9.1 Jaarstukken 2021 def
Tekst van het document
Wij zijn, samen met de overige deelnemende gemeenten, financieel aansprakelijk voor eventuele tekorten. Bovendien kan het zijn dat wij bij een faillissement van een partij alsnog het werk door andere partijen uit moeten laten voeren. Terwijl de bijdragen hiervoor al aan de verbonden partijen zijn betaald. Doordat er steeds meer risicobewustzijn bij de verbonden partijen is en zij maatregelen namen in het kader van risicomanagement, blijft er voor de gemeente een lager restrisico over. Bij de risicobeoordeling van de verbonden partijen vormen de respectievelijke jaarrekeningen over 2020 de basis. Hiertoe zijn o.a. de resultaten, gemeentelijke bijdragen, vermogensposities, weerstandsratio’s en benoemde risico’s van de verbonden partijen onder de loep genomen. Ook is getoetst, daar waar mogelijk, of afgesproken streefwaardes voor het benodigd eigen vermogen behaald zijn. Daar waar risico’s resteren voor deelnemende gemeente is tegen het aandeel wat de gemeente West Maas en Waal loopt het basis risicobedrag berekend. Vervolgens is een kans bepaald, in de meeste gevallen van 1 * in de vier jaar, dat het risico zich voor zou kunnen doen.
63
In onderstaande tabel treft u de uiteindelijke restrisico’s aan die meegenomen worden in de berekening van de weerstandsratio.
Verbonden partij Avri BSR GGD (tekort weerstandsvermogen) MARN ODR Regio Rivierenland UBR (borgstelling, aanname raadsbesluit 1%) VRGZ (tekort weerstandsvermogen) Werkzaak Totaal restrisico verbonden partijen
risico verbonden partij € 4.650.000 €0 € 2.043.000 €0 €0 €0 € 37.500.000 € 1.668.000 €0 € 45.861.000
aandeel WMW
restrisico 31-12-2021
kans
7,8%
25%
3,2%
25%
14,2% 3,4%
1% 25%
€ 90.675 €0 € 16.344 €0 €0 €0 € 53.250 € 14.178 €0 € 174.447
d. Open-einde regelingen (risico € 330.000) De regelingen waar wij in onze gemeente mee te maken hebben zijn: het leerlingenvervoer, de uitvoering van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), de Participatiewet, de bijzondere bijstand en de Jeugdwet. In de begroting hebben wij hier reële budgetten voor opgenomen, maar bijvoorbeeld een extra leerling kan in het kader van het leerlingenvervoer de kosten zo maar met € 25.000 doen stijgen. Ook kan één specialistische hulpverleningstraject in de Jeugdzorg een fors beslag leggen op het budget. e. Grote projecten Er zijn geen grote projecten waarbij we specifieke risico’s lopen. f. Overige financiële risico's (risico € 189.000) De belangrijkste overige risico's betreffen vooral de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds, het renterisico, mogelijke bodemsaneringen, oninbaarheid van vorderingen, garanties en borgstellingen. Ook wordt hier de financiële gevolgen van arbeidsongeschiktheid of overlijden van bestuurders geraamd, waarvoor wij niet verzekerd zijn. TOP-RISICO´S (>=25% EN >= € 100.000)
Risico
type
programma
Bedrijfsvoeringsrisico's Afwezigheid personeel wegens ziekte of anderszins (zwangerschaps-- en bevallingsverlof, zorgverlof)
deels Burger, bestuur beïnvloedbaar en veiligheid Bedrijfsvoering Kwalitatief goed personeel, niet vervulbare deels vacatures beïnvloedbaar Belastingaangiften (onvolledige, niet tijdige of onjuiste opgave en aangifte belastingdienst - BTW, loonbelastingen) Uitval (de)centrale IT voorzieningen
intern Burger, bestuur beïnvloedbaar en veiligheid intern Burger, bestuur beïnvloedbaar en veiligheid
Totaal bedrijfsvoeringsrisico's Financieel-economische ontwikkelingen Lagere legesopbrengsten omgevingsvergunningen
extern deels Wonen, werken beïnvloedbaar en recreëren
bedrag
kans
gevolg
€ 500.000
50%
€ 250.000
€ 300.000
75%
€ 225.000
€ 400.000
50%
€ 200.000
€ 250.000 € 1.450.000
25%
€ 63.000 € 738.000
€ 150.000
75%
€ 75.000 64
extern niet Bedrijfsvoering beinvloedbaar
Loon- en prijsontwikkeling
€ 200.000
50%
€ 100.000
€ 200.000
50%
€ 100.000
€ 400.000
25%
€ 100.000
€ 300.000
60%
€ 180.000
€ 100.000 € 1.350.000
50%
Totaal financieel-economische risico's
€ 50.000 € 605.000
Totaal top-risico's
€ 2.800.000
extern niet Wonen, werken beïnvloedbaar en recreëren deels Maatschappelijke beïnvloedbaar zaken deels Maatschappelijke beïnvloedbaar zaken extern niet Fysieke beïnvloedbaar leefomgeving
Langere doorlooptijd grondexploitaties Open einde regeling Participatiewet incl. bijstand Open einde regeling Jeugdwet Bodemsanering openbare ruimte
€ 1.343.000
WEERSTANDSVERMOGEN Op basis van het risicoprofiel en de inventarisatie van de weerstandscapaciteit kunnen wij ons weerstandsvermogen bepalen. Hierbij houden wij rekening met de incidentele en structurele onderdelen. De structurele risico’s en weerstandscapaciteit rekenen wij voor 4 jaar mee, de incidentele uiteraard voor 1 jaar. Het weerstandsvermogen drukken wij uit in een verhoudingsgetal.
Voor 2021 ziet de weerstandsratio er als volgt uit: 12.296 Ratio weerstandsvermogen =
=
1,90
6.453 De ratio weerstandsvermogen is als volgt te beoordelen: Ratio
Betekenis
> 2,0 Uitstekend 1,4 - 2,0 Ruim voldoende 1,0 - 1,4 Voldoende 0,8 - 1,0 Matig 0,6 - 0,8 Onvoldoende < 0,6 Ruim onvoldoende
Uit het bovenstaande blijkt dat de ratio van 1,90 in de jaarrekening ruim voldoende is. Dit betekent dat onze gemeente ruim voldoende weerstandscapaciteit heeft om de risico's af te dekken.
65
FINANCIËLE KENGETALLEN Bij het beoordelen van de financiële kengetallen hanteert de provincie normwaarden. In onderstaande tabel staan de normwaarden zoals de provincie ze hanteert. De waarden zijn ingedeeld in de categorieën A, B en C. Categorie A is het minst risicovol en categorie C het meest.
Provinciale normen voor de kengetallen
Categorie A
Categorie B
Categorie C
Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio
geen norm
geen norm
geen norm
geen norm
geen norm
geen norm
>50% Begr en MJR >0% <20% <95%
20-50% Begr of MJR >0% 20-35% 95-105%
<20% Begr en MJR <0% >35% >105%
Rekening 2020
Begroting 2021
Rekening 2021
66%
70%
63%
34%
70%
32%
21% 0% 0% 101%
10% -3% 2% 105%
24% 2% 1% 104%
Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Voor onze gemeente zijn de volgende kengetallen actueel
Financiële kengetallen Netto schuldquote Netto schuldquote gecorrigeerd voor verstrekte leningen Solvabiliteitsratio Structurele exploitatieruimte Grondexploitatie Belastingcapaciteit
Verklaring kengetallen: De netto schuldquote geeft het risico voor de gemeente weer als derden niet aan hun verplichtingen voldoen. Denk bijvoorbeeld aan een stichting MFA- of Kulturhus of sportvereniging die geld hebben geleend bij de gemeente. Hoe lager hoe beter. De netto schuldquote (gecorrigeerd) geeft aan of wij in staat zijn de schulden terug te betalen waarvoor wij volledig zelf aan de lat staan. Hoe lager, hoe beter. Solvabiliteitsratio geeft de mate aan waarin de gemeente in staat is aan haar totale financiële verplichtingen te voldoen. Dit wordt berekend op basis van het eigen vermogen en de bezittingen van de gemeente. Hoe hoger de ratio, hoe groter de weerbaarheid. Structurele exploitatieruimte geeft aan of gemeente in staat is om structurele tegenvallers op te kunnen vangen dan wel, of er nog ruimte is voor nieuw beleid. Hoe hoger hoe beter. Grondexploitatie geeft aan hoe groot de grondpositie (boekwaarde) is ten opzichte van de totale baten. Hoe lager hoe beter. Belastingcapaciteit geeft inzicht in de mate waarin bij het voordoen van een financiële tegenvaller in het volgende begrotingsjaar kan worden opgevangen of ruimte is voor nieuw beleid. Hoe lager hoe beter. RISICO'S Voor dit jaarverslag actualiseerden wij de risico-inventarisatie. Het ontstaan van nieuwe risico's is altijd mogelijk, ook kunnen risico's in omvang wijzigen.
