RV2023-097-bijlage-programmabegroting-2024.pdf
Tekst van het document
1.1.4 Een vastgesteld plan van aanpak
We vertalen de landelijke Hervormingsagenda
betaalbare jeugdzorg
Jeugd in een plan van aanpak waarmee we de opgelegde besparing op de kosten van de jeugdzorg kunnen realiseren.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
37
1.2 We werken in regionaal verband aan
1.2.1 Uitvoering regionale inkoop-
We monitoren de nieuwe zorgcontracten in
toekomstbestendige zorg
strategie Wmo- Jeugdhulp en het
regionaal verband. We werken mee aan minimaal
pilotspoor
één regionale pilot Jeugd en één regionale pilot Wmo met aanbieders. Zo bevorderen we toekomstbestendige zorg.
1.2.2 Geïmplementeerde bevindingen en We bespreken de ontwikkelingen en de aanpak op speerpunten van de Regiovisie Jeugd-
regionaal overleg en borgen de speerpunten in
hulp in ons beleid en in Team Sociaal
ons beleid en in het lokale toegangsteam. We evalueren tijdig of ingezette jeugdhulp daadwerkelijk helpt. We hebben aandacht voor data gedreven werken.
1.3 We stimuleren dat inwoners (jong en
1.3.1. Een herijkt lokaal preventie
We herijken het lokale preventieakkoord.
oud) gezond leven
akkoord
Het landelijke Gezond en Actief Leven Akkoord biedt hiervoor het fundament. Op basis van dit akkoord en de bijbehorende specifieke uitkering (SPUK) ontwikkelen we een samenhangende lokale aanpak. We geven verdere uitvoering aan de nota Positieve Gezondheid. We organiseren trainingen en continueren de pilot met partners waarbij zij zelf daadwerkelijk gaan handelen vanuit de brede blik van positieve gezondheid.
1.3.2 Uitgevoerde activiten om gezond
We blijven investeren in een gezond gewicht voor
gewicht te stimuleren
iedereen. Het aanpakken en voorkomen van overgewicht en obesitas is onderdeel van het lokale preventie akkoord dat we in 2024 herijken.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
38
2.1 We implementeren de wettelijke taak tot 2.1.1 De wettelijke taak tot de opvang
In samenwerking met Welzijn West Betuwe en
de opvang van nieuwkomers
andere partners bieden we nieuwkomers een
van nieuwkomers en spreiding locaties
is geimplementeerd en geborgd in beleid basis aan waarmee ze zo snel mogelijk en uitvoering
inburgeren in de maatschappij.
2.1.2 Aantal te realiseren en
We continueren de opvang en begeleiding van
gerealiseerde plekken is op koers
nieuwkomers volgens het in 2023 vastgestelde plan van aanpak en de nieuwe wetgeving (Oekraïene, opvanglocaties).
2.2 We zorgen voor een inclusieve
2.2.1 Een herijkte inclusieagenda
samenleving met ruimte voor diversiteit
We evalueren de resultaten van de inclusieagenda. Op basis daarvan herijken en verbreden we de inclusieagenda. Hierbij is aandacht voor inclusie zowel buiten als binnen de gemeentelijke organisatie.
2 Meer inwoners doen actief mee aan
2.2.2 Een georganiseerde Regionale
We organiseren de Regionale Regenboog-
de samenleving
Regenboogconferentie in West Betuwe
conferentie. Een conferentie voor inwoners, organisaties, partners en gemeenten in Gelderland-Zuid die zich inzetten voor LHBTIQ+ acceptatie en emancipatie.
2.3. We versterken de inzet van de sociale
2.3.1 Een positieve score ten opzichte
We pakken eenzaamheid kerngericht aan waarbij
basis
van het landelijk gemiddelde voor
we sterk netwerk creëren, mensen met gevoelens
langdurige sociale eenzaamheid
van eenzaamheid zelf betrekken en aan een duurzame aanpak werken. We ondersteunen vrijwilligerswerk in de kernen en de inzet van vrijwillige inzet in de sociale basis. We maken de verbinding met de robuuste netwerken in de kernen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
39
3.1 We implementeren en borgen de
3.1.1 Een opgesteld programma Wonen We maken structurele (keten)afspraken met
aanbevelingen uit de woonzorgvisie
en Zorg
relevante partijen op basis van de uitkomsten van de woonzorgvisie. We maken inzichtelijk welke voorzieningen nog ontbreken en wat nodig is om deze waar nodig te realiseren. We stellen een integraal uitvoeringsprogramma Wonen en Zorg op. Hierbij leggen we de relatie met de brede SPUK gezondheid en de sociale basis en de aanbevelingen van de focusgroepen voor 75+ ers. Daarnaast sluiten we aan bij het JAM festival.
3. Meer inwoners wonen langer passend thuis
3.2 We toetsen verzoeken van zorg-
3.2.1 Zorgaanbieders voldoen aan de
Verzoeken van zorgaanbieders toetsen we
aanbieders aan het bestemmingsplan en
eisen conform het bestemmingsplan en integraal op basis van het bestemmingsplan en
het sociale normenkader zorgaanbieders.
het normenkader.
het sociale normenkader. Het sociale normenkader is gericht op de bijdrage van de zorgaanbieder aan het zorgvraagstuk van West Betuwe.
3.3 We versterken de regionale
3.3.1 Gemaakte prestatieafspraken met We bespreken de ontwikkelingen en de aanpak op
samenwerking als het gaat om beschermd woningcorporaties t.a.v. beschermd
regionaal overleg en borgen de speerpunten in
wonen en maatschappelijke opvang
ons beleid. We vervatten de afspraken in de
wonen en maatschappelijke opvang
prestatie afspraken die we maken met de lokale woningcorporaties.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
40
Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-32.775
-34.241
-33.322
-31.724
-29.736
-29.314
Baten
398
154
158
158
158
158
-32.377
-34.087
-33.163
-31.565
-29.578
-29.156
Toevoegingen aan reserves
-1.667
0
0
0
0
0
Onttrekkingen van reserves
1.326
1.386
0
0
0
0
-32.718
-32.701
-33.163
-31.565
-29.578
-29.156
0
-129
-129
0
0
Specificatie nieuw beleid
2024
2025
2026
2027
Landelijke en (boven) regionale beleidsontwikkelingen
-129
-129
Totaal
-129
-129
-
-
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
41
Algemene dekkingsmiddelen Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-934
-4.038
-3.436
-4.061
-3.598
-3.315
Baten
99.331
99.684
106.593
107.569
100.672
100.250
98.397
95.646
103.157
103.508
97.074
96.935
Toevoegingen aan reserves
-3.537
0
-1.228
-4.061
0
-10
Onttrekkingen van reserves
10.649
15.695
2.041
380
91
30
105.509
111.341
103.970
99.827
97.165
96.955
0
911
303
30
30
Specificatie nieuw beleid
2024
2025
2026
2027
Onttrekking uit Algemene Reserve voor dekking incidenteel nieuw beleid
911
303
30
30
Totaal
911
303
30
30
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
42
Overhead Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-14.249
-18.761
-18.058
-17.824
-17.589
-17.472
Baten
3.008
16
24
24
24
24
-11.241
-18.745
-18.034
-17.800
-17.565
-17.448
Toevoegingen aan reserves
-3.014
-1.365
-1.530
-1.535
-552
-496
Onttrekkingen van reserves
659
1.713
1.293
1.018
1.030
972
-13.596
-18.397
-18.270
-18.317
-17.087
-16.971
0
0
0
0
0
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
43
Vennootschapsbelasting Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-1.048
0
0
0
0
0
Baten
0
0
0
0
0
0
-1.048
0
0
0
0
0
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen van reserves
0
0
0
0
0
0
-1.048
0
0
0
0
0
0
0
0
0
0
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
44
Onvoorzien Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
0
-100
-100
-100
-100
-100
Baten
0
0
0
0
0
0
0
-100
-100
-100
-100
-100
Toevoegingen aan reserves
0
0
0
0
0
0
Onttrekkingen van reserves
0
0
0
0
0
0
0
-100
-100
-100
-100
-100
0
0
0
0
0
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
45
Paragrafen
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
46
Lokale heffingen Algemeen De gemeentelijke belastingen bedragen landelijk circa 17 procent van de totale inkomsten. De mogelijkheden voor gemeenten om belastingen te heffen, zijn wettelijk geregeld. Ze mogen alleen belastingen heffen die in de wet worden genoemd. Er geldt geen verplichting om belastingen te heffen. De gemeente bepaalt zelf of een lokale belasting wel of niet binnen de gemeente wordt ingevoerd. In deze paragraaf gaan wij in op de lokale heffingen en onze voornemens voor 2024 op dit gebied.
