9.1 Jaarstukken 2021 def
Tekst van het document
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 na wijziging
Rekening 2021
Saldo 2021
Lasten
€ -6.615.465 N
€ -8.526.545 N
€ -7.957.074 N
€ 569.471 V
Baten
€ 4.112.218 V
€ 5.809.613 V
€ 5.515.068 V
€ -294.545 N
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
€ -2.503.247 N
€ -2.716.932 N
€ -2.442.007 N
€ 274.925 V
31
Resultaatbestemming €0 V
€ -41.200 N
€ -13.666 N
€ 27.534 V
Onttrekking uit reserves
€ 52.414 V
€ 369.259 V
€ 317.931 V
€ -51.328 N
Saldo mutaties in reserves programma
€ 52.414 V
€ 328.059 V
€ 304.265 V
€ -23.794 N
€ -2.450.833 N
€ -2.388.873 N
€ -2.137.741 N
€ 251.132 V
Toevoegingen aan reserves
Gerealiseerde resultaat
De financiële toelichting per programma is opgenomen in de jaarrekening. INVESTERINGEN Omschrijving
Start
Budget
jaar
Besteed
Verplichtingen
Verwacht
t/m 2021
/ restant
resultaat
Alphen Greffelingsestraat
2019
€ 69.000
€0
€ 69.000
Alphen Heuvelstraat
2019
€ 108.000
€ 4.554
€ 103.446
€0
Alphen Middendam
2019
€ 123.000
€ 115.616
€ 219
€ 7.165
Alphen Valksestraat
2019
€ 207.000
€ 182.600
€ 5.847
€ 18.553
Ben-Lwn Tuinstraat/Parkstraat
2019
€ 200.000
€ 188.482
€0
€ 11.518
DRM Hofhooi / Margriet / Kikvorst
2019
€ 452.262
€ 117.174
€ 335.088
€0
Herinrichting De Peel
2019
€ 850.000
€ 851.121
€0
-€ 1.121
Herinrichting Florastraat
2019
€ 350.000
€ 115.145
€ 234.855
€0
Herinrichting Zandstraat
2020
€ 239.600
€ 121.538
€ 118.062
€0
Herinrichting Zandstraat Oost
2021
€ 336.000
€ 13.033
€ 322.967
€0
Riolering (vGRP)
Div.
€ 2.571.784
€ 1.731.312
€ 708.841
€ 131.631
Vervanging beplanting 2021
2021
€ 134.088
€ 43.204
€ 90.884
€0
Vervanging bomen 2021
2021
€ 208.751
€ 2.032
€ 206.719
€0
Vervanging openbare verlichting 2021
2021
€ 110.000
€ 34.151
€ 75.849
€0
Vervanging wegen 2021
2021
€ 2.682.058
€ 854.082
€ 1.827.976
€0
Herinrichting Dorpsstraat Wamel
2021
€ 135.000
€ 2.204
€ 132.796
€0
Vervanging duiker Nieuweweg Wamel
2021
€ 150.000
€ 11.682
€ 138.318
€0
Vervanging duiker Sluissewal/Heppertsestraat
2021
€ 150.000
€ 10.937
€ 139.063
€0
Vervanging bruggen Merenweg en Zijvond
2021
€ 350.000
€ 209.264
€ 140.736
€0
€ 9.426.543
€ 4.608.131
€ 4.650.666
€ 167.746
Totaal investeringen programma 3
Investeringen Inv. Riolering (vGRP)
Realisatie
€0
Voortgang
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: De renovatie van het riool Zandstraat (west) en Het Zand is afgerond. Een klein deel van dat riool kon niet meer gerenoveerd worden. Het was al te ver verzakt door inspoeling van zand. Het riool in Het Zand tussen de Middenpas en Zuiderpas is vervangen. Vervangen is duurder dan renoveren en daardoor is het budget met € 15.000,- overschreden. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten.
32
Inv. Herinrichting Florastraat
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: Wij zijn gestart met de werkzaamheden. Volgens de planning is in juni 2022 het civieltechnische deel gereed. Eind 2022 wordt het openbaar groen aangebracht. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Herinrichting de Peel
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: De herinrichting is in 2021 gerealiseerd. De financiële afwikkeling vindt in 2022 plaats. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Herinrichting Zandstraat
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: Gezamenlijk met inwoners en ondernemers is er in 2021 een ontwerp opgesteld. Dit ontwerp wordt in 2022 gebruikt om de raad budget te vragen voor de daadwerkelijke uitvoering van het project. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Vervanging Beplanting
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: Op diverse locaties is de beplanting vervangen. Er staan nog een aantal locaties op de lijst die uitgevoerd moeten worden. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Alphen Greffelingsestraat
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: Herinrichting van de Greffelingsestraat is in voorbereiding. Volgens planning wordt in de tweede helft van 2022 met de uitvoering gestart. Oplevering is beoogd begin 2023. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Alphen Heuvelstraat
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: In 2020 en 2021 zijn de werkzaamheden voorbereid. Bij nader onderzoek bleek maatwerk rondom de bomen noodzakelijk. Dit maatwerk zorgde voor stagnatie van de werkzaamheden. Inmiddels is het project aanbesteed en wordt deze in de tweede helft van 2022 opgeleverd. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Vervanging bomen
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: Begin 2021 zijn diverse bomen geplant. Echter door onderbezetting van personeel zijn in de tweede helft van 2021 geen nieuwe bomen aangeplant, deze werkzaamheden schuiven door naar 2022. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
33
Inv. Vervanging openbare verlichting
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: In 2021 zijn we verder gegaan met de vervanging van de lichtmasten en armaturen. Dit loopt volgens planning. De vervanging van lichtmasten gebeurt op basis van de stabiliteitsmetingen en bij integrale projecten en gebeurt dus alleen indien nodig. Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. Hofhooi- Margrietstraat en de Kikvorst, Dreumel
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: De aanbesteding is afgerond, deze past binnen het budget. Wij zijn gestart met de uitvoering. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Vervanging wegen
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: Uitgevoerde werken in 2021 zijn:Goudenregenstraat Boven-Leeuwen Klaproosstraat Boven-Leeuwen Waterstraat Boven-Leeuwen Mr. van de Venstraat Maasbommel Lakenstraat (sporthal) Wamel Citadelstraat Alphen Kerkdwarsstraat Altforst Het Gement Alphen Donkerbos Alphen Tulpstraat Beneden-leeuwen Molse hoefweg Alphen Heppertsestraat Altforst Maasdijk Dreumel Vluchtheuvelstraat Dreumel Zijvond Wamel Kooistraat Beneden-Leeuwen Wamelseweg Alphen Kerkstraat Wamel Half verhardingspaden Leeuwseveld Bendeen-Leeuwen Bergsestraat Maasbommel Fietspaden Van Heemstraweg Beneden-Leeuwen Diverse voetpaden in diverse dorpen Voorstel bijsturing: Deze investering afsluiten. Inv. Vervanging duiker Nieuweweg Wamel
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: De voorbereiding is gestart. De bestekfase is afgerond. De totale projectkosten komen uit op een bedrag € 150.000. Het krediet is opgehoogd. Begin 2022 heeft de aanbesteding plaats gevonden. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Vervanging duiker Sluissewal / Heppertsestraat
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: De voorbereiding is gestart. De bestekfase is afgerond. De totale projectkosten komen uit op een bedrag € 150.000. Het krediet wordt opgehoogd. Begin 2022 heeft de aanbesteding plaats gevonden. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 34
Inv. Herinrichting Zandstraat Oost
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: De voorbereidingen zijn gestart. De input van de bewonersavonden zijn verwerkt en op basis hiervan zijn de plannen bijgesteld. In 2022 zal de aanbesteding plaatsvinden. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. Inv. Vervanging bruggen Merenweg en Zijvond
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: De brug Zijvond is gereed. De brug Merenweg is in voorbereiding en is in het eerste halfjaar van 2022 uitgevoerd. Op basis van de werkelijke kosten is het krediet met € 200.000 afgeraamd. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
35
PROGRAMMA 4 - BURGER, BESTUUR EN VEILIGHEID ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat de dienstverlening aan burgers, het functioneren van het bestuur en de integrale veiligheid. Doelstelling Voldoende waardering van onze burgers, bedrijven en instellingen voor de kwaliteit van ons bestuur en de dienstverlening en een zo optimaal mogelijk gevoel van veiligheid in onze gemeente. Daarnaast het beperken en bestrijden van brand, ongevallen en rampen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Nota Verbonden partijen Kwaliteitshandvest met servicenormen APV Regionaal crisisplan 2020-2023 Regionaal beleidsplan 2020-2023 Integraal veiligheidsbeleid Evenementenbeleid 2020-2023 Notitie burgerparticipatie
2014 2015 2017 2019 2019 2019 2020 2020
WAT WILDEN WE BEREIKEN? 1. 2. 3.
