied.

Bestuurlijk belang | Aandeelhouder, één stem per aandeel Deelnemende partijen | De deelnemende partijen zijn de provincie Groningen en de deelnemende gemeenten in de provincie Groningen. Financieel belang 2024 | 26 aandelen Verwachtverandering in | Nee belang Verwachte omvang eigen | Begin 2025: € 90,6 miljoen vermogen begin en einde | Einde 2025: € 104,8 miljoen begrotingsjaar Verwachte omvang vreemd | Begin 2025: € 243,3 miljoen vermogen begin en einde | Einde 2025: € 249,3 miljoen begrotingsjaar Financieel resultaat | Resultaat 2025: € 14,2 miljoen begrotingsjaar | Waterbedrijf Groningen keert geen dividend | uit Beleidsvoornemens | Het watersysteem heeft kwantitatieve en kwalitatieve uitdagingen. Daarom is de Watertransitie Groningen nodig: Veiligstellen van de drinkwatervoorziening Groningen en actief 71 72 bijdragen aan een Groningen waarin waterwinning, natuur, landbouw, economische ontwikkelingen en leefbaarheid elkaar versterken. Risico Verlies waarde aandelen Overige informatie - 73 Paragraaf E: Grondbeleid Het door de gemeente Westerkwartier te voeren grondbeleid vanaf 2024 is vastgelegd in het in april 2024 vastgestelde rapport Grondbeleid 2024-2028, als resultaat van de tussentijdse evaluatie van het Grondbeleid 2021-2025.

Hoofdlijnen van het grondbeleid Hoofdlijnen van het grondbeleid 2024 – 2028 De strategie van de gemeente Westerkwartier is situationeel grondbeleid. De gemeente Westerkwartier hanteert een situationeel grondbeleid, dat ruimte laat voor maatwerk en marktwerking. Per locatie dan wel project wordt, conform het afwegingskader (figuur 1 op pagina 11 van het Grondbeleid 2024-2028) de meest adequate vorm van grondbeleid bepaald. De rol die de gemeente op basis van het afwegingskader kan aannemen is: actief, actief-faciliterend of faciliterend. Hierbij kan een actieve/ actief-faciliterende rol ook leiden tot een samenwerking met derden. Dit beleid biedt het college en uw raad meer ruimte voor actiever grondbeleid. Hoewel er nog steeds sprake is van situationeel grondbeleid, heeft de faciliterende basishouding uit het voorgaande grondbeleid plaats gemaakt voor een betrekkelijk eenvoudig afwegingskader voor het te hanteren grondbeleid. Deze ruimte is nodig voor het behalen van de doelstelling in de woondeal ‘Interprovinciale Woondeal Regio Groningen-Assen’ gesloten met de minister van Volkshuisvesting & Ruimtelijke Ordening. In de woondeal is afgesproken dat de gemeente Westerkwartier (bruto) 2.417 nieuwbouwwoningen zal realiseren in de periode tot en met 2030.

In het coalitieakkoord 2026-2030 ‘Samen zijn wij Westerkwartier’ heeft het college de wens vastgelegd om zo’n 375 wooneenheden per jaar te realiseren. Daarmee continueren we de bouwstroom van de afgelopen jaren. Jaarlijkse herziening grondexploitaties Voor de verantwoording van de grondexploitaties is in het voorjaar van 2026 een Meerjarenprognose Grondexploitaties (MPG) opgesteld, welke samen met de jaarrekening 2025 door uw raad is vastgesteld in juli 2026. De financiële consequenties van de grondcomplexen en welke risico’s er zijn worden hierin duidelijk weergegeven. Het beeld per grondexploitatie is als volgt: Omschrijving  Boekwaarde 31 -12-2025 Kosten  Nog te realiseren opbrengsten Rente  Resultaat (bedragen in €, + is nadelig EW  NCW per 31-12  per 31-12 Roblespark te Grootegast 56.50 6 3.929.751  4.381.239  -9.744  -404.727  -381.398 Kroonsfeld te | -26.095  | 43.338  |                       -    -457  | 16.787  | 16.459 Oldekerk Oostindie   | 1.391.336  | 327.578  |                       -    51.041  1.769.955  1.701.364 Leeksterveld   | 6.394.195  | 4.637.923  | 14.964.565  | 435.919  | - | - 3.496.528  | 3.044.062 Zevenhuizen- | -39.734  | 1.245.558  | 502.122  | 391  | 704.093  | 663.509 Oost Oostindie Zuid    | -5.387.255  | 5.045.569  | 321.971  | - | -903.980  | -851.875 240.324 Alberdaheerd II  | -210.829  | 143.923  |                       -    -6.828 

-73.734  | -70.876 Klieflocatie, | -121.374  | 170.563  | -   | -2.124  | 47.066  | 46.146 Ezinge Tussen de | 2.577.415  | 3.240.621  | 4.711.604  | 136.027  | 1.242.459  | 1.147.902 Gasten Oostergast    | -202.261  | 1.397.611  | 1.282.287  | -19.628  | -106.566  | -102.436 De | 234.318  | 120.158  | 10.124  | 4.101  | 348.452  | 341.642 Bron/Bibliothee k Marum Delta | 342.292  | 238.586  | 804.188  | -3.884  | -227.194  | -214.098 Bosplantsoen Zevenhuizen Marheem   | 336.810  | 49.173  | 814.449  | -1.865  | -430.330  | -413.654 Totaal  | 5.345.324  | 20.590.352  | 27.792.549  | 342.626  | - | - 1.514.247  | 1.161.377 De prognoses op basis waarvan deze cijfers tot stand zijn gekomen, zijn begin 2026 opgesteld. Inmiddels hebben we ons een beeld gevormd van het eerste half jaar en kunnen we constateren dat de kavelafname conform verwachting verloopt. Parameters De gehanteerde parameters in de grondexploitaties zijn als volgt:  | Rente 1,75 %  | Discontovoet 2 %  | Kostenstijging - | 3,0% voor 2026 - | 3,0 % voor 2027 - | 2,5% voor 2028 e.v.  | Opbrengstenstijging 2% - 2,5% Winstneming De BBV schrijft een vaste methode van winstnemen voor, namelijk de POC methode (Percentage of Completion).

