Bijlage 1 GEW Jaarstukken 2022

Hiervoor dienen wij een voorziening te vormen. Hiervan is geen sprake meer. Mogelijke andere risico's worden binnen de grondexploitatie opgevangen. Bovendien calculeren wij een te verwachten winst op de grondexploitaties (zie de paragraaf ’Grondbeleid‘). Gelet op de hoogte van de boekwaarden van projecten (niet zijnde grondexploitaties) en de economische omstandigheden lopen wij bij projecten een risico. De meeste van deze kosten kunnen wij echter verhalen op ontwikkelaars, waardoor er een risico voor de gemeente resteert. Ook leveren langere doorlooptijden en verlagingen van grondprijzen ook risico's op. c. Verbonden partijen (risico € 195.000) Hierbij gaat het om gemeenschappelijke regelingen en gesubsidieerde instellingen. Wij zijn, samen met de overige deelnemende gemeenten, financieel aansprakelijk voor eventuele tekorten. Bovendien kan het zijn dat wij bij een faillissement van een partij alsnog het werk door andere partijen uit moeten laten voeren. Terwijl de bijdragen hiervoor al aan de verbonden partijen zijn betaald. Doordat er steeds meer risicobewustzijn bij de verbonden partijen is en zij maatregelen namen in het kader van risicomanagement, blijft er voor de gemeente een lager restrisico over. Bij de risicobeoordeling van de verbonden partijen vormen de respectievelijke jaarrekeningen over 2022 de basis. Hiertoe zijn o.a.

de resultaten, gemeentelijke bijdragen, vermogensposities, weerstandsratio’s en benoemde risico’s van de verbonden partijen onder de loep genomen. Ook is getoetst, daar waar mogelijk, of afgesproken streefwaardes voor het benodigd eigen vermogen behaald zijn. Daar waar risico’s resteren voor deelnemende gemeente is tegen het aandeel wat de gemeente West Maas en Waal loopt het basis risicobedrag berekend. Vervolgens is een kans bepaald, in de meeste gevallen van 1 * in de vier jaar, dat het risico zich voor zou kunnen doen. In onderstaande tabel treft u de uiteindelijke restrisico’s aan die meegenomen worden in de berekening van de weerstandsratio.

Verbonden partij Avri BSR GGD (tekort weerstandsvermogen) MARN ODR Regio Rivierenland UBR (borgstelling, aanname raadsbesluit 1%) VRGZ (tekort weerstandsvermogen) Werkzaak Totaal restrisico verbonden partijen

risico verbonden partij € 4.710.000 €0 € 2.367.000 €0 €0 €0 € 37.500.000 € 3.590.000 €0 € 48.167.000

aandeel WMW

kans

7,8%

25%

3,3%

25%

14,2% 3,4%

1% 25%

restrisico 31-12-2022 € 91.845 €0 € 19.528 €0 €0 €0 € 53.250 € 30.515 €0 € 195.138

62

d. Open-einde regelingen (risico € 330.000) De regelingen waar wij in onze gemeente mee te maken hebben zijn: het leerlingenvervoer, de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Participatiewet, de bijzondere bijstand en de Jeugdwet. In de begroting hebben wij hier reële budgetten voor opgenomen, maar bijvoorbeeld een extra leerling kan in het kader van het leerlingenvervoer de kosten zo maar met € 25.000 doen stijgen. Ook kan één specialistische hulpverleningstraject in de Jeugdzorg een fors beslag leggen op het budget. e. Grote projecten Er zijn geen grote projecten waarbij we specifieke risico’s lopen. f. Overige financiële risico's (risico € 277.000) De belangrijkste overige risico's betreffen vooral de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds, het renterisico, mogelijke bodemsaneringen, oninbaarheid van vorderingen, garanties en borgstellingen. Ook wordt hier de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid of overlijden van bestuurders geraamd, waarvoor wij niet verzekerd zijn. TOP-RISICO´S (>=25% en >= € 100.000) Bedrag Nr. Risico

Bedrijfsvoering Afwezigheid personeel wegens ziekte of anderszins 23 (zwangerschaps- en bevallingsverlof, zorgverlof)

Risicotype

Programma

(x € 1.000)

Netto financieel Kans gevolg weerstandsvermogen

Deels Burger, bestuur beïnvloedbaar en veiligheid

500 50%

250

Kwalitatief goed personeel., niet vervulbare vacatures

Deels Bedrijfsvoering beïnvloedbaar

300 75%

225

Belastingaangiften (onvolledige, niet tijdige of onjuiste opgave en 28 aangifte belastingdienst - BTW, loonbelastingen)

Intern Burger, bestuur beïnvloedbaar en veiligheid

200 50%

100

Intern Burger, bestuur beïnvloedbaar en veiligheid

400 25%

100

25

42

Uitval (de)centrale IT voorzieningen

Totaal Bedrijfsvoering

1.400

Financieel-economische ontwikkelingen Extern Lagere legesopbrengsten Wonen, werken 45 deelsomgevingsvergunningen en recreëren beïnvloedbaar Extern - niet27 Loon- en prijsontwikkelingen Bedrijfsvoering beïnvloedbaar Totaal Financieel-economische ontwikkelingen Financieel - grondexploitatie Langere doorlooptijden 88 projecten Totaal Financieel - grondexploitatie Financieel - open einde regelingen Participatiewet inclusief 83 bijzondere bijstand 85 Jeugdwet

Extern - niet- Wonen, werken beïnvloedbaar en recreëren

Deels Maatschappelijke beïnvloedbaar zaken Deels Maatschappelijke beïnvloedbaar zaken

675

150 50%

75

500 75%

375

650

450

200 50%

100

200

100

400 25%

100

300 60%

180

63

Totaal Financieel - open einde regelingen

700

280

125 50%

62

100 50%

50

225

112

3.175

1.617

Financieel - overige financiële risico's 63 Renterisico 69 Bodemsanering openbare ruimte

Extern - nietBedrijfsvoering beïnvloedbaar Extern - niet- Fysieke beïnvloedbaar leefomgeving

Totaal Financieel - overige financiële risico's Totaal toprisico's WEERSTANDSVERMOGEN

Op basis van het risicoprofiel en de inventarisatie van de weerstandscapaciteit kunnen wij ons weerstandsvermogen bepalen. Hierbij houden wij rekening met de incidentele en structurele onderdelen. De structurele risico’s en weerstandscapaciteit rekenen wij voor 4 jaar mee, de incidentele uiteraard voor 1 jaar. Het weerstandsvermogen drukken wij uit in een verhoudingsgetal.

Voor 2022 ziet de weerstandsratio er als volgt uit: 15.622 Ratio weerstandsvermogen =

=

1,98

7.892 De ratio weerstandsvermogen is als volgt te beoordelen: Ratio

Betekenis

> 2,0 Uitstekend 1,4 - 2,0 Ruim voldoende 1,0 - 1,4 Voldoende 0,8 - 1,0 Matig 0,6 - 0,8 Onvoldoende < 0,6 Ruim onvoldoende

Uit het bovenstaande blijkt dat de ratio van 1,98 in de jaarrekening ruim voldoende is. Dit betekent dat onze gemeente ruim voldoende weerstandscapaciteit heeft om de risico's af te dekken. FINANCIËLE KENGETALLEN Bij het beoordelen van de financiële kengetallen hanteert de provincie normwaarden. In onderstaande tabel staan de normwaarden zoals de provincie ze hanteert. De waarden zijn ingedeeld in de categorieën A, B en C. Categorie A is het minst risicovol en categorie C het meest.