Kwalitatief voldoende dienstverlening aan burgers, bedrijven en instellingen denkend vanuit de klant. Het vergroten van het gevoel van veiligheid bij burgers. Burgers, maatschappelijke instellingen en bedrijven voelen zich optimaal betrokken bij de totstandkoming van ons beleid en zijn tevreden over de kwaliteit van ons bestuur.
WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Activiteiten programmabegroting 1. Onderzoeken mogelijkheden subsidieloket
Realisatie
Voortgang
2021
Stand van zaken: Omvang van onze gemeente is van dien aard dat het opzetten van een fysiek subsidieloket niet realistisch is. Huidige functie van KCC is van dien aard dat ze goed benaderbaar zijn voor burgers en bedrijven en i.k.v. de organisatie ontwikkeling wordt het KCC verder versterkt. We achten het niet nodig om andere alternatieven te onderzoeken. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten. 1. 75-jaar bevrijding gemeente West Maas en Waal
2022
Stand van zaken: Een aantal organisaties heeft de geplande activiteiten inmiddels door laten gaan of definitief afgelast. De overige organisaties hebben plannen gemaakt voor in 2022. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
36
1. Opstellen integraal handhavingsbeleid
2022
Stand van zaken: Het doel in 2022 is het opstellen van het handhavingsbeleid APV (inclusief een beleidsregel inzake sanctiestrategie). Bij het opstellen van de jaarrekening 2021 is met het opstellen van het beleid nog niet gestart. Naar verwachting zal dit in het tweede kwartaal van 2022 opgestart worden. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 2. Keurmerk veilig buitengebied
2022
Stand van zaken: In het derde kwartaal van 2021 is onze gemeente als eerste gemeente van Tweestromenland gestart met de uitvoering van dit plan in samenwerking met het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV), het Platform Veilig Ondernemen (PVO) en het Regionaal Informatie en Expertise Centrum (RIEC). Eind 2021 is er een enquête verstuurd naar alle inwoners en ondernemers van ons buitengebied. De respons daarop was, in vergelijking tot andere gemeenten, groot. Ook zijn de stakeholders (denk daarbij aan de ZLTO, de wildbeheereenheid, de politie, het waterschap etc) inmiddels bijeengeweest in een werkgroep om de eerste resultaten en acties te bespreken die benodigd zijn voor het behalen van het keurmerk. Ook uw raad heeft eind 2021 een presentatie gehad in de RTG over het Keurmerk Veilig Buitengebied door de projectleider van uit het CCV. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 3. Uitbreiding raadsinformatiesysteem
2022
Stand van zaken: Deze activiteit bestaat uit twee speerpunten:1. Vanaf 1 maart wordt gewerkt met de nieuwe module bestuurlijke besluitvorming.2. Er zijn vervolg gesprekken geweest met Join Notubiz om te bekijken wat er mogelijk is met het koppelvlak. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. 3. Kersenparty 2021
2023
Stand van zaken: De geplande kersenparty is ook dit jaar wegens Corona afgelast. De gemeente Buren zal, zodra de kersenparty weer kan plaatsvinden, eerst als gastgemeente dienen. Daarna is het de beurt aan West Maas en Waal. Dit zal dus eerst kunnen plaatsvinden in 2023. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Veiligheid Diefstallen uit woning (aantal per 1.000 inwoners)
2020
1,8
1,6
1,3
Geweldsmisdrijven (aantal per 1.000 inwoners)
2020
4,5
3,7
1,8
Vernielingen en beschadigingen in de openbare ruimte (aantal per 1.000 inwoners)
2020
6,2
5,5
3,1
Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren 1217 jaar)
2020
11
10
6
Winkeldiefstallen (aantal per 1.000 inwoners)
2020
2
1,8
0,3
37
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 na wijziging
Rekening 2021
Lasten
€ -3.502.098 N
€ -3.779.661 N
€ -3.731.085 N
€ 48.576 V
Baten
€ 258.091 V
€ 267.682 V
€ 504.528 V
€ 236.846 V
€ -3.244.007 N
€ -3.511.979 N
€ -3.226.556 N
€ 285.423 V
Toevoegingen aan reserves
€0 V
€0 V
€0 V
€0 V
Onttrekking uit reserves
€0 V
€ 57.000 V
€ 57.000 V
€0 V
Saldo mutaties in reserves programma
€0 V
€ 57.000 V
€ 57.000 V
€0 V
€ -3.244.007 N
€ -3.454.979 N
€ -3.169.556 N
€ 285.423 V
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
Saldo 2021
Resultaatbestemming
Gerealiseerde resultaat
De financiële toelichting per programma is opgenomen in de jaarrekening.
38
PROGRAMMA 5 - BEDRIJFSVOERING ALGEMEEN Omschrijving Het programma omvat het functioneren van de gemeentelijke organisatie. De bedrijfsvoering is ondersteunend aan en mede bepalend voor de kwaliteit van het primaire proces en de realisatie van de beoogde maatschappelijke effecten. De interne organisatie staat volledig ten dienste aan het primaire proces. Dit betekent dat de kwaliteit en omvang van de gemeentelijke organisatie, maar ook faciliteiten als bijvoorbeeld de huisvesting en de automatisering, indirect van grote invloed zijn op het behalen van de gewenste effecten. Doelstelling Voldoende waardering van ons bestuur en onze collega's voor de kwaliteit en dienstverlening van onze organisatie. De externe dienstverlening maakt onderdeel uit van programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Dienstverleningsconcept Concernplan (vastgesteld door het college) Inkoopbeleid Programmaplan organisatieontwikkeling Archiefverordening I&A-plan 2020
2010 2011 2016 2018 2018 2020
WAT WILDEN WE BEREIKEN? 1. 2.
Kwalitatief voldoende dienstverlening aan ons bestuur en onze collega's denkend vanuit de klant Medewerkers zijn tevreden over hun werk, mogelijkheden en werkomstandigheden
WAT HEBBEN WE DAARVOOR GEDAAN? Activiteiten programmabegroting 1. Evaluatie verbonden partijen
Realisatie
Voortgang
2021
Stand van zaken: Om een evaluatie uit te voeren die ook handvatten biedt om noodzakelijke verbeterpunten en/of wijzigingen door te voeren zijn alle gemeenten nodigen en uiteraard de verbonden partijen zelf. Dit vraagt om een gemeenschappelijke aanpak en niet een eenzijdige evaluatie van 1 gemeente. Tot op heden is dat gemeenschappelijke initiatief nog niet van de grond gekomen. Wij stellen voor deze activiteit nu af te sluiten en de evaluatie met name vanuit het perspectief vanuit onze eigen gemeente op te pakken. Mede met de komst van een contractmanager in de nabije toekomst biedt dit mogelijkheden. Voorstel bijsturing: Deze activiteit afsluiten.
39
1. Rechtmatigheidsverantwoording
2022
Stand van zaken: De rechtmatigheidsverantwoording die door het college van B&W moet worden afgegeven is met ingang van het verslagjaar 2022.De noodzakelijke voorbereidingen worden/zijn inmiddels genomen. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 1. Strategische nota fiscaliteit
2022
Stand van zaken: De voorbereidingen om deze nota te realiseren zijn inmiddels opgestart. In de loop van 2022 zal de nota beschikbaar zijn. Dit is ook afgestemd met de belastingdienst. Daarnaast wordt, in het kader van het meer "In control'' brengen van de organisatie, de fiscale rechtmatigheid getoetst. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. 2. Invoering HR21
2022
Stand van zaken: In 2020 stelden we de 'beleidsnota human resources' op. Deze nota werd in het voorjaar 2021 vastgesteld door het college. In deze nota beschrijven we hoe en wanneer we de diverse HR instrumenten willen actualiseren. Waaronder de invoering van HR21. Daarbij constateerden we dat HR21 pas zinvol is na afronding van, en aansluitend op, het traject van organisatieontwikkeling. De uitwerking zal plaatsvinden in 2022, de implementatie in 2023. Voorstel bijsturing: Bijsturing is niet nodig. EFFECTINDICATOREN Effectindicator
Rekening 2020
Begroting 2021
Rekening 2021
6,8
7
6,8
Waardering medewerkers Effectindicator
Analyse afwijking
Waardering medewerkers
Er is geen medewerkerstevredenheidsonderzoek uitgevoerd. Daarom blijft het cijfer van het onderzoek van 2015 van toepassing.Medio 2022 vindt er een medewerkerstevredenheidsonderzoek plaats.