Tenslotte kunnen risico's oplossen. 66
CONCLUSIE Onze risico's worden steeds omvangrijker. Inwoners, al dan niet verenigd in een belangenorganisatie, worden mondiger en stellen eerder de overheid aansprakelijk voor schade. De gewijzigde economische omstandigheden hebben de afgelopen jaren een behoorlijke impact op de omvang van onze risico's. Ook in 2021 blijven risico's aanwezig. Ook wijzigingen in rijksbeleid kunnen er toe bijdragen dat risico's op gemeenten worden afgewenteld. Met de ontwikkelingen in Oekraïne, de stijging van de energie en grondstoffenkosten en de toenemende inflatie is in deze paragraaf nog geen rekening gehouden. Met deze waarschuwingen moet in de beschouwing van de ratio rekening worden gehouden. Onze totale weerstandscapaciteit is voldoende om de risico's af te dekken. Met de kanttekening dat onze structurele risico's niet volledig gedekt worden door de structurele weerstandscapaciteit. Het overschot op de incidentele weerstandscapaciteit is toereikend om gedurende 14 jaar het structurele tekort af te dekken. De weerstandsratio is positief en komt uit op een score van 1,90. Dit betekent dat wij ruim voldoende in staat zijn mogelijke financiële tegenvallers op te vangen en daarmee voldoen aan de gestelde kaders.
67
PARAGRAAF ONDERHOUD KAPITAALGOEDEREN ALGEMEEN De paragraaf onderhoud kapitaalgoederen bevat ten minste de volgende kapitaalgoederen (BBV, artikel 12 lid 1): a. wegen; b. riolering; c. water; d. groen; e. gebouwen. Van bovengenoemde kapitaalgoederen wordt aangegeven (BBV, artikel 12 lid 2): a. het beleidskader; b. de uit het beleidskader voortvloeiende financiële consequenties; c. de vertaling van de financiële consequenties in de begroting. Inleiding Wij hebben geïnvesteerd in de kapitaalgoederen in onze gemeente. Ook met het beheer en onderhoud van onze wegen, de openbare verlichting, de riolering en het water, het openbaar groen en onze gemeentelijke gebouwen is inzet van onze middelen (personeel en financiën) gemoeid. De kapitaalgoederen zijn van belang voor het zo optimaal mogelijk functioneren van onze gemeente, onder meer op het gebied van de leefbaarheid, veiligheid, verkeer en vervoer en recreatie. Onderhoud en beheer is bovendien noodzakelijk om kapitaalvernietiging te voorkomen. Doelstelling van deze paragraaf is u te informeren over de hoofdlijn van het beleid rondom de kapitaalgoederen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk c.q. beheerplan
Jaar
Planperiode
Waterplan Groenbeleidsplan Bomenbeleidsplan Openbare verlichting 2019 Verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) Kwaliteitsimpuls groen Gladheidsbestrijding uitvoeringsprogramma Wegenbeleid- en beheerplan West Maas en Waal 2019-2023
2005 2011 2015 2018 2017 2018 2018 2019
2005-2025
2019-2023 2018-2022
2019-2023
WEGEN Algemeen Ons gemeentelijk beleid is gericht op efficiënt en effectief onderhoud aan de wegen. Daarnaast willen we ons wegennet inrichten volgens de Basiskenmerken Wegontwerp volgens het Gemeentelijk Verkeers- en Vervoersplan (GVVP).
68
Financiën In 2021 realiseerden we met betrekking tot de wegen de volgende baten en lasten:
Exploitatiebudgetten wegen en bruggen kostensoort Dagelijks onderhoud Salarislasten Dotatie aan voorziening Afschrijvingslast Overige kosten Diverse baten totale exploitatiebudget wegen en bruggen
Werkelijk 2020
Raming 2021
Werkelijk 2021
€ 487.116 € 304.176 € 731.356 € 76.070 € 156.836 -€ 74.524
€ 452.780 € 335.909 € 681.705 € 81.286 € 109.782 -€ 20.777
€ 450.781 € 287.090 € 681.705 € 79.070 € 101.756 -€ 45.106
€ 1.681.030
€ 1.640.685
€ 1.555.296
Voor het onderhoud aan de wegen en civiele kunstwerken gebruiken we voorzieningen om de kosten te egaliseren. Het verloop van de voorziening ziet er zo uit.
Ontwikkeling bijhorende voorzieningen
Stand 1-1-2021
mutaties 2021
Stand 31-12-2021
Voorziening wegen Voorziening civiele kunstwerken
€ 1.810.517 € 104.377
-€ 329.532 € 37.492
€ 1.480.984 € 141.868
ONDERHOUD WATERGANGEN Algemeen De gemeente heeft de plicht beheer en onderhoud uit te voeren aan B- en C-watergangen en vijvers op en aan eigen terrein. Financiën In 2021 realiseerden we met betrekking tot de watergangen de volgende baten en lasten:
Exploitatiebudgetten watergangen
Werkelijk 2020
Raming 2021
Werkelijk 2021
kostensoort Dagelijks onderhoud Salarislasten
€ 39.527 € 11.841
€ 39.272 € 11.712
€ 33.608 € 11.198
totale exploitatiebudget watergangen
€ 51.368
€ 50.984
€ 44.806
Risico's Volgens ons beleid "beheer en onderhoud watergangen" blijft het vrijgekomen slootmaaisel op de kant liggen. Dit veroorzaakt ophoging van de bermen. Het regenwater kan hierdoor slecht naar de sloot stromen en blijft aan de kant van de verharding en in de berm staan. Dit veroorzaakt schade aan de wegen en de bermen. Voor de versterking van de biodiversiteit is het belangrijk om het maaisel van de bermen en de watergangen af te voeren.
69
OPENBARE VERLICHTING Algemeen Wij maken gebruik van een beheersysteem openbare verlichting in Geovisia. Er is een meerjarenplanning voor het onderhoud aan gekoppeld. De dagelijkse storingen staan geregistreerd in Meldesk via meldingen vanuit bewoners. Financiën In 2021 realiseerden we met betrekking tot de verlichting de volgende baten en lasten:
Exploitatiebudgetten openbare verlichting
Werkelijk 2020
Raming 2021
Werkelijk 2021
kostensoort Dagelijks onderhoud Elektriciteit Salarislasten Afschrijvingslast Overige kosten Diverse baten
€ 61.508 € 99.336 € 53.482 € 225 € 9.695 -€ 6.561
€ 59.469 € 85.312 € 55.447 € 15.031 € 13.478 -€ 3.120
€ 54.238 € 98.040 € 46.697 € 14.728 € 14.129 -€ 4.210
totale exploitatiebudget openbare verlichting
€ 217.685
€ 225.617
€ 223.623
Led-verlichting In 2014 startten we met de ombouw van traditionele naar led-armaturen. Tot en met 2021 zijn er ca. 1.343 led-armaturen geplaatst / vervangen. Dit komt neer op circa 38% van het gehele areaal. Dit loopt volgens planning. Onderhoud In december 2018 is het beleid- en onderhoudsplan geactualiseerd en vastgesteld voor de periode 2019 t/m 2023 met een doorkijk van 10 jaar. RIOLERING EN WATER Algemeen Op grond van de 'Waterwet" en de 'Wet Milieubeheer' heeft de gemeente 3 zorgplichten: 1. Inzameling en transport van afvalwater; 2. Inzameling en verwerking van overtollig hemelwater; 3. Inzameling en verwerking van overtollig grondwater.
Voor deze zorgplicht voeren wij de volgende hoofdactiviteiten uit: - Zorg dragen voor het dagelijks beheer van het rioolstelsel; - Onderzoek naar en monitoren van het functioneren van het rioolstelsel ter toetsing aan de doelen van Gemeentelijk RioleringsPlan; - Onderhoud, reparatie, renovatie en vervanging van het gemeentelijke rioolstelsel; - Uitvoeren van de maatregelen uit het Waterplan; - Onderzoek naar het functioneren van de waterstelsels en -voorzieningen en monitoren van grondwaterstanden; - Onderhoud, herstel en renovatie van watervoorzieningen, zoals drainagestelsels, retentievijvers en wadi’s; - Plan- en beleidsvorming op het gebied van water, klimaat en riolering; - Op orde hebben en houden van de rioolbeheergegevens en de watergegevens. Beleid In de raadsvergadering van 26 oktober 2017 is het verbrede Gemeentelijke Rioleringsplan (vGRP) vastgesteld. De looptijd van dit plan is van 2018 t/m 2022.