Samenvattend overzicht Geraamde opbrengsten (bedragen x 1.000 euro)
Rekening 2022
Begroting 2023 *
Begroting 2024
Begroting 2025
Begroting 2026
Begroting 2027
Onroerende zaakbelastingen
13.803
14.976
15.633
15.688
15.746
15.803
Rioolheffingen
8.257
9.356
9.927
10.243
10.538
10.837
Parkeergelden
140
145
140
140
140
140
Naheffingsaanslagen parkeergelden
20
60
35
35
35
35
Parkeervergunningen
8
7
7
7
7
7
Invalideparkeerkaarten
23
16
16
16
16
16
Precariobelasting
69
69
69
69
69
69
Reclamebelasting
30
40
40
40
40
40
Toeristenbelasting
225
232
232
232
232
232
2.060
1.480
1.498
1.498
1.498
1.498
Leges burgerlijke stand
126
107
139
151
166
172
Leges reisdocumenten
306
332
579
637
733
753
Leges rijbewijzen
233
207
228
223
236
230
Overige legesopbrengsten
603
517
395
395
396
396
3
4
4
4
4
4
753
793
794
797
797
797
Leges omgevingsvergunningen
Liggelden Lijkbezorgingsrechten Marktgelden Totaal (inclusief oninbaar / exclusief kwijtscheldingen)
39
39
39
39
39
39
26.698
28.379
29.776
30.213
30.691
31.067
* inclusief begrotingswijzigingen
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
47
Beleidskader Belastingen en rechten Lokale heffingen bestaan uit belastingen en rechten (retributies), die volgens de Gemeentewet worden aangemerkt als gemeentelijke belastingen. Kenmerkend voor belastingen is dat er geen direct aanwijsbare tegenprestatie tegenover staat. De burger draagt bij aan de algemene middelen van de gemeente, waaruit een gedeelte van de uitgaven worden betaald. Kenmerkend voor rechten is dat er wel sprake is van een directe relatie tussen de heffing en de gemeentelijke taak. Er is sprake van een specifieke dienst die door de gemeente wordt verleend. Er zijn drie typen gemeentelijke belastingen met eigen spelregels: algemene belastingen, bestemmingsbelastingen en rechten. Algemene belastingen De inkomsten uit de algemene belastingen komen ten gunste van de algemene middelen van de gemeente. De inkomsten zijn niet geoormerkt en kunnen vrij voor alle taken en voorzieningen worden ingezet. De gemeenteraad bepaalt waaraan de middelen worden besteed. Tot de algemene belastingen behoren de: − onroerendezaakbelasting (OZB), − toeristenbelasting, − precariobelasting op kabels en leidingen, − precariobelasting op standplaatsen, − parkeerbelasting, − reclamebelasting. De algemene belastingen hebben een onbeperkte tariefstelling.
Bestemmingsbelastingen De inkomsten uit de bestemmingsbelastingen zijn voor specifieke taken of voorzieningen met een algemeen belang bestemd. Tot de bestemmingsbelastingen behoren de: − rioolheffing, − afvalstoffenheffing. De opbrengsten van bestemmingsbelastingen mogen nooit hoger zijn dan de kosten van de betreffende taak of voorziening. In de begroting mogen ze niet meer dan 100 procent kostendekkend zijn. Het uitgangspunt in West Betuwe is dat bij de rioolheffing gestreefd wordt naar 100 procent kostendekking.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
48
Rechten Bij de heffing van rechten is er een aanwijsbare tegenprestatie van de gemeente. De volgende belastingen zijn rechten: − leges, − liggeld, − lijkbezorgingsrechten, − marktgelden, − staangeld voor woonwagens. De opbrengsten van rechten mogen nooit hoger zijn dan de kosten van de desbetreffende taak of voorziening. Ze mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Toepassing indexering (inflatiecorrectie) De gemeente West Betuwe streeft voor 2024 naar beperking van de toename van de lastendruk voor de burgers. De belastingopbrengsten zijn in de begroting 2024 trendmatig verhoogd met een inflatiepercentage van 4,02%. Berekening 2024 o.b.v. de huidige systematiek Op basis van het Centraal Economisch Plan (CEP) 2023 (maart 2023, stand Meicirculaire 2023), wordt het (voorlopige) inflatiepercentage 2024 als volgt berekend: Berekening indexering 2024 (stand: voorjaarsnota 2023 rijk) Ontwikkeling van de loonkosten (loonvoet sector Overheid) Ontwikkeling van de materiële kosten (prijs overheidsconsumptie)
Wegingsfactor 70% 30%
Act. 2022 4,30% 5,10%
Act. 2023 4,00% 5,90%
Voorl. 2024 5,20% 3,90%
Totaal 2024
Gemiddeld Reeds doorberekend
4,54% 6,30%
4,57% 3,60%
4,81% 0,00%
13,92% 9,90%
Totaal
-1,76%
0,97%
4,81%
4,02%
Afronding legestarieven Bij de berekening van de legestarieven worden deze vanaf 2023, met uitzondering van de tarieven die door het rijk worden vastgesteld, rekenkundig afgerond zodat de tarieven praktisch werkbaar zijn. De afronding is op 5 eurocent bij bedragen onder de 100 euro, op 50 eurocent bij bedragen boven de 100 euro en op gehele euro's boven de 200 euro.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
49
Kwijtscheldingsbeleid De mogelijkheid om kwijtschelding van lokale heffingen te verlenen, is in artikel 255 van de Gemeentewet geregeld. Hoofdregel is dat gemeenten het kwijtscheldingsbeleid van de rijksoverheid volgen, zoals dat in de Uitvoeringsregeling is geregeld. Een uitzondering is dat gemeenten bij de berekening in het kader van een kwijtscheldingsverzoek van 100 procent van de bijstandsnorm mogen uitgaan. Het Rijk hanteert 90 procent. Op 31 januari 2023 heeft de Raad de Verordening kwijtschelding gemeentelijke belastingen West Betuwe 2023 vastgesteld waarbij de extra toegestane financiële middelen zijn meegenomen voor gehuwden, alleenstaande oudergezinnen en alleenstaanden. De gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Rivierenland (BSR) behandelt kwijtscheldingsverzoeken. Op grond van de belastingverordeningen wordt kwijtschelding verleend voor OZB en rioolheffing. Voor de overige belastingen en rechten wordt geen kwijtschelding verleend.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
50
Gemeentelijke belastingen De gemeente West Betuwe heft de volgende belastingen: • • • • • • •
onroerendezaakbelasting (OZB) * rioolheffing * parkeerbelasting precariobelasting op kabels en leidingen precariobelasting op standplaatsen reclamebelasting * toeristenbelasting
De heffingen met een * worden door BSR verzorgd. BSR verzorgt ook de uitvoering van de Wet waardering onroerende zaken (Wet WOZ). West Betuwe heeft de inzameling van huishoudelijke afvalstoffen bij het gemeentelijk samenwerkingsverband Afvalverwijdering Rivierenland (Avri) ondergebracht. De belangrijkste taken van Avri zijn de inzameling en verwerking van huishoudelijk afval en grondstoffen, het beheer van openbare ruimte en handhaving. De tarieven afvalstoffenheffing worden jaarlijks vastgesteld door het algemeen bestuur van Avri.