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Bestuur en ondersteuning Apparaatskosten (in € per inwoner)
2021
Onbekend
Onbekend
315
Bezetting (aantal Fte per 1.000 inwoners)
2021
Onbekend
Onbekend
4,37
Externe inhuur (kosten in % totale loonsom + inhuur externen)
2021
Onbekend
Onbekend
13,7%
Formatie (aantal Fte per 1.000 inwoners)
2021
Onbekend
Onbekend
4,59
Overhead (in % van totale lasten)
2021
Onbekend
Onbekend
12,6%
40
KENGETALLEN Kengetal Ziekteverzuimpercentage
Rekening 2020
Begroting 2021
Rekening 2021
4,9%
4%
6,6%
Kengetal
Analyse afwijking
Ziekteverzuimpercentage
Toename verzuimpercentage in 2021 is hoger dan gemiddeld. Dit wordt veroorzaakt door langdurig zieken en Corona.
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 na wijziging
Rekening 2021
Lasten
€ -6.452.042 N
€ -7.007.115 N
€ -6.908.586 N
€ 98.529 V
Baten
€ 130.081 V
€ 130.081 V
€ 211.977 V
€ 81.896 V
€ -6.321.961 N
€ -6.877.034 N
€ -6.696.609 N
€ 180.425 V
Toevoegingen aan reserves
€0 V
€0 V
€0 V
€0 V
Onttrekking uit reserves
€0 V
€ 301.690 V
€ 301.690 V
€0 V
Saldo mutaties in reserves programma
€0 V
€ 301.690 V
€ 301.690 V
€0 V
€ -6.321.961 N
€ -6.575.344 N
€ -6.394.919 N
€ 180.425 V
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
Saldo 2021
Resultaatbestemming
Gerealiseerde resultaat
De financiële toelichting per programma is opgenomen in de jaarrekening. INVESTERINGEN Omschrijving
Start
Budget
jaar
Besteed
Verplichtingen
Verwacht
t/m 2021
/ restant
resultaat
Bus
2016
€ 45.000
€0
€ 45.000
€0
Bus (vervanging 65-VRX-5)
2020
€ 45.000
€ 48.029
€0
-€ 3.029
Continuiteitsplan I&A 2021
2021
€ 51.967
€0
€ 51.967
€0
I&A-plan 2020
2020
€ 170.000
€ 55.215
€ 114.785
€0
Meubilair gemeentehuis
2016
€ 181.000
€ 102.565
€ 78.435
€0
Bureaustoelen
2018
€ 55.000
€0
€ 55.000
€0
€ 547.967
€ 205.809
€ 345.187
-€ 3.029
Totaal investeringen programma 5
41
Investeringen Inv. Meubilair gemeentehuis (diversen)
Realisatie
Voortgang
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: Het vervangen van het meubilair (bureaus, tafels, kasten enz.) is gepland als onderdeel van het huisvestingsplan. Er wordt gesproken over het invoeren van "het nieuwe werken" (hybride werken) in het gemeentehuis. In 2022 wordt er vanwege het hybride werken een nieuw huisvestingsplan opgesteld. Het vervangingsplan voor het vervang van de kantoormeubels volgt uit het nieuwe huisvestingsplan. In afwachting op het nieuwe huisvestingsplan worden alleen de hoogstnoodzakelijke investeringen gedaan in meubilair. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. Bureaustoelen
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: Het vervang van de bureaustoelen is gepland als onderdeel van het huisvestingsplan. Er wordt gesproken over het invoeren van "het nieuwe werken" (hybride werken) in het gemeentehuis. In 2022 wordt er vanwege het hybride werken een nieuw huisvestingsplan opgesteld. Het vervangingsplan voor het vervang van de kantoormeubels volgt uit het nieuwe huisvestingsplan. In afwachting op het nieuwe huisvestingsplan worden alleen de hoogstnoodzakelijke investeringen gedaan in meubilair. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Exp. Koffieautomaten gangen
2022
Beleidsmatige eindverantwoording: De huidige koffieautomaten in de gangen (kantoor deel) zijn gehuurd. Het contract loopt tot 31-012023. Medio 2022 afwegen om het contact met de leverancier te vernieuwen of om nieuwe koffieautomaten (2st.) in eigen beheer aan te schaffen. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar. Inv. I&A-plan 2020
2021
Beleidsmatige eindverantwoording: In 2021 zijn er een aantal activiteiten uit het vigerende I&A plan uitgevoerd. De organisatie is voorzien van mobiele telefoons en de uitrol van laptops heeft in 2021 organisatiebreed plaatsgevonden. Dit in het kader van de nieuwe werkplek. De uitvoering van het project MS365/Samenwerkende platforms (SharePoint, JOIN, MS Teams) heeft in 2021 belangrijke progressie geboekt. Voor het jaar 2022 vindt verdere afronding plaats op de volgende activiteiten van het I&A plan : afronding en implementatie project MS365/Samenwerkende platforms, uitrol van docking stations (onderdeel nieuwe werkplek). Ook wordt de huidige telefoniecentrale vervangen. Voorstel bijsturing: Activiteit doorschuiven naar volgend jaar.
42
ALGEMENE DEKKINGSMIDDELEN ALGEMEEN Omschrijving Binnen de begroting bestaat onderscheid tussen algemene dekkingsmiddelen en specifieke dekkingsmiddelen. Specifieke dekkingsmiddelen zijn de inkomsten die direct samenhangen met een bepaald programma. Dat kunnen de inkomsten zijn van het Rijk met een specifiek bestedingsdoel (bijvoorbeeld voor de uitvoering van de Wet Werk en Bijstand in programma 2), de opbrengsten uit verkoop van gronden (programma 1) of opbrengsten uit verleende diensten, zoals het verstrekken van een paspoort (programma 4). Ook de rioolheffing en de afvalstoffenheffing zijn specifieke dekkingsmiddelen. De specifieke dekkingsmiddelen worden binnen het betreffende programma verantwoord. De algemene dekkingsmiddelen zijn dekkingsmiddelen die vrij aan te wenden zijn. De besteding van deze inkomsten is op voorhand niet gebonden aan een bepaald programma of doel, maar wordt ingezet ter dekking van de tekorten op de programma's. De dekking bestaat voor het grootste gedeelte uit de Algemene uitkering uit het Gemeentefonds en de lokale heffingen die niet bestedingsgebonden zijn. De overige dekkingsmiddelen bestaan uit rentebaten en de post onvoorzien. Doelstelling We willen een financieel gezonde gemeente voor nu en in de toekomst zijn.
Om dit te bereiken voeren wij een verantwoord en stabiel financieel beleid met sluitende begrotingen, waarbinnen ruimte wordt gemaakt voor noodzakelijke en gewenste veranderingen van beleid en het opvangen van onvoorziene omstandigheden. Wij maken voortdurend een afweging tussen onze bestuurlijke ambities en de daarvoor beschikbare middelen. Gemeentelijke kaders Beleidsstuk
Jaar
Verordening onderzoeken doelmatigheid en doeltreffendheid Nota weerstandsvermogen Nota risicomanagement Financiële verordening gemeente West Maas en Waal Nota activabeleid Nota reserves en voorzieningen 2019 Belastingverordeningen 2021 Controleplan en Normenkader 2021
2011 2012 2013 2017 2019 2019 2020 2021
BELEIDSINDICATOREN Beleidsindicator
Jaar meting
Landelijk
Provincie
WMW
Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Gemiddelde WOZ waarde (in € 1.000)
2021
290
281
302
43
WAT HEEFT HET GEKOST? Exploitatie
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 na wijziging
Rekening 2021
Saldo 2021
Lasten
€ -667.633 N
€ -782.218 N
€ -767.099 N
€ 15.119 V
Baten
€ 31.715.552 V
€ 33.442.203 V
€ 33.554.312 V
€ 112.109 V
Gerealiseerd saldo van baten en lasten
€ 31.047.919 V
€ 32.659.985 V
€ 32.787.213 V
€ 127.228 V
Toevoegingen aan reserves
€0 V
€0 V
€0 V
€0 V
Onttrekking uit reserves
€0 V
€ 92.099 V
€ 92.099 V
€0 V
Saldo mutaties in reserves programma
€0 V
€ 92.099 V
€ 92.099 V
€0 V
€ 31.047.919 V
€ 32.752.084 V
€ 32.879.312 V
€ 127.228 V
Resultaatbestemming
Gerealiseerde resultaat
De financiële toelichting per programma is opgenomen in de jaarrekening.