70
Basisgegevens In onze gemeente is sprake van een omvangrijk riolerings- en waterstelsel: Kenmerk
ZorgHoeveelheid plicht (*)
Eenheid
Hoofdriool gemengd (vrijverval) A 77 Hoofdriool regenwater (vrijverval) H 19 Hoofdriool vuilwater (vrijverval) A 37 Kolken H 6900 Inspectieputten A/H 2880 Hoofdrioolgemalen A 24 Randvoorzieningen (bergbezinkbassins/-leidingen) A 12 Lamellenfilters H 2 Overstorten (gemengd stelsel, inclusief de 12 randvoorz.) A 49 Pompputten (drukrioolstelsel) A 590 Persleidingen en drukriolering A 112 IBA´s A 13 Wadi's / retentievijvers H 23 Peilbuizen G 40 Drainage G 23 Duikerleidingen (overkluizingen) H 18 (*) zorgplichten: A=Afvalwater, H=Hemelwater, G=Grondwater
km km km stuks stuks stuks stuks stuks stuks stuks km stuks stuks stuks km km
Financiën De financiën voor riolering en water zijn opgebouwd uit 3 pijlers: 1. Exploitatie (beheer en onderhoud riool/water-stelsel); 2. Investeringen (rioolvervangingen, projecten waterplan); 3. Voorziening Riolering. Alle kosten worden volledig gedekt uit de inkomsten van de rioolheffing. Wij mogen de rioolheffing alleen gebruiken voor deze drie pijlers. In artikel 228a van de gemeentewet staat dat wij belasting kunnen heffen voor het bestrijden van kosten die verbonden zijn aan: a. de inzameling en het transport van huishoudelijk afvalwater en bedrijfsafvalwater, alsmede de zuivering van huishoudelijk afvalwater; en b. de inzameling van afvloeiend hemelwater en de verwerking van het ingezamelde hemelwater, alsmede het treffen van maatregelen teneinde structureel nadelige gevolgen van de grondwaterstand voor de aan de grond gegeven bestemming zoveel mogelijk te voorkomen of te beperken. Financiën In 2021 realiseerden we met betrekking tot de riolering de volgende lasten:
Exploitatiebudgetten riolering
Werkelijk 2020
Raming 2021
Werkelijk 2021
Kostensoort Afschrijvingslast Beheer en onderhoud Hemel- en grondwaterplicht Overhead
€ 850.035 € 630.967 € 52.145 € 371.427
€ 842.697 € 529.995 € 52.731 € 396.750
€ 834.123 € 478.056 € 36.561 € 380.810
Extracomptabel toe te rekenen kosten Rente Overhead BTW
€ 291.658 € 263.778 € 278.410
€ 223.727 € 237.861 € 281.735
€ 223.727 € 250.563 € 288.371
totale exploitatiebudget riolering
€ 2.738.420
€ 2.565.496
€ 2.492.211
71
Voorziening De voorziening riolering gebruiken we om de jaarlijkse fluctuaties in de exploitatie van de riolering op te vangen.
Ontwikkeling voorziening riolering Voorziening riolering
Stand 1-1-2021 € 763.575
mutaties 2021 € 12.397
Stand 31-12-2021 € 775.972
Risico's De kwaliteit van het vrijvervalrioolstelsel is over het algemeen goed. De belangrijkste reden is dat het stelsel niet oud is. Onze oudste riolen zijn ruim 50 jaar oud, de gemiddelde levensduur van riolen is 70 jaar. Maar de vele inprikpunten van de drukrioolstelsels op het vrijvervalstelsel kunnen de levensduur van het vrijvervalstelsel negatief beïnvloeden. Dit monitoren we met inspecties en nader onderzoek. Klimaatveranderingen kunnen onder andere leiden tot overmatige neerslag en extreme hitte. De risico’s die hierdoor ontstaan kunnen we deels voorkomen door maatregelen te treffen. We zullen dit ook deels moeten accepteren en leren omgaan de risico's. GROEN Algemeen Openbaar groen is van groot belang voor de ruimtelijke kwaliteit van de leefomgeving. Groen zorgt voor verkoeling en maakt de dorpen klimaatbestendiger. Bomen zijn beeldbepalende elementen die belangrijk zijn voor de oriëntatie, leefbaarheid en karakteristiek in de dorpen. Bomen voorkomen hittestress in het stedelijk gebied. In 2015 is het Bomenbeleidsplan vastgesteld waarin beleidsthema's zijn uitgewerkt om het bomenbestand op een duurzame en veilige manier in stand te houden en te ontwikkelen. Financiën In 2021 realiseerden we met betrekking tot het groenonderhoud de volgende baten en lasten:
Exploitatiebudgetten groen kostensoort Dagelijks onderhoud Salarislasten Afschrijvingslast Overige kosten Diverse baten totale exploitatiebudget groen
Werkelijk 2020
Raming 2021
Werkelijk 2021
€ 595.555 € 429.301 € 1.083 € 27.633 -€ 38.929
€ 767.462 € 431.489 € 4.745 € 9.047 -€ 52.726
€ 614.489 € 501.313 € 23.009 € 12.564 -€ 10.640
€ 1.014.643
€ 1.160.017
€ 1.140.735
Risico's Essentaksterfte Ongeveer 43% van de bomen in het buitengebied bestaat uit essen. De essentaksterfte heeft in de gemeente veel essen aangetast. Door de droge en warme zomers is de essentaksterfte stabiel gebleven. De zomer 2021 was echter wat natter en wisselvalliger. De verwachting is dat de kosten voor het onderhoud de komende jaren niet hoger worden. Het extra budget voor de beheersing van de essentaksterfte is 3 jaar vooruitgeschoven.
72
GEBOUWEN Algemeen Wij hebben in onze gemeente accommodaties voor sport, kunst en cultuur, welzijn en de huisvesting van ons gemeentelijke apparaat. Iedere vier jaar beoordelen wij de staat van onderhoud van de gemeentelijke gebouwen en stellen op basis hiervan een meerjarenonderhoudsprogramma op. Het daadwerkelijke onderhoud voeren wij pas uit na een actuele inspectie. Bij deze inspectie beoordelen wij of de geplande werkzaamheden echt noodzakelijk zijn of nog uitgesteld kunnen worden. In het beheerplan is rekening gehouden met de geldende wet- en regelgeving en de mogelijkheid om bij het uitvoeren van onderhoud de gebouwen te verduurzamen. Het huidige beheerplan voor de gemeentelijke gebouwen beslaat de periode 2022-2025.
Financiën In 2021 realiseerden we met betrekking tot het onderhoud aan gebouwen de volgende baten en lasten:
Exploitatiebudgetten gebouwen
Werkelijk 2020
Raming 2021
Werkelijk 2021
kostensoort Dagelijks onderhoud Gas/Water & Electra Salarislasten Dotatie aan voorziening Afschrijvingslast Overige kosten Huurinkomsten & overige baten
€ 216.498 € 116.663 € 58.506 € 30.489 € 225.726 € 343.132 -€ 158.130
€ 288.645 € 104.899 € 106.677 € 245.036 € 232.382 € 389.958 -€ 222.987
€ 243.050 € 119.373 € 128.570 € 252.415 € 227.338 € 396.246 -€ 227.947
totale exploitatiebudget gebouwen
€ 832.884
€ 1.144.610
€ 1.139.045
Voor het onderhoud aan de gebouwen gebruiken we een voorziening om de kosten te egaliseren. Het verloop van de voorziening ziet er zo uit.
Ontwikkeling voorziening gebouwen
Stand 1-1-2021
Voorziening gebouwen
€ 1.433.115
mutaties 2021 € 168.287
Stand 31-12-2021 € 1.601.402
Risico’s Afhankelijk van de werkelijke onderhoudstoestand wordt gekeken welke onderhoudswerkzaamheden worden uitgevoerd. De raming van de budgetten is gebaseerd op het prijspeil bij het opstellen van het onderhoudsplan gecorrigeerd met de index die door de gemeente wordt toegepast. De ervaring leert dat de gemeentelijke index en de index van de marktpartijen van elkaar afwijken. CONCLUSIE Onderhoudsplannen Voor het onderhoud aan onze kapitaalgoederen werken we zo vaak mogelijk met meerjarige onderhoudsplannen. De onderhoudsplannen voor de gemeentelijke gebouwen, openbare verlichting, riolering en wegen zijn actueel. Periodiek kijken we naar het bijstellen van deze plannen. Onderhoudsvoorzieningen Om de kosten gelijkmatig over de jaren te verdelen werken we met onderhoudsvoorzieningen. Dit is het geval bij: onderhoud gebouwen, wegen, riolering en civiele kunstwerken. Jaarlijks controleert de accountant of de onderhoudsvoorzieningen toereikend zijn om het toekomstige onderhoud uit te kunnen voeren (zoals opgenomen in de onderhoudsplannen). 73
PARAGRAAF FINANCIERING ALGEMEEN De paragraaf financiering bevat in ieder geval de beleidsvoornemens ten aanzien van het risicobeheer van de financieringsportefeuille en geeft inzicht in de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de financieringsbehoefte (BBV, artikel 13). Inleiding Het doel van deze paragraaf is om u te informeren over het treasurybeleid en de beheersing van financiële risico’s. Treasury is het besturen en beheersen van, het verantwoorden over en het toezicht houden op de financiële geldstromen, de financiële posities en de hieraan verbonden risico’s. Dit dienen wij te doen binnen de kaders van de Wet financiering decentrale overheden (Wet fido). Het doel van deze wet is onder andere om op een verantwoorde en professionele wijze de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie (financieringsactiviteiten) van de gemeente te regelen. Gemeentelijke kaders Onze kaders zijn vastgelegd in de, op grond van artikel 212 Gemeentewet, vastgestelde ’Financiële verordening gemeente West Maas en Waal‘ (Rb. 23 maart 2017). Het gaat om kaders voor het uitvoeren van de financieringsfunctie zoals doelstellingen, richtlijnen en limieten die voor ons college gelden.