Provinciale normen voor de kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Categorie A geen norm

Categorie B geen norm

Categorie C geen norm

geen norm

geen norm

geen norm

>50% Begr en MJR >0% <20% <95%

20-50% Begr of MJR >0% 20-35% 95-105%

<20% Begr en MJR <0% >35% >105%

64

Voor onze gemeente zijn de volgende kengetallen actueel

Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit

Rekening 2021

Begroting 2022

Rekening 2022

63%

50%

55%

32%

50%

25%

24% 2% 1% 104%

15% 2% 1% 109%

29% 5% -1% 97%

Verklaring kengetallen: De netto schuldquote geeft het risico voor de gemeente weer als derden niet aan hun verplichtingen voldoen. Denk bijvoorbeeld aan een stichting MFA- of Kulturhus of sportvereniging die geld hebben geleend bij de gemeente. Hoe lager hoe beter. De netto schuldquote (gecorrigeerd) geeft aan of wij in staat zijn de schulden terug te betalen waarvoor wij volledig zelf aan de lat staan. Hoe lager, hoe beter. Solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is aan haar totale financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt berekend op basis van het eigen vermogen en de bezittingen van de gemeente. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Structurele exploitatieruimte geeft aan of gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te vangen dan wel, of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Hoe hoger hoe beter. Grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de totale baten. Hoe lager hoe beter. Belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Hoe lager hoe beter. RISICO'S Voor dit jaarverslag actualiseerden wij de risico-inventarisatie. Het ontstaan van nieuwe risico's is altijd mogelijk, ook kunnen risico's in omvang wijzigen. Tenslotte kunnen risico's oplossen.

CONCLUSIE Onze risico's worden steeds omvangrijker. Inwoners, al dan niet verenigd in een belangenorganisatie, worden mondiger en stellen eerder de overheid aansprakelijk voor schade. De gewijzigde economische omstandigheden hebben de afgelopen jaren een behoorlijke impact op de omvang van onze risico's. Ook in 2022 blijven risico's aanwezig. Ook wijzigingen in rijksbeleid kunnen er toe bijdragen dat risico's op gemeenten worden afgewenteld. Met de ontwikkelingen in Oekraïne, de stijging van de energie-, rente-, salaris- en grondstoffenkosten en de toenemende inflatie is in deze paragraaf nog geen rekening gehouden. Met deze waarschuwingen moet in de beschouwing van de ratio rekening worden gehouden. Onze totale weerstandscapaciteit is voldoende om de risico's af te dekken. Met de kanttekening dat onze structurele risico's niet volledig gedekt worden door de structurele weerstandscapaciteit. Het overschot op de incidentele weerstandscapaciteit is toereikend om gedurende 5,7 jaar het structurele tekort af te dekken. De weerstandsratio is positief en komt uit op een score van 1,98. Dit betekent dat wij ruim voldoende in staat zijn mogelijke financiële tegenvallers op te vangen en daarmee voldoen aan de gestelde kaders. Hierbij dient wel rekening te worden gehouden dat de gevolgen van de bestemming van het resultaat 2022 nog niet in de weerstandsratio is meegenomen.

Indien dat wel meegenomen wordt komt de ratio uit op 2,37.

65

PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ALGEMEEN De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bevat ten minste de volgende kapitaalgoederen (BBV, artikel 12 lid 1): a. wegen; b. riolering; c. water; d. groen; e. gebouwen. Van bovengenoemde kapitaalgoederen wordt aangegeven (BBV, artikel 12 lid 2): a. het beleidskader; b. de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; c. de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Inleiding Wij hebben geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. Ook met het beheer en onderhoud van onze wegen, de openbare verlichting, de riolering en het water, het openbaar groen en onze gemeentelijke gebouwen is inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. De kapitaalgoederen zijn van belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is bovendien noodzakelijk om kapitaalvernietiging te voorkomen. Doelstelling van deze paragraaf is u te informeren over de hoofdlijn van het beleid rondom de kapitaalgoederen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk c.q. beheerplan

Jaar

Planperiode

Waterplan Groenbeleidsplan Bomenbeleidsplan Openbare verlichting 2019 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) Kwaliteitsimpuls groen Gladheidsbestrijding uitvoeringsprogramma Beheer- en Onderhoudsrapportage Verhardingen 2022-2026

2005 2011 2015 2018 2017 2018 2018 2022

2005-2025

2019-2023 2018-2022

2022-2026

WEGEN Algemeen Ons gemeentelijk beleid is gericht op efficiënt en effectief onderhoud aan de wegen. Daarnaast willen we ons wegennet inrichten volgens de Basiskenmerken Wegontwerp volgens het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP). Financiën In 2022 realiseerden we met betrekking tot de wegen de volgende baten en lasten:

66

Exploitatiebudgetten wegen en bruggen kostensoort Dagelijks onderhoud Salarislasten Dotatie aan voorziening Afschrijvingslast Overige kosten Diverse baten totale exploitatiebudget wegen en bruggen

Werkelijk 2021

Raming 2022

Werkelijk 2022

€ 450.781 € 287.090 € 681.705 € 79.070 € 101.756 -€ 45.106

€ 503.937 € 306.563 € 811.286 € 100.060 € 62.074 -€ 49.869

€ 462.580 € 289.002 € 811.286 € 100.060 € 61.467 -€ 72.361

€ 1.555.296

€ 1.734.051

€ 1.652.033

Voor het onderhoud aan de wegen en civiele kunstwerken gebruiken we voorzieningen om de kosten te egaliseren. Het verloop van de voorziening ziet er zo uit.

Ontwikkeling bijhorende voorzieningen

Stand 1-1-2022

Voorziening wegen Voorziening civiele kunstwerken

€ 1.480.984 € 141.868

mutaties 2022 € 48.590 -€ 56.169

Stand 31-12-2022 € 1.529.574 € 85.699

Risico's Bruggen en duikers Op dit moment zijn 54 civiele kunstwerken (bruggen en duikers) verouderd, waarvan 7 bruggen. Voor deze objecten wordt een instandhoudingsinspectie uitgevoerd. Op basis van de inspectie wordt een vervangingsplan opgesteld. Naar aanleiding van de steeds frequenter voorkomende vervangingen is besloten om een extra inspectie uit te voeren. Deze valt buiten de standaard 5 & 10 jaarlijkse inspectieronde. De kritische objecten worden momenteel jaarlijks gemonitord. Kosten vervangen anno 2023: €200.000 per object (excl. voorbereiding), 60 jaar afschrijving, jaarlijkse lasten €3.333,ONDERHOUD WATERGANGEN Algemeen De gemeente heeft de plicht beheer en onderhoud uit te voeren aan B- en C-watergangen en vijvers op en aan eigen terrein. Financiën In 2022 realiseerden we met betrekking tot de watergangen de volgende baten en lasten:

Exploitatiebudgetten watergangen

Werkelijk 2021

Raming 2022

Werkelijk 2022

kostensoort Dagelijks onderhoud Salarislasten

€ 33.608 € 11.198

€ 41.335 € 11.664

€ 42.352 € 11.869

totale exploitatiebudget watergangen

€ 44.806

€ 52.999

€ 54.220

67

OPENBARE VERLICHTING Algemeen Wij maken gebruik van een beheersysteem openbare verlichting in Geovisia. Er is een meerjarenplanning voor het onderhoud aan gekoppeld. De dagelijkse storingen staan geregistreerd in Meldesk via meldingen vanuit bewoners. Financiën In 2022 realiseerden we met betrekking tot de verlichting de volgende baten en lasten:

Exploitatiebudgetten openbare verlichting

Werkelijk 2021

Raming 2022

Werkelijk 2022

kostensoort Dagelijks onderhoud Elektriciteit Salarislasten Afschrijvingslast Overige kosten Diverse baten

€ 54.238 € 98.040 € 46.697 € 14.728 € 14.129 -€ 4.210

€ 62.593 € 144.051 € 56.256 € 49.941 € 3.613 -€ 3.284

€ 51.058 € 145.285 € 26.791 € 49.941 € 7.213 -€ 6.584

totale exploitatiebudget openbare verlichting

€ 223.622

€ 313.170

€ 273.704

Led-verlichting In 2014 zijn we gestart met de ombouw van traditionele naar led-armaturen. Tot en met 2022 zijn er ca. 2.038 led-armaturen geplaatst/ vervangen. Dit komt neer op ongeveer 56% van het gehele areaal. Dit loopt volgens planning om in 2030 alle armaturen te vervangen. Onderhoud In december 2018 is het beleid- en onderhoudsplan geactualiseerd en vastgesteld voor de periode 2019 t/m 2023 met een doorkijk van 10 jaar. RIOLERING EN WATER Algemeen Op grond van de 'Waterwet" en de 'Wet Milieubeheer' heeft de gemeente 3 zorgplichten: 1. Inzameling en transport van afvalwater; 2. Inzameling en verwerking van overtollig hemelwater; 3. Inzameling en verwerking van overtollig grondwater.