Dit betekent in het kort dat voor winstgevende grondexploitaties een ‘zekere’ winst genomen moet worden op basis van de financiële voortgang van het project (% gerealiseerde kosten * % gerealiseerde opbrengsten * geraamde winst). De in het verleden eventueel reeds genomen winsten worden van de berekende ‘zekere’ winst afgetrokken. Ook voorziene risico’s kunnen van dit resultaat worden afgetrokken, mits deze goed zijn onderbouwd. We verwachten winst te kunnen nemen op de projecten Roblespark, Oostindie (Zuid), Oostergast en bedrijventerrein Leeksterveld. 74 Verliesvoorzieningen Voor de projecten waar sprake is van een verwacht negatief resultaat is een verliesvoorziening gevormd.

Het gaat om de volgende grondexploitaties: Verliesvoorzieningen  | BW  | Voorziening 31-12-2025  | 31-12-2025 Kroonsfeld te Oldekerk  |                                    -26.095                                              16.459 Oostindie  |                                   1.391.336                                          1.701.364 Zevenhuizen-Oost  |                                     -39.734                                            663.509 Klieflocatie, Ezinge  |                                     -121.374                                              46.146 Tussen de Gasten  |                                 2.577.415                                          1.147.902 De Bron/Bibliotheek Marum  |                                   234.318                                            341.642 Totaal  | 3.917.023 Risico’s in de grondexploitaties Binnen de MPG (Meerjarenprognose Grondexploitaties) worden de financiële effecten van de risico’s in de grondexploitaties in beeld gebracht. Voor alle grondexploitaties is een gevoeligheidsanalyse opgesteld op basis van een aantal parameters.

Wat gebeurt er als de rente met bijvoorbeeld 0,5% stijgt of daalt? Wat gebeurt er als kosten voor het woonrijp maken met 10% stijgen of dalen? De volgende parameters zijn doorgerekend: Gevoeligheidsanalyse | Gevolg Spreiding | voordelig | waarschijnlijk | nadelig Rentestand | 1,0% | 1,75% | 3,5% Kostenstijging | 1,0% | 3,0% | 5,0% Opbrengstenstijging | 5,0% | 2,5% | -1,0% Kostenraming verwerving, sloop | -5% | conform grex | 5% en milieu Kostenraming bouwrijp en | -10% | conform grex | 10% woonrijp Kostenraming plankosten | -2% | conform grex | 8% Opbrengstenraming verkopen | 3% | conform grex | -3% Opbrengstenraming overige | 10% | conform grex | -10% opbrengsten Tempo kosten & opbrengsten | 2 jaar opbrengsten | conform grex | 2 jaar opbrengsten vervroegen | vertragen De financiële consequenties hiervan zijn opgenomen in de paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing. Grondprijzen Woningbouwkavels en bedrijventerreinen Zoals in het Grondbeleid 2024-2028 wordt vermeld, stelt het college jaarlijks een grondprijzenoverzicht vast, met daarin de kavelprijzen van de gemeentelijke grondexploitaties. De verkoopprijs van kavels buiten grondexploitaties wordt bepaald naar aanleiding van een taxatie. 75 76 Snippergroen Een groot gedeelte van het gemeente-eigendom bestaat uit wegen, bermen en openbaar groen en heeft dan ook een publieke functie.

Soms kunnen gedeelten van bermen of openbaar groen worden afgestoten, omdat deze functie vervalt. Er is dan sprake van “snippergroen”. Het beleid voor snippergroen is uitgewerkt in de beleidsnota gemeentegrond/snippergroen 2023. Deze nota is op 19 december 2023 door het college vastgesteld en per 1 januari 2024 in werking getreden. In hoofdlijnen zijn in de nota de volgende onderwerpen opgenomen: 1. Toetsingscriteria bij aanvragen voor koop, huur of bruikleen gemeentegrond Er zijn criteria opgesteld waaraan aanvragen van inwoners voor het kopen, huren of in bruikleen nemen van gemeentegrond worden getoetst. Hiermee kunnen dergelijke aanvragen op een uniforme en transparante wijze worden afgehandeld. 2. Bestaande huur- en bruikleenovereenkomst gemeentegrond Percelen gemeentegrond /snippergroen die worden gebruikt op basis van een bestaande huur- of bruikleenovereenkomst (aangegaan door de voormalige gemeenten), worden zoveel mogelijk actief te koop aangeboden. Indien gemeentegrond niet voor verkoop in aanmerking komt of als de huurder/bruiklener niet tot aankoop wil overgaan, dan wordt in geval van huur een nieuwe huurovereenkomst aangegaan. Bruikleenovereenkomsten worden omgezet in een huurovereenkomst. Door toepassing van uniforme huurprijzen en voorwaarden, worden bestaande overeenkomsten zoveel mogelijk geharmoniseerd. 3.