In het door ons op 10 januari 2012 vastgestelde Treasurystatuut is de beleidsmatige infrastructuur van de treasuryfunctie vastgelegd in de vorm van uitgangspunten, doelstellingen, richtlijnen en limieten. Het bevat met name protocollen voor de dagelijkse uitvoering. De onderwerpen die hierbij aan de orde komen zijn het kasbeheer, het risicobeheer, de financiering en de administratieve organisatie. Hoofddoelstelling beleid Inzicht hebben in de lange termijn ontwikkeling van de financiële positie van de gemeente. Het aangaan en verstrekken van geldleningen alsmede het verstrekken van garanties is alleen toegestaan voor de uitoefening van de publieke taak. Hierbij mogen geen overmatige risico’s worden gelopen. Het gebruik van de kasgeldlimiet en de renterisiconorm is bedoeld als normstellend. Algemene ontwikkelingen / rentevisie De treasuryactiviteiten staan bloot aan zowel interne als externe ontwikkelingen. De interne ontwikkelingen bestaan uit het oppakken van nieuwe activiteiten, investeringsplannen en reorganisatieprocessen. De belangrijkste externe ontwikkelingen zijn (internationale) economische indicatoren en de invloed hiervan op de geld- en kapitaalmarkt, alsmede wijzigingen in wet- en regelgeving. Het voorspellen van de renteontwikkeling is een lastige en bijna onmogelijke opgaaf, zeker op de lange termijn.
Niettemin kan het waardevol zijn om de drijvende factoren achter de rente in kaart te brengen, zodat een beeld ontstaat van de risico’s en onzekerheden omtrent het verloop van de rente in de toekomst. Hierbij zijn echter legio scenario’s denkbaar. Bij de begroting 2021 was het geschetste economisch beeld door de BNG Bank (juni 2020) dat de lange rentetarieven naar verwachting op zeer lage niveaus zouden blijven. Achteraf blijkt dat inderdaad het geval. Eind 2021 was de rente voor de Nederlandse publieke sector voor 10- en 30-jaar respectievelijk 0,3 en 0,6 procent. RISICOMANAGEMENT Risicomanagement is het identificeren en kwantificeren van risico's en het vaststellen van beheersmaatregelen. Hiermee worden activiteiten bedoeld waarmee de kans van optreden of de gevolgen van risico's worden beïnvloed. De risico’s die binnen onze gemeente worden gelopen bij de uitvoering van de treasurytaak bestaan voornamelijk uit renterisico's. Om die risico's te beperken en te beheersen geldt er een kasgeldlimiet en is er een renterisiconorm ontwikkeld. Daarnaast verdient vooral het kredietrisico aandacht. Dit is het risico dat wij lopen wanneer geldleningen worden verstrekt aan rechtspersonen die in voorkomende gevallen in financiële problemen zouden kunnen komen. In het treasurystatuut zijn algemene uitgangspunten opgenomen om dit risico te beperken.
Met betrekking tot risicobeheer hanteren wij, ingevolge het treasurystatuut, de volgende algemene uitgangspunten: 74
1. De gemeente mag leningen of garanties uit hoofde van de ’publieke taak’ uitsluitend verstrekken aan door de gemeenteraad goedgekeurde derde partijen. 2. De gemeente kan middelen uitzetten uit hoofde van de treasuryfunctie, indien deze uitzettingen een prudent karakter hebben en niet zijn gericht op het genereren van inkomen door het lopen van overmatig risico. 3. Het gebruik van derivaten is niet toegestaan. LENINGPORTEFEUILLE EN FINANCIERINGSBEHOEFTE Lening portefeuille In 2021 is voor de consolidatie van de vlottende schuld en voor de gedeeltelijke financiering van de investeringsplanning 1 nieuwe geldlening afgesloten, groot € 4.000.000. Het rentepercentage bedraagt 0,31%. De lening wordt lineair in 20 jaar afgelost. De ontwikkeling van de huidige lening portefeuille ziet er als volgt uit: jaar jaar Omschrijving 2021 2022 Aanwezige leningen Schuldrestant per 1 januari Nieuw aangetrokken leningen Aflossingen Schuldrestant per 31 december Nadere info Gewogen gemiddd rentepercentage Bijhorende rentelasten
jaar 2023
jaar 2024
€ 30.417.758 € 30.524.478 € 26.820.886 € 23.606.537 € 4.000.000 € 3.893.280 € 3.703.592 € 3.214.349 € 2.925.572 € 30.524.478 € 26.820.886 € 23.606.537 € 20.680.965
1,16% € 328.044
1,02% € 282.913
1,00% € 247.819
1,01% € 221.080
Per 31 december 2021 heeft de gemeente 15 langlopende geldleningen o.g. met een totaal schuldrestant van € 30,5 miljoen. In 2017 en ook in 2021 is een lening aangetrokken bij de NWB Bank. Alle overige leningen zijn opgenomen bij de BNG Bank. De rentetypische looptijd van 11 leningen is 10 jaar. Vier leningen hebben een rentetypische looptijd van 20 jaar. Over 2021 bedraagt de totale rentelast € 328.000. Financieringsbehoefte Periodiek stellen we de liquiditeitenplanning bij. Hieruit blijkt wat de financieringsbehoefte is. In de behoefte wordt voorzien door benutting van de ruimte binnen het rekening-courantkrediet van € 3,7 miljoen. Voor het meerdere wordt overgegaan tot het aantrekken van een nieuwe lening. In het onderstaand overzicht wordt de financieringsbehoefte per begin en eind boekjaar van 2021 weergegeven.
Berekening financieringsbehoefte
1-1-2021
31-12-2021
Financieringsbehoefte Boekwaarde staat activa Boekwaarde voorraad grond Financieringsbehoefte
€ 53.255.601 € 53.831.354 € 377.227 € 776.726 € 53.632.828 € 54.608.080
Financieringsmiddelen Langlopende geldleningen o/g Reserves en voorzieningen Financieringsmiddelen
€ 30.417.758 € 30.524.478 € 21.868.767 € 24.363.764 € 52.286.525 € 54.888.242
Resterende financieringsbehoefte
€ 1.346.303
-€ 280.162
75
RENTERESULTAAT De financiering met externe financieringsmiddelen wordt zoveel mogelijk beperkt door primair de beschikbare interne financieringsmiddelen (reserves en voorzieningen) te gebruiken. In juli 2016 is door de Commissie BBV de Rentenotitie 2017 uitgebracht. Op grond van de aanbevelingen in deze notitie wordt vanaf 2017 over het eigen vermogen en de voorzieningen geen rentevergoeding berekend. Onze gemeente trekt niet voor iedere financiering een aparte lening aan, maar financiert het geheel van investeringen (integrale financiering). Tegenover de totaliteit van de boekwaarden van alle investeringen staan de totaal beschikbare financieringsmiddelen. Door middel van de omslagrente worden de kapitaallasten (rente en afschrijving) van investeringen toegerekend aan taakvelden en maken deze lasten vervolgens deel uit van de betreffende programma's. De omslagrente hoeft niet de huidige marktcondities te weerspiegelen. Om te voorkomen dat het rente-omslagpercentage jaarlijks moet worden bijgesteld, wordt vaak voor een langere periode een percentage vastgesteld. Dit leidt ertoe dat de rente die aan de programma's en taakvelden wordt toegerekend vast en dus stabiel is. Als het rente-omslagpercentage gaat afwijken van de werkelijke vermogenskostenvoet (werkelijke rentelasten), ontstaat een renteresultaat (voor 2021 € -22.000).
Wanneer dit renteresultaat (te) hoog wordt, is dat een signaal om het rente-omslagpercentage te herzien. In feite worden dan de programma's en taakvelden te hoog belast. Met ingang van 2018 zijn wij verplicht met de rentelasten en het bij de begroting gecalculeerde omslagrentepercentage binnen vastgestelde normen te blijven. Indien de afwijking tussen de werkelijke rentelasten en de voorgecalculeerde rentelasten meer dan 25% is dient binnen de renteberekening een correctie plaats te vinden. Bij de rekening 2021 is een percentage van 0% berekend. We hebben namelijk meer rentebaten dan rentelasten waardoor er geen rente resteert om toe te rekenen aan de taakvelden. In de begroting 2021 was een percentage van 0,1% berekend. Het renteschema ziet er als volgt uit: Renteschema
jaar 2021
Door te belasten rentekosten Rentebetalingen aan externe partijen Renteontvangsten van externe partijen Door te belasten rentekosten
€ 408.946 -€ 418.634 -€ 9.688
Rente die toegerekend moet worden aan de grondexploitatie Verder nog door te belasten rentekosten
€ 11.816 -€ 21.504
Werkelijk aan taakvelden toegerekende rentekosten
€0
Renteresultaat op taakveld Treasury
-€ 21.504
BEHEERSING RISICO'S Renterisicobeheer Renterisicobeheer is het bewust beperken van de negatieve invloed van toekomstige rentewijzigingen op het resultaat van de organisatie en op de waarde van rentedragende activa en passiva. Ook het minimaliseren van de rentekosten en het optimaliseren van de rentebaten behoren tot dit onderwerp. Om de renterisico’s te beperken geldt er een kasgeldlimiet en een renterisiconorm. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet geeft de maximaal toegestane omvang van de kortlopende schuld aan. De kasgeldlimiet is ingevoerd om de gemeente te behoeden voor het risico dat de rentelasten opeens fors stijgen, omdat de rente voor kortlopende leningen sterk kan fluctueren. Voor het begrotingsjaar 2021 bedroeg de kasgeldlimiet van onze gemeente € 3.664.000, zijnde 8,5% van het begrotingstotaal ad € 43.106.000. Gedurende 2021 werd de kasgeldlimiet in het eerste kwartaal overschreden. Dat is maximaal twee opeenvolgende kwartalen toegestaan. 76
Realisatie kasgeldlimiet per kwartaal Vlottende schuld Opgenomen gelden < 1 jaar Schuld in rekening-courant Gestorte gelden door derden < 1 jaar Overige geldleningen niet zijnde vaste schuld Totaal vlottende schuld
1e kwartaal 2e kwartaal 3e kwartaal 4e kwartaal
gemiddeld jaar 2021
€ 2.333.333 € 1.333.333 € 2.281.295 € 778.978 € 71.750 € 71.750
€0 € 0 € 916.667 -€ 2.682 € 1.461.795 € 1.129.847 € 62.217 € 43.150 € 62.217
€0 €0 € 4.686.378 € 2.184.061
€0 €0 €0 € 59.535 € 1.504.945 € 2.108.730
Vlottende middelen Uitgeleende gelden < 1 jaar Contante gelden in kas Tegoeden in rekening-courant Overige uitstaande gelden < 1 jaar Totaal vlottende middelen
€0 € 3.040 € 2.078 €0 € 5.118
€0 € 4.280 € 1.820 €0 € 6.100
€0 € 3.496 € 2.193 €0 € 5.689
€0 € 3.833 € 1.130 €0 € 4.963
€0 € 3.662 € 1.805 €0 € 5.468
Netto vlottende schuld
€ 4.681.260 € 2.177.961
€ 53.846 € 1.499.982 € 2.103.262
Toegestane kasgeldlimiet
€ 3.664.000 € 3.664.000 € 3.664.000 € 3.664.000 € 3.664.000
Ruimte binnen toegestane kasgeldlimiet
-€ 1.017.260 € 1.486.039 € 3.610.154 € 2.164.018 € 1.560.738
Renterisiconorm Het begrip renterisiconorm is ingevoerd om zoveel mogelijk spreiding in de looptijden van leningen aan te brengen, en zodoende het renterisico bij herfinanciering van de vaste schuld te beheersen. Deze norm bedraagt 20% van het begrotingstotaal, met een minimum van 2,5 miljoen euro. De berekening van de huidige renterisiconorm in meerjarenperspectief is opgenomen in het volgend overzicht.
Renterisico op vaste schulden
jaar 2021
jaar 2022
jaar 2023
jaar 2024
Renterisico Renteherzieningen Aflossingen Totaal renterisico
€0 € 3.893.280 € 3.893.280
€ 725.672 € 3.703.592 € 4.429.264
€0 € 3.214.349 € 3.214.349
€0 € 2.925.572 € 2.925.572
Berekening renterisiconorm Begrotingstotaal vast percentage van begrotingstotaal Renterisiconorm
€ 43.106.000 € 43.106.000 € 43.106.000 € 43.106.000 20% 20% 20% 20% € 8.621.200 € 8.621.200 € 8.621.200 € 8.621.200
Ruimte binnen toegestane renterisiconorm
€ 4.727.920
€ 4.191.936
€ 5.406.851
€ 5.695.628
Kredietrisicobeheer Dit is het risico dat wij lopen wanneer geldleningen worden verstrekt aan rechtspersonen die in voorkomende gevallen in financiële problemen zouden kunnen komen. In het treasurystatuut is vastgelegd dat de gemeente alleen overtollige middelen mag uitlenen aan betrouwbare bedrijven met minimaal een zogeheten AAA-rating (looptijd langer dan 3 maanden) c.q. AArating (looptijd tot 3 maanden), aan ondernemingen waarvoor een solvabiliteitsratio van 0% geldt of aan de centrale overheid. Bij het verstrekken van leningen uit hoofde van de publieke taak worden zekerheden of garanties geëist. 77
Schuldrestant aan het begin van het jaar
jaar 2021
jaar 2022
jaar 2023
jaar 2024
Actuele leningen (u/g) Geldlening aan Alliander N.V. (voorheen Nuon) € 420.615 € 219.365 €0 €0 Geldlening aan Vitens N.V. € 83.500 €0 €0 €0 Geldlening aan St. Kulturhus Boven-Leeuwen € 2.924.121 € 2.845.201 € 2.764.701 € 2.682.592 Geldlening aan st. MFA Dreumel (lening 1) € 3.778.730 € 3.689.566 € 3.598.619 € 3.505.852 Geldlening aan st. MFA Dreumel (lening 2) € 330.136 € 322.346 € 314.400 € 306.295 Geldlening aan st. Sport & Recreatie (lening 1) € 1.429.453 € 1.371.697 € 1.371.697 € 1.341.950 Geldlening aan st. Sport & Recreatie (lening 2) € 1.908.878 € 1.834.717 € 1.834.717 € 1.796.520 Geldlening aan dorpshuis de Hucht in Alphen € 1.345.630 € 1.300.629 € 1.277.451 € 1.253.809 Geldlening aan dorpshuis de Hucht in Alphen (2) € 100.000 €0 €0 €0 Totaal actuele leningen € 12.321.063 € 11.583.521 € 11.161.585 € 10.887.018 Nadere info Gewogen gemiddeld rentepercentage
2,23%
2,13%
2,00%
2,00%
*De aflossingen voor het jaar 2022 voor de leningen aan stichting Sport & Recreatie zijn al in december 2021 ontvangen. Zie voor een toelichting op de verstrekte geldleningen de toelichting op de balans zoals opgenomen in de jaarrekening. Aandelen De gemeente is in het bezit van 18.693 gewone aandelen Vitens. De nominale waarde hiervan is € 1 per aandeel. Op basis van het vermogen per 1 januari 2021 bedraagt de intrinsieke waarde € 96 per aandeel. Als aandeelhouder komen alleen publiekrechtelijke (direct of indirect) rechtspersonen in aanmerking. Door de beperkte verhandelbaarheid is het moeilijk een marktwaarde te noemen. Overigens onderschrijven wij het belang dat de drinkwatervoorziening in publieke handen blijft. Op grond van het treasurystatuut vindt aankoop en verkoop van aandelen uitsluitend plaats in het kader van de uitoefening van de publieke taak. Schatkistbankieren Wij zijn verplicht om onze overtollige middelen in de Rijksschatkist aan te houden. Om het dagelijkse kasbeheer te vereenvoudigen is er een drempelbedrag, afhankelijk van het begrotingstotaal, dat buiten de schatkist mag worden gehouden. Het drempelbedrag bedroeg tot en met juni 2021 0,75% van het begrotingstotaal. Tot juni betekende dit voor onze gemeente dat het saldo op onze rekening-courant boven € 323.000 werd afgeroomd.