Voor deze zorgplicht voeren wij de volgende hoofdactiviteiten uit: - Zorg dragen voor het dagelijks beheer van het rioolstelsel; - Onderzoek naar en monitoren van het functioneren van het rioolstelsel ter toetsing aan de doelen van Gemeentelijk RioleringsPlan; - Onderhoud, reparatie, renovatie en vervanging van het gemeentelijke rioolstelsel; - Uitvoeren van de maatregelen uit het Waterplan; - Onderzoek naar het functioneren van de waterstelsels en -voorzieningen en monitoren van grondwaterstanden; - Onderhoud, herstel en renovatie van watervoorzieningen, zoals drainagestelsels, retentievijvers en wadi’s; - Plan- en beleidsvorming op het gebied van water, klimaat en riolering; - Op orde hebben en houden van de rioolbeheergegevens en de watergegevens. Beleid In de raadsvergadering van 13 oktober 2022 is het beleidsplan Water en Riolering (bWR) vastgesteld. De looptijd van dit plan is van 2023 t/m 2027.

68

Basisgegevens In onze gemeente is sprake van een omvangrijk riolerings- en waterstelsel: Kenmerk

ZorgHoeveelheid plicht (*)

Eenheid

Hoofdriool gemengd (vrijverval) A 77 Hoofdriool regenwater (vrijverval) H 21 Hoofdriool vuilwater (vrijverval) A 39 Kolken H 6900 Inspectieputten A/H 2970 Hoofdrioolgemalen A 23 Randvoorzieningen (bergbezinkbassins/-leidingen) A 12 Lamellenfilters H 2 Overstorten (gemengd stelsel, inclusief de 12 randvoorz.) A 49 Pompputten (drukrioolstelsel) A 590 Persleidingen en drukriolering A 112 IBA´s A 13 Wadi's / retentievijvers H 23 Peilbuizen G 40 Drainage G 23 Duikerleidingen (overkluizingen) H 18 (*) zorgplichten: A=Afvalwater, H=Hemelwater, G=Grondwater

km km km stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks km stuks stuks stuks km km

Financiën De financiën voor riolering en water zijn opgebouwd uit 3 pijlers: 1. Exploitatie (beheer en onderhoud riool/water-stelsel); 2. Investeringen (rioolvervangingen, projecten waterplan); 3. Voorziening Riolering. Alle kosten worden volledig gedekt uit de inkomsten van de rioolheffing. Wij mogen de rioolheffing alleen gebruiken voor deze drie pijlers. In artikel 228a van de gemeentewet staat dat wij belasting kunnen heffen voor het bestrijden van kosten die verbonden zijn aan: a. de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater; en b. de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Financiën In 2022 realiseerden we met betrekking tot de riolering de volgende lasten:

Exploitatiebudgetten riolering

Werkelijk 2021

Raming 2022

Werkelijk 2022

Kostensoort Afschrijvingslast Beheer en onderhoud Hemel- en grondwaterplicht Overhead

€ 834.123 € 478.056 € 36.561 € 380.810

€ 853.351 € 604.870 € 54.928 € 375.986

€ 853.351 € 581.864 € 19.804 € 387.856

Extracomptabel toe te rekenen kosten Rente Overhead BTW

€ 223.727 € 250.563 € 288.371

€ 169.947 € 261.178 € 308.989

€ 169.947 € 261.178 € 296.991

totale exploitatiebudget riolering

€ 2.492.211

€ 2.629.249

€ 2.570.991

69

Voorziening De voorziening riolering gebruiken we om de jaarlijkse fluctuaties in de exploitatie van de riolering op te vangen.

Ontwikkeling voorziening riolering Voorziening riolering

Stand 1-1-2022 € 775.972

mutaties 2022 € 83.567

Stand 31-12-2022 € 859.539

Risico's De kwaliteit van het vrijvervalrioolstelsel is over het algemeen goed. De belangrijkste reden is dat het stelsel niet oud is. Onze oudste riolen zijn ruim 50 jaar oud, de gemiddelde levensduur van riolen is 70 jaar. Maar de vele inprikpunten van de drukrioolstelsels op het vrijvervalstelsel kunnen de levensduur van het vrijvervalstelsel negatief beïnvloeden. Dit monitoren we met inspecties en nader onderzoek. Klimaatveranderingen kunnen onder andere leiden tot overmatige neerslag en extreme hitte. De risico’s die hierdoor ontstaan kunnen we deels voorkomen door maatregelen te treffen. We zullen dit ook deels moeten accepteren en leren omgaan de risico's. GROEN Algemeen Openbaar groen is van groot belang voor de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving. Groen zorgt voor verkoeling en maakt de dorpen klimaatbestendiger. Bomen zijn beeldbepalende elementen die belangrijk zijn voor de oriëntatie, leefbaarheid en karakteristiek in de dorpen. Bomen voorkomen hittestress in het stedelijk gebied. In 2015 is het Bomenbeleidsplan vastgesteld waarin beleidsthema's zijn uitgewerkt om het bomenbestand op een duurzame en veilige manier in stand te houden en te ontwikkelen. Financiën In 2022 realiseerden we met betrekking tot het groenonderhoud de volgende baten en lasten:

Exploitatiebudgetten groen Kostensoort Dagelijks onderhoud Salarislasten Afschrijvingslast Overige kosten Diverse baten totale exploitatiebudget groen

Werkelijk 2021

Raming 2022

Werkelijk 2022

€ 614.489 € 501.313 € 3.533 € 3.643 -€ 10.640

€ 717.730 € 520.543 € 47.777 € 2.629 -€ 1.207

€ 639.424 € 576.151 € 47.777 € 4.714 -€ 56.915

€ 1.112.338

€ 1.287.472

€ 1.211.151

Risico's Essentaksterfte Ongeveer 43% van de bomen in het buitengebied bestaat uit essen. De essentaksterfte heeft in de gemeente veel essen aangetast. Door de droge en warme zomers is de essentaksterfte stabiel gebleven. De verwachting is dat de kosten voor het onderhoud de komende jaren niet hoger worden. Het extra budget voor de beheersing van de essentaksterfte is naar 2024 doorgeschoven. GEBOUWEN Algemeen Wij hebben in onze gemeente accommodaties voor sport, kunst en cultuur, welzijn en de huisvesting van ons gemeentelijke apparaat. Iedere vier jaar beoordelen wij de staat van onderhoud van de gemeentelijke gebouwen en stellen op basis hiervan een meerjarenonderhoudsprogramma op. Het daadwerkelijke onderhoud voeren wij pas uit na een actuele inspectie. Bij deze inspectie beoordelen wij of de geplande werkzaamheden echt noodzakelijk zijn of nog uitgesteld kunnen worden. In het beheerplan is rekening

70

gehouden met de geldende wet- en regelgeving en de mogelijkheid om bij het uitvoeren van onderhoud de gebouwen te verduurzamen. Het huidige beheerplan voor de gemeentelijke gebouwen beslaat de periode 2022-2025. Financiën In 2022 realiseerden we met betrekking tot het onderhoud aan gebouwen de volgende baten en lasten:

Exploitatiebudgetten gebouwen

Werkelijk 2021

Raming 2022

Werkelijk 2022

kostensoort Dagelijks onderhoud Gas/Water & Electra Salarislasten Dotatie aan voorziening Afschrijvingslast Overige kosten Huurinkomsten & overige baten

€ 243.050 € 119.373 € 128.570 € 252.415 € 227.338 € 396.246 -€ 227.947

€ 288.383 € 295.448 € 152.003 € 234.121 € 226.601 € 175.369 -€ 239.133

€ 223.523 € 122.849 € 154.730 € 238.437 € 226.602 € 138.174 -€ 324.188

totale exploitatiebudget gebouwen

€ 1.139.045

€ 1.132.792

€ 780.128

Voor het onderhoud aan de gebouwen gebruiken we een voorziening om de kosten te egaliseren. Het verloop van de voorziening ziet er zo uit.