Niet geregistreerd grondgebruik Indien wordt geconstateerd dat inwoners grond van de gemeente in gebruik hebben genomen zonder dat daarover (schriftelijke) afspraken zijn gemaakt, wordt zoveel mogelijk geprobeerd de feitelijke- en kadastrale situatie met elkaar in overeenstemming te brengen. In de beleidsnota is beschreven op welke wijze dit “niet geregistreerd grondgebruik” wordt opgepakt en welke instrumenten de gemeente daarvoor kan inzetten. Tijdelijk beheer  Tijdelijk beheer van gemeentelijk (grond)eigendom kan worden toegepast indien grond en/of vastgoed is aangekocht met als doel op termijn te worden ontwikkeld.  Gemeente gaat zeer terughoudend om met het aangaan van huur-, of bruikleenovereenkomsten bij nieuwe aanvragen voor het gebruik van snippergroen. Het verkopen van deze percelen heeft hierbij de voorkeur. Dat geldt ook voor percelen snippergroen die reeds in gebruik zijn op basis van een bestaande huur- of bruikleenovereenkomst.  Voor grotere percelen (> 1.000 m²) die de gemeente voorlopig niet nodig heeft is ter overbrugging bruikleen/pacht/verhuur wél mogelijk, totdat de gemeente de gronden zelf weer nodig heeft.  Bij de verhuur/verpachting van (landbouw)gronden wordt tevens beoordeeld in hoeverre het mogelijk is maatregelen op te nemen ter stimulering van biodiversiteit.

77 Paragraaf F: Weerstandsvermogen en risicobeheersing In deze paragraaf wordt ons weerstandsvermogen toegelicht. Het weerstandsvermogen geeft aan in welke mate de gemeente financiële tegenvallers kan opvangen, zonder dat de beleidsuitvoering in gevaar komt. Het weerstandsvermogen wordt bepaald door een relatie te leggen tussen de weerstandscapaciteit (de middelen die beschikbaar zijn om niet begrote kosten te dekken) en de risico’s die de gemeente loopt en waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen (benodigde weerstandscapaciteit). De ratio weerstandsvermogen is de beschikbare weerstandscapaciteit gedeeld door de benodigde weerstandscapaciteit. Voor 2026 voldoet onze ratio weerstandsvermogen aan onze streefnorm. We hebben € 37,2 miljoen aan weerstandscapaciteit beschikbaar. We hebben onze risico’s geactualiseerd en deze zijn qua omvang gestegen. Om deze risico’s te dekken is er € 15,4 miljoen aan weerstandscapaciteit nodig. Het benodigde bedrag ligt 2,4% procent hoger dan bij het vorige actualisatiemoment in de jaarrekening 2025. De ratio weerstandsvermogen ligt op 2,4 en is daarmee volgens de weerstandsnormen van het Coelo uitstekend. We verwachten dat deze ratio de komende jaren daalt. Enerzijds door stijging van de risico’s en doorontwikkeling van risicomanagement, anderzijds door daling van de beschikbare algemene reserve.

Beschikbare weerstandscapaciteit We beschouwen tot onderdeel van onze beschikbare weerstandscapaciteit de algemene reserve, de post onvoorzien en onbenutte belastingcapaciteit behoren. De post onvoorzien bedraagt in de begroting 2026 € 1.000. Wanneer het berekende gemiddelde OZB-tarief voor een gemeente lager is dan het percentage voor toelating tot artikel 121 is er in principe sprake van een onbenutte belastingcapaciteit. Onze onbenutte belastingcapaciteit 2026 (meest actuele gegevens) is berekend op € 1.600.000. Op basis van de begroting is de beschikbare weerstandscapaciteit als volgt: Weerstandscapaciteit (bedragen x € 1.000) Bedrag Algemene reserve beschikbaar 35.612 Post onvoorzien 1 Onbenutte belastingcapaciteit 1.600 Beschikbare weerstandscapaciteit 37.213 De stand van de algemene reserve was op 31 december 2025 € 38.112.000. Hieronder zijn de ontwikkelingen daarop samengevat die leiden tot het deel algemene reserve dat beschikbaar is voor weerstandscapaciteit. Stand algemene reserve | Bedrag (bedragen x € 1.000) Algemene reserve 31 dec 2025 | 38.112 Begrotingssaldo 2026 | -2.200 Herstructurering Industriepark -Zuid (a) | -300 Stand | 35.612 (a) Herstructurering Industriepark-Zuid In het Masterplan Leek-Tolbert is het bedrijventerrein Industriepark Zuid aangewezen als herontwikkelingsgebied.

Om het gebied vrij te krijgen voor woningbouw zal de gemeente een actieve rol innemen. De Raad heeft daarom voor 2026-2028 €300.000 beschikbaar gesteld voor ambtelijke inzet en externe advieskosten. Weerstandsnorm Bij de beoordeling van het weerstandsvermogen wordt gebr | uik gemaakt van de tabel die door Coelo, NAR (Nederlands Adviesbureau Risicomanagement) en Universiteit Twente is ontwikkeld. Het weerstandsvermogen wordt uitgedrukt in een ratio. Onderstaand staat de betekenis bij de verschillende ratio’s: Weerstandsnorm ratio | Betekenis >2,0 | Uitstekend 1,4 – 2,0 | Ruim voldoende 1,0 – 1,4 | Voldoende | Streefwaarde, geen actie nodig 0,8 – 1,0 | Matig | Actie nodig 0,6 – 0,8 | Onvoldoende < 0,6 | Ruim onvoldoende De tabel geeft aan wanneer actie nodig is. Concreet betekent dat, indien het weerstandsvermogen matig of lager is, het streven is om in maximaal vier jaren (dit is de begroting plus de meerjarenraming) weer op het gewenste niveau van ‘voldoende’ te komen. Inventarisatie risico’s en benodigde weerstandscapaciteit De risico’s zijn geïnventariseerd en geclusterd. Hieronder treft u een opsomming van risico’s aan. Door middel van een symbool is aangegeven of een risico groter, kleiner of gelijk gebleven is ten opzichte van de voorgaande paragraaf weerstandsvermogen.