44
RECAPITULATIE VAN BATEN EN LASTEN
Exploitatie
Begroting 2021 voor wijziging
Begroting 2021 na wijziging
Rekening 2021
Saldo 2021
Programma 1 - Wonen, werken en recreëren
€ -5.173.050 N
€ -5.480.221 N
€ -7.485.401 N
€ -2.005.180 N
Programma 2 - Maatschappelijke zaken
€ -20.291.817 N
€ -23.122.548 N
€ -22.412.367 N
€ 710.181 V
Programma 3 - Fysieke leefomgeving
€ -6.615.465 N
€ -8.526.545 N
€ -7.957.074 N
€ 569.471 V
Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid
€ -3.502.098 N
€ -3.779.661 N
€ -3.731.085 N
€ 48.576 V
Programma 5 - Bedrijfsvoering
€ -6.452.042 N
€ -7.007.115 N
€ -6.908.586 N
€ 98.529 V
Algemene dekkingsmiddelen
€ -667.633 N
€ -782.218 N
€ -767.099 N
€ 15.119 V
€ -42.702.105 N
€ -48.698.308 N
€ -49.261.612 N
€ -563.304 N
Programma 1 - Wonen, werken en recreëren
€ 3.212.469 V
€ 4.164.134 V
€ 7.547.891 V
€ 3.383.757 V
Programma 2 - Maatschappelijke zaken
€ 3.809.683 V
€ 4.502.326 V
€ 4.469.067 V
€ -33.259 N
Programma 3 - Fysieke leefomgeving
€ 4.112.218 V
€ 5.809.613 V
€ 5.515.068 V
€ -294.545 N
Programma 4 - Burger, bestuur en veiligheid
€ 258.091 V
€ 267.682 V
€ 504.528 V
€ 236.846 V
Programma 5 - Bedrijfsvoering
€ 130.081 V
€ 130.081 V
€ 211.977 V
€ 81.896 V
Algemene dekkingsmiddelen
€ 31.715.552 V
€ 33.442.203 V
€ 33.554.312 V
€ 112.109 V
Totaal baten
€ 43.238.094 V
€ 48.316.039 V
€ 51.802.843 V
€ 3.486.804 V
€ 535.989 V
€ -382.269 N
€ 2.541.231 V
€ 2.923.500 V
- toevoeging aan reserves
€ -404.577 N
€ -391.150 N
€ -330.403 N
€ 60.747 V
- onttrekking aan reserves
€ 175.357 V
€ 1.541.965 V
€ 1.532.542 V
€ -9.423 N
Saldo mutaties in reserves
€ -229.220 N
€ 1.150.815 V
€ 1.202.139 V
€ 51.324 V
Gerealiseerd resultaat
€ 306.769 V
€ 768.546 V
€ 3.743.370 V
€ 2.974.824 V
Lasten
Totaal lasten Baten
Gerealiseerd totaal saldo van baten en lasten Resultaatbestemming
45
DEEL 2 - PARAGRAFEN
46
PARAGRAAF LOKALE HEFFINGEN ALGEMEEN Inleiding De paragraaf lokale heffingen bevat ten minste (BBV, artikel 10): 1. de geraamde inkomsten; 2. het beleid ten aanzien van de lokale heffingen; 3. een overzicht op hoofdlijnen van de diverse heffingen; Hierin staat hoe bij de berekening van tarieven van heffingen, die ten hoogste kostendekkend mogen zijn, de geraamde baten de geraamde lasten niet overschrijden, wat de beleidsuitgangspunten zijn die ten grondslag liggen aan deze berekeningen en hoe deze uitgangspunten bij de tariefstelling worden gehanteerd; 4. een aanduiding van de lokale lastendruk; 5. een beschrijving van het kwijtscheldingsbeleid. Gerealiseerde inkomsten De volgende inkomsten uit gemeentelijke belastingen en heffingen zijn in de jaarrekening opgenomen.
Omschrijving
Begroting 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
Belastingen OZB-woning eigenaren OZB-niet woning eigenaren OZB-niet woning gebruikers Roerende zaakbelasting Hondenbelasting Toeristenbelasting (incl. watertoeristenbelasting) Forensenbelasting Totaal belastingen
€ 2.485.500 € 952.573 € 723.253 € 3.200 € 93.528 € 199.007 € 7.248 € 4.464.309
€ 2.480.829 € 909.863 € 681.725 € 2.941 € 91.537 € 234.712 € 11.776 € 4.413.383
-€ 4.671 -€ 42.710 -€ 41.528 -€ 259 -€ 1.991 € 35.705 € 4.528 -€ 50.926
Heffingen Afvalstoffenheffing Brede rioolheffing (Niet woningen) Brede rioolheffing (woningen) Marktgeld Marktgeld (leges) Lijkbezorgingsrechten Leges Totaal heffingen
€ 2.353.992 € 257.040 € 2.237.760 € 4.976 € 4.741 € 13.737 € 1.635.847 € 6.508.093
€ 2.353.993 € 252.681 € 2.221.524 € 3.246 € 5.602 € 12.457 € 2.123.863 € 6.973.366
€1 -€ 4.359 -€ 16.236 -€ 1.730 € 861 -€ 1.280 € 488.016 € 465.273
Totale opbrengst lokale heffingen
€ 10.972.402 € 11.386.749
€ 414.347
Toelichting lagere opbrengst OZB De OZB-opbrengst bij de categorie niet-woningen (eigendom en gebruik) is € 84.000 lager uitgevallen. Dit nadeel werkt grotendeels ook door naar heffingsjaar 2022 en wordt met name veroorzaakt door: - de afhandeling van bezwaarschiften (verlaging WOZ-waarde en meer leegstand dan geraamd); - dat vaker sprake blijkt te zijn van wettelijke woondeelvrijstellingen bij de categorie niet-woningen; - dat campings en zorginstellingen soms onterecht als niet-woning zijn aangemerkt in plaats van woning (het woningtarief is lager, dus is ook de OZB-opbrengst lager). In de Voorjaarsnota 2022 overwegen wij om het tarief voor niet-woningen (eigendom en gebruik) vanaf heffingsjaar 2023 extra te verhogen tot het niveau van de oorspronkelijke begroting, exclusief autonome ontwikkelingen zoals indexatie en areaaluitbreiding. Hiermee kan worden voorkomen dat het nadeel structureel doorwerkt in de begroting. Voor het begrotingsjaar 2022 zijn de OZB-tarieven reeds vastgesteld en kunnen deze niet meer worden verhoogd. 47
Toelichting op verschil toeristenbelasting De extra ontvangen toeristenbelasting heeft betrekking op voorgaande jaren. Uit Coulance naar de exploitanten toe zijn er in 2020 geen aanslagen opgelegd. De verwachte opbrengst is uit voorzichtigheid laag begroot. Dit levert een incidentele hogere opbrengst op. Toelichting op verschil leges De opbrengsten voor de leges zijn hoger dan begroot. Dit wordt met name veroorzaakt door een (forse) toename van het aantal bouwaanvragen in 2021. Dit was een landelijke trend en volgens de deskundigen had dit te maken met de coronapandemie en -maatregelen waardoor mensen veel meer thuis waren en massaal zijn gaan (ver)bouwen. Naar verwachting is het voordeel op de legesopbrengst incidenteel. Het beleid ten aanzien van de lokale heffingen Na de begrotingsbehandeling actualiseren wij jaarlijks de verordeningen op het gebied van de lokale heffingen. In december voorafgaande aan het heffingsjaar bieden wij u deze ter vaststelling aan. De verordening afvalstoffenheffing wordt jaarlijks geactualiseerd en vastgesteld door het AB van de GR-Avri. Er is onderscheid te maken tussen: 1. opbrengsten als algemene dekkingsmiddelen Dit zijn onroerende zaakbelastingen, roerende zaakbelastingen, forensenbelasting, hondenbelasting, en (water)toeristenbelasting. 2.
opbrengsten die direct dienen ter dekking van gemaakte kosten (bestemmingsheffingen) Tot deze categorie horen rioolheffing, afvalstoffenheffing, lijkbezorgingsrechten, marktgelden en leges. Uitgangspunt is dat we de kosten terugverdienen met de opbrengsten van de betreffende belasting of leges. Ons uitgangspunt is om volledig kostendekkende tarieven te hanteren. ONROERENDE ZAAK BELASTINGEN Algemeen Onder de naam ‘onroerende zaakbelastingen’ (OZB) heffen wij: 1. bij niet-woningen: een gebruikersbelasting en een eigenarenbelasting; 2. bij woningen: alleen een eigenarenbelasting. Voor 2021 baseerden wij de OZB-heffing op de WOZ-taxaties met waardepeildatum 1 januari 2020. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van onroerende zaakbelastingen 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de OZB-tarieven gelden deze beleidsuitgangspunten: - OZB is een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijbehorende kosten; - Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, zakelijk recht niet-woningen en zakelijk recht woningen); - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tarieven De ontwikkeling van de OZB-tarieven in de afgelopen jaren ziet er als volgt uit: Soort
2018
2019
2020
2021
Tarief Woningen - zakelijk recht - feitelijk gebruik
0,1197% n.v.t.
0,1186% n.v.t.
0,1111% n.v.t.
0,1033% n.v.t.