Ontwikkeling voorziening gebouwen

Stand 1-1-2022

Voorziening gebouwen

€ 1.586.943

mutaties 2022 € 173.102

Stand 31-12-2022 € 1.760.045

Risico’s Afhankelijk van de werkelijke onderhoudstoestand wordt gekeken welke onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd. De raming van de budgetten is gebaseerd op het prijspeil bij het opstellen van het onderhoudsplan gecorrigeerd met de index die door de gemeente wordt toegepast. De ervaring leert dat de gemeentelijke index en de index van de marktpartijen van elkaar afwijken. CONCLUSIE Onderhoudsplannen Voor het onderhoud aan onze kapitaalgoederen werken we zo vaak mogelijk met meerjarige onderhoudsplannen. De onderhoudsplannen voor de gemeentelijke gebouwen, openbare verlichting, riolering en wegen zijn actueel. Periodiek kijken we naar het bijstellen van deze plannen. Onderhoudsvoorzieningen Om de kosten gelijkmatig over de jaren te verdelen werken we met onderhoudsvoorzieningen. Dit is het geval bij: onderhoud gebouwen, wegen, riolering en civiele kunstwerken. Jaarlijks wordt gecontroleerd of de onderhoudsvoorzieningen toereikend zijn om het toekomstige onderhoud uit te kunnen voeren (zoals opgenomen in de onderhoudsplannen).

71

PARAGRAAF FINANCIERING ALGEMEEN De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte (BBV, artikel 13). Inleiding Het doel van deze paragraaf is om u te informeren over het treasurybeleid en de beheersing van financiële risico’s. Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Dit dienen wij te doen binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente te regelen. Gemeentelijke kaders Onze kaders zijn vastgelegd in de, op grond van artikel 212 Gemeentewet, vastgestelde ’Financiële verordening gemeente West Maas en Waal‘ (Rb. 23 maart 2017). Het gaat om kaders voor het uitvoeren van de financieringsfunctie zoals doelstellingen, richtlijnen en limieten die voor ons college gelden.

In het door ons op 10 januari 2012 vastgestelde Treasurystatuut is de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Het bevat met name protocollen voor de dagelijkse uitvoering. De onderwerpen die hierbij aan de orde komen zijn het kasbeheer, het risicobeheer, de financiering en de administratieve organisatie. Hoofddoelstelling beleid Inzicht hebben in de lange termijn ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. Het aangaan en verstrekken van geldleningen alsmede het verstrekken van garanties is alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak. Hierbij mogen geen overmatige risico’s worden gelopen. Het gebruik van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm is bedoeld als normstellend. Algemene ontwikkelingen / rentevisie De treasuryactiviteiten staan bloot aan zowel interne als externe ontwikkelingen. De interne ontwikkelingen bestaan uit het oppakken van nieuwe activiteiten, investeringsplannen en reorganisatieprocessen. De belangrijkste externe ontwikkelingen zijn (internationale) economische indicatoren en de invloed hiervan op de geld- en kapitaalmarkt, alsmede wijzigingen in wet- en regelgeving. Het voorspellen van de renteontwikkeling is een lastige en bijna onmogelijke opgaaf, zeker op de lange termijn.

Niettemin kan het waardevol zijn om de drijvende factoren achter de rente in kaart te brengen, zodat een beeld ontstaat van de risico’s en onzekerheden omtrent het verloop van de rente in de toekomst. Hierbij zijn echter legio scenario’s denkbaar. Bij de begroting 2022 was het geschetste economisch beeld door de BNG Bank dat de langlopende rentetarieven naar verwachting op zouden lopen. Achteraf blijkt dat inderdaad het geval geweest. Eind 2022 was de rente voor de Nederlandse publieke sector voor 10- en 30-jaar respectievelijk 3,38 en 3,41 procent. RISICOMANAGEMENT Risicomanagement is het identificeren en kwantificeren van risico's en het vaststellen van beheersmaatregelen. Hiermee worden activiteiten bedoeld waarmee de kans van optreden of de gevolgen van risico's worden beïnvloed. De risico’s die binnen onze gemeente worden gelopen bij de uitvoering van de treasurytaak bestaan voornamelijk uit renterisico's. Om die risico's te beperken en te beheersen geldt er een kasgeldlimiet en is er een renterisiconorm ontwikkeld. Daarnaast verdient vooral het kredietrisico aandacht. Dit is het risico dat wij lopen wanneer geldleningen worden verstrekt aan rechtspersonen die in voorkomende gevallen in financiële problemen zouden kunnen komen. In het treasurystatuut zijn algemene uitgangspunten opgenomen om dit risico te beperken.

Met betrekking tot risicobeheer hanteren wij, ingevolge het treasurystatuut, de volgende algemene uitgangspunten: 1. De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de ’publieke taak’ uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen.

72

2. De gemeente kan middelen uitzetten uit hoofde van de treasuryfunctie, indien deze uitzettingen een prudent karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico. 3. Het gebruik van derivaten is niet toegestaan. LENINGPORTEFEUILLE EN FINANCIERINGSBEHOEFTE Lening portefeuille In 2022 zijn geen nieuwe geldleningen afgesloten. De ontwikkeling van de huidige lening portefeuille ziet er als volgt uit: jaar jaar Omschrijving 2022 2023 Aanwezige leningen Schuldrestant per 1 januari Nieuw aangetrokken leningen Aflossingen Schuldrestant per 31 december Nadere info Gewogen gemiddeld rentepercentage Bijhorende rentelasten

€ 30.524.478 € 3.703.592 € 26.820.886

1,01% € 309.486

jaar 2024

jaar 2025

€ 26.820.886 € 26.604.707 € 23.377.448 € 3.000.000 € 3.216.179 € 3.227.259 € 3.238.818 € 26.604.707 € 23.377.448 € 20.138.630

0,99% € 264.822

1,22% € 323.474

1,23% € 288.677

Per 31 december 2022 heeft de gemeente 15 langlopende geldleningen o.g. met een totaal schuldrestant van € 26,8 miljoen. In 2017 en ook in 2021 is een lening aangetrokken bij de NWB Bank. Alle overige leningen zijn opgenomen bij de BNG Bank. De rentetypische looptijd van 9 leningen is 10 jaar. Vier leningen hebben een rentetypische looptijd van 20 jaar en twee leningen hebben een rentetypische looptijd van 50 jaar. Over 2022 bedraagt de totale rentelast € 309.486. Financieringsbehoefte Periodiek stellen we de liquiditeitenplanning bij. Hieruit blijkt wat de financieringsbehoefte is. In de behoefte wordt voorzien door benutting van de ruimte binnen het rekening-courantkrediet van € 3,7 miljoen. Voor het meerdere wordt overgegaan tot het aantrekken van een nieuwe lening. In het onderstaand overzicht wordt de financieringsbehoefte per begin en eind boekjaar van 2022 weergegeven.

Berekening financieringsbehoefte

1-1-2022

Financieringsbehoefte Boekwaarde staat activa Boekwaarde voorraad grond Financieringsbehoefte

€ 53.831.354 € 55.817.625 € 776.726 -€ 14.059 € 54.608.080 € 55.803.566

Financieringsmiddelen Langlopende geldleningen o/g Reserves en voorzieningen Financieringsmiddelen

€ 30.524.478 € 26.820.887 € 24.363.764 € 28.457.165 € 54.888.242 € 55.278.052

Resterende financieringsbehoefte

-€ 280.162

31-12-2022

€ 525.514

RENTERESULTAAT De financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken. In juli 2016 is door de

73

Commissie BBV de Rentenotitie 2017 uitgebracht. Op grond van de aanbevelingen in deze notitie wordt vanaf 2017 over het eigen vermogen en de voorzieningen geen rentevergoeding berekend. Onze gemeente trekt niet voor iedere financiering een aparte lening aan, maar financiert het geheel van investeringen (integrale financiering). Tegenover de totaliteit van de boekwaarden van alle investeringen staan de totaal beschikbare financieringsmiddelen. Door middel van de omslagrente worden de kapitaallasten (rente en afschrijving) van investeringen toegerekend aan taakvelden en maken deze lasten vervolgens deel uit van de betreffende programma's. De omslagrente hoeft niet de huidige marktcondities te weerspiegelen. Om te voorkomen dat het rente-omslagpercentage jaarlijks moet worden bijgesteld, wordt vaak voor een langere periode een percentage vastgesteld. Dit leidt ertoe dat de rente die aan de programma's en taakvelden wordt toegerekend vast en dus stabiel is. Als het rente-omslagpercentage gaat afwijken van de werkelijke vermogenskostenvoet (werkelijke rentelasten), ontstaat een renteresultaat (voor 2022 € -44.000). Wanneer dit renteresultaat (te) hoog wordt, is dat een signaal om het rente-omslagpercentage te herzien. In feite worden dan de programma's en taakvelden te hoog belast.