Risico groter Risico gelijk Risico kleiner 78 79 Omschrijving risico (bedragen x € 1.000) Risico Algemene uitkering uit het gemeentefonds De algemene uitkering is de belangrijkste inkomstenbron van gemeenten. Er spelen twee risico’s: ten eerste een te hoge inschatting en ten tweede een stelselaanpassing (herijking) van het gemeentefonds. Te hoge inschatting van de ontvangsten De hoogte hangt af van kenmerken (maatstaven) zoals aantal inwoners. Voor elke maatstaf ontvangen gemeenten geld. Daarnaast is het accres van belang: macro- economische ontwikkelingen en beleidsvoornemens van het rijk zorgen voor wijzigingen van het te ontvangen bedrag. De mei-, september- en decembercirculaire zorgen voor wijzigingen van de te ontvangen bedragen. Daarnaast kan de actualisatie van de maatstaven ook leiden tot aanpassingen van de algemene uitkering. Het komt voor dat specifieke uitkeringen met een structureel karakter worden overgeheveld naar het gemeentefonds. Voorbeeld hiervan is de mogelijke structurele overheveling van de middelen voor de regeling Capaciteit decentrale overheden voor klimaat- en energiebeleid (CDOKE). Een overheveling gaat vaak gepaard met een taakstellende korting van 10% vanwege een besparing op verantwoordingslasten. Het risico van te hoog geraamde inkomsten hebben we geraamd op 1,5% van de algemene uitkering van het gemeentefonds.

De algemene uitkering (exclusief decentralisatie-uitkeringen) bedraagt in 2027 volgens de meicirculaire 2026 € 142 miljoen. Het risicobedrag komt dan neer op € 2.120.000. Stelselaanpassing (herijking) van het gemeentefonds In de meicirculaire 2022 is een nieuw verdeelstelsel verwerkt. Voor Westerkwartier is in verband met de herijking een achteruitgang van € 2,4 miljoen (€ 37,50 per inwoner) verwerkt in de begroting. De herijking is daarna bevroren omdat nog een aantal onderzoeken gaande is. De verwachting is dat de implementatie van het nieuwe model vanaf 2027 verder wordt doorgezet. In onze meerjarenbegroting nemen we voor de jaren 2029 en 2030 jaarlijks een korting op van € 1,0 miljoen. Voor komend jaar manifesteert dit risico zich nog niet. We nemen het daarom nog niet mee in het risicobedrag. 2.120 Sociaal domein Wmo/Jeugd: De budgetten Wmo en Jeugd staan onder druk. We helpen steeds meer mensen, bijvoorbeeld binnen de Wmo door een steeds ouder wordende bevolking. We gaan er voorlopig vanuit dat we hiervoor aanvullende middelen van het rijk ontvangen om de daadwerkelijke kostenstijging door vergrijzing op te vangen. Ook is er sprake van meer vraag naar jeugdhulp. In de jaren 2023 tot en met 2025 heeft dit geleid tot een overschrijding van het budget. Op basis van de huidige inzichten verwachten wij ook voor 2026 een overschrijding van het budget. 4.875

80 Ondanks invoering van de maatregelen uit de Hervormingsagenda Jeugd zien we op dit moment niet dat dit leidt tot besparingen. We vinden dat autonome groei voor risico van het rijk is en dat extra uitgaven voor rekening van het rijk moeten komen, maar hebben hierover geen zekerheid. Voor de bepaling van het risicobedrag wordt een percentage van 7,5% ten opzichte van het budget Wmo (met name HH/BG) en Jeugd gehanteerd. Afgerond is dit een bedrag van € 3,75 miljoen. Participatiewet Gemeente Westerkwartier ontvangt van het rijk een gebundelde uitkering (BUIG) voor het bekostigen van de uitkeringen in het kader van de Participatiewet, oudere werklozen (IOAW, IOAZ), levensonderhoud voor startende ondernemers (Bbz 2004) en de inzet van loonkostensubsidie. Indien sprake is van een groot tekort op de BUIG-uitkering kan een beroep worden gedaan op de vangnetregeling. In de begroting 2027 is begrotingstechnisch uitgegaan van een voordeel van € 1,5 miljoen ten opzichte van het Rijksbudget. Dit op basis van een technische begrotingsanalyse. Ook hier wordt gerekend met een risicopercentage van 7,5%. Afgerond bedraagt het risicobedrag € 1,1 miljoen. Het risico Sociaal domein wordt daarmee € 4,9 miljoen; dat is gelijk aan het risicobedrag opgenomen in de jaarrekening 2025.

Grondexploitaties Binnen de MPG (Meerjarenprognose Grondexploitaties) worden de financiële effecten van de risico’s in de grondexploitaties in beeld gebracht. Voor alle grondexploitaties is een gevoeligheidsanalyse opgesteld op basis van een aantal parameters. Wat gebeurt er als de rente met bijvoorbeeld 1 % stijgt of daalt? Wat gebeurt er als kosten voor het woonrijp maken met 10% stijgen of dalen? In de paragraaf Grondbeleid zijn deze parameters nader omschreven. Afgelopen jaren hadden we te maken met een onzekere macro-economische situatie. Hoewel de vraag naar woningen onverminderd groot is, zijn er mondiaal handelsspanningen, geopolitieke risico’s, wat de volatiliteit van de kosten en opbrengsten in grondexploitaties vergroot. Daarnaast zien we de netcongestie als belangrijk risico voor het verkopen van bouwkavels. Aangezien de bestaande grondexploitaties voor woningbouw slechts kleine aantallen kavels bevatten is dit risico beheersbaar, voor het bedrijventerrein Leeksterveld zou dit het verkooptempo kunnen beïnvloeden. Dit is als project specifiek risico opgenomen in de risicoparagraaf. Het bovenstaande overziend is er voor gekozen om de parameters van voorgaand jaar te handhaven. Het financiële risico is gedaald ten opzichte van voorgaand jaar, met name veroorzaakt door de voortgang in projecten, dus minder toekomstige kasstromen waar risico over wordt gelopen.