Tarief Niet-woningen - zakelijk recht - feitelijk gebruik
0,2434% 0,2254%
0,2455% 0,2290%
0,2442% 0,2236%
0,2633% 0,2535%
48
Opbrengsten In 2021 registreerden wij de volgende opbrengsten met onroerende zaak belastingen: Begroting Rekening Verschil Omschrijving 2021 2021 2021 OZB-opbrengst Totale opbrengst OZB gebruik niet woningen Totale opbrengst eigendom niet woningen Totale opbrengst eigendom woningen
€ 723.253 € 952.573 € 2.485.500
€ 681.725 € 909.863 € 2.480.829
-€ 41.528 -€ 42.710 -€ 4.671
Totale opbrengst OZB
€ 4.161.326
€ 4.072.417
-€ 88.909
ROERENDE ZAAKBELASTINGEN Algemeen Onder de naam 'Belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten' (kortweg: RZB) heffen wij een belasting over roerende objecten, zoals woonwagens en woonschepen. De tarieven en de manier van heffen zijn gelijk aan die van de OZB. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van belastingen op roerende woon- en bedrijfsruimten 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de RZB-tarieven gelden deze beleidsuitgangspunten: - RZB is een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijbehorende kosten; - Tariefdifferentiatie (gebruik niet-woningen, zakelijk recht niet-woningen en zakelijk recht woningen); - Tarieven RZB zijn gelijk aan tarieven OZB; - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tarieven De tarieven voor de roerende zaakbelastingen zijn gelijk aan de tarieven van onroerende zaakbelastingen. Opbrengsten In 2021 realiseerden wij de volgende opbrengsten: Begroting Omschrijving 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
Opbrengst RZB
€ 3.200
€ 2.941
-€ 259
Totale opbrengst RZB
€ 3.200
€ 2.941
-€ 259
HONDENBELASTING Algemeen Onder de naam 'hondenbelasting' heffen wij een directe belasting voor het houden van een hond. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van hondenbelasting 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven gelden deze beleidsuitgangspunten: - Hondenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel; - Tariefdifferentiatie (1e hond, meerdere honden en kenneltarief); - Kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk.
49
Tarieven De ontwikkeling van de tarieven voor de hondenbelasting in de afgelopen jaren ziet er als volgt uit: Soort Tarieven hondenbelasting - 1e hond - 2de en volgende hond - kenneltarief
2018
€ 15,90 € 31,80 € 94,39
2019
2020
2021
€ 18,50 € 37,00 € 111,00
€ 18,59 € 37,19 € 111,59
€ 36,00 € 72,00 € 216,00
Opbrengsten In 2021 realiseerden wij de volgende opbrengsten met hondenbelasting: Begroting Rekening Omschrijving 2021 2021
Verschil 2021
Opbrengst hondenbelasting
€ 93.528
€ 91.537
€ -1.991
Totale opbrengst hondenbelasting
€ 93.528
€ 91.537
€ -1.991
TOERISTENBELASTING EN WATERTOERISTENBELASTING Algemeen Onder de naam 'toeristenbelasting' en 'watertoeristenbelasting' heffen wij een directe belasting van personen die niet in onze gemeente wonen maar wel in onze gemeente overnachten. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van toeristenbelasting 2021 en verordening op de heffing en invordering van watertoeristenbelasting. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor de toeristenbelasting en de watertoeristenbelasting gelden de volgende beleidsuitgangspunten: - Toeristenbelasting en watertoeristenbelasting zijn een algemeen dekkingsmiddel; - Met geïnteresseerde ondernemers is een vaststellingsovereenkomst gesloten voor vaste stand- en ligplaatsen om zonder administratieve last de jaarlijkse heffing te bepalen; - Kwijtschelding is niet mogelijk; - Heffing vindt plaats na afloop van het kalenderjaar. Tarieven De ontwikkeling van de tarieven voor toeristen- en watertoeristenbelasting ziet er als volgt uit: Soort Tarief per persoon per nacht Toeristenbelasting Watertoeristenbelasting
2018
€ 1,00 € 1,00
2019
€ 1,00 € 1,00
2020
€ 1,00 € 1,00
2021
€ 1,20 € 1,20
Opbrengsten In 2021 realiseerden wij de volgende opbrengsten met toeristen- en watertoeristenbelasting: Begroting Rekening Verschil Omschrijving 2021 2021 2021 Opbrengst toeristenbelasting
€ 199.007
€ 234.712
€ 35.705
Totale opbrengst toeristenbelasting
€ 199.007
€ 234.712
€ 35.705 50
FORENSENBELASTING Algemeen Onder de naam "Forensenbelasting" heffen wij een directe belasting van personen die, zonder in onze gemeente hoofdverblijf te hebben, meer dan 90 dagen van het belastingjaar voor zichzelf of hun gezin een gemeubileerde woning in onze gemeente beschikbaar houden. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van forensenbelasting 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor de forensenbelasting gelden deze beleidsuitgangspunten: - Forensenbelasting is een algemeen dekkingsmiddel, er wordt geen relatie gelegd met de bijbehorende kosten; - Kwijtschelding is niet mogelijk. Tarieven De ontwikkeling van de tarieven voor de forensenbelasting ziet er als volgt uit: Soort
2018
2019
2020
2021
Tarief forensenbelasting (per woning)
€ 379,03
€ 541,23
€ 382,83
€ 426,33
Opbrengsten In 2021 realiseerden wij de volgende opbrengsten met de forensenbelasting: Begroting Rekening Omschrijving 2021 2021
Verschil 2021
Opbrengst forensenbelasting
€ 7.248
€ 11.776
€ 4.528
Totale opbrengst forensenbelasting
€ 7.248
€ 11.776
€ 4.528
AFVALSTOFFENHEFFING Algemeen De gemeenschappelijk regeling Afvalverwijdering Rivierenland (GR-Avri) verzorgt de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval. De kosten van Avri worden gedekt met de inkomsten uit de afvalstoffenheffing: een belasting voor het inzamelen en verwerken van afval. Gemeentelijke kaders Het AB van de GR-Avri stelt de Verordening afvalstoffenheffing vast. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor de afvalstoffenheffing gelden deze beleidsuitgangspunten: - volledig kostendekkende tarieven; - vast en variabel deel van het tarief; - kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk. Tarieven De ontwikkeling van de vaste en variabele tarieven voor de afvalstoffenheffing ziet er als volgt uit: Soort
2018
2019
2020
2021
Vast tarief afvalstoffenheffing (per huishouden)
€ 141,06
€ 169,00
€ 211,00
€ 270,00
n.v.t.
€ 1,00
€ 1,20
€ 1,00
Variabel tarief afvalstoffenheffing (per inworp restafval)
51
Verder werden in onze gemeente in 2021 de navolgende opslagen op het basistarief gehanteerd (pluspakket): - verwijderen zwerfafval (€ 3,30 per huishouden); - extra gft-inzameling in de zomermaanden (€ 7,40 per huishouden); - financiële compensatieregeling voor inwoners met medisch- en incontinentieafval (€ 1,25 per huishouden). RIOOLHEFFING Algemeen Onder de naam 'rioolheffing' heffen wij een belasting van degene die bij het begin van het belastingjaar eigenaar is van een perceel dat direct of indirect is aangesloten op de gemeentelijke riolering. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van rioolheffing 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor de rioolheffing gelden deze beleidsuitgangspunten: - volledig kostendekkende tarieven; - kwijtschelding is onder voorwaarden mogelijk; - eventuele jaarsaldi worden verrekend met de voorziening riolering. Kosten In het onderstaande overzicht op hoofdlijnen inzicht in de kosten van de gemeentelijke riolering: Begroting Rekening Verschil Berekening kostendekkendheid rioolheffing 2021 2021 2021 Lasten taakveld 7.2 riolering Inkomsten taakveld 7.2 riolering Mutatie voorziening Netto kosten taakveld 7.2 riolering
€ 1.822.173 -€ 8.309 -€ 62.387 € 1.751.477
€ 1.717.153 -€ 18.006 € 12.397 € 1.711.544
€ 105.020 € 9.697 -€ 74.784 € 39.933
Extracomptabele toerekening kosten: Aanslag oplegging BSR Aandeel tractiemiddelen Overhead Rente BTW Kwijtscheldingen Totale kosten
€ 20.000 € 20.611 € 197.250 € 223.727 € 281.735 €0 € 2.494.800
€ 17.000 € 20.373 € 213.190 € 223.727 € 288.371 €0 € 2.474.205
€ 3.000 € 238 -€ 15.940 €0 -€ 6.636 €0 € 20.595
Baten rioolheffing
€ 2.494.800
€ 2.474.205
-€ 20.595
100,0%
100,0%
Kostendekkendheid
Tarieven De ontwikkeling van de tarieven Rioolheffing ziet er als volgt uit: Soort
2018
2019
2020
2021
Tarief Rioolheffing (per perceel)
€ 273,36
€ 276,00
€ 270,00
€ 270,00
52
MARKTGELDEN Algemeen Onder de naam marktgeld heffen wij een recht voor het gebruik van enig gedeelte van openbare gebouwen, terreinen, pleinen of straten, die zijn aangewezen voor het houden van markten. Het marktgeld wordt geheven van degene aan wie de standplaats is toegewezen dan wel degene die de standplaats inneemt. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van marktgelden 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor marktgeld gelden deze beleidsuitgangspunten: - bij marktgeld geldt een maximale kostendekkendheid van 100%; - kwijtschelding is niet mogelijk. Kosten In het onderstaande overzicht geven wij u op hoofdlijnen inzicht in de kostendekkendheid van de markten. Begroting
Rekening
Verschil
2021
2021
2021
Berekening kostendekkendheid marktgeld lasten grootboek markt (taakveld 3.3 bedrijvenloket)
€ 5.830
€ 12.747
-€ 6.917
inkomsten markt (pacht & leges)
-€ 9.681
-€ 10.468
€ 787
kosten volgens de boekhouding
-€ 3.851
€2.279
-€ 6.130
extra comptabele kosten
€ 12.500
€ 12.500
€0
totale lasten
€ 8.649
€ 14.779
-€ 6.130
baten marktgeld
€ 4.976
€ 3.246
-€ 1.730
Kostendekkendheid
57,5%
22,0%
Tarieven De ontwikkeling van de tarieven voor de marktgelden ziet er als volgt uit: Soort
2018
2019
2020
2021
Tarieven marktgeld (per strekkende meter) Incidenteel / per keer
€ 1,42
€ 1,50
€ 1,53
€ 1,56
Per kwartaal
€ 17,58
€ 17,50
€ 18,11
€ 18,47
53
LIJKBEZORGINGRECHTEN Algemeen Wij heffen rechten voor het gebruik van de begraafplaats en voor het verlenen van onze diensten in verband met de begraafplaats. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van lijkbezorgingsrechten 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor de lijkbezorgingsrechten gelden deze beleidsuitgangspunten: - bij lijkbezorgingsrechten geldt een maximale kostendekking van 100%; - kwijtschelding is niet mogelijk; - bij de kostendekkendheid van lijkbezorgingsrechten wordt nog geen rekening gehouden met toerekenbare kosten zoals overhead. Kostendekkendheid In het onderstaande overzicht krijgt u op hoofdlijnen inzicht in de kostendekkendheid van de begraafplaatsen. Begroting Berekening kostendekkendheid begraafrechten 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
lasten taakveld 7.5 begraafplaatsen inkomsten (pacht, leges en afkoop onderhoud) totale lasten
€ 44.184 -€ 20.106 € 24.078
€ 41.120 -€ 16.737 € 24.383
€ 3.064 -€ 3.369 -€ 305
baten begraafrechten
€ 13.737
€ 12.457
-€ 1.280
Kostendekkendheid
57,0%
51,1%
Tarieven De ontwikkeling van de tarieven van het lijkbezorgingsrecht ziet er als volgt uit: Soort
2018
2019
2020
2021
Belangrijkste tarieven lijkbezorgingsrecht - begraven (1.1 tarieventabel) - bijzetten van een urn (2.1 tarieventabel) - begraafrecht (6.1a tarieventabel)
€ 257,00 € 130,00 € 1.993,00
€ 259,00 € 130,00 € 2.003,00
€ 262,00 € 133,00 € 2.197,60
€ 268,00 € 136,00 € 2.242,00
LEGES Algemeen Onder de naam ‘leges‘ heffen wij verschillende rechten van het genot van door ons verstrekte diensten, genoemd in de legesverordening en de daarbij behorende tarieventabel. Gemeentelijke kaders Verordening op de heffing en de invordering van leges 2021. Beleidsuitgangspunten Bij de berekening van de tarieven voor de leges gelden deze beleidsuitgangspunten: - een maximale kostendekking van 100%; - kwijtschelding is niet mogelijk.
54
Tariefberekening In de volgende tabellen worden de belangrijkste legestarieven inclusief kostendekkendheid toegelicht. De belangrijkste leges zijn: leges voor Omgevingsvergunning (incl. bouwcontrole en bouw- en woningtoezicht), bestemmingsplannen en rij- en reisdocumenten.
Omgevingsvergunningen We tonen de berekening van de kostendekkendheid en daarna de ontwikkeling van de belangrijkste tarieven.
Berekening kostendekkendheid omgevingsvergunningen
Begroting 2021
Rekening 2021
lasten taakveld 8.3 (grb. Bouwcontrole & BWT) inkomsten bouwcontrole & bouw- en woningtoezicht totale lasten
€ 2.518.948 €0 € 2.518.948
€ 2.468.226 -€ 6.642 € 2.461.584
€ 50.722 € 6.642 € 57.364
baten omgevingsvergunningen
€ 1.058.233
€ 1.346.694
€ 288.461
42,0%
54,7%
Kostendekkendheid
Verschil 2021
Soort
2018
2019
2020
2021
Belangrijkste tarief minimumtarief omgevingsvergunning (art. 2.3.1.1.1)
€ 181,80
€ 182,71
€ 243,50
€ 283,70
Bestemmingsplannen We tonen de berekening van de kostendekkendheid en daarna de ontwikkeling van de belangrijkste tarieven.
Berekening kostendekkendheid bestemmingsplannen
Begroting 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
lasten taakveld 8.1 (grb. Bestemmingsplannen) inkomsten bestemmingsplannen totale lasten
€ 443.418 -€ 11.300 € 432.118
€ 474.967 -€ 15.992 € 458.975
-€ 31.549 € 4.692 -€ 26.857
baten bestemmingsplannen
€ 276.259
€ 276.460
€ 201
63,9%
60,2%
Kostendekkendheid
Soort
2018
2019
2020
2021
Belangrijkste tarief minimumtarief afwijking bestemmingsplan (art. 2.3.4.1)
€ 272,50
€ 274,04
€ 282,00
€ 341,25
55
Rij- en reisdocumenten We tonen de berekening van de kostendekkendheid en daarna de ontwikkeling van de belangrijkste tarieven.
Berekening kostendekkendheid rij- en reisdocumenten
Begroting 2021
Rekening 2021
Verschil 2021
lasten taakveld 0.2 (burgerzaken) inkomsten burgerzaken totale lasten
€ 384.600 €0 € 384.600
€ 373.327 €0 € 373.327
€ 11.273 €0 € 11.273
baten leges rij- en reisdocumenten
€ 209.231
€ 240.621
€ 31.390
54,4%
64,5%
2019
2020
Kostendekkendheid
Soort Belangrijkste tarieven Rijbewijs (artikel 1.3.1.1) ID-kaart (artikel 1.2.1.8) Paspoort (artikel 1.2.1.1.a)
2018
€ 39,65 € 51,01 € 65,30
€ 39,75 € 52,20 € 66,70
€ 40,65 € 58,30 € 73,20
2021
€ 41,00 € 64,00 € 74,75
ONTWIKKELING LOKALE LASTENDRUK Algemeen In onderstaande tabel is de ontwikkeling van de lokale lastendruk weergegeven. Werkelijk Werkelijk % Lokale lastendruk 2020 2021 wijziging Onroerende zaakbelastingen Afvalstoffenheffing Brede rioolheffing
€ 308,86 € 211,00 € 270,00
€ 310,93 € 270,00 € 270,00
0,67% 27,96% 0,00%
Totale lastendruk
€ 789,86
€ 850,93
7,73%
Uitgangspunten voor de berekening van de lokale lastendruk - gemiddelde WOZ waarde woningen (2020, peildatum 1-1-2019): € 278.000,- gemiddelde WOZ waarde woningen (2021, peildatum 1-1-2020): € 301.000,- afvalstoffenheffing: vergelijking op basis van het vaste tarief - OZB en rioolheffing zijn eigenaarsheffingen. Afvalstoffenheffing is een gebruikersheffing. Voor uw informatie is onderstaande tabel toegevoegd met vergelijkingscijfers.
Vergelijk met buurgemeenten
gemeente Druten
gemeente Maasdriel
gemeente WMW
Onroerende zaakbelastingen Afvalstoffenheffing Brede rioolheffing
€ 334,11 € 192,34 € 231,00
€ 321,47 € 270,00 € 237,89
€ 310,93 € 270,00 € 270,00
Totale lastendruk
€ 757,45
€ 829,36
€ 850,93
56
KWIJTSCHELDINGSBELEID Als een belastingplichtige niet of te weinig financiële middelen heeft om de belastingaanslag te voldoen, kan de belastingplichtige bij de BSR verzoeken om kwijtschelding. Alle belastingplichtigen die een inkomen hebben dat 100% van het minimuminkomen (volgens bijstandsnorm) of lager bedraagt, komen mogelijk in aanmerking voor gehele of gedeeltelijke kwijtschelding.