Vergelijking tarieven met regiogemeenten Door het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) wordt jaarlijks de Atlas van de lokale lasten opgesteld. Een onderdeel van deze publicatie is het inzichtelijk maken van de woonlasten lokale belastingen per gemeente. Hierdoor kan de gemeente vergeleken worden met andere gemeenten.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
51
Gemeente
Buren Culemborg Gorinchem Maasdriel Neder-Betuwe Tiel Vijfheerenlanden West Betuwe West Maas en Waal Zaltbommel Landelijk gemiddelde
Eénpersoonshuishouden
Meerpersoonshuishouden
Rangnummer meerpersoons huishouden
2022
2023
2022
2023
2022
2023
1.092 951 797 912 1.011 851 920 1.124 916 939 832
1.136 945 880 965 1.061 901 924 1.211 958 1.012 871
1.105 965 905 922 1.023 917 1.004 1.134 926 954 898
1.161 971 995 1.001 1.081 981 1.008 1.231 980 1.040 946
316 239 165 194 294 182 280 327 199 221
327 209 239 247 303 224 257 341 221 279
Bron : COELO-Atlas van de lokale lasten 2022 en 2023
OZB De grondslag voor de heffing van onroerendezaakbelasting (OZB) is een percentage van de WOZ-waarde. De WOZ-waarde voor het belastingjaar 2024 is gelijk aan de waarde op waardepeildatum 1 januari 2023. Bij de samenstelling van deze paragraaf is de herwaardering naar waardepeildatum 1 januari 2023 nog in volle gang. Daarom zijn de uitkomsten nog niet bekend en kunnen ook nog geen tarieven worden berekend. De marktontwikkeling tussen 1 januari 2022 en 1 januari 2023 wordt voor woningen op +4% en voor niet-woningen op 1,5% geschat (op basis van de voorlopige informatie van de BSR). Uitgangspunt bij de OZB is dat de opbrengsten door eigenaren van woningen, eigenaren van niet-woningen en gebruikers van niet-woningen dezelfde verhouding laten zien als vorig jaar. In januari 2024 wordt de OZB-verordening ter besluitvorming aan de gemeenteraad aangeboden. In de opbrengstramingen is rekening gehouden met een indexering van 4,02 procent voor 2024.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
52
Rioolheffing Binnen de gemeente West Betuwe geldt als maatstaf van de heffing het aantal kubieke meters water dat vanuit het perceel wordt afgevoerd. De aanslag wordt opgelegd aan de gebruiker van een perceel. In de verordening is een vrijstelling opgenomen voor garages en volkstuinen. Voor de planperiode van het Water- en rioleringsbeleidsplan 2019 - 2023 (WRP) is bezien welke investeringen noodzakelijk zijn op het gebied van afvalwaterinzameling, afvalwatertransport en afvoer van overtollig regen- en grondwater. Alle financiële en personele aspecten rondom de verbrede rioleringszorg, inclusief grondwater, zijn in het WRP verwerkt. Het WRP West Betuwe 2019–2023 is op 25 juni 2019 door de gemeenteraad van West Betuwe vastgesteld. Het basistarief voor de rioolheffing (tot 500 m 3 waterverbruik) is voor 2024 berekend op 443 euro per jaar per huishouden. Dit is inclusief een verhoging van 9,60 euro als gevolg van de jaarlijkse tariefstijging van 2 procent uit het WRP 2019-2023 en de toepassing van een indexering met 4,02 procent voor 2024. De rioolheffing mag maximaal kostendekkend zijn en de gemeente West Betuwe streeft in beginsel ook naar die maximale kostendekkendheid.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking rioolheffing Directe lasten (inclusief rente)
€
7.215
Directe baten (exclusief heffingen)
€
-
Netto lasten
€
7.215
Overhead
€
1.085
Rente inzet reserves en voorzieningen
€
240
BTW
€
1.412
Totale lasten
€
9.952 100%
Opbrengst heffingen
€
9.952
-/-
Toe te rekenen lasten:
Dekking
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
100%
53
Parkeerbelasting In bepaalde gebieden van West Betuwe geldt de verplichting parkeerbelasting te betalen. Deze belasting wordt gebruikt om de kosten van de parkeervoorzieningen te bestrijden en het parkeren te reguleren. Parkeergelden (betaling via parkeerautomaat) Het tarief voor 2024 bedraagt 0,60 euro per uur. Kosten naheffingsaanslag Indien niet of niet-voldoende wordt betaald bij parkeerapparatuur volgt bij controle een naheffingsaanslag parkeerbelasting. Deze bestaat uit het tarief voor één uur verhoogd met kosten. Voor 2023 bedroegen deze kosten 72,90 euro. De minister van BZK stelt jaarlijks het maximum bedrag vast dat mag worden doorberekend. Voor 2024 is dit bedrag vastgesteld op 76,70 euro. Het verhogen van het maximumbedrag leidt er niet automatisch toe dat gemeenten het bedrag dat zij in rekening brengen verhogen tot het (nieuwe) maximumbedrag. De kosten die zijn verbonden aan het opleggen en innen van een naheffingsaanslag parkeerbelasting verschillen namelijk per gemeente. Het advies is om het maximale tarief van € 76,70 in rekening te brengen. Bedragen x € 1.000 Kostendekking naheffingsaanslag Directe lasten (inclusief rente)
€
66
Directe baten (exclusief heffingen)
€
-
Netto lasten
€
66
Overhead
€
33
BTW
€
1
Totale lasten
€
100 100%
Opbrengst heffingen
€
35
-/-
Toe te rekenen lasten:
Dekking
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
35%
54
Precariobelasting Precario op standplaatsen Standplaatsen worden ingenomen door ondernemers met bijvoorbeeld een kraam of een verkoopwagen op plaatsen waar geen sprake van een markt is conform de marktgeldverordening. Voor standplaatsen kunnen verschillende heffingen naast elkaar worden geheven, namelijk een precariobelasting voor het in gebruik nemen van gemeentegrond en leges voor de afgifte van een standplaatsvergunning, al dan niet naar tijdsduur. Beiden worden geheven in West Betuwe. Precariobelasting is een algemene belasting met een onbeperkte tariefstelling. De tarieven van de standplaatsen per jaar verhogen we voor 2024 met het indexeringspercentage. De tarieven voor de seizoensgebonden verkoop worden met ingang van belastingjaar 2024 1 x 5 jaar verhoogd via de gecumuleerde wijze met de inflatiecorrectiepercentages van de afgelopen 5 jaren. Hier is voor gekozen vanwege de geringe verhoging als er jaarlijks wordt verhoogd met het inflatiecorrectiepercentage en de afronding van de tarieven.
Reclamebelasting Binnen West Betuwe wordt enkel reclamebelasting in de kern van Geldermalsen geheven. Deze reclamebelasting werd in 2017 op verzoek van de ondernemers ingevoerd. Afgesproken is dat de opbrengsten na aftrek van de perceptiekosten via een aparte subsidieverordening in een ondernemersfonds worden gestort. Vanuit dit fonds worden collectieve evenementen, promotie-activiteiten en feestverlichting gefinancierd, evenals activiteiten voor het versterken van het centrumgebied en het verbeteren van het vestigingsklimaat. Het tarief bedraagt in 2024, net als in 2023 minimaal 350 euro en maximaal 1.000 euro per vestiging.
Toeristenbelasting Eigenaren van campings, hotels, pensions enzovoort moeten toeristenbelasting betalen en zij rekenen die door aan degenen die bij hen verblijven. Dit zijn nooit inwoners van de gemeente. West Betuwe heft toeristenbelasting voor een verblijf met overnachting. De raad heeft tijdens de begrotingsbehandeling 2020 een motie aangenomen over toeristenbelasting. De motie riep het college op om in 2020 een onderzoek te verrichten naar de mogelijkheden van differentiatie in de tarieven toeristenbelasting per 2021 en het aanbod van recreatieve en toerisme voorzieningen binnen de gemeente West Betuwe categoriaal in beeld te brengen met de daarbij behorende gebruiksaantallen. Als gevolg van COVID-19 is het tarief van 2019 voor de jaren 2021 en 2022 gehandhaafd. Vanaf 2023 wordt het destijds door de raad vastgestelde tarief van 1,50 euro p.p.p.n. gehanteerd. Dit tarief blijft gehandhaafd voor de periode 2023 tot en met 2025. Daarna wordt het tarief 1 x 5 jaar via de gecumuleerde wijze verhoogd met het inflatiecorrectiepercentage van de afgelopen 5 jaar.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
55
Gemeentelijke rechten De gemeente West Betuwe heft de volgende rechten: − Leges − Liggeld − Lijkbezorgingsrechten − Marktgelden − Staangelden woonwagens
Leges Leges zijn de tarieven voor gemeentelijke dienstverlening. Het uitgangspunt is dat deze tarieven kostendekkend zijn. Voor de harmonisatie ervan is gecontroleerd of die niet tot een kostendekking van meer dan 100 procent leidt. De bij de Legesverordening behorende Tarieventabel bestaat uit 3 titels. Titel 1 omvat de algemene dienstverlening zoals de Burgerlijke stand, reisdocumenten, rijbewijzen etc. Titel 2 heeft betrekking op de omgevingsvergunningen, terwijl Titel 3 bestaat uit vergunningen die onder de werking van de Europese Dienstenrichtlijn vallen, zoals horecavergunningen, evenementen en markten, etc. De totale kostendekkendheid van de Legesverordening is ongeveer 57 procent. Onderstaand treft u een overzicht aan van de kostendekkendheid van de Legesverordening en de daarbij behorende titels:
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
56
Bedragen x € 1.000 Kostendekking leges Directe lasten (inclusief rente) € Directe baten (exclusief heffingen) € Netto lasten €
Titel 1 936 € - € 936 €
Titel 2 2.612 € -€ 2.612 €
Titel 3 50 € - € 50 €
Totaal 3.598 3.598
Toe te rekenen lasten: Overhead (inclusief rente) BTW
€ €
456 € 14 €
405 € 461 €
48 € -€
909 475
Totale lasten
€
1.406 €
3.478 €
98 €
4.982
Opbrengst heffingen
€
1.174 €
1.635 €
15 €
2.824
84%
47%
Dekking
16%
57%
Toelichting: De tarieventabel bij de legesverordening leidt niet tot een totale kostendekking. Voor een deel komt dit doordat er sprake is van wettelijk vastgestelde tarieven of gemaximeerde tarieven. In enkele gevallen is bewust voor gematigde tarieven gekozen, bijvoorbeeld voor het organiseren van evenementen.