Vanaf juli 2021 is het drempelbedrag verhoogt naar 2,0% van het begrotingstotaal, waarbij het minimale drempelbedrag € 1 miljoen bedraagt. Intern liquiditeitsbeheer Liquiditeitsrisico is het risico dat wij op de korte termijn niet genoeg geld in kas hebben om aan onze verplichtingen te voldoen. Om deze reden stellen wij liquiditeitsplanningen en een liquiditeitsbegroting op. Hierbij zien wij er op toe dat de liquiditeitspositie voldoende is om te garanderen dat wij de verplichtingen tijdig kunnen nakomen. Wij beperken onze interne liquiditeitsrisico’s door onze treasuryactiviteiten te baseren op een korte termijn liquiditeitenplanning (looptijd tot 1 jaar), alsmede een meerjarige liquiditeitenplanning met een looptijd van minimaal 4 jaar. Bij deze laatste dient enige terughoudendheid in acht te worden genomen. Een goede planning, zeker op de langere termijn, is gelet op de onzekere factoren die een rol spelen zoals vertragingen in de investeringsplanning en de informatievoorziening niet eenvoudig. Meerjarenramingen zijn veelal onbetrouwbaar, zowel qua volume als tijdpad. Wanneer op basis daarvan op voorhand leningen dienen te worden afgesloten, gaan wij onbedoeld renterisico’s lopen.
Met name bij de op termijn voorziene grote(re) investeringen vormen het politieke, procedurele en de uiteindelijke omvang van de financieringsbehoefte dermate onzekere factoren dat dit een ongewenste risicovergroting zou vormen. Voor het liquiditeitenbeheer is, met ingang van 15 november 2018, met de N.V. Bank Nederlandse Gemeenten een Financieringsovereenkomst voor een (Rekening-courant) Krediet- en Depotarrangement 78
(tijdelijk overtollige middelen beleggen) afgesloten. De Financieringsovereenkomst geldt voor onbepaalde tijd en kan schriftelijk geheel of gedeeltelijk worden opgezegd. De kredietlimiet bedraagt € 3.700.000. Over het gebruikte deel van de rekening-courant moet de 1-maands Euribor + 0,15% worden betaald. Gedurende het jaar 2021 was de 1-maands Euribor negatief (gemiddeld -0,55%). Per saldo 0,40% te ontvangen. Daarnaast moet over het ongebruikte deel van de rekening-courant 0,04% bereidstellingsprovisie worden betaald.
79
PARAGRAAF BEDRIJFSVOERING ALGEMEEN De paragraaf bedrijfsvoering geeft ten minste inzicht in de stand van zaken en de beleidsvoornemens ten aanzien van de bedrijfsvoering (BBV, artikel 14). Inleiding Deze paragraaf bestaat uit de middelenfuncties ter ondersteuning van de uitvoering van de programma's (primaire proces) en bevat de onderdelen Personeel & Organisatie, Planning & Control, Informatievoorziening & Automatisering, Communicatie en Facilitaire zaken. De bedrijfsvoering is ondersteunend aan, en mede bepalend voor, de kwaliteit van het primaire proces en de realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten. De interne organisatie staat volledig ten dienste aan het primaire proces. Dit betekent dat de kwaliteit en omvang van de gemeentelijke organisatie, maar ook faciliteiten als bijvoorbeeld huisvesting en automatisering indirect van grote invloed zijn op het behalen van de gewenste effecten. In deze paragraaf staan de behaalde resultaten op de verschillende onderdelen van de bedrijfsvoering. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Bestuurs- en managementconcept (BMC, vastgesteld door het college) Informatiebeveiligingsbeleid Inkoop- en aanbestedingsbeleid Archiefverordening Controleprotocol 2018-2021 controleplan normen & toetsingskader accountantscontrole Continuïteitsplan I&A 2020
2009 2016 2016 2018 2018 2020
PERSONEEL EN ORGANISATIE Organisatieontwikkeling Wij volgen het programmaplan Organisatieontwikkeling. Het plan omvat de activiteiten die we in de periode van 2018 tot 2022 ondernemen om de visie en ambities met de organisatie waar te maken. Het programmaplan is verdeeld in vier programmalijnen: 1. Een passend model. Activiteiten gericht op: a. Outsourcing van onderdelen van de bedrijfsvoering; b. Kiezen van een passend organisatiemodel; c. Actualiseren van de HR instrumenten; d. Herijken van het bestuurs- en managementconcept en het dienstverleningsconcept. Belangrijkste activiteiten: a. Per 1-1-21 zijn bedrijfsvoeringstaken overgedragen aan De Connectie. De Dienstverleningsovereenkomst met De Connectie is gesloten. Leveringsovereenkomsten worden per onderdeel opgesteld en afgestemd met De Connectie. b. In het kader van de organisatieontwikkeling is het rapport Organisatieontwikkeling 'Naar een passende organisatie 'opgesteld. Samen met het programmaplan Organisatieontwikkeling vormt dit rapport en het meegegeven advies, de uitgangspunten voor het nieuw in te richten organisatiemodel. Aan de teamleiders wordt de opdracht meegegeven om binnen de kaders van het programmaplan Organisatieontwikkeling en het rapport Organisatieontwikkeling 'Naar een passende organisatie', de teamplannen op te stellen. Deze ontwikkelplannen per team bieden de basis voor de vernieuwde organisatie.
De teamplannen zijn samen met de medewerkers opgesteld. De teamplannen geven inzicht over de manier van het (nieuwe) werken binnen het team en tussen de verschillende teams onderling. Inzicht in de manier waarop de 'basis op orde' wordt gebracht en gehouden. Hoe dit vervolgens door de teammanagers in de praktijk wordt gebracht. En welke formatie nodig is om de werkzaamheden uit te voeren.
80
Op 25 november zijn de teamplannen gepresenteerd aan het college van B&W. Het college was onder de indruk van de teamplannen en heeft unaniem en met veel vertrouwen ingestemd met alle plannen en de daarbij noodzakelijke formatie. c. HR strategisch beleidsplan 2021-2022 is opgesteld en tevens vastgesteld door het College. Hierin is ook de actualisering van HR tools opgenomen d. Met ingang van 01-01-2022 gaat de nieuwe organisatiestructuur in. Teammanagers geven leiding aan de teams. Zij vervullen een nieuwe rol met bijbehorende integrale verantwoordelijkheden voor hun team. 2. De basis op orde. Activiteiten gericht op: a. Op orde brengen en houden van de informatiehuishouding; b. Procesgericht werken; c. Professioneel werken via uniforme richtlijnen. Belangrijkste activiteiten: a. Implementatie continuïteitsplan I&A 2020: Inrichting nieuwe werkplekken: - Uitrol mobiele telefoons gerealiseerd. - Uitrol laptops gerealiseerd b.Zaaksysteem JOIN: de organisatie is getraind in het beter en adequaat werken met JOIN. Project 'MS365 en samenwerkende platforms' gestart. Door te werken met Microsoft 365/Teams in combinatie met SharePoint- en JOIN worden we als organisatie ondersteund in het digitaal (samen)werken. Het beheer van informatie vindt op gestructureerde en veilige wijze plaats. 3. De ambtenaar @nno nu. Activiteiten gericht op: a. Versterken van de competenties; b.
Doorontwikkelen van de regisseursfunctie. Activiteit: Strategisch HR beleidsplan 2021-2022 opgesteld en vastgesteld. Hierin zijn uitgangspunten opgenomen die onderdeel zijn van het het profiel van de ambtenaar @nno nu . 4. Samen, verantwoordelijk en professioneel. Activiteiten gericht op: a. Het bewerkstelligen van de gewenste organisatiecultuur met als kernwaarden 'Samen, Verantwoordelijk en Professioneel'. Activiteiten: a. De teams pakten SVP op om te integreren in het dagelijks werk. Dit verdient continu aandacht. Personeelsbeleid P&O is vanaf 2021 belegd bij De Connectie. Binnen de gemeente West Maas & Waal is een regisseursfunctie belegd om de verbinding met P&O van De Connectie te onderhouden en af te stemmen over het te bereiken resultaat. In 2021 is er verder afgestemd over taken en verantwoordelijkheden tussen De Connectie en West Maas en Waal. In 2021 is het nieuwe HR strategisch beleidsplan vastgesteld (HR Beleidskaders 2021-2022). Daarin zijn een aantal uitgangspunten benoemd: - alle medewerkers zo optimaal en duurzaam mogelijk inzetten - doen waar we goed in zijn - ontwikkelen van talent voor de toekomst - stimuleren van mobiliteit en flexibiliteit door dingen anders te doen - meer werken vanuit een rol in plaats van een taak. In 2021 is er meer aandacht geweest voor (interne) mobiliteit.
Medewerkers worden gestimuleerd om meer de eigen regie te laten nemen over hun ontwikkeling (persoonlijk leiderschap). Hierdoor ontstaan er kansen en wordt duurzame inzetbaarheid vergroot. Corona De organisatie heeft zich goed aangepast aan de veranderingen die corona met zich meebracht. Ondanks de (opgelegde) beperkingen en tijdelijke uitval van medewerkers, heeft de organisatie zich staande weten te houden. De inwoners van West Maas en Waal hebben qua dienstverlening weinig gemerkt van de veranderende arbeidsomstandigheden door corona. 81
Ziekteverzuim Onze streefwaarde is een maximaal ziekteverzuimpercentage van 4,0%. We hebben beleid en ondernemen de nodige activiteiten om het ziekteverzuim laag te houden. We maken gebruik van de adviezen van de Arboarts voor een optimale re-integratie en de inzet van interventies Streefcijfer ziekteverzuim (4.0 %) is niet gehaald. Ziekteverzuim percentage in 2021 bedraagt 6,6% . De organisatie heeft te maken gehad met uitval door corona en met langdurig verzuim. Het percentage wordt hier door omhoog gestuwd. (Het gemiddelde ziekteverzuimpercentage voor gemeente < 20.000 inwoners bedroeg in 2020 5.2 %.) In de hierna opgenomen tabel wordt inzicht gegeven in de bereikte- en komende jaren te bereiken resultaten: Tabel: Ontwikkeling ziekteverzuim Ziekteverzuimpercentage
2019
2020
2021
2022
2023
2024
4,9
5,29
6,6
5,5
4,5
4,0
Ontwikkelingen Om het verzuimanagement te verbeteren implementeren we de Verzuimmodule in Youforce. De Verzuimmodule geeft een verbeterde monitoring en betrekt de leidinggevende actief bij het verzuim/reintegratieproces. De implementatie van de Verzuimmodule is vertraagd en is afhankelijk van het e-HRM systeem van De Connectie. Deze wordt in 2022 aanbesteed. West Maas en Waal lift hier op mee. Financiën De kosten van het personeel zijn verdeeld op basis van de loonsom. We hebben afgesproken dat wij niet sturen op formatie maar op de loonsom. Deze loonsom stijgt met niet te beïnvloeden externe factoren zoals CAO-stijgingen, wijzigingen in sociale premies of als gevolg van overdracht van taken door het Rijk. De ambtelijke organisatie zorgt ervoor dat de opgedragen taken binnen de loonsom worden verricht. Risico's Eigen risicodragerschap WGA, WGA-flex en ZW Onze gemeente is sinds 2010 eigenrisicodrager voor de WGA (Wet Werkhervatting Gedeeltelijk Arbeidsongeschikten), de WGA-flex en de Ziektewet. Dat wil zeggen dat, in geval van instroom in de WGA, de uitkeringslasten en re-integratiekosten gedurende maximaal 10 jaar voor rekening van de gemeente komen. Een goed ziekteverzuimbeleid beperkt de risico´s. Sinds de invoering van de WIA (wet Werk en Inkomen naar Arbeidsvermogen) zijn er geen medewerkers van onze gemeente ingestroomd in deze uitkering.
INFORMATIEVOORZIENING EN AUTOMATISERING Beleid Ons I&A beleid baseren we op de volgende doelstellingen en uitgangspunten: -
Bedrijfsprocessen optimaliseren en integreren; Klantgerichtheid van de organisatie verbeteren; Informatievoorziening aan belanghebbenden verbeteren; Betrokkenheid en inbreng van burgers en samenleving vergroten.
Op basis van deze doelstellingen en uitgangspunten formuleren wij spelregels, uitgangspunten en kaders waarbinnen wij projecten op het gebied van informatisering en automatisering uitvoeren. Waar mogelijk kiezen wij voor een innovatieve uitvoering op basis van 'proven concept'. Per 1 januari 2021 is de uitvoering van het ICT Beheer “as-is”, inclusief de lopende projecten uit het I&A plan 2020, overgedragen aan De Connectie. De belangrijkste projecten uit het I&A plan zijn: Werkplek 2020, Mobiel Tenzij en Informatiebeheer en samenwerkende platforms. Dit betreft de realisering van nieuwe digitale werkplekken enerzijds. Anderzijds het afscheid nemen van de afgeschreven, verouderde I&A infrastructuur (servers, telefooncentrale, telefoons, VDI). 82
Samen met De Connectie zijn er nieuwe op laptop gebaseerde werkplekken uitgerold. Daarmee is fase 1 van het project Werkplek 2020 afgerond. Fase 2, de applicatie migratie zodat VDI niet meer nodig is staat nu on-hold. De Connectie is een 'roadmap' aan het opstellen waarmee zij op het gebied van techniek en processen de ICT strategie uitlijnt voor West Maas en Waal. De Connectie Roadmap geeft aan welke knelpunten zij zien in de huidige organisatie, werkwijze en inrichting van de informatievoorziening en technische infrastructuur. Daarbij geeft De Connectie aan hoe zij de oplossing voor deze knelpunten in wil vullen. De keuze die West Maas en Waal hierin maakt is bepalend voor de uitvoering van fase 2 en de verdere ontwikkeling van de ICT infrastructuur. In het project Mobiel Tenzij zijn de medewerkers in 2021 voorzien van een nieuwe mobiele telefoon voor zakelijk gebruik. Samen met de uitgerolde laptops kan de gemeente nu tijd en plaats onafhankelijk werken. De contractvorming van de vervanging van de telefoniecentrale en vaste telefoons, ook onderdeel van het project Mobiel Tenzij, is in 2021 verder opgepakt. Implementatie van de telefoniecentrale staat gepland voor Q1 2022. In het project Informatiebeheer adoptie leert de organisatie beter omgaan met de instrumenten die we hebben in dit verband. Enerzijds het beter en adequater laten werken met ons zaaksysteem (JOIN).
Anderzijds de implementatie van Office 365 als onderdeel van de hierboven bedoelde digitale werkplekken. In 2021 zijn is de groep Digi-Coaches gestart en is er gestart met het opzetten en inrichten van het functioneel beheer op Office 365, Teams en SharePoint (Informatiebeheer en samenwerkende platforms). Dit project loopt nog door in 2022 waarin de verdere functionele implementatie, afstemming op de processen en trainingen zal plaatsvinden. Vervolgens kunnen de netwerkschijven voor persoonlijke opslag worden gesaneerd. Ontwikkelingen De focus voor 2021 ligt op de inrichting van Werkplek 2020. Laptops en mobiele telefoons zijn uitgerold waardoor plaats en tijdonafhankelijk werken een boost heeft gekregen. Vervanging van de telefoniecentrale door een online versie is, na vertraging, opgepakt in 2021. Daarnaast worden er steeds hogere eisen gesteld aan de informatieveiligheid, correcte informatie en continuïteit. Zo is per 1-2020 de BIO (Basis Informatiebeveiliging Overheid) van kracht. De gehele organisatie (ook het bestuur) zal hiermee worden geconfronteerd. Er wordt ingezet op het bewustzijn van informatieveiligheid binnen de organisatie. Gezien het actuele risico op cybercriminaliteit (o.a. het hacken van persoonsgegevens) geen overbodige luxe. De benodigde CISO (Chief Information en Security Officer) capaciteit huren we in.
Het in eigen dienst nemen van en CISO is helaas niet gelukt in 2021. De Functionaris Gegevensbescherming huren we, samen met omliggende gemeenten, in. Onze website is een belangrijk middel om met onze inwoners te communiceren. Uitgangspunt is dat de informatie die op de website staat correct en up to date is. De website is verder doorontwikkeld en wordt verder ingericht om aan de toekomstige digitale behoeften te voldoen. Risico’s ICT beheertaken zijn overgedragen aan De Connectie. Voor het uitvoeren van de benodigde en gewenste beheertaken hebben we contractueel afspraken gemaakt. De beschikbaarheid van de ondersteuning bij grotere ICT trajecten staat onder druk. Met als gevolg een mogelijke vertraging in de uitvoering. De ICT ondersteuning aan de individuele medewerkers dient op sterkte te zijn en te blijven om een goed werkende werkplek voor de medewerkers te kunnen garanderen. In 2021 zijn over bovenstaande aandachtspunten verdere afspraken gemaakt en vindt er structureel overleg met ICT van De Connectie plaats om aan verbetering van de samenwerking te werken. Voor ons is deze vorm van samenwerking nieuw en vraagt om een lerend vermogen om constructief met deze nieuwe vorm van samenwerken om te gaan. De ICT omgeving wordt steeds complexer en het is een gegeven dat we vaak zijn aangewezen op expertise van externe partijen.
Hierdoor komt er druk te liggen op de kosten van het inhuren van de externe partijen en is er risico op budgetoverschrijding of een nadere afweging in de planning van de voorgenomen taken en ambities.