Kwijtscheldingen Aantal kwijtscheldingsverzoeken In behandeling Afgewezen Gedeeltelijk toegekend Volledig toegekend Totaal aantal kwijtscheldingsverzoeken Bedrag verleende kwijtschelding Onroerende zaakbelastingen Hondenbelasting Rioolheffing Afvalstoffenheffing Totaal verleende kwijtschelding
Werkelijk 2020
Werkelijk 2021
% wijziging
11 99 194 32 336
18 64 171 56 309
-/- 8,04%
€ 450 € 246 € 270 € 44.967 € 45.933
€0 € 1.631 €0 € 49.078 € 50.709
+ 10,40%
57
PARAGRAAF WEERSTANDSVERMOGEN EN RISICOBEHEERSING ALGEMEEN De paragraaf weerstandsvermogen en risicobeheersing bevat (BBV, artikel 11 lid 2): a. een inventarisatie van de weerstandscapaciteit; b. een inventarisatie van de risico's; c. het beleid omtrent de weerstandscapaciteit en de risico's; d. een kengetal voor de: 1a netto schuldquote; 1b netto schuldquote, gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen; 2 solvabiliteitsratio; 3 grondexploitatie; 4 structurele exploitatieruimte; 5 belastingcapaciteit e. een beoordeling van de onderlinge verhouding tussen de kengetallen in relatie tot de financiële positie. Inleiding Het weerstandsvermogen is het vermogen van de gemeente om niet-reguliere kosten die onverwacht en substantieel zijn op te kunnen vangen, zonder dat de uitvoering van de taken en de bedrijfsvoering in gevaar komt. Het weerstandsvermogen geeft aan hoe robuust de financiële positie van onze gemeente is. Voor het beoordelen van de ‘weerstand‘ is inzicht nodig in de omvang en de achtergronden van de risico’s en de aanwezige weerstandscapaciteit. Het gaat hierbij alleen om risico's waarvoor geen of wellicht onvoldoende verzekeringen zijn afgesloten, voorzieningen zijn gevormd of budgetten binnen de begroting beschikbaar zijn. Gevolgen Corona crisis Vanaf maart 2020 beheerst de uitbraak van het coronavirus ons dagelijks leven.
Ook in 2021 zijn gevolgen van de door de overheid genomen maatregelen van grote invloed op ons weerstandsver-mogen. Voorbeelden hiervan zijn o.a. hogere debiteurenrisico's, extra kwijtscheldingen, lagere huur- en legesopbrengsten, hogere kosten WWB als gevolg van toename werkloosheidsuitkeringen. Hoewel het Rijk via de Algemene uitkering de korte termijn gevolgen van de extra kosten compenseert, zullen de gevolgen op de lange termijn aanzienlijk zijn. De doorwerking op langere termijn is moeilijk voorspelbaar en afhankelijk van eventuele nieuwe virus varianten en de voortgang van de inentingen. Gemeentelijke kaders Het gemeentelijke beleid is vastgelegd in de nota Weerstandsvermogen 2012. In deze nota heeft u het volgende bepaald: 1. Het college stelt een nota Risicomanagement op met de methodiek van risicomanagement en de inrichting van de organisatie op het gebied van risicomanagement; 2. De informatievoorziening richting u verloopt via de paragraaf Weerstandsvermogen bij begroting en jaarverslag en met een bijlage met de risico-inventarisatie; 3. De weerstandsratio dient minimaal 1,2 en mag maximaal 2,0 te zijn. Dit op basis van het aangenomen amendement raadsvergadering 14 november 2019 bij de vaststelling van de Nota Reserves en Voorzieningen 2019. De nota Risicomanagement stelden wij in 2013 vast.
Uitgangspunt is de structurele inpassing van risicomanagement in onze bedrijfsvoering en beleid. Vooral het verhogen van het risicobewustzijn is een speerpunt, met speciale aandacht voor de grote projecten. Het proces van risicomanagement verloopt volgens de volgende stappen: Identificatie - Analyse en beoordeling - Beheersing - Rapportage en monitoring.
58
RISICOMANAGEMENT Risicomanagement geven wij sinds 2013 als volgt vorm: 1. Formele inbedding van risicomanagement in onze organisatie; Risicomanagement is de verantwoordelijkheid van het management. Binnen het team Financiële en Juridische Zaken hebben wij een coördinator risicomanagement aangewezen. Het monitoren van de risico’s is een continu proces. 2. Structurele inpassing risicomanagement in de reguliere werkzaamheden; De paragraaf risicomanagement maakt standaard onderdeel uit van onze beleidsdocumenten. 3. Risicoregister bijhouden. Het gaat hierbij om het continu inventariseren, beoordelen en analyseren van risico's, deze kwantificeren en hier een kansberekening op toepassen. WEERSTANDSCAPACITEIT Berekening weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit geeft aan welke middelen wij beschikbaar hebben om eventuele tegenvallers op te vangen. Zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van bestaande zaken. De weerstandscapaciteit delen we op in structureel en incidenteel. Structurele weerstandscapaciteit De structurele weerstandscapaciteit is opgebouwd uit de: 1. Onbenutte belastingcapaciteit; 2. Vrije begrotingsruimte Ad 1. Onbenutte belastingcapaciteit De onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit de mogelijkheden die wij als gemeente nog hebben om binnen de wettelijke grenzen onze belastingopbrengsten te verhogen.
Onbenutte belastingcapaciteit
Begroting 2021
Werkelijk 2021
Onbenutte belastingcapaciteit bestaat uit: a. Onroerende zaakbelastingen b. Brede rioolheffing c. Leges
€ 675.000 €0 p.m.
€ 910.000 €0 p.m.
Totaal onbenutte belastingcapaciteit
€ 675.000
€ 910.000
Toelichting: a. Onroerende zaakbelastingen Voor de OZB kan de zogenaamde artikel 12-norm gehanteerd worden. Op basis van de meicirculaire 2020 is deze norm 0,1809% voor het jaar 2021. De onbenutte capaciteit berekenen we als volgt:
Berekening onbenutte belastingcapaciteit OZB WOZ-waarde woningen niet-woningen Totale waarde Gerealiseerde opbrengsten woningen niet-woningen Totaal gerealiseerde OZB-opbrengst
grondslag
bedrag
€ 2.370.500.000 € 384.000.000 € 2.754.500.000
€ 2.481.000 € 1.592.000 € 4.073.000 59
€ 4.983.000
Maximale opbrengst (artikel 12-norm)
€ 910.000
Onbenutte capaciteit OZB
b. Brede rioolheffing Bij de rioolheffing is het uitgangspunt volledige kostendekkendheid. Dus is er geen sprake van onbenutte belastingcapaciteit. c. Leges Bij de heffing van leges is het uitgangspunt volledige kostendekkendheid. Van belang hierbij is of het totale bedrag aan legesinkomsten de aan de specifieke dienstverlening toegerekende lasten al dan niet volledig dekken. Wij kunnen deze kosten niet volledig per product in beeld brengen, hiervoor is een verfijning van de kostentoerekening noodzakelijk. Gelet op de grote administratieve last die dit met zich meebrengt kiezen wij hier vooralsnog niet voor. De onbenutte capaciteit ramen wij daarom vooralsnog pro memorie. Ad 2. Vrije begrotingsruimte Op basis van de het rekeningresultaat 2021 en de onzekere verwachtingen over 2022, ook bezien in het licht van de stijgende energie- en grondstoffenprijzen, nemen wij hier geen bedrag op. Incidentele weerstandscapaciteit De incidentele weerstandscapaciteit bestaat uit de: 1. Algemene reserve; 2. Bestemmingsreserves, waarvan de bestemming nog kan worden gewijzigd; 3. Stille reserves; 4. Post onvoorzien – incidenteel; 5. Incidentele beleidsruimte. Ad 1. Algemene reserve
Stand Algemene reserve
claims
€ 8.340.358
Saldo Algemene reserve per 31-12-2021 Claims die nog tot uitgaven leiden Stimulering woningbouw Maasdorpen Invoering omgevingswet Profilering Maasbommel als Hanzestad Vondsten 'Over de Maas' Werkprogramma ODR Expeditie 'Over de Maas' totaal claims Beschikbaar deel Algemene reserve
bedrag
€ 118.363 € 23.146 € 34.953 € 22.000 € 17.470 € 10.550 € 226.482 € 8.113.876
Op basis van bovenstaande opsomming rekenen wij daarom met een bedrag van € 8.113.876.