Belangrijke ontwikkelingen Omgevingswet De nieuwe Omgevingswet treedt in werking op 1 januari 2024. Op basis van deze verwachting behoeft de legesheffing op dit punt voor 2024 een forse aanpassing. Op dit moment wordt door een externe partij in samenspraak met de vakinhoudelijke medewerkers een onderzoek gedaan naar de verwachte aantallen vergunningen en de daarbij behorende tarieven voor de Legesverordening 2024. In dit onderzoek wordt ook de kostendekkendheid van titel 2 en de gehele tarieventabel meegenomen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
57
Liggeld Voor het hebben van een ligplaats wordt liggeld geheven van de houders van een ligplaatsvergunning. In de praktijk betekent dit een heffing voor woonschepen. Eigenaren van woonschepen betalen geen onroerende zaakbelasting, omdat schepen roerende zaken zijn. Het liggeld is daarvoor een alternatief. Het liggeld mag niet meer dan kostendekkend zijn.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking liggelden Directe lasten (inclusief rente)
€
4
Directe baten (exclusief heffingen)
€
-
Netto lasten
€
5
€
-
BTW
€
1
Totale lasten
€
5 100%
Opbrengst heffingen
€
4
-/-
Toe te rekenen lasten: Overhead Rente inzet reserves en voorzieningen
Dekking
75%
De tarieven voor 2024 worden verhoogd met het indexeringspercentage.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
58
Lijkbezorgingsrechten Lijkbezorgingsrechten worden geheven voor het verlenen van diensten, bijvoorbeeld het begraven, en voor het gebruik van voorzieningen op gemeentelijke begraafplaatsen. De lijkbezorgingsrechten mogen niet meer dan kostendekkend zijn. Met het vaststellen van de Beleidsvisie en beheerplan begraafplaatsen 2019 t/m 2023 wordt voorzien in verzorgde en goed onderhouden begraafplaatsen, een goede begraafplaatsadministratie en voldoende capaciteit voor begraven en as bestemmingen tot 2050 tegen een betaalbaar tarief. In Geldermalsen kon het onderhoud sinds 2012 ook jaarlijks worden betaald. Wie daarvoor heeft gekozen, krijgt van West Betuwe tot het einde van de afgesproken termijn jaarlijks een aanslag voor het onderhoud.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking lijkbezorgingsrechten Directe lasten (inclusief rente)
€
2.276
Directe baten (exclusief heffingen)
€
996
Netto lasten
€
1.280
Overhead
€
465
Rente inzet reserves en voorzieningen
€
8
BTW
€
14
Totale lasten
€
1.767 100%
Opbrengst heffingen
€
-/-
Toe te rekenen lasten:
794
Dekking
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
45%
59
Toelichting: De lijkbezorgingsrechten leiden niet tot een totale kostendekking. Een bedrag van 973.000 euro komt ten laste van de algemene middelen. Dat deze taak niet kostendekkend is komt enerzijds door de in het verleden genomen besluiten uit de voorgaande gemeenten en anderzijds door de besluitvorming bij de vaststelling van het beheerplan Begraafplaatsen op 25 juni 2019. In 2020 is op verzoek van de raad een haalbaarheidsonderzoek uitgevoerd naar de mogelijkheden van natuur begraven in de gemeente West Betuwe. Uitkomst was dat natuur begraven niet mogelijk was, maar natuurlijk begraven wel. Besloten is de uitbreiding van de begraafplaats in Ophemert in te richten voor natuurlijk begraven. Het gedeelte voor natuurlijk begraven wordt najaar 2022 verder ingericht zodat met ingang van 1 januari 2023 het natuurlijk begraven in West Betuwe mogelijk is. Met ingang van 2023 is de uitbreiding mogelijk gemaakt naar 50 jaar begraafrechten.
Marktgeld West Betuwe heft marktgeld voor het innemen van een standplaats op de markt. Ook de geraamde opbrengsten van marktgelden mogen niet hoger dan de geraamde kosten zijn.
Bedragen x € 1.000 Kostendekking marktgelden Directe lasten (inclusief rente)
€
51
Directe baten (exclusief heffingen)
€
4
Netto lasten
€
47
Overhead
€
18
Rente inzet reserves en voorzieningen
€
-
BTW
€
7
Totale lasten
€
72 100%
Opbrengst heffingen
€
39
-/-
Toe te rekenen lasten:
Dekking
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
54%
60
Staangelden woonwagens Voor het hebben van een standplaats voor een woonwagen en voor de diensten en het gebruik van voorzieningen die met de standplaats verband houden, wordt staangeld geheven. Er wordt alleen staangeld geheven als er geen privaatrechtelijke huurovereenkomst is afgesloten. De verordening voor woonwachtenrechten is dus een vangnet voor de gevallen waarin geen huurovereenkomst is gesloten. De tarieven worden voor 2024 verhoogd met het indexeringspercentage.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
61
Weerstandsvermogen en risicobeheersing Doel In de paragraaf over weerstandsvermogen en risicobeheersing geven we aan in hoeverre de gemeente West Betuwe binnen de eigen middelen financiële risico's kan opvangen. En op welke wijze de gemeente risicomanagement inzet voor het beheersen en terugdringen van risico's.
Beleidskaders Op het gebied van weerstandsvermogen en risicobeheersing is de nota Risicomanagement het beleidskader. De gemeenteraad stelde deze nota op 24 november 2020 vast. In de nota beschrijven we hoe we risico's kunnen identificeren en beheersen en welke middelen we rekenen tot de weerstandscapaciteit. Ook geven we in de nota aan hoe we omgaan met incidentele en structurele risico's en hoe we het risicomanagementproces inrichten. Uiterlijk in het eerste kwartaal van 2024 actualiseren we de nota Risicomanagement.
Samenvatting De gemeente West Betuwe acht het wenselijk risico's die van invloed op de bedrijfsvoering zijn, beheersbaar te maken. Inzicht in de risico's stelt de organisatie in staat op verantwoorde wijze besluiten te nemen, zodat de huidige risico’s en de aan toekomstige investeringen gerelateerde risico’s in verhouding staan tot de vermogenspositie van de organisatie. Om inzicht in de risico’s van de gemeente te kunnen krijgen, is een risico-inventarisatie uitgevoerd en op basis daarvan is het weerstandsvermogen berekend. De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan tegen de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
31.939.000 22.040.968
= 1,45
De ratio van 1,45 valt volgens de norm in klasse B. Dit duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen om de risico's te kunnen afdekken.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
62
Financiële kengetallen Om tot een beter inzicht te komen van de financiële positie van de gemeente is in het BBV een standaard set van financiële kengetallen voorgeschreven. De kengetallen geven gezamenlijk op eenvoudige wijze inzicht over de financiële positie van de gemeente.