Daarnaast is de winstverwachting voor aantal projecten hoger dan voorgaand jaar, waar een deel van de risico’s mee wordt afgedekt. 900 Campus Rodenburg De gemeenteraad heeft op 28 januari 2026 unaniem ingestemd met het ontwikkelen van sportpark Rodenburg tot een nieuwe campus op basis van een voorlopig stedenbouwkundig ontwerp en heeft daarnaast middelen voor de 1.000

81 voorbereiding beschikbaar gesteld. De campus zal oa plaats bieden aan RSG de Borgen en de huidige gebruikers van sportpark Rodenburg, De Rodenburghal en de Jonge Wereld. De totale investering bedraagt € 80,4 miljoen, prijspeil januari 2026. Een onderdeel van de voorbereidingsfase is het in kaart brengen van de (financiële) risico’s en te beoordelen in hoeverre deze binnen het project kunnen worden afgedekt. Vooralsnog gaan we uit van een risico van € 1,0 miljoen. Masterplan Leek-Tolbert Op 18 juni 2025 heeft de gemeenteraad unaniem het Masterplan Leek-Tolbert als toekomstbeeld vastgesteld en daarbij de 7 prioritaire gebieden aangewezen. Ook heeft de raad vastgesteld dat de beoordeling en besluitvorming over de concretisering van ontwikkelingen en projecten die in het Masterplan Leek-Tolbert beschreven worden, nog (separaat per plan) in de raad plaatsvinden. Inmiddels heeft de raad ingestemd met de verdere voorbereiding voor “aanleg nieuwe bedrijfslocatie”, de economische groeizone boven de A7 bij Leek en de Campus Rodenburg en daartoe voorbereidingskredieten beschikbaar gesteld. Ook vindt er inmiddels een verkenning plaats naar een mogelijke rondweg met parallelweg en zullen we ook voorbereidingen moeten treffen binnen andere prioritaire gebieden.

Met het zetten van stappen in zo’n omvangrijk programma is het verstandig om ook risico’s te inventariseren, te monitoren en te managen. Omdat dit nog moet worden opgezet, gaan we nu uit van een risico van € 1,0 miljoen. 1.000 Programma huisvesting Er kunnen tegenvallers optreden die het Programma en de buffers overstijgen ofwel de scope van het programma overstijgen. Mogelijke risico’s als extra inventariskosten, tegenvallende verkopen van gebouwen die we verlaten, vertraging, verder stijgende prijzen etc. Binnen het programma huisvesting is een post onvoorzien opgenomen in de ramingen. In juni 2025 heeft de raad besluiten genomen over de dependancevariant. Uit onderzoek blijkt dat de investeringssom hiervoor naar verwachting significant hoger wordt dan eerder geraamd. Mogelijk leidt dit tot een extra kapitaallast van € 600.000 structureel. 600 Gewaarborgde geldleningen In totaal staan we € 168,1 miljoen garant voor woningbouwverenigingen, nationale hypotheekgarantie en (zorg)instellingen. De (gedeeltelijke) garantstelling van ca. € 58,5 miljoen voor een tijdige betaling van rente en aflossing van leningen door woningbouwcorporaties wordt qua risico op nihil ingeschat, aangezien deze leningen zijn verstrekt onder garantie van het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Daarnaast zijn er garanties, € 98 miljoen, afgegeven in het kader van de NHG (Nationale Hypotheek Garantie).

Ook dit risico wordt als nihil ingeschat. De overige garantstellingen zijn afgegeven t.b.v. zorg (o.a. Het Hooge Heem) en andere stichtingen (o.a. St. Visvliet). De totale schuld hiervan bedroeg op 31 december 2025 circa € 11,6 miljoen. Het risico hiervan ramen we op 2%. 231 Gemeenschappelijke regelingen Het risico van gemeenschappelijke regelingen is dat er een hogere bijdrage wordt gevraagd voor de afgesproken werkzaamheden. Tekorten bij een gemeenschappelijke regeling worden verrekend bij de deelnemende partijen. De 550

82 belangrijkste gemeenschappelijke regelingen zijn de Veiligheidsregio, GGD Groningen, de Omgevingsdienst, Centrum regeling veilig thuis en GGZ Groningen. De totale bijdrage aan deze vijf regelingen is ca € 11,1 miljoen. Overzicht bijdragen grote regelingen in de begroting 2027: Veiligheidsregio VRG € 5,2 miljoen GGD Groningen € 2,3 miljoen Omgevingsdienst ODG Centrumregeling veilig thuis Groningen Centrumregeling beschermd wonen opvang en inloopvoorzieningen GGZ Groningen € 1,8 miljoen € 0,7 miljoen € 1,1 miljoen Totaal € 11,1 miljoen Bij andere regelingen gaat het om (veel) kleinere bedragen. Het risico op een hogere bijdrage ramen we op 5%. Eigen risicodrager personeel voor ziekte en werkloosheid Gemeente Westerkwartier is voor haar personeel eigen risicodrager t.a.v. ziekte en werkloosheid. Het risicobedrag ramen we op 1% van de loonsom van circa € 58,0 miljoen 580 Indexatie Het Centraal Plan Bureau verwacht in maart 2026 een inflatie van 2,6% in 2026. Waarschijnlijk gaat de inflatie hoger uitvallen. De reden is de stijgende energieprijzen door de oorlog in het Midden Oosten. Een hoge inflatie heeft grote gevolgen voor onze budgetten. In onze begroting hebben we indexatie verwerkt zoals toegelicht bij onze technische uitgangspunten. Sommige budgetten hebben we niet geïndexeerd, en een aantal minder dan dat de kosten stegen.

Om onze verplichtingen en afspraken na te kunnen komen zullen we een deel van deze budgetten moeten aanpassen. Onzekere componenten zijn bijvoorbeeld energiekosten en kosten voor het beheer en onderhoud van gebouwen, wegen en groen. De hogere loonkosten zijn van invloed op inhuurtarieven. De sterk gestegen bouwkosten hebben mogelijk effect voor de vastgestelde investeringen. We laten het risico eerst op € 2,5 miljoen staan. 2.500 Betalingsproblemen Sommige huishoudens en organisaties hebben moeite om de rekeningen te blijven betalen. Betalingsproblemen kunnen leiden tot mindere inbaarheid van door ons in rekening gebrachte kosten. Afgelopen jaren wordt meer gebruik gemaakt van het Saneringskrediet. Daarnaast is sprake van schuldregelingen, beslagen onroerend goed en openstaande bedragen bij de deurwaarder. Steeds meer mensen weten de weg te vinden naar de tegemoetkoming gemeentelijke belastingen vanuit het sociaal domein en zijn zich ervan bewust dat 75

83 ze het binnen het belastingjaar moeten aanvragen. Vooralsnog zijn de bestaande budgetten voldoende om aan de vraag tegemoet te komen. We handhaven het bedrag van € 75.000. Overig Dit betreft diverse risico’s, die moeilijk te kwantificeren zijn maar wel politiek en bestuurlijk relevant zijn. Deze risico's stijgen van € 600.00 naar € 1.00.000 o.a. door de verwachte aanpassing in de voorziening pensioenen wethouders.  Risico inzet zzp’ers i.v.m. Wet DBA In 2016 is de wet DBA (Deregulering Beoordeling Arbeidsrelaties) ingevoerd. In de wet is aangegeven dat wanneer bij een opdracht die door een zzp’er wordt uitgevoerd, er sprake is van ondernemerschap of loondienst. Als een zzp’er niet aan de voorwaarden voldoet voor ondernemerschap dan werkt hij als schijnzelfstandige. Om dit tegen te gaan, voert de Belastingdienst vanaf 1 januari 2026 actieve handhaving in, met boetes en naheffingen voor zowel de gemeente als de ZZP’er. De gemeente Westerkwartier maakt gebruik van ZZP’ers voor tijdelijke werkzaamheden of bij capaciteitspieken. Het precieze risico dat de gemeente daadwerkelijk loopt, is lastig te kwantificeren. Dit komt doordat de beoordeling van een arbeidsrelatie door de Belastingdienst niet alleen afhangt van de opgestelde contracten, maar ook van de feitelijke uitvoering van de werkzaamheden.

Om het risico op boetes en naheffingen te minimaliseren, heeft de gemeente in 2025 en 2026 de inzet van ZZP’ers aanzienlijk teruggebracht en blijven we dit voortdurend monitoren. Desalniettemin kan de controle met terugwerkende kracht uitgevoerd worden en kunnen de boetes snel oplopen.  Voorziening pensioenen wethouders De consultatieversie van de Wet overdracht pensioenen politieke ambtsdragers aan ABP voorziet erin dat de bestaande Appa- pensioenverplichtingen per 1 januari 2028 worden overgedragen aan het ABP. De financiële gevolgen hiervan zijn op dit moment nog niet definitief vast te stellen, omdat de wetgeving nog niet is vastgesteld en de uiteindelijke overdrachtswaarde afhankelijk is van nadere uitwerking en marktomstandigheden. Wel bestaat het risico dat de huidige voorziening voor Appa-pensioenen niet toereikend is om de volledige overdrachtswaarde te dekken. Dit kan leiden tot een aanvullende dotatie aan de voorziening of een incidentele last bij de daadwerkelijke overdracht. De gemeente volgt de verdere uitwerking van het wetsvoorstel en zal de financiële impact verwerken zodra meer duidelijkheid bestaat  Privacy (AVG en Wpg) De gemeente verwerkt grote hoeveelheden persoonsgegevens van o.a. inwoners, medewerkers en ketenpartners die onder de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) en de Wet politiegegevens (Wpg) vallen.

Ondanks getroffen technische en organisatorische maatregelen blijft sprake van een inherent privacyrisico. Mogelijke incidenten zijn datalekken, onrechtmatige gegevensverwerkingen, menselijke fouten, onjuiste autorisaties of tekortkomingen bij leveranciers en samenwerkingspartners. Door 1.000

toenemende digitalisering, gegevensuitwisseling en cyberdreigingen neemt de complexiteit van privacybescherming verder toe. Privacy-incidenten kunnen leiden tot herstelkosten, juridische kosten, schadevergoedingen en eventuele boetes van de toezichthouder. Daarnaast kunnen zij reputatieschade veroorzaken en het vertrouwen van inwoners en ketenpartners aantasten.  | Digitale aanvallen Een digitale aanval met ransomware is een vorm van cybercrime waarbij kwaadwillenden bestanden versleutelen op het eigen interne netwerk of het netwerk van een leverancier. Tegen betaling kunnen de bestanden weer worden ontsleuteld en vrijgegeven. Naast ransomware zijn ‘hack and leak’ aanvallen een risico. Hierbij wordt informatie gestolen en wordt gedreigd deze informatie te publiceren. Tegen betaling kan publicatie worden voorkomen. Deze digitale aanvallen gaan vaak gepaard met aanzienlijke kosten voor forensisch onderzoek, herstelwerkzaamheden, herstel of vervanging van de technische infrastructuur en apparatuur, juridische kosten, schadevergoedingen en mogelijke boetes van toezichthouders Totaal | 15.431 Totaaltelling risico’s en ontwikkeling ervan ten opzichte van de vorige inventarisatie De laatste keer dat we de gemeenteraad integraal inzicht hebben gegeven in de risico’s was bij het opstellen van de jaarrekening 2025.

Ten opzichte van die inventarisatie ziet het overzicht van risico’s er nu uit zoals onderstaand weergegeven. Overzicht risico’s | Begroting | Rekening | Begroting (bedragen x € 1.000) | 2026 | 2025 | 2027 Algemene uitkering | 1.460 | 2.190 | 2.120 Sociaal domein | 3.000 | 4.875 | 4.875 Grondexploitaties | 3.700 | 900 | 900 Campus Rodenburg | - | 1.000 | 1.000 Masterplan Leek-Tolbert | - | 1.000 | 1.000 Huisvesting | 600 | 600 | 600 Gewaarborgde geldleningen | 245 | 231 | 231 Gemeenschappelijke regelingen | 450 | 450 | 550 Eigenrisicodragerschap | 520 | 520 | 580 Indexatie | 2.000 | 2.500 | 2.500 Bezwaren OZB-waarde | 75 | 75 | - Betalingsproblemen | 75 | 75 | 75 Overig | 1.000 | 600 | 1.000 Totaal | 13.125 | 15.016 | 15.431 84 Uit de risico-inventarisatie is naar voren gekomen dat de omvang van de risico’s hoger wordt ingeschat op € 15,4 miljoen. Dit afgezet tegen het aanwezige weerstandsvermogen van | € 37,2 miljoen geeft dit een ratio van 2,4 wat volgens de norm van Coelo uitstekend is. Financiële kengetallen Alle gemeenten zijn verplicht om een tabel met financiële kengetallen | op te nemen in de begroting en de jaarstukken.

Deze cijfers geven de gemeenteraad een globaal inzicht in de verwachte financiële ontwikkelingen in de gemeente een toelichting worden gegeven op de onderlinge verhouding tussen deze kengetallen en wat het betekent voor de financiële positie van de gemeente. Onderstaande tabel toont de financiële kengetallen. Daaronder zijn de VNG normen opgenomen. Omschrijving | Rekening | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting | Weging 2025 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Netto schuldquote | 61,5% | 63,7% | 69,1% | 73,3% | 76,3% Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle | 57,2% | 59,4% | 64,6% | 68,8% | 71,9% verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | 25,6% | 20,1% | 17,5% | 16,2% | 15,0% Grondexploitatie | 0,6% | -0,9% | 0,4% | - 0,1% | - 1,7% Structurele | 1,5% | 0,0% | -2,1% | -1,9% | -2,4% exploitatieruimte Woonlasten t.o.v. landelijke | 106,0% | 111,3% | 111,3% | 111,3% | 111,3% gemiddelde Normen VNG (%) Omschrijving |   | Voldoende | Matig | Onvoldoende Netto schuldquote | <90% | 90%-130% | >130 % Netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle | <90 % | 90%-130% | >130 % verstrekte leningen Solvabiliteitsratio | >50 % | 20% -50 % | <20 % Grondexploitatie | <20 % | 20%-35 % | >35 % Structurele exploitatieruimte | >0 | 0 | <0 Woonlasten t.o.v.

landelijke gemiddelde | <95 % | 95% -105 % | >105 % 85 Paragraaf G: Lokale heffingen Eén van de inkomstenbronnen voor de gemeenten zijn de gemeentelijke heffingen, met name belastingen en retributies. Deze heffingen zijn gebaseerd op publiekrechtelijke regels. Concreet kunnen deze heffingen onderscheiden worden in:  | Algemene belastingen: hierbij bestaat geen duidelijke relatie tussen de dienstverlening en de belasting (met name onroerendezaakbelastingen), de opbrengst vloeit rechtstreeks naar de algemene middelen;  | Rechten of retributies: dit zijn vergoedingen voor een publiekrechtelijke dienstverlening of voor het gebruik van voorzieningen waarbij tevens betaald moet worden indien de dienst niet gewenst is (afvalstoffenheffing en rioolheffing);  | Leges: hierbij moet sprake zijn van een individuele tegenprestatie van de overheid (zoals het verstrekken van paspoorten en rijbewijzen etc.). De lokale heffingen vormen een onderdeel van de inkomsten van de gemeente en hebben als dekkingsmiddelen betrekking op verschillende beleidsvelden. Ze zijn dan ook door de hele begroting terug te vinden. De gemeente Westerkwartier kent de volgende lokale heffingen:  Onroerendezaakbelastingen (OZB);  Afvalstoffenheffing;  Rioolheffing;  Leges;  Grafrechten;  Liggelden;  Reclamebelasting;  Marktgelden.

In deze paragraaf wordt het beleid ten aanzien van deze lokale heffingen weergegeven. Daarbij geven we inzicht in de inkomsten, het beleid ten aanzien van de lokale heffingen en de kostenonderbouwingen, de lokale lastendruk, en het kwijtscheldingsbeleid. Inkomsten Onderstaande tabel geeft een overzicht van de opbrengsten uit de lokale heffingen. Soort heffing | Programma  | Jaarrekening Begroting 2026  | Begroting (bedragen x € 1.000)  | 2025  | (na wijziging)  | 2027 Onroerendezaakbelastingen   | ADM  | 16.669 | 17.366  | 18.061 Afvalstoffenheffing    | 7  | 10.913 | 11.042   | 12.148 Rioolheffing   | 7  | 7.210 | 8.446   | 8.849 Omgevingsvergunning   | 8  | 2.460 | 2.124  | 1.685 Leges    | 0  | 1.003 | 1.370 | 1.370 Grafrechten   | 7  | 789 | 614  | 614 Liggelden   | 2  | 21 | 19  | 19 Reclamebelasting   | 0  | 64 | 65  | 65 Marktgelden   | 3  | 17 | 18  | 18 Totaal   |    | 39.146 | 41.064  | 42.829 86 OZB-opbrengst woningen   | ADM  | 11.267 OZB-opbrengst niet-woningen   | ADM  | 6.794 Totaal  |    | 18.061 Beleid en kostenonderbouwing Onroerende zaakbelastingen De gemeente heft OZB van de eigenaren van alle onroerende zaken, uitgezonderd die welke volgens de wet of volgens de gemeentelijke verordening zijn vrijgesteld. Voor de niet | -woningen wordt ook nog een gebruikersbelasting van een onroerende zaak geheven.

In de verordening zijn vrijstellingen opgenomen voor bijvoorbeeld kerken, begraafplaatsen, straatmeubilair en agrarische bedrijfsgronden. Jaarlijks besluit de raad hoeveel de opbrengst van de OZB moet zijn. De tarieven van de OZB, die deze opbrengst moeten realiseren, worden berekend aan de hand van de concept | -taxatiewaarden van het komende jaar. Dat betekent dat als de WOZ | -waarden stijgen, het tarief daalt (en andersom). Het te betalen bedrag komt zo overeen met de begrote inkomsten. We passen conform onze standaard uitgangspunten prijscompensatie toe. Voor 202 | 7 komt deze uit op 2,1%. We baseren ons op het meest recente werkelijke c | onsumentenprijsindex op jaarbasis. Het Centraal Planbureau heeft die bepaald op 2,1%. De begrote opbrengst OZB stijgt hierdoor in 2027 in totaal met € 375.000. Daarnaast heeft de raad op 9 juli 2025 de motie Sport en OZB aangenomen. Hierin wordt het college verzocht om investeringen te dekken met een jaarlijkse extra verhoging van de OZB gedurende de periode 2026-2030 met 2%. Afvalstoffenheffing en rioolheffing De gemeente heeft een wettelijke inzamelplicht voor het afval van huishoudens. Ook is de gemeente wettelijk verplicht om haar zorgplichten voor afval | -, hemel- en grondwater na te komen. Bij de bepaling van tarieven voor beide heffingen streven we naar 100% kostendekkendheid.

Kosten die betrekking hebben op de zorgplichten voor water worden doorbere | kend in de rioolheffing. Kosten voor de inzameling, afvoer en verwerking van afval worden verhaald via de afvalstoffenheffing. De voorlopige tarieven 202 | 7 zijn berekend. Het tarief vastrecht afvalstoffenheffing komt voor 202 | 7 uit op € 270 (tegen € 244 in 2026), € 0,51 (tegen € 0,46 in 2026) variabel restafval en € 0,26 variabel groenafval (ongewijzigd ten opzichte van 2025). | De stijging van het tarief zien we vooral ontstaan door stijgende prijzen voor inzameling van afval en | de verhoogde CO2 toeslag. De stijging van de afvalstoffenheffing wordt verdeeld over het vastrecht en het variabele deel van het restafval. Uit sorteeranalyses blijkt dat er nog veel waardevolle grondstoffen in het restafval belanden. Deze grondstoffen horen thuis in de gft-container of bij de milieuboer. Het afvoeren van grondstoffen als restafval zorgt voor hoge kosten. Het variabele tarief is daarom voor het eerst sinds 2024, gestegen. Dit draagt bij aan het principe dat de vervuiler betaald. Bij een 100% kostendekkendheid komt de rioolheffing 202 | 7 uit op € 301 (tegen € 291 in 2026). Dit tarief stijgt vooral door stijgende kapitaallasten van investeringen stijgende energielasten, financieel effect van de gedragscode soortenbescherming.

Hieronder wordt in een tweetal tabellen de kostendekkendheid voor afvalstoffenheffing en rioolheffing weergegeven. 87 88 Kostendekkendheid Afvalstoffenheffing (bedragen x € 1.000) 2027 Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente  10.960 Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen  -1.127 Netto kosten taakveld  9.833 Toe te rekenen kosten Overhead incl. (omslag)rente  126 BTW  2.317 Totale kosten  12.276 Opbrengst heffingen  12.148 Dekkingspercentage  98,95% Kostendekkendheid Riolering (bedragen x € 1.000) 2027 Kosten taakveld(en), incl. (omslag)rente  6.220 Inkomsten taakveld(en), excl. heffingen  -13 Netto kosten taakveld  6.207 Toe te rekenen kosten Kolken reinigen (100%)  195 Straatvegen (50%)  198 Slootschonen (50%)  483 Stortkosten slootafval (50%)  197 Baggeren (50%)  225 Overhead incl. (omslag)rente  249 BTW  1.172 Totale kosten  8.926 Opbrengst heffingen  8.827 Dekkingspercentage  98,89% Ten aanzien van de percentages bij het gedeeltelijk toerekenen van kosten (functioneel ondergebracht bij programma 2) gelden de volgende overwegingen:  Straatvegen: Door wegen frequent te vegen komt er minder vuil in de kolken terecht. Hierdoor is de kans op verstoppingen minder groot en blijven de kolken en riolen schoner. Om die reden is besloten dat 50% van de veegkosten wordt toegerekend aan de rioolheffing.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://westerkwartier.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/79b10695-c021-4561-8577-cab55ae3e82d?agendaItemId=eb245957-dd8c-4e2a-ad6a-45a160e7d509