Ad 2. Bestemmingsreserves Wij hebben de aanwezige bestemmingsreserves beoordeeld op de noodzaak van handhaving. Hiervan is sprake als er claims op liggen of er vastgesteld beleid mee moet worden gerealiseerd. Als u als raad de bestemming nog kunt wijzigen en een ’vrije‘ keuze heeft om de reserve anders in te zetten, valt deze onder de incidentele weerstandscapaciteit. Het gaat hierbij om de volgende bestemmingsreserves:
60
Stand bestemmingsreserves
claims
bedrag
Beschikbare bestemmingsreserves Reserve bovenwijkse voorzieningen per 31-122021 Reserve Stimuleringsfonds recreatie en toerisme per 31-12-2021
€ 41.200
€ 522.552
€ 43.775
€ 90.249
totaal claims
€ 84.975 € 527.826
Beschikbaar deel bestemmingsreserves
De claim bij reserve bovenwijks en reserve stimuleringsfonds R&T van respectievelijk € 41.200 en € 43.775 zijn bestemd voor de water en groenopgave nabij de Bennenmaker te Maasbommel respectievelijk de visie vrijetijdseconomie, voor nieuwe projecten 2020 - 2022. Ad 3. Stille reserves Hierbij gaat het om de overwaarde van gemeentelijke bezittingen die direct verkoopbaar zijn zonder dat de bedrijfsvoering of het gemeentelijke beleid wordt beïnvloed. De overwaarde is het verschil tussen de verwachte verkoopopbrengst en de boekwaarde per 31 december 2021. Wij hebben onze bezittingen beoordeeld op de uitgangspunten. Het overgrote deel van onze bezittingen is nodig voor de bedrijfsvoering, bijvoorbeeld ons gemeentehuis. Een ander belangrijk deel is van belang voor de uitvoering van ons gemeentelijke beleid. Dit geldt bijvoorbeeld voor de onderwijs- en welzijnsgebouwen. Naast de gebouwen hebben wij nog aandelen Vitens in ons bezit. Deze aandelen zijn echter moeilijk verhandelbaar, omdat deze altijd in handen van overheidslichamen moeten blijven. Als gevolg van alle ontwikkelingen heeft alleen het Buitenbad in Dreumel nog een (theoretische) waarde in het kader van de stille reserves. Omdat deze stille reserve niet te verzilveren is, er is geen voornemen het zwembad te verkopen, is het niet terecht deze mee te nemen in de berekening.
Dit is ook het standpunt van de toezichthouder, de provincie Gelderland. Ad 4. Post Onvoorzien - incidenteel De incidentele post Onvoorzien is voor 2021 € 15.000. In 2021 is hierop geen aanspraak gemaakt. Ad 5. Incidentele beleidsruimte In de jaarrekening 2021 is geen sprake van een post 'Incidentele beleidsruimte'. Totaaloverzicht weerstandscapaciteit De totale weerstandscapaciteit van de gemeente ziet er als volgt uit: Begroting Werkelijk Overzicht weerstandscapaciteit 2021 2021 Structurele weerstandscapaciteit Onbenutte belastingcapaciteit Vrije begrotingsruimte - structureel Saldo structurele weerstandscapaciteit Incidentele weerstandscapaciteit Algemene reserve Bestemmingsreserves Stille reserves Post onvoorziene uitgaven Incidentele beleidsruimte en stelpost nieuw beleid Saldo incidentele weerstandscapaciteit
€ 675.000 €0 € 675.000
€ 910.000 €0 € 910.000
€ 3.014.000 € 746.000 € 623.000 € 15.000
€ 8.113.876 € 527.856 €0 € 15.000
€0 € 4.398.000
€0 € 8.656.732 61
RISICOPROFIEL Bij dit onderdeel presenteren wij de risico's. Wij hebben de risico-inventarisatie geactualiseerd, de risico's geanalyseerd en beoordeeld en zoveel mogelijk gekwantificeerd. Deze risico's zullen zich immers nooit allemaal in hetzelfde jaar voordoen. We hebben onze risico’s als volgt onderverdeeld: - Aansprakelijkheidsrisico’s; - Risico’s op eigendommen; - Risico’s van de bedrijfsvoering; - Financiële risico’s - Economische omstandigheden - Grondexploitatie - Verbonden partijen - Open-einde regelingen - Grote projecten - Overige financiële risico’s Wij maken hierbij ook een verdeling naar incidentele risico’s en structurele risico’s. De incidentele risico’s hebben vooral betrekking op het onderdeel Financiële risico’s - economische omstandigheden. In het Risicoregister (zie bijlage 4) staat een actueel overzicht. Op hoofdlijnen zien onze risico’s er als volgt uit: Overzicht risico's
Begroting 2021
Werkelijk 2021
Categorie risico's Aansprakelijkheid Eigendommen Bedrijfsvoering Financieel Saldo risico's
€ 85.000 € 38.000 € 473.000 € 1.056.000 € 1.652.000
€ 70.000 € 57.000 € 773.000 € 1.062.000 € 1.962.000
Onderverdeling risico's Incidentele risico's Structurele risico's Saldo risico's
€ 287.000 € 1.365.000 € 1.652.000
€ 465.000 € 1.497.000 € 1.962.000
1. Aansprakelijkheid (totaal risico € 70.000) Binnen dit onderdeel vallen risico's op het gebied van: - Bedrijfsongevallen - Nalatigheid of onrechtmatig handelen - Fraude, diefstal - Planschade - Schadeclaims De risico's zijn in de meeste gevallen beperkt door maatregelen te nemen. Zoals fysieke en administratieve maatregelen, het volgen van de procedures en het afsluiten van verzekeringen. Ook hebben wij diverse budgetten beschikbaar, bijvoorbeeld om ons eigen risico te dekken. Op het gebied van planschade sluiten wij overeenkomsten met de ontwikkelaars. 2. Eigendommen (risico € 57.000) De risico’s van onze eigendommen hebben wij aanzienlijk beperkt door het afsluiten van brand- en stormschadeverzekeringen. Zaken zoals vandalisme en diefstal zijn echter uitgesloten van de verzekering. Daarnaast voeren wij voor onze eigendommen planmatig beheer en onderhoud uit. Dit doen wij op basis van de beheerplannen en actuele inspecties. De hiervoor noodzakelijke budgetten staat in de begroting en actualiseren we periodiek. Ook vervuiling van de openbare ruimte is een risico. Via frequentere controle door BOA's proberen we dit probleem preventief aan te pakken.
62
3. Bedrijfsvoering (risico € 773.000) De risico's in de bedrijfsvoering gaan over afwezigheid van personeel wegens ziekte of anderszins, het vertrek van personeel en noodzakelijke (tijdelijke en duurdere) vervanging, het disfunctioneren van personeel (frictiekosten) en ICT. Het risico voor het werven van kwalitatief goed personeel is toegenomen. Dit is niet specifiek voor onze gemeente, maar is een landelijk fenomeen. ICT-problemen kunnen computeruitval tot gevolg hebben. Hierdoor kan mogelijk de dienstverlening niet gegarandeerd worden en onze medewerkers niet (optimaal) werken. Onder de bedrijfsvoeringsrisico's vallen ook de fiscale risico's. Fiscale wetgeving is bij lagere overheden complex en soms voor meerdere uitleg vatbaar. Momenteel loopt er nog een boekenonderzoek over de periode 2017 2020. 4. Financieel (risico € 1.062.000) De risico's bij dit onderdeel hebben betrekking op economische ontwikkelingen, de grondexploitaties, verbonden partijen, open-einde regelingen, grote projecten en overige financiële risico's. a. Economische ontwikkelingen (risico € 244.000) Ons risicobeleid wat betreft de economische ontwikkelingen is gericht op verminderen. Op basis van actuele informatie hebben wij de budgetten afgelopen tijd bijgesteld. Dit geldt voor loon- en prijsontwikkeling, maar ook voor te ontvangen bouwleges.
Daarnaast zijn hier risico's ingeschat van het zandwinningscontract, het risico op faillissement van partners in grondzaken, lagere OZB als gevolg van leegstand en toenames van bezwaren en hogere kwijtscheldingen van gemeentelijke belastingen. Als gevolg van economische instabiliteit ontstaan door de inval van Rusland in de Oekraine zijn grondstoffen schaarser en zijn de energiekosten fors gestegen. b. Grondexploitatie (risico € 125.000) In het kader van de grondexploitaties zijn wij op grond van de voorschriften verplicht de verliezen te nemen. Hiervoor dienen wij een voorziening te vormen. Hiervan is op 31-12-2021 geen sprake meer. Mogelijke andere risico's worden binnen de grondexploitatie opgevangen. Bovendien calculeren wij een te verwachten winst op de grondexploitaties (zie de paragraaf ’Grondbeleid‘). Gelet op de hoogte van de boekwaarden van projecten (niet zijnde grondexploitaties) en de economische omstandigheden lopen wij bij projecten een risico. De meeste van deze kosten kunnen wij echter verhalen op ontwikkelaars, waardoor er een risico voor de gemeente resteert. Ook leveren langere doorlooptijden en verlagingen van grondprijzen ook risico's op. c. Verbonden partijen (risico € 174.000) Hierbij gaat het om gemeenschappelijke regelingen en gesubsidieerde instellingen.