Met ingang van 2018 zijn wij verplicht met de rentelasten en het bij de begroting gecalculeerde omslagrentepercentage binnen vastgestelde normen te blijven. Indien de afwijking tussen de werkelijke rentelasten en de voorgecalculeerde rentelasten meer dan 25% is dient binnen de renteberekening een correctie plaats te vinden. Bij de rekening 2022 is een percentage van 0,0% berekend. We hebben namelijk meer rentebaten dan rentelasten waardoor er geen rente resteert om toe te rekenen aan de taakvelden. In de begroting 2022 was een percentage van 0,0% berekend. Het renteschema ziet er als volgt uit: Renteschema

jaar 2022

Door te belasten rentekosten Rentebetalingen aan externe partijen Renteontvangsten van externe partijen Door te belasten rentekosten

€ 321.958 -€ 362.851 -€ 40.893

Rente die toegerekend moet worden aan de grondexploitatie Verder nog door te belasten rentekosten

-€ 3.404 -€ 44.296

Werkelijk aan taakvelden toegerekende rentekosten

€0

Renteresultaat op taakveld Treasury

-€ 44.296

BEHEERSING RISICO'S Renterisicobeheer Renterisicobeheer is het bewust beperken van de negatieve invloed van toekomstige rentewijzigingen op het resultaat van de organisatie en op de waarde van rentedragende activa en passiva. Ook het minimaliseren van de rentekosten en het optimaliseren van de rentebaten behoren tot dit onderwerp. Om de renterisico’s te beperken geldt er een kasgeldlimiet en een renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de maximaal toegestane omvang van de kortlopende schuld aan. De kasgeldlimiet is ingevoerd om de gemeente te behoeden voor het risico dat de rentelasten opeens fors stijgen, omdat de rente voor kortlopende leningen sterk kan fluctueren. Voor het begrotingsjaar 2022 bedroeg de kasgeldlimiet van onze gemeente € 3.885.961, zijnde 8,5% van het begrotingstotaal ad € 45.717.194. Gedurende 2022 werd de kasgeldlimiet niet overschreden. Dat is maximaal twee opeenvolgende kwartalen toegestaan.

74

Realisatie kasgeldlimiet per kwartaal Vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening-courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld

1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal

gemiddeld jaar 2022

€0 €0 € 1.914.981 € 1.371.498 € 144.450 € 169.450

€0 €0 €0 € 226.286 € 1.248.265 € 1.190.258 € 194.450 € 206.950 € 178.825

€0 €0 € 2.059.431 € 1.540.948

€0 €0 €0 € 420.736 € 1.455.215 € 1.369.083

Vlottende middelen Uitgeleende gelden < 1 jaar Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende middelen

€0 € 3.094 € 19.674 €0 € 22.768

€0 € 4.232 € 21.732 €0 € 25.964

€0 € 3.356 € 172.008 €0 € 175.364

€0 € 3.289 € 18.836 €0 € 22.125

€0 € 3.493 € 58.063 €0 € 61.556

Netto vlottende schuld

€ 2.036.663 € 1.514.984

€ 245.372 € 1.433.090 € 1.307.527

Toegestane kasgeldlimiet

€ 3.885.961 € 3.885.961 € 3.885.961 € 3.885.961 € 3.885.961

Ruimte binnen toegestane kasgeldlimiet

-€ 1.849.298 -€ 2.370.977 -€ 3.640.589 -€ 2.452.871 -€ 2.578.434

Renterisiconorm Het begrip renterisiconorm is ingevoerd om zoveel mogelijk spreiding in de looptijden van leningen aan te brengen, en zodoende het renterisico bij herfinanciering van de vaste schuld te beheersen. Deze norm bedraagt 20% van het begrotingstotaal, met een minimum van 2,5 miljoen euro. De berekening van de huidige renterisiconorm in meerjarenperspectief is opgenomen in het volgend overzicht.

Renterisico op vaste schulden

jaar 2022

jaar 2023

jaar 2024

jaar 2025

Renterisico Renteherzieningen Aflossingen Totaal renterisico

€ 725.672 € 3.703.592 € 4.429.264

€0 € 3.214.349 € 3.214.349

€0 € 3.225.572 € 3.225.572

€0 € 3.237.279 € 3.237.279

Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal vast percentage van begrotingstotaal Renterisiconorm

€ 45.717.914 € 45.717.914 € 45.717.914 € 45.717.914 20% 20% 20% 20% € 9.143.583 € 9.143.583 € 9.143.583 € 9.143.583

Ruimte binnen toegestane renterisiconorm

€ 4.714.319 € 5.929.2346

€ 5.918.011

€ 5.906.304

Kredietrisicobeheer Dit is het risico dat wij lopen wanneer geldleningen worden verstrekt aan rechtspersonen die in voorkomende gevallen in financiële problemen zouden kunnen komen. In het treasurystatuut is vastgelegd dat de gemeente alleen overtollige middelen mag uitlenen aan b etrouwbare bedrijven met minimaal een zogeheten AAA-rating (looptijd langer dan 3 maanden) c.q. AArating (looptijd tot 3 maanden), aan ondernemingen waarvoor een solvabiliteitsratio van 0% geldt of aan de

75

centrale overheid. Bij het verstrekken van leningen uit hoofde van de publieke taak worden zekerheden of garanties geëist.

Schuldrestant aan het begin van het jaar

jaar 2022

jaar 2023

jaar 2024

jaar 2025

Actuele leningen (u/g) Geldlening aan Alliander N.V. (voorheen Nuon) Geldlening aan Vitens N.V. Geldlening aan St. Kulturhus Boven-Leeuwen Geldlening aan st. MFA Dreumel (lening 1) Geldlening aan st. MFA Dreumel (lening 2) Geldlening aan st. Sport & Recreatie (lening 1) Geldlening aan st. Sport & Recreatie (lening 2) Geldlening aan dorpshuis de Hucht in Alphen Geldlening Yasemin

€ 219.365 €0 € 2.845.201 € 3.689.566 € 322.346 € 1.400.860 € 1.872.164 € 1.300.629

€0 €0 € 2.764.701 € 3.598.619 € 314.400 € 1.371.697 € 1.834.717 € 1.277.451 € 333.500

€0 €0 € 2.682.592 € 3.505.852 € 306.295 € 1.341.950 € 1.796.520 € 1.253.809 € 31.000

€0 €0 € 2.598.840 € 3.411.230 € 298.028 € 1.311.607 € 1.757.560 € 1.229.695 €0

Totaal actuele leningen

€ 11.650.131 € 11.917.021 € 10.918.018 € 10.606.960

Nadere info Gewogen gemiddeld rentepercentage

2,13%

1,94%

2,00%

2,00%

*De aflossingen voor het jaar 2022 voor de leningen aan stichting Sport & Recreatie zijn al in december 2021 ontvangen.

Zie voor een toelichting op de verstrekte geldleningen de toelichting op de balans zoals opgenomen in de jaarrekening. Aandelen De gemeente is in het bezit van 18.693 gewone aandelen Vitens. De nominale waarde hiervan is € 1 per aandeel. Als aandeelhouder komen alleen publiekrechtelijke (direct of indirect) rechtspersonen in aanmerking. Door de beperkte verhandelbaarheid is het moeilijk een marktwaarde te noemen. Overigens onderschrijven wij het belang dat de drinkwatervoorziening in publieke handen blijft. Op grond van het treasurystatuut vindt aankoop en verkoop van aandelen uitsluitend plaats in het kader van de uitoefening van de publieke taak. Schatkistbankieren Wij zijn verplicht om onze overtollige middelen in de Rijksschatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag bedroeg tot en met juni 2021 0,75% van het begrotingstotaal. Vanaf juli 2021 is het drempelbedrag verhoogt naar 2,0% van het begrotingstotaal, waarbij het minimale drempelbedrag € 1 miljoen bedraagt. Intern liquiditeitsbeheer Liquiditeitsrisico is het risico dat wij op de korte termijn niet genoeg geld in kas hebben om aan onze verplichtingen te voldoen. Om deze reden stellen wij liquiditeitsplanningen en een liquiditeitsbegroting op.