Kengetallen
Realisatie 2022
1a. Netto schuldquote 1b. Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen 2. Solvabiliteitsratio 3. Grondexploitatie 4. Structurele exploitatieruimte 5. Gemeentelijke belastingcapaciteit
24% 21% 55% 19% 4,5%
129%
Begroting 2023
2024
2025
2026
2027
93% 89% 37% 28% 0,7% 136%
82% 78% 36% 18% 1,8% 136%
80% 76% 38% 18% 2,5%
73% 69% 39% 12% -1,1%
64% 60% 40% 6% -0,7%
137%
138%
139%
In het Gemeenschappelijk financieel toezichtskader van de provincies zijn voor de financiële kengetallen signaleringswaarden opgenomen die door de provinciaal toezichthouder gebruikt wordt voor het inzicht in de financiële situatie en risicopositie van de gemeente. Dit betreft de onderstaande signaleringswaarden. Kengetal Netto schuldquote
Categorie A Categorie B Categorie C < 90% 90 - 130% > 130%
Netto schulquote gecorrigeerd
< 90%
90 - 130%
> 130%
Solvabiliteitsratio
> 50%
20 - 50%
< 20%
Grondexploitatie
< 20%
20- 35%
> 35%
Structurele exploitatieruimte
> 0%
> 0%
< 0%
Belastingscapaciteit
< 95%
95 - 105%
> 105%
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
63
1a Netto schuldquote 1b Netto schuldquote gecorrigeerd voor alle verstrekte leningen Dit cijfer geeft inzicht in het niveau van de gemeentelijke schuldenlast ten opzichte van de eigen middelen. Het geeft dus een indicatie van de mate waarin de rentelasten en de aflossingen op de exploitatie drukken. Een laag percentage is gunstig. De VNG adviseert om 130 procent als maximum norm te hanteren en daarboven de schuld af te bouwen. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie A (minst risicovol). We verwachten dat de netto schuldquote de komende jaren daalt doordat we minder geld hoeven te lenen voor onze investeringen. 2 Solvabiliteitsratio Dit cijfer drukt het eigen vermogen uit als percentage van het totale vermogen en geeft daarmee inzicht in de mate waarin de gemeente in staat is aan haar financiële verplichtingen te voldoen. Hoe hoger dit percentage, hoe gunstiger dit is voor de financiële weerbaarheid van de gemeente. Dit cijfer geeft dus een soort toekomstvisie weer. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie B (enigszins risicovol). We verwachten dat deze ratio de komende jaren nagenoeg op hetzelfde niveau blijft. 3 Grondexploitatie Dit cijfer geeft aan hoe groot de grondpositie (de waarde van de grond) is ten opzichte van de totale (geraamde) baten. De boekwaarde van de voorraden grond moet worden terugverdiend bij de verkoop.
Kenmerkend voor grondexploitaties is dat de looptijd meerdere jaren is. Naarmate de inkomsten verder in de toekomst liggen, brengt dit meer rentekosten en risico’s met zich mee. Een grondexploitatie van 10% of hoger wordt beschouwd als kwetsbaar. De score van West Betuwe valt in de provinciale categorie B (enigszins risicovol). Onze grondexploitatieratio daalt de komende jaren doordat een aantal grondexploitaties aflopen waaronder de Plantage waardoor het risico afneemt. 4 Structurele exploitatieruimte Dit cijfer helpt mee om te beoordelen welke structurele ruimte een gemeente heeft om de eigen lasten te dragen, of welke structurele stijging van de baten of structurele daling van de lasten daarvoor nodig is. Wanneer dit cijfer negatief is, betekent het dat het structurele deel van de begroting onvoldoende ruimte biedt om de lasten te blijven dragen. De meerjarenbegroting 2024 is niet structureel sluitend en de score van West Betuwe valt in de provinciale categorie B (enigszins risicovol) en in 2026 en 2027 valt deze onder de categorie C. Dit komt omdat we vanaf 2026 geen sluitende begroting hebben doordat de rijksbijdrage vanuit het gemeentefonds niet toereikend is om alle lasten te dragen. 5 Gemeentelijke belastingcapaciteit Dit cijfer geeft inzicht in hoe de belastingdruk in de gemeente zich verhoudt ten opzichte van het landelijk gemiddelde in het voorgaande jaar.
Als dit percentage laag ligt, betekent het dat de gemeente meer inkomsten uit belastingen zou kunnen verwerven. Of dit wel of niet gebeurt is een beleidskeuze. De belastingdruk van West Betuwe ligt boven het landelijk gemiddelde. Een hoge belastingcapaciteit beperkt de mogelijkheden om financiële tegenvallers op te vangen met een verhoging van de tarieven. De score van West Betuwe valt in de hoogste provinciale categorie C (meest risicovol).
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
64
Risicoprofiel Voor het kwantificeren van de risico 's maken we gebruik van bandbreedtes zodat het gebruik van PM wordt voorkomen. In totaal identificeerden we 40 risico's. Voor de leesbaarheid van deze paragraaf beschrijven we in het risicoprofiel alleen de risico's waarvan het financiële effect groot en de kans dat het risico zich voordoet ook groot of zeer groot is. Voor de bepaling van het weerstandsvermogen rekenen we wel alle risico's door. Dit doen we met behulp van een Monte Carlo simulatie, die we ook gebruiken voor het bepalen van de benodigde risicoreserve voor de grondexploitatie. De uitkomst van de Monte Carlo simulatie voor de risico's, exclusief grondexploitatie, is 12.058.968 euro. Het risicoprofiel van de grondexploitatie is 9.982.000 euro, waardoor het totale risicoprofiel van de gemeente 22.040.968 euro bedraagt. Ontwikkelingen met mogelijke risico's waarvan het effect nog niet goed is in te schatten Op dit moment spelen in de wereld en in de maatschappij grote zaken die bedreigend kunnen zijn voor de economie en het menselijk welbevinden. Denk aan de Oekraïne oorlog, wereldwijde vluchtelingenstromen en klimaatontwikkeling en de maatschappelijke en economische onrust die daardoor ontstaat. Ook zijn de lange termijn effecten van de Coronacrisis nog onvoldoende duidelijk. Er is een tekort aan woningen dat maatschappelijke onrust voedt.
Dichtbij voelen bedrijven en gezinnen de effecten van de hoge energieprijzen. De onrust kan leiden tot een toename van financiële en psychische problemen. De omvang van deze risico's kunnen we nog niet goed duiden, maar dat er gevolgen zijn voor de gemeentelijke financiën is zeer aannemelijk. Daarnaast hebben we in Nederland op dit moment te maken met een demissionair kabinet en aangekondigde verkiezingen. Mede als gevolg van de hiervoor genoemde ontwikkelingen heeft het Rijk ook een bezuinigingsopgave, waarvan het effect op onze gemeentelijke begroting nog niet duidelijk is.
Geïdentificeerde grote risico's Omschrijving
Sanering geluidswal en “afbouw” golfbaan worden niet meer uitgevoerd door initiatiefnemer/eigenaar Hogere lasten als gevolg van te betalen vennootschapsbelasting Personeelstekorten bij zorgaanbieders met als gevolg wachtlijsten voor mensen die een zorgbehoefte hebben Niet realiseren door Rijk opgelegde bezuinigingen Hogere lasten als gevolg van de risico-analyse van de AVRI
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
Netto-risico score
Kans van optreden
Invloed op WV
50 %
Maximaal financieel gevolg in Euro 15.000.000
50 %
966.000
6,1 %
90 %
600.000
5,1 %
70 % 50 %
790.000 500.000
4,7 % 2,8 %
55,4 %
65
Niet kunnen invullen openstaande vacatures noch kunnen inhuren Verlofstuwmeer personeel Derving legesopbrengsten die mogelijk niet geheel gecompenseerd wordt door het rijk Ontdekken van drugslabs en hennepkwekerijen Instandhoudingsbijdrage gemeente is te laag Subtotaal aandeel in weerstandsvermogen 30 overige risico's
50 %
500.000
2,1 %
25 % 50 %
1.200.000 500.000
2,1 % 2,1 %
70 % 70 %
250.000 250.000
2,1 % 1,5 % 84,0 % 16,0 %
Toelichting risico's Sanering komt voor rekening van gemeente Bij de milieusanering in Spijk is er een risico dat de gemeente probleemeigenaar wordt. De kosten voor het uitvoeren van de sanering kunnen hoog zijn. Dat heeft impact op het weerstandsvermogen van de gemeente. De gemeenteraad besloot daarom op 27 juni 2023 om een tijdelijke impuls in de vorm van een lening voor de toekomstige gebiedsontwikkeling op het gebied van sport, toerisme en recreatie en energietransitie in combinatie met het oplossen milieuprobleem in Spijk aan te merken als een publieke taak. Op grond hiervan heeft het college besloten om een samenwerkingsovereenkomst met The Dutch en ESG aan te gaan waarin nadere afspraken zijn gemaakt over de doelen, samenwerking en de termijn van realisatie van de aangemerkte projecten waaronder het oplossen van het milieuprobleem. Voor het verstrekken van de lening is een overeenkomst tot geldlening vastgesteld met een aantal waarborgen indien de afspraken of terugbetaling niet nagekomen worden. Een belangrijke waarborg is het hypotheekrecht dat de gemeente kan opeisen. De lening wordt over een termijn van 7 jaar terugbetaald.
Met het verstrekken van de lening en het sluiten van de samenwerkingsovereenkomst zijn er voor de gemeente zekerheden ingebouwd dat de partijen ESG en The Dutch het milieuprobleem gaan oplossen waardoor de maatschappelijke risico’s worden verminderd. Vanwege de samenwerkingsovereenkomst en de startfase van de samenwerking verlagen we voor de begroting de kans van optreden van het risico van 70% naar 50% en het bedrag naar een verwachte waarde van 5 miljoen en een maximale waarde van 15 miljoen euro. Hogere lasten als gevolg van te betalen Vennootschapsbelasting De grondexploitatie is een economische activiteit. Over winsten op deze activiteit moeten we vennootschapsbelasting betalen. Op basis van de grondexploitatieberekeningen zoals die nu aanwezig zijn, vanuit het MPG 2023, (waarbij de opbrengsten en kosten over meerdere jaren worden geraamd) verwachten we over 2024 een fiscale winst van 3.800.000 euro worden gemaakt, hetgeen dan leidt tot een verwachte vpb-last van 966.000 euro. Vanwege de onzekerheid van het bedrag en de mogelijkheden om het te betalen bedrag te verminderen, nemen we dit bedrag op als risico. Met een kans van 50% dat het risico zich voordoet.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
66
Personeelstekorten bij zorgaanbieders De krapte op de arbeidsmarkt in de zorgsector is urgent en dagelijks voelbaar. Het risico bestaat dat de formatie niet op orde is, er gaten vallen en afgesproken prestaties om die reden niet kunnen worden gerealiseerd. Wij zien hierdoor wachtlijsten bij zorginstellingen ontstaan. Omdat de gemeente verantwoordelijk is voor die cliënten die nog niet door de instellingen geholpen kunnen worden lopen de wachtlijsten bij het gemeentelijk Team Sociaal óók op. Hierdoor kunnen ook de problemen van de cliënten veranderen met onvoorspelbare financiële effecten. Een oplossing, die we kunnen inzetten en ook extra geld kost, is het extra inhuren van capaciteit bij Team Sociaal. De kans van optreden van het risico is zeer groot, 90%. Niet realiseren door Rijk opgelegde bezuinigingen Het Rijk verwacht dat gemeenten 1 miljard euro kunnen besparen op jeugzorg (overeengekomen dossiers met VNG). Wij weten niet welke dossiers dit zijn en boeken de besparing nu ook in als te realiseren. Feitelijk is dit een ophoging van de taakstelling waarvoor eventueel een beleidsaanpassing nodig is. Aandeel West Betuwe loopt op van 790.000 euro in 2024 tot ruim 2 miljoen euro in 2027.
We schatten de kans dat de besparing niet gerealiseerd wordt op hoog, 70% Hogere lasten als gevolg van de risico analyse van de AVRI Het voornaamste risico bij de AVRI heeft te maken met de afkoop stortplaats. Dit risico kan niet worden verwerkt in de afvalstoffenheffing, maar moet door de deelnemende gemeenten worden gedragen. Momenteel vinden er besprekingen plaats tussen de provincies en het Rijk, over de positie van het Rijk. Als het Rijk bereid is om bij calamiteiten als vangnet te dienen, zijn naar verwachting veel bezwaren van de provincies weggenomen. Dan staat niets de vorming van een landelijk fonds meer in de weg. Het aandeel van de gemeente West Betuwe in dat bedrag is maximaal 500.000. De kans dat dit risico optreedt, schatten wij op gemiddeld, 50%. Niet kunnen invullen openstaande vacatures noch kunnen inhuren Door de krapte op de arbeidsmarkt voor werkgevers blijven vacatures (langdurig) openstaan. Dit veroorzaakt regelmatig de nodige inzet van inhuurpersoneel. Daar waar ook inhuur niet beschikbaar is leidt dit tot een hogere belasting van collega’s met als gevolg een risico op verzuim en niet uitgevoerde werkzaamheden. Ofwel tot hogere kosten van inhuur. De kans is zeer groot dat dit risico zich voordoet. Momenteel en de komende jaren blijft de arbeidsmarkt voor werkgevers erg moeilijk.
Indien er gemiddeld 4 vacatures niet of langdurig niet ingevuld kunnen worden dient rekening te worden gehouden met dubbele loonkosten (het beschikbare vacaturegeld is reeds begroot). Mocht als gevolg van de niet ingevulde vacatures verzuim bij eigen personeel ontstaan door verhoogde werkdruk zal het verzuimpercentage stijgen. Het totale risico loopt op tot 500.000 euro. Omdat we sinds 2023 actief inzetten op het nieuwe concept Flexibele kern en uitgebreide arbeidscommunicatie schatten we de kans dat het risico optreedt op 50%.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
67
Verlofstuwmeer personeel Vanwege de fusie en de hoge werkdruk heeft een aantal medewerkers een stuwmeer aan bovenwettelijke verlofuren opgebouwd. Hiervoor hebben we, met uitzondering van het aandeel dat actief gespaard wordt, geen voorziening of reserve opgenomen. In totaal bedraagt het stuwmeer aan het einde van 2022 in geld een bedrag van 1.200.000 euro. Niet alle medewerkers zullen dit stuwmeer in 2022 opnemen, daarom schatten we de kans dat dit risico zich voordoet op 25%. Derving legesinkomsten door invoering Wet kwaliteitsborging bouw Op 1 januari 2024 treedt (gekoppeld aan de Omgevingswet) de Wet kwaliteitsborging bouw (Wkb) in werking. Deze Wkb heeft tot gevolg dat gemeenten (of uitvoeringsdiensten) voor omgevingsvergunningsaanvragen in gevolgklasse 1 de bouwtechnische toets niet meer uitvoeren, wat leidt tot minder verhaalbare legeskosten. Uit berekeningen (op basis van huidige hoeveelheid aanvragen) blijkt dat dit leidt tot een structurele derving van 250.000 tot 500.000 euro per jaar. Mogelijk wordt (een deel van) de derving van de leges door de Wkb door het Rijk gecompenseerd. Dat wordt een half jaar voor inwerkingtreding van de wet bekendgemaakt. De kans dat dit risico zich daadwerkelijk voordoet, waarderen we daarom op 50%.
Ontdekken van drugslabs en hennepkwekerijen Door toegenomen drugscriminaliteit en het opsporen van ondermijningsactiviteit in combinatie met de meldingsbereidheid via Meld Misdaad Anoniem (MMA) is de kans groter dat drugslabs en hennepkwekerijen ontdekt worden. Dit gaat gepaard met hogere handhavingskosten en mogelijke kosten van sanering die niet verhaald kunnen worden. We schatten het risico in omvang op een bedrag tussen 250.000 en 500.000 euro. Aangezien het aantal ontdekte drugslabs in het afgelopen jaar beperkt was, verlagen we de kans dat het risico zich voordoet naar 70%. Instandhoudingsbijdrage gemeente is te laag De in het verleden gemaakte afspraak over de bijdrage aan de Burcht van Haeften is bepaald op een te rooskleurige voorstelling van zaken, zonder onderbouwing. Daarom is de exploitatie van de Burcht van Haeften nader onderzocht. De uitkomsten van dit onderzoek worden vertaald naar nieuwe afspraken, waarbij nog de vraag is welke inbreng het bestuur van de Burcht kan doen en wat de gemeente kan bijdragen. Risico' s grondexploitatie Naast de risico’s in de tabel is voor de grondexploitatie berekend welke risicoreserve nodig is. Deze berekening is gemaakt op basis van een zogenoemde Monte Carlo simulatie, waarbij de risico's veelvuldig worden doorgerekend. Op de uitkomst van die berekening passen we geen weging meer toe.
In het meerjarenprogramma grondexploitatie (MPG) is hiervoor een bedrag berekend van in totaal 9.982.000 euro. Hiervan is een bedrag van 4.275.000 berekend voor de risico's van bedrijventerreinen, voornamelijk Hondsgemet noord. Voor 5.707.000 zijn er risico's bij de woningbouwprojecten. Dit risicobedrag betreft voornamelijk De Plantage en Molenblok. Ook hier zien we een forsere toename in bepaalde risico’s, zoals enorme kostenstijgingen mede veroorzaakt door de oorlog in Oekraïne, rentestijgingen door de Europese Centrale Bank en risico’s met betrekking tot de verkeerssituatie rondom de provinciale weg, met alle mogelijke vertragingen als gevolg. Er is een algemene reserve grondexploitatie, die de risico’s in de grondexploitatie grotendeels afdekt.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
68
Weerstandscapaciteit Beschikbare weerstandscapaciteit De beschikbare weerstandscapaciteit van de gemeente West Betuwe bestaat uit het geheel aan middelen dat de organisatie daadwerkelijk beschikbaar heeft om de risico's in financiële zin af te dekken.
Tabel : Beschikbare weerstandscapaciteit Weerstand
Startcapaciteit
Algemene reserve
€ 22.826.000
Algemene reserve grondexploitatie
€ 9.113.000
Totale weerstandscapaciteit
€ 31.939.000
Relatie tussen de benodigde en de beschikbare weerstandscapaciteit Om te bepalen of het weerstandsvermogen toereikend is, moet de relatie worden gelegd tussen enerzijds de financieel gekwantificeerde risico's en de daarbij gewenste weerstandscapaciteit en anderzijds de beschikbare weerstandscapaciteit. Deze relatie wordt in de figuur hieronder weergegeven.
De benodigde weerstandscapaciteit die uit de risicosimulatie voortvloeit, kan tegen de beschikbare weerstandscapaciteit worden afgezet. De uitkomst van die berekening vormt het weerstandsvermogen.
Ratio weerstandsvermogen =
Beschikbare weerstandscapaciteit Benodigde weerstandscapaciteit
=
31.939.000 22.040.968
= 1,45
De ratio van 1,45 valt volgens de norm in klasse B. Dit duidt op een ruim voldoende weerstandsvermogen om de risico's te kunnen afdekken.
De normtabel is in samenwerking met de Universiteit Twente ontwikkeld en biedt een waardering van de berekende ratio.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
69
Tabel : Weerstandsnorm Waarderingscijfer
Ratio
Betekenis
A
>2.0
uitstekend
B
1.4-2.0
ruim voldoende
C
1.0-1.4
voldoende
D
0.8-1.0
matig
E
0.6-0.8
onvoldoende
F
<0.6
ruim onvoldoende
Risicobeheersing Wij gaan in 2024 door met het tijdig identificeren van risico's en het inzetten van beheersingsmaatregelen. De in 2023 in gang gezette werkwijze om de geïdentificeerde risico's in teamverband te bespreken, zetten we voort. Er zijn vier vormen van beheersingsmaatregelen: vermijden, beheersen, overdragen of accepteren. Per risico zal bewust worden afgewogen welke beheersingsmaatregel het best passend is. We gaan vervolgens de maatregelen uitvoeren. De maatregelen zorgen ervoor dat het mogelijke effect van de risico’s verlaagd wordt. Van een bruto risico kom je tot een netto risico. Als het gaat om een financieel risico, dan blijft voor de bepaling van de benodigde weerstandscapaciteit alleen het netto risico over. In de planning & control documenten en projectrapportages rapporteren we over de financiële risico’s, alleen het netto risico telt hierbij mee in de inventarisatie van de benodigde weerstandscapaciteit.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
70
Kapitaalgoederen Algemeen Het beheer en onderhoud van de openbare ruimte is een van de kerntaken van onze gemeente. Een functionele en goed onderhouden infrastructuur draagt aan het welzijn en de veiligheid van de bevolking bij en is daarnaast van groot economisch belang. Zo’n infrastructuur draagt ertoe bij dat West Betuwe een aantrekkelijke gemeente is om te wonen, te recreëren, te werken en te investeren. Inzicht in en een visie op de openbare ruimte is onmisbaar voor het beheer ervan. Actuele gegevens over het areaal en de kwaliteit zijn de basis voor dat inzicht. De kaders voor de aanleg en het onderhoud van de openbare ruimte zijn voor West Betuwe in de zogenoemde Koepelnota openbare ruimte vastgelegd (in 2019 vastgesteld door de raad). Deze nota overkoepelt alle afzonderlijk beheerplannen en wordt eens in de vijf jaar geactualiseerd. Er staan niet alleen kwaliteitsuitgangspunten in, maar ook de kaders voor bijvoorbeeld duurzaamheid en bewonersparticipatie. Op basis van de Koepelnota worden beheerplannen opgesteld of geactualiseerd. inmiddels is een omvangrijke beleids-/beheerplannen geharmoniseerd en vastgesteld. Het water- en rioleringsbeleidsplan (WRP) en het Beleid- en beheerplan begraafplaatsen in 2019. In 2020 het beleids-/beheerplan voor de disciplines groen en wegen en in 2021 het beleids-/beheerplan watergangen en tevens het beheerplan gemeentelijke gebouwen.
En in 2023 het beleidsplan Licht en het beleidsplan Bomen. De overige beheerplannen (civiele kunstwerken in '24 en schoonhouden verhardingen nnb) zullen in de komende 1 à 2 jaar een harmonisatieslag ondergaan. Tot die tijd worden de uitvoeringsprogramma’s van de verschillende beheerdisciplines opgesteld, op basis van de huidige beheerplannen van de voormalige 3 gemeenten. Het actueel beleidskader, het areaal, het budget voor het lopende jaar (jaarschijf van te nemen maatregelen exclusief uren) en de maatregelen voor het lopende jaar zijn in het overzicht hieronder per beheerplan op hoofdlijnen weergegeven. Wat de maatregelen betreft zijn alleen de bijzondere of grotere maatregelen genoemd, tenzij die voornamelijk uit jaarlijks terugkerend cyclisch onderhoud bestaan.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
71
Infrastructuur en gebouwen Beheerplan Civiele kunstwerken
Openbare verlichting
Beleidskader Geldermalsen: Beleids- en beheerplan Kunstwerken 20112014, looptijd verlengd naar 2021 Lingewaal: Geen apart beleidsplan: onderdeel van wegbeheer Neerijnen: Geen beleidsplan aanwezig. West Betuwe: Nieuw beleidsplan vanaf 2024 West Betuwe Beleidsplan 'Licht in West Betuwe' 20232032' is vastgesteld.
Areaal 147 objecten
Onderhoudsniveau West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
Budget € 56.850
Maatregelen Uitvoeren onderhoudsmaatregelen aan de hand van uitgevoerde inspecties. En opstellen beheerplan, e.e.a. afhankelijk van personele capaciteit.
11.000 stuks
West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit).
€ 835.551
Uitvoering vervanging van lichtarmaturen voor ledverlichting Onderhoud Openbare Verlichting volgens onderhoudscontract 2021-2024. Er wordt in beeld gebracht waar wat staat. Aan de hand hiervan met vastgestelde beleidskader in beeld brengen welke masten wellicht verwijderd kunnen worden. Hiervoor wordt overleg gevoerd met betrokken partijen conform beleid.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
72
Schoonhouden verharding
Geldermalsen: Beleids- en beheerplan Schoonhouden van verhardingen 20162020. Lingewaal: Geen apart beleidsplan: wordt uitgevoerd binnen het groenbeleidsplan. Neerijnen: Geen apart beleidsplan, wordt uitgevoerd binnen het DVO-product Wegen waarvoor het ‘Beleid- en beheerplan onderhoud wegen, 2014 – 2018’ de norm is. West Betuwe: Beeldkwaliteit voor uitvoering is geharmoniseerd voor West Betuwe. Nieuw Beleids- en beheerplan moet nog opgesteld worden. Budget voor ledigen afvalbakken is ook op deze post onder gebracht.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
1.100.000 m2 781 st afvalbakken
West Betuwe: Beeldkwaliteit B (CROW beeldkwaliteit)
- Straatvegen € 251.000 - Onkruidbestrijding op verhardingen: € 318.900 - Bladruimen, bladkorven en ledigen afvalbakken: € 397.000.
Geïntegreerde uitvoering van vegen van wegen en onkruid vrijhouden van verharding. Incl. bladruimen/bladkorven en ledigen afvalbakken. Dit is voor geheel West Betuwe opgenomen in de Dienstverleningsovereenkomst Ibor bij Avri.
73
Wegen
Beheerplan Wegen 2021-2025.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
4.700.000 m2
Asfaltverhardingen op niveau Basis en elementenverhardingen voor wat betreft rijbanen en parkeren niveau Laag. Fiets- en voetpaden op niveau Basis.
5,2 miljoen euro voor planmatig onderhoud. Over de periode 20212025 voor € 15.200.000 vervangen van wegen en € 4.400.000 voor aanleg duurzame bermverharding
Iedere 2 jaar wordt een weginspectie uitgevoerd op basis waarvan het noodzakelijke groot onderhoud en vervanging van wegen wordt bepaald. Na een raakvlakkenanalyse met o.a. de disciplines Verkeer, Riolering, Water, Groen, wordt een maatregelenplan met te realiseren groot onderhoud en te vervangen wegen opgesteld. Voor de realisatie worden, met toepassing van de communicatie- en participatiewijzer, integrale ontwerpen gemaakt. Met aandacht voor verkeersveiligheid, klimaatrobuustheid, duurzaamheid en kwaliteit. Er dient in de komende periode een onderzoek/inspectie plaats te vinden naar de toestand van de bermen, tevens moet er een inventarisatie en inspectie uitgevoerd te worden voor de wegmarkeringen.
74
Gebouwen
Beheerplan Gebouwen 2021 t/m 2030
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
106 gebouwen
NEN 2767, conditiescore 4 (matige conditie)
€ 778.743
Conform de beheerplan wordt het onderhoud uitgevoerd aan de gebouwen. De grootste projecten zijn: • 3 peuterspeellocaties diverse herstel en vervangingswerkzaamheden € 119.089 • Lindelaan 2 Meteren sanitair en vloerafwerking vervangen € 43.061 • Steenweg 20 Waardenburg vloerafwerking vervangen € 33.053
75
Groen Beheerplan Begraafplaatsen
Beleidskader Beleids- en beheerplan begraafplaatsen West Betuwe 2019-2023. Beleids- en Beheerplan begraafplaatsen is verlengd t/m 2024. In 2024 wordt het beleids- en beheerplan geactualiseerd, inclusief de mogelijkheden voor de verhoging van de kostendekkendheid. vaststelling 2e kwartaal 2024, ingangsdatum 1 januari 2025.
Areaal 31 begraafplaatsen
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
Onderhoudsniveau CROWkwaliteitsbeeld A
Budget 834.458 euro voor beheer en onderhoud.
Maatregelen Dagelijks en meerjarenonderhoud van de begraafplaatsen (inclusief de natuurlijke begraafplaats in Ophemert): groen, bomen, paden, gebouwen, meubilair, voorzieningen en hekwerken. Uitvoeren van diverse verbetermaatregelen op het gebied van (groen)inrichting, paden en voorzieningen conform beheerplan. Uitvoeren van ongeveer 220 begrafenissen en enkele asbestemmingen per jaar.
76
Bomen
Groenbeleidsplan 20212025 en beheerplan bomen 2021-2025.
38.800 stuks
Richtlijnen van het Normen instituut bomen: cyclische snoei naar behoefte.
Voor het onderhoudsbudget bomen is een exploitatiebudget (aannemerskosten en avri) opgenomen van 464.000 euro (excl. interne uren) Voor de vervanging van populieren en essen is 73.500 euro begroot.
Cyclisch onderhoud van de bomen op basis van periodieke Boomveiligheids controle (BVC). Snoeien van bomen: - Bomen : 1 x per 3 jaar - Fruitbomen: 1x per 2 jaar - Knotbomen: 1x per 3 jaar - Vervanging vindt plaats bij meeliften in projecten. - Vervanging populieren en essen op basis van hoog risico, volgens meerjarenplanning. - Vormbomen in de kernen vervangen door duurzame soorten die minder onderhoud vragen.
596.200 m2 beplanting/hagen
Binnen bebouwde kom: CROWkwaliteitsbeeld B Buiten bebouwde kom: CROWkwaliteitsbeeld C
Voor het onderhoudsbudget groen is een budget van 927.000 euro voor aannemerskosten en Avri opgenomen (excl. interne uren). Voor de vervanging van bomen en beplanting is 395.200 euro begroot, waarbij zo veel mogelijk wordt aangesloten bij wegreconstructies.
Dagelijks, meerjarenonderhoud en vervanging van beplanting, hagen en gras.
In de perspectiefnota 2022 is vastgesteld het Beleids- en beheerplan bomen te herzien. De vaststelling vindt plaats in Q1 2024. Ingangsdatum van het beheerplan is 1 januari 2025.
Groen
Groenbeleidsplan 20212025 en beheerplan beplantingen 20212025, beheerplan grassen 2021-2025.
3.848.000 m2 grassen 946.000 m2 oevers/taluds watergangen
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
Voorbereiding en uitvoering van omvorming groen in het kader van de bezuinigingsslag en bijdrage aan biodiversiteit, klimaat en duurzaamheid.
77
Riolering en water Beheerplan Beheer en onderhoud van oppervlaktewateren en bijbehorende objecten.
Beleidskader Het Beleid beheerplan Watergangen 20222026: Waterbeheer programma van het waterschap Rivierenland; De Keur en de legger van het waterschap Rivierenland.
Water- en rioleringsprojecten (beheer, vervangingen en nieuwe aanleg)
WRP 2019-2023 (waterrioleringsplan)
Areaal Onderhoudsniveau 426 km watergangen; Beschermde oevers: 32 km beschermde Binnen de bebouwde oevers/ beschoeiingen; kom 518 km onbeschermde beeldkwaliteitsniveau oever; B en buiten de 5726 +1800 stuks bebouwde kom duikers. beeldkwaliteit C. Duurzaam in materiaalgebruik. Inhaalslag achterstallig onderhoud/ beeldkwaliteit D. Kunstwerken: Op basis van meldingen; Watergangen maaien en baggeren: Op basis van de Keur. 440 km watergangen Leidraad Riolering 476 km riolering
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
Budget € 1.003.269,-
Maatregelen Planmatig beheer en onderhoud van beschermde oevers, oevers, civiele kunstwerken (duikers, damwanden en keermuren), bio divers maaien watergangen en baggeren; Doorstroming duikers herstellen indien noodzakelijk tijdens baggerwerken; We baggeren overeenkomstig de schouwplanning van het waterschap. We voeren achterstallig onderhoud aan beschermde oevers uit. We monitoren ons areaal.
Totaal WRP Exploitatie 2024 € 2,7 miljoen Investeringen 2024 € 4,7 miljoen Loonkosten/overhead € 2,2 miljoen Kapitaalslasten (rente/afschrijving)€ 2, 3 miljoen.
Opgenomen in het WRP 2019-2023 incl. een uitloop van het beheerplan met 1 jaar t/m 2024 Aanleg duurzaam waterketensysteem, vervangingsprojecten rioleringen, realiseren gemeentelijke wateropgaven, uitvoering waterkwaliteitsmaatregelen, realiseren klimaat- en water robuuste maatregelen. Hier vallen onder andere onder: - Onderzoek en/of aanpak water- en rioleringssituatie van Korte Woerden Waardenburg, Oud Asperen fase 1 en 2,
78
Gemalen
WRP 2019-2023
1200 stuks
Leidraad Riolering
IBA's
WRP2019-2023
516 stuks
Leidraad Riolering
Bergbezinkbassins
WRP 2019-2023
15 stuks
Leidraad Riolering
Overstorten
WRP 2019-2023
167 stuks
Leidraad Riolering
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
Bulkstraat Tricht, Nieuwe Steeg Herwijnen, Langerakstraat e.o. Asperen, Rooimond Buurmalsen - Overdracht stedelijk water vm Neerijnen - Waterbergingen Geldermalsen, Beesd en Tricht - Doorrekenen van water- en rioolsystemen in diverse kernen met maatregelen tot gevolg - Inmeten van al onze putten vrij verval riolering, gemalen, overstorten en bergbezinkbassins. Opgenomen in het WRP 2019-2023 Jaarlijks beheer en onderhoud. Renoveren gemalen oud Lingewaal. Opgenomen in het WRP 2019-2023 Jaarlijks beheer en onderhoud. In 3 fases 2023 t/m 2025 modificeren / vervangen van 516 IBA's. Opgenomen in het WRP 2019-2023 Beheermaatregelen Opgenomen in het WRP 2019-2023 Beheermaatregelen. De overstorten worden voorzien van een meet en monitoringssysteem.