83
Financiën De kosten van onze informatievoorziening en automatisering, exclusief de personeelslasten en doorbelastingen, in 2021 zien er als volgt uit:
Kosten I&A-budget 2021 Kosten I&A-budget Kapitaallasten Onderhoud, hard- en software Ondersteuning en consultancy Huur data- en spraaklijnen Veiligheidsbeleid Beheer en bewaring archief Digitale dienstverlening Huur en lease Overige kosten Ontvangsten Saldo I&A-budget 2021
Begroting 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
€ 65.919 € 586.978 € 109.055 € 54.460 € 28.629 € 79.190 € 13.252 € 80.577 € 39.558 -€ 4.249
€ 65.700 € 707.865 € 48.577 € 80.747 € 16.178 € 67.034 €0 € 43.772 € 28.118 -€ 538
€ 219 -€ 120.887 € 60.478 -€ 26.287 € 12.451 € 12.156 € 13.252 € 36.805 € 11.440 -€ 3.711
€ 1.053.369
€ 1.057.453
-€ 4.084
PLANNING & CONTROL Planning en control is een dynamisch proces. We streven voortdurend naar het verbeteren van de documenten en het vergroten van de leesbaarheid. Risicomanagement In 2021 zijn geen nieuwe stappen gezet in het verder vormgeven van risicomanagement. We hebben de belangrijkste risico’s goed in beeld. Het risicoregister wat onderdeel uit maakt van de planning en control documenten wordt frequent geactualiseerd. We kunnen dit verder professionaliseren door het aanschaffen van een applicatie. Voorlopig zien we daar geen meerwaarde in. Interne controle De interne controle hebben we in 2021 verder vormgegeven. In eigen beheer heeft op een aantal beleidsvelden dossieronderzoek plaatsgevonden, zijn risico’s en verbeterpunten aangedragen en is de basis gelegd om ons hierin verder door te ontwikkelen. Dit alles in samenspraak met de organisatie en onze accountant. Daarnaast zijn in 2021 de eerste stappen gezet om de rechtmatigheidsverantwoording door het college van B&W (met ingang van het verslagjaar 2022) mogelijk te maken. Risico’s Op het gebied van planning en control zijn er geen specifieke risico’s. COMMUNICATIE Algemeen Wat we willen bereiken met onze externe en interne communicatie hebben wij gebundeld in het visiedocument 'Vooruit met communicatie'. Wij houden rekening met laaggeletterdheid in onze gemeente.
Medewerkers krijgen training in het schrijven van heldere, begrijpelijke brieven, e-mails en publicaties. Digitale communicatie en dienstverlening naar burgers, bedrijven en instellingen is continue in ontwikkeling. Toegankelijkheid van onze communicatiemiddelen (ook van de website) is van groot belang en heeft onze aandacht. Wij maken actief gebruik van social media. Ontwikkelingen en risico’s Met het toenemen van wet- en regelgeving ontstaan ook op het terrein van communicatie risico's, waar die voorheen nog niet (of veel minder) bestonden. Die wet- en regelgeving is namelijk niet geheel vrijblijvend. Bijvoorbeeld de toegankelijkheid van de website. Hier wordt actief op gestuurd.
84
Corona: Communicatie heeft in 2021 een belangrijke rol gespeeld in de communicatie over lokale, regionale en nationale maatregelen richting de inwoners, ondernemers en eigen organisatie. Na iedere persconferentie werden de nieuwste maatregelen op een begrijpelijke manier gecommuniceerd.
FACILITAIRE ONDERSTEUNING Algemeen Facilitaire zaken beslaat de huisvesting, inkoop, advisering voor het verkrijgen van subsidies en huishoudelijke zaken. Voor inkoop en aanbesteding werken we binnen de kaders van de Europese Aanbestedingsrichtlijnen en ons eigen inkoop- en aanbestedingsbeleid. Financiën De kosten van onze facilitaire zaken, excl. de personeelslasten en doorbelastingen, zien er als volgt uit:
Facilitaire kosten
Begroting 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
Kosten huisvesting Gemeentehuis Gemeentwerf Dienstencentrum Welzijn en zorg Totale kosten huisvesting
€ 357.025 € 99.835 € 13.278 € 470.138
€ 360.161 € 85.138 € 22.295 € 467.594
-€ 3.136 € 14.697 -€ 9.017 € 2.544
Facilitaire kosten Frankeer, abonnement en drukwerk kosten Overige kosten Totale kosten huisvesting
€ 84.477 € 109.371 € 193.848
€ 85.868 € 111.852 € 197.719
-€ 1.391 -€ 2.481 -€ 3.871
Saldo facilitaire kosten
€ 663.986
€ 665.313
-€ 1.327
Risico’s Het inkoopbeleid maakt dat de inkoopregels correct moeten worden nageleefd. Het naleven van de regels blijft een aandachtspunt. GRIFFIE Algemeen De griffier verricht haar werkzaamheden onder verantwoordelijkheid van de gemeenteraad. Daarmee is de griffier op dit moment de enige medewerker die niet onder de bevoegdheid van ons college valt. De griffier legt alleen verantwoording af aan uw raad. De griffier wordt vanuit de ambtelijke organisatie ondersteund voor inhoudelijke, secretariële, administratieve en logistieke zaken. De griffie heeft drie kerntaken: - Adviserende taak gericht op de ondersteuning van de raad en individuele raadsleden bij de uitoefening van de taken en bevoegdheden en de positionering van uw raad; - Logistieke en secretariële ondersteuning bij vergaderingen en overige werkzaamheden van uw raad; - Afstemmende en coördinerende taken. Naast reguliere werkzaamheden kent de griffie ad hoc werkzaamheden. Deze vallen onder de procesmatige ondersteuning en advisering van uw raad. De overige werkzaamheden betreffen onder andere het verbeteren van werkprocessen, positionering van uw raad, raadscommunicatie, regionale afstemming, enzovoorts. Deze werkzaamheden worden verricht op uw verzoek of op eigen initiatief.
De griffie ondersteunde in 2021 13 raadsvergaderingen en 18 Rondetafelgesprekken en verwerkte 19 amendementen, 23 moties, 104 raadsvragen en 79 toezeggingen. Er is een combinatie gemaakt van fysieke vergaderingen (raadsvergaderingen) en digitale vergaderingen (de rondetafelgesprekken en 85
raadinformatiebijeenkomsten). De raadszaal was vanaf 2020 hiervoor "corona-proof" ingericht. De vergaderingen zijn doorgegaan, echter zonder publiek. Ook de ambtelijke ondersteuning en insprekers waren zelden of nooit in de raadszaal fysiek aanwezig. Zij namen digitaal aan de vergaderingen deel. Daarnaast hebben we in 2021 afscheid genomen van de griffier en is er een nieuwe griffier benoemd door de raad. Vanwege corona is de organisatie van onze vierde Kindergemeenteraad niet door kunnen gaan. Risico’s Er is geen sprake van bijzondere risico's. REKENKAMERCOMMISSIE Algemeen Wij hebben een Rekenkamercommissie, bestaande uit een externe voorzitter en vier raadsleden. De functie van voorzitter is niet ingevuld. In 2021 heeft onze rekenkamercommissie geen onderzoek (meer) opgepakt. Vanwege een voorgestelde wetswijziging over de rekenkamerfunctie in de Gemeentewet zijn door de plaatsvervangend voorzitter en griffer verkennende gesprekken gevoerd in de regio naar interesse in een gezamenlijke rekenkamer. Risico’s Door het ontbreken van een voorzitter en een mogelijke langdurige zoektocht naar een geschikte voorzitter kan het even duren voor er een gewenst onderzoek opgestart kan worden. Op dit moment ligt een wetswijziging in de Tweede Kamer die voorstelt de rekenkamerfunctie te laten vervallen en die voorstelt dat er een verplichte rekenkamer komt.
Om allerlei redenen is de behandeling van dit voorstel een aantal maal uitgesteld.
86
PARAGRAAF VERBONDEN PARTIJEN ALGEMEEN De paragraaf verbonden partijen bevat ten minste (BBV, artikel 15 lid 1): a. de visie op de beleidsvoornemens omtrent verbonden partijen; b. de lijst van verbonden partijen, die wordt onderverdeeld in: 1. gemeenschappelijke regelingen; 2. vennootschappen en coöperaties; 3. stichtingen en verenigingen; 4. overige verbonden partijen. c. de lijst van verbonden partijen. In de lijst van verbonden partijen staat ten minste de volgende informatie (BBV, artikel 15 lid 2): a. De wijze waarop de gemeente een belang heeft in de verbonden partij en het openbaar belang dat ermee gediend wordt; b. Het belang dat de gemeente in de verbonden partij heeft aan het begin en de verwachte omvang aan het einde van het begrotingsjaar; c. De verwachte omvang van het eigen vermogen en het vreemd vermogen van de verbonden partij aan het begin en aan het einde van het begrotingsjaar; d. De verwachte omvang van het financiële resultaat van de verbonden partij in het begrotingsjaar; e. De eventuele risico’s van een verbonden partij waar geen maatregelen voor getroffen zijn door de gemeenten en die van materiële betekenis kunnen zijn op de financiële positie van de gemeente. Inleiding Verbonden partijen zijn organisaties waaraan de gemeente zich bestuurlijk en financieel verbindt.