Hierbij zien wij er op toe dat de liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat wij de verplichtingen tijdig kunnen nakomen. Wij beperken onze interne liquiditeitsrisico’s door onze treasuryactiviteiten te baseren op een korte termijn liquiditeitenplanning (looptijd tot 1 jaar), alsmede een meerjarige liquiditeitenplanning met een looptijd van minimaal 4 jaar. Bij deze laatste dient enige terughoudendheid in acht te worden genomen. Een goede planning, zeker op de langere termijn, is gelet op de onzekere factoren die een rol spelen zoals vertragingen in de investeringsplanning en de informatievoorziening niet eenvoudig. Meerjarenramingen zijn veelal onbetrouwbaar, zowel qua volume als tijdpad. Wanneer op basis daarvan op voorhand leningen dienen te worden afgesloten, gaan wij onbedoeld renterisico’s lopen. Met name bij de op termijn voorziene grote(re) investeringen vormen het politieke, procedurele en de uiteindelijke omvang van de financieringsbehoefte dermate onzekere factoren dat dit een ongewenste risicovergroting zou vormen. Voor het liquiditeitenbeheer is, met ingang van 15 november 2018, met de N.V. Bank Nederlandse

76

Gemeenten een Financieringsovereenkomst voor een (Rekening-courant) Krediet- en Depotarrangement (tijdelijk overtollige middelen beleggen) afgesloten. De Financieringsovereenkomst geldt voor onbepaalde tijd en kan schriftelijk geheel of gedeeltelijk worden opgezegd. De kredietlimiet bedraagt € 3.700.000. Over het gebruikte deel van de rekening-courant moet de 1-maands Euribor + 0,15% worden betaald. Gedurende het jaar 2021 was de 1-maands Euribor negatief (gemiddeld -0,55%). Per saldo 0,40% te ontvangen. Daarnaast moet over het ongebruikte deel van de rekening-courant 0,04% bereidstellingsprovisie worden betaald.

77

PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING ALGEMEEN De paragraaf bedrijfsvoering geeft ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering (BBV, artikel 14). Inleiding Deze paragraaf bestaat uit de middelenfuncties ter ondersteuning van de uitvoering van de programma's (primaire proces) en bevat de onderdelen Personeel & Organisatie, Planning & Control, Informatievoorziening & Automatisering, Communicatie, Klant Contact Centrum en Facilitaire zaken. De bedrijfsvoering is ondersteunend aan, en medebepalend voor, de kwaliteit van het primaire proces en de realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten. De interne organisatie staat volledig ten dienste aan het primaire proces. Dit betekent dat de kwaliteit en omvang van de gemeentelijke organisatie, maar ook faciliteiten als bijvoorbeeld huisvesting en automatisering indirect van grote invloed zijn op het behalen van de gewenste effecten. In deze paragraaf staan de behaalde resultaten op de verschillende onderdelen van de bedrijfsvoering. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk

Jaar

Bestuurs- en managementconcept (BMC, vastgesteld door het college) Inkoop- en aanbestedingsbeleid Programmaplan organisatieontwikkeling Archiefverordening Continuïteitsplan I&A 2020 Controleplan en Normenkader 2022

2009 2016 2018 2018 2020 2022

PERSONEEL EN ORGANISATIE Organisatieontwikkeling Met ingang van 01-01-2022 is de nieuwe organisatiestructuur ingegaan. Teammanagers geven leiding aan de teams. Zij vervullen een nieuwe rol met bijbehorende integrale verantwoordelijkheid voor hun team. Teams met ingang van 01-01-2022: • Ruimte • Samenleving • Beheer Openbare Ruimte • Control • Dienstverlening Aan de teamleiders is de opdracht meegegeven om binnen de kaders van het programmaplan Organisatieontwikkeling en het rapport Organisatieontwikkeling 'Naar een passende organisatie', de teamplannen op te stellen. De opgestelde ontwikkelplannen (teamplannen) bieden de basis voor de vernieuwde organisatie. Ze geven inzicht in de nieuwe manier van werken, binnen het team en tussen de teams onderling. Hoe de basis op orde wordt gebracht en gehouden en welke formatie hiervoor nodig is. De nieuwe organisatiestructuur en de bijbehorende manier van werken brengt de volgende activiteiten met zich mee: • Op orde brengen en houden van de informatiehuishouding Implementeren nieuwe werkwijze MS365/Teams/SharePoint (samenwerkende platforms). In combinatie met JOIN worden we als organisatie ondersteund in het digitaal (samen)werken. Het beheer van informatie vindt op een gestructureerde en veilige wijze plaats. Activiteiten 2022: overleg met de afdelingen, trainingen gegeven, ondersteuning op de werkplek.

78

Opmerking: de gekozen indeling en structuur vraagt om aanpassing. We houden nu even ‘pas op de plaats’ om goed na te denken over efficiënte en praktische indeling en structuur. Prioriteit ligt nu bij de noodzakelijke uitfasering van de netwerkschijven. • Integraal werken Meer procesmatig werken en denken. Betere afstemming met collega’s, overige teams en partijen uit de procesketen. Dit is een bewustwordingsproces Om de onderlinge samenhang te versterken is er op 19 januari 2023 een ‘Dag van de organisatie’. Tijdens deze dag staat de samenwerking in al haar facetten centraal waarbij het voltallige personeel in een thematische bijeenkomst op een onderhoudende manier met elkaar wordt verbonden. Tijdens de ‘Dag van de organisatie’ vindt ook de aftrap van het werkbelevingsonderzoek centraal plaats. In opvolging van het Programmaplan 2018-2022 wordt er in 2023 een nieuw programmaplan voor de organisatieontwikkeling opgesteld met een looptijd van 2023 t/m 2026. Overige ontwikkelingen op personeel en organisatiegebied: •

Verdere implementatie I&A plan 2020: Inrichting nieuwe werkplekken: o Uitrol mobiele telefoons en laptops is nu in de beheerfase o Uitrol docking stations gestart in 2022

• Uitbestede taken: Vanaf 2021 zijn een aantal bedrijfsvoeringstaken overgedragen aan De Connectie. Gedurende 2022 is de samenwerking met De Connectie tegen het licht gehouden en werd duidelijk dat de samenwerking met De Connectie verandert: per 1 februari 2023 komt de dienstverlening op het gebied van P&O, Personeelsadministratie en Financieel beheer, terug naar West Maas en Waal. Uit de evaluatie blijkt dat de uitbesteding van P&O wat betreft beleid en advies niet gebracht heeft wat de gemeente ervan verwacht had. In feite is het te ver op afstand gebracht. De gemeente ervaart dit als een gemis. De samenhang tussen beleid, advies en administratie is belangrijk. Dit geldt ook voor financieel beheer Om die reden is besloten om de verantwoordelijkheid en uitvoering terug te halen naar de gemeente. De betreffende medewerkers zijn vanaf 1 februari 2023 weer in dienst bij de gemeente West Maas en Waal. De salarisadministratie blijft uitgevoerd worden door De Connectie. Inkoop en aanbesteding blijft vooralsnog bij De Connectie. Voor Inkoop -en aanbesteding wordt onderzocht of, en hoe we deze taken weer in huis gaan halen. • ICT-dienstverlening: Afgelopen jaar heeft De Connectie via een routekaart ( roadmap) aangegeven hoe de ICT-dienstverlening aan de gemeente West Maas en Waal eruit komt te zien.

Dit jaar heeft er ook een herijking plaatsgevonden als het gaat om de dienstverlening van De Connectie naar de eigenaren: Arnhem, Renkum en Rheden. Deze herijking heeft ertoe geleid dat de dienstverlening meer gericht is op de behoefte van de eigenaren en de ontwikkelingen van De Connectie op het gebeid van ICT. Een toekomstige ICT-samenwerking tussen de gemeente en De Connectie wordt daarom niet voortgezet. West Maas en Waal gaat op zoek naar een nieuwe ICT Dienstverlener. • Doorontwikkeling Dienstverlening en Klantprocessen (KCC) In 2022 is een projectleider aangesteld met de opdracht een plan van aanpak op te stellen voor de doorontwikkeling en verbetering van de dienstverlening en klantprocessen. Het plan van aanpak is klaar. Het plan van aanpak bevat naast de analyse van de huidige situatie, een advies ter verbetering van de dienstverlening. In 2022 is gestart met de uitvoering van het plan. In 2023 en opvolgende jaren wordt dit verder gecontinueerd. Personeelsbeleid De gemeente West Maas en Waal heeft in 2021 P&O beleid, advies en administratie uitbesteed aan De Connectie. Uit de evaluatie blijkt dat deze uitbesteding wat betreft beleid en advies niet gebracht heeft wat de gemeente ervan verwacht had. In feite is het te ver op afstand gebracht. De gemeente ervaart dit als een gemis. De samenhang tussen beleid, advies en administratie is belangrijk.

Om die reden is besloten om de verantwoordelijkheid en uitvoering terug te halen naar de gemeente. De medewerkers van P&O en de personeelsadministratie gaan terug naar de gemeente West Maas en Waal. In overeenstemming met de

79

planning zijn zij in dienst bij West Maas en Waal vanaf februari 2023. Bij de personeelsadministratie gaat het onder andere om aanpassingen in het personeelsbestand en aan- en afmelden van medewerkers. De salarisadministratie blijft uitgevoerd worden door De Connectie. • HR strategisch Beleidsplan HR strategisch beleidsplan 2021-2022 is opgesteld en tevens vastgesteld door het College en vormt de leidraad voor het personeelsbeleid. Uitgangspunten : - alle medewerkers zo optimaal en duurzaam mogelijk inzetten - doen waar we goed in zijn - ontwikkelen van talent voor de toekomst - stimuleren van mobiliteit en flexibiliteit - meer werken vanuit een rol in plaats van een taak. In het HR strategisch beleidsplan is ook de actualisatie van HR Tools opgenomen (o.a. HR21). Ontwikkelingen: • Werkbelevingsonderzoek: Voor het meten van de werkbeleving en het werkgeluk binnen de organisatie is gekozen voor een methode waarbij op continu basis wordt uitgevraagd hoe het met de werkbeleving en werkgeluk is gesteld. Op thema’s vindt verdiepende uitvraag plaats. De uitkomsten worden met regelmaat besproken in de teams. Dit brengt een dynamiek met zich mee die uiteindelijk zorgt voor een stapsgewijze verbetering van de werkbeleving. • HR21 Het bureau dat de gemeente ondersteunt bij de opzet en implementatie van HR21, is geselecteerd.

De offerte is uitgebracht en er ligt er een positief besluit vanuit het MT Betreffende aanpak en voorstel ligt nu voor aan de Ondernemingsraad (OR). Na akkoord van de OR starten we met het HR21 traject. • Digitaal, online personeelssyteem (e-HRM) : Het nieuwe e-HRM systeem (Youforce) is in 2022 aanbesteed door De Connectie en haar ‘eigenaren’ Arnhem, Rheden en Renkum. De nieuwe e-HRM omgeving heeft meer mogelijkheden zoals gebruik via een app op de mobiel en de verzuimmodule. De gemeente West Maas en Waal ‘lift’ mee op deze ontwikkelingen. In april 2023 is de basis van de nieuwe e-HRM omgeving beschikbaar voor de gemeente West Maas en Waal. • Wervingsbeleid: De arbeidsmarkt staat onder druk. Om geschikte kandidaten uit de krappe arbeidsmarkt markt aan te trekken is er een actief wervingsbeleid: De vacatures die we uitzetten hebben een nieuw format en nieuwe vacatureteksten. We maken gebruik van wervingsfilms, we zijn actief op LinkedIn en andere Social media. Het aanbrengen van een nieuwe collega wordt beloond, etc. Door deze acties sluiten we beter aan op de manier waarop kandidaten tegenwoordig naar banen zoeken.

Ziekteverzuim. Onze streefwaarde is een maximaal ziekteverzuimpercentage van 4,0%. We hebben beleid en ondernemen de nodige activiteiten om het ziekteverzuim laag te houden. We maken gebruik van de adviezen van de Arboarts voor een optimale re-integratie en de inzet van interventies Ziekteverzuim percentage in 2022 bedraagt 6,78%. Langdurig verzuim (niet gerelateerd aan het werk) stuwt het ziektepercentage omhoog. In 2022 is er ook nog regelmatig uitval door Corona geweest. Het gemiddelde ziekteverzuimpercentage bij gemeenten bedraagt in 2021 5,8% (bron AenO fonds Gemeenten). In de hierna opgenomen tabel wordt inzicht gegeven in de bereikte- en komende jaren te bereiken resultaten:

80

Tabel: Ontwikkeling ziekteverzuim Ziekteverzuimpercentage

2020

2021

2022

2023

2024

2025

5,29

6,6

6,78

6,0

5,0

4,0

Ontwikkelingen Verzuimmanagement: Om het verzuimanagement te verbeteren implementeren we de Verzuimmodule in Youforce. De Verzuimmodule geeft een verbeterde monitoring en betrekt de leidinggevende actief bij het verzuim/reintegratieproces. De implementatie van de Verzuimmodule is afhankelijk van het e-HRM systeem van De Connectie. Deze is in 2022 aanbesteed en gegund aan Visma -RAET . West Maas en Waal lift hier in mee. In april 2023 is de Verzuimmodule beschikbaar voor de gemeente West Maas en Waal. In 2022 is er een vernieuwd contract afgesloten met de Bedrijfspoli. Binnen dit contract is meer aandacht voor preventie van verzuim. Er is nu een actievere rol voor de Coach Arbeid en Gezondheid. Ook komt er een link tussen de Bedrijfspoli en de Verzuimmodule in het nieuwe e-HRM systeem. Hierdoor hebben de teammanagers altijd de meest actuele informatie/status voorhanden. In het periodieke Sociaal Medisch Team overleg (SMT) vindt afstemming en overleg plaats tussen het MT, P&O en de Bedrijfsarts en Coach Arbeid en Gezondheid van de Bedrijfspoli. Financiën De kosten van het personeel zijn verdeeld op basis van de loonsom. We hebben afgesproken dat wij niet sturen op formatie maar op de loonsom. Deze loonsom stijgt met niet te beïnvloeden externe factoren zoals CAO-stijgingen, wijzigingen in sociale premies of als gevolg van overdracht van taken door het Rijk.

De ambtelijke organisatie zorgt ervoor dat de opgedragen taken binnen de loonsom worden verricht. Risico's Eigen risicodragerschap WGA, WGA-flex en ZW Onze gemeente is sinds 2010 eigenrisicodrager voor de WGA (Wet Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten), de WGA-flex en de Ziektewet. Dat wil zeggen dat, in geval van instroom in de WGA, de uitkeringslasten en re-integratiekosten gedurende maximaal 10 jaar voor rekening van de gemeente komen. Een goed ziekteverzuimbeleid beperkt de risico´s. Sinds de invoering van de WIA (wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen) zijn er geen medewerkers van onze gemeente ingestroomd in deze uitkering. We blijven hier alert op. Gezien het aantal langdurig zieken neemt de kans op instroom toe. INFORMATIEVOORZIENING EN AUTOMATISERING Beleid Ons geldende I&A beleid baseren we op de volgende doelstellingen en uitgangspunten: -

Bedrijfsprocessen optimaliseren en integreren; Klantgerichtheid van de organisatie verbeteren; Informatievoorziening aan belanghebbenden verbeteren; Betrokkenheid en inbreng van burgers en samenleving vergroten.

Op basis van deze doelstellingen en uitgangspunten formuleren wij spelregels, uitgangspunten en kaders waarbinnen wij projecten op het gebied van informatisering en automatisering uitvoeren. Waar mogelijk kiezen wij voor een innovatieve uitvoering op basis van 'proven concept'. Belangrijke onderdelen uit het geldende I&A plan: -

Inrichting nieuwe werkplekken: • Uitrol laptops is in de beheerfase • Uitrol docking stations gestart in 2022

-

Mobiel tenzij’ • Uitrol mobiele telefoons in de beheerfase (geen vaste telefoons meer) • Digitale telefoniecentrale geïmplementeerd

81

Door de in gebruik name en uitrol van laptops en mobiele telefonie kunnen medewerkers tijd en plaats onafhankelijk werken. • Project MS365/Samenwerkende platforms (SharePoint/JOIN/Teams) In 2022 zijn er trainingen gegeven. Er is ondersteuning op de ‘werkvloer’ geregeld voor hulp bij directe vragen. Voor een aantal situaties is maatwerk nodig. Voor wat betreft het maatwerk is nog niet overal een goedwerkende oplossing voorhanden. Op dit moment houden we even pas op de plaats met de verdere uitrol om goed na te denken hoe we de gekozen indeling en werkwijze kunnen verbeteren. Het loopt namelijk in de praktijk niet altijd soepel. De eerstvolgend stap in dit traject is het uitfaseren van de netwerkschijven. Deze zal in 2023 plaatsvinden. Ontwikkelingen : • Stabiele ICT omgeving De huidige technische ICT-infrastructuur is verouderd en instabiel. Het is duidelijk dat de ICT- voorzieningen van de gemeente West Maas en Waal vernieuwd en verbeterd moeten worden. De Connectie heeft in de opgestelde ‘roadmap’ aangegeven welke knelpunten zij zien in de huidige, verouderde infrastructuur en hoe zij de oplossing voor deze knelpunten in wil vullen. Inmiddels is duidelijk dat het ICT-verbetertraject niet uitgevoerd gaat worden door De Connectie. De gemeente West Maas en Waal moet op zoek naar een nieuwe partner voor de verbeterde ICTdienstverlening.

De gemeente heeft een gespecialiseerd bureau opdracht gegeven om te onderzoeken op welke andere manieren dan de huidige, de gemeente het ICT-beheer kan uitbesteden en verbeteren. Waarbij de lange termijn ambities worden ingevuld en de korte termijn risico’s worden verminderd. Het college en de raad heeft ingestemd met de opgestelde notitie. Qua uitvoering en qua benodigde financiële middelen. Inmiddels zijn de eerste acties afgestemd met het adviesbureau omtrent de aanbesteding van een nieuwe ICT-dienstverlener. Het betreffende bureau adviseert en begeleidt de gemeente ook tijdens het aanbestedingstraject. De Connectie blijft de gemeente West Maas en Waal ondersteunen tot er een nieuwe ICT-dienstverlener is. • Informatieveiligheid Door de overheid worden steeds hogere eisen gesteld aan de informatieveiligheid, correctheid van informatie en continuïteit. Zo is voor alle lagen van de overheid de BIO (Baseline Informatieveiligheid Overheid) vastgesteld. De BIO bevat een aantal normen waardoor de informatieveiligheid wordt versterkt. De gemeente is inmiddels het traject gestart om de BIO te implementeren. De BIO implementatie wordt geleid door de CISO (Chief Information en Security Officer). Daarnaast wordt er ingezet op het bewustzijn van informatieveiligheid door de inzet van een online aangeboden bewustwordingsprogramma.

• Website Onze gemeentelijke website is een belangrijk middel om met onze inwoners te communiceren. Uit de webanalyse blijkt dat inwoners onze website steeds beter weten te vinden. Uitgangspunt is dat de informatie die op de website staat correct, actueel en toegankelijk is. De website wordt steeds verder doorontwikkeld en verder ingericht om aan de toekomstige digitale behoeften te voldoen. Risico’s Door de verouderde ICT-infrastructuur en techniek neemt de kans op storingen en uitval toe. Om de continuïteit zo goed mogelijk te kunnen waarborgen, tot aan het moment dat de nieuwe ICT-omgeving draait, wordt de technische infrastructuur regelmatig gecheckt. Er is budget beschikbaar om bij eventuele toename van risico’s in te grijpen. De ICT-omgeving wordt steeds complexer en het is een gegeven dat we vaak zijn aangewezen op expertise van externe partijen. Hierdoor komt er druk te liggen op de kosten van het inhuren van de externe partijen en is er risico op budgetoverschrijding of een nadere afweging in de planning van de voorgenomen taken en ambities.

82

Financiën De kosten van onze informatievoorziening en automatisering, exclusief de personeelslasten en doorbelastingen, in 2022 zien er als volgt uit:

Kosten I&A-budget 2022 Kosten I&A-budget Kapitaallasten Onderhoud, hard- en software Ondersteuning en consultancy Huur data- en spraaklijnen Veiligheidsbeleid Beheer en bewaring archief Digitale dienstverlening Huur en lease Overige kosten Ontvangsten Saldo I&A-budget 2022

Begroting 2022

Rekening 2022

Verschil 2022

€ 65.700 € 701.242 € 114.784 € 57.320 € 70.133 € 83.350 € 13.949 € 84.810 € 41.589 -€ 4.472

€ 65.700 € 801.898 € 86.346 € 107.718 € 13.727 € 68.260 €0 € 58.229 € 43.018 -€ 1.843

€0 -€ 100.656 € 28.438 -€ 50.398 € 56.406 € 15.090 € 13.949 € 26.581 -€ 1.429 -€ 2.629

€ 1.228.405

€ 1.243.053

-€ 14.648

PLANNING & CONTROL Planning en control is een dynamisch proces. We streven voortdurend naar het verbeteren van de documenten en het vergroten van de leesbaarheid. Risicomanagement In 2022 heeft er een boekenonderzoek door de belastingdienst plaatsgevonden over de jaren 2017 t/m 2020. Doel hiervan was om de risico's in de verantwoording en aangifte van btw-componenten te monitoren. Dit heeft uiteindelijke geleid tot een kleine naheffing en de conclusie dat onze gemeente m.b.t. dit aspect in control is en de risico's tot een minimum zijn beperkt. In het kader van de doorontwikkeling Horizontaal Toezicht (DHT) door de fiscus is op 15 november 2022 het "Strategisch fiscaal beleidsplan" vastgesteld. Dit beleidsplan beidt de basis voor het afsluiten van een convenant met de fiscus, waarbij we over en weer werken op basis van vertrouwen. De ondertekening van dit convenant heeft in juni j.l. plaatsgevonden. Financiële pakket Eind 2022 is besloten de dienstverlening door De Connectie voor o.a. financiën te beëindigen, In het noodzakelijk upgraden van het huidige financiële pakket is eerder een mogelijke aansluiting van het systeem bij de Connectie overwogen. Door het beëindigen van deze dienstverlening is dit geen optie meer. In 2023 worden andere mogelijkheden onderzocht om wel tot de upgrade van het financiële systeem te komen.

Interne controle De verbijzonderde interne controle heeft in de,loop van 2022 wat vertraging opgelopen als gevolg van de uitwerking van het collegeprogramma en de voorbereiding van de rechtmatigheidsverantwoording door het college, die per 2024 (jaarstukken 2023) vorm moet krijgen. Wij zijn er echter in geslaagd de aanvankelijk opgelopen achterstand in de interne controle 2022 weg te werken in de eerste maanden van 2023. COMMUNICATIE Algemeen Wat we willen bereiken met onze externe en interne communicatie is gebundeld in het visiedocument 'Vooruit met communicatie'. In onze communicatie wordt er rekening gehouden met laaggeletterdheid in onze gemeente. Medewerkers krijgen training in het schrijven van heldere, begrijpelijke brieven, e-mails en publicaties. Digitale communicatie en dienstverlening naar burgers, bedrijven en instellingen is continue in ontwikkeling. Wij maken actief gebruik van social media.

83

Toegankelijkheid van onze communicatiemiddelen (ook van de website) is van groot belang en heeft onze aandacht. Communicatie is veelvuldig betrokken bij de communicatie over projecten en beleid. Ontwikkelingen en risico’s Met het toenemen van wet- en regelgeving ontstaan ook op het terrein van communicatie risico's, waar die voorheen nog niet (of veel minder) bestonden. Die wet- en regelgeving is namelijk niet geheel vrijblijvend. Bijvoorbeeld de toegankelijkheid van de website. Hier wordt actief op gestuurd. Zo voldoet de gemeentelijke website nu aan de Single Digital Gateway. Dit is een wettelijke eis dat de Producten en Diensten Catalogus van de gemeente tweetalig op het bijbehorende Europees platform beschikbaar is. We hebben in 2022 ons intranet (WOL) vernieuwd. Het heeft een nieuwe opbouw, de inhoud is gecheckt en er zijn aan ‘de achterkant’ nieuwe functionaliteiten toegevoegd. FACILITAIRE ONDERSTEUNING Algemeen Facilitaire zaken beslaat de huisvesting, inkoop, advisering voor het verkrijgen van subsidies en huishoudelijke zaken. Voor inkoop en aanbesteding werken we binnen de kaders van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen en ons eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid. Financiën De kosten van onze facilitaire zaken, excl. de personeelslasten en doorbelastingen, zien er als volgt uit: