RV2023-097-bijlage-programmabegroting-2024.pdf
Tekst van het document
Programmabegroting 2024
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
1
Inhoudsopgave Programmabegroting 2024 Kerngericht op Koers ............................................................................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................................................................................................... 6 Financiële hoofdlijnen.............................................................................................................................................................................................................. 8 Programma's ......................................................................................................................................................................................................................... 16 Besturen ................................................................................................................................................................................................................................
16 Wonen ................................................................................................................................................................................................................................... 20 Werken .................................................................................................................................................................................................................................. 26 Leven ..................................................................................................................................................................................................................................... 30 Omzien .................................................................................................................................................................................................................................. 36 Algemene dekkingsmiddelen .................................................................................................................................................................................................
42 Overhead ............................................................................................................................................................................................................................... 43 Vennootschapsbelasting ....................................................................................................................................................................................................... 44 Onvoorzien ............................................................................................................................................................................................................................ 45 Paragrafen............................................................................................................................................................................................................................. 46 Lokale heffingen .................................................................................................................................................................................................................... 47 Weerstandsvermogen en risicobeheersing ............................................................................................................................................................................
62 Kapitaalgoederen .................................................................................................................................................................................................................. 71 Financiering ........................................................................................................................................................................................................................... 80 Bedrijfsvoering ...................................................................................................................................................................................................................... 90 Verbonden partijen .............................................................................................................................................................................................................. 104 Grondbeleid ......................................................................................................................................................................................................................... 140 Wet Open Overheid ..............................................................................................................................................................................................................
143 Taakstellingen en relevante stelposten ............................................................................................................................................................................... 146 Kerngericht begroten ........................................................................................................................................................................................................... 150 Financiën ............................................................................................................................................................................................................................. 177 Incidentele baten en lasten .................................................................................................................................................................................................. 180 Structurele mutaties reserves .............................................................................................................................................................................................. 192 Baten en lasten op programmaniveau ..................................................................................................................................................................................
199 Baten en lasten op programma niveau oude programma-indeling ....................................................................................................................................... 200 Overhead ............................................................................................................................................................................................................................. 202 Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
2
Onvoorzien .......................................................................................................................................................................................................................... 204 Vennootschapsbelasting ..................................................................................................................................................................................................... 205 Taakveld totaal .................................................................................................................................................................................................................... 206 Taakveld per programma ..................................................................................................................................................................................................... 210 Geprognosticeerde balans ................................................................................................................................................................................................... 219 EMU-saldo ...........................................................................................................................................................................................................................
221 Mutaties reserves per programma ....................................................................................................................................................................................... 222 Bijlage 1 .............................................................................................................................................................................................................................. 226 Indicatoren .......................................................................................................................................................................................................................... 226 Bijlage 2 .............................................................................................................................................................................................................................. 230 Beleidskaders ...................................................................................................................................................................................................................... 230
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
3
Kerngericht op Koers Het college presenteert aan u de tweede begroting van deze bestuursperiode. Het is een sluitende begroting voor de komende twee jaren. De jaren 2024 en 2025 zien er goed uit. Daarna wordt het minder, vanwege een lagere rijksbijdrage. Dat vormt echter geen aanleiding tot ingrijpen. We volgen hierbij het VNGadvies om de lasten voor 2026 en 2027 realistisch in beeld te brengen, met de verwachting dat daaruit tekorten blijken. Verderop in de begroting gaan we hier verder op in. De begroting gaat niet alleen over de financiële positie van de gemeente. Net zo belangrijk is het tenslotte, wat er met de beschikbare middelen wordt gedaan. Dit college is trots op het voorzieningenniveau in onze gemeente. Prachtige projecten zijn in voorbereiding, in uitvoering of al volop in gebruik als het gaat om de scholen in onze gemeenten. Op allerlei plekken in de gemeente wordt gewerkt aan uitvoering van de kernagenda’s. En zelf hebben we ook twee grote, spannende projecten lopen; een passend nieuw gemeentehuis in Geldermalsen en de nieuwe gemeentewerf in Rumpt. Zo hopen we ook in de toekomst, onze inwoners, maatschappelijke organisaties en ondernemers van dienst te zijn. We willen een gemeente zijn waar het goed wonen is. Wonen gaat niet alleen maar over stenen, maar over samenhang, over het bouwen van gemeenschappen in een straat, wijk of dorp.
Dit college knokt voor meer woningen in iedere kern, zodat onze kinderen (wanneer ze dat willen), in onze prachtige gemeente kunnen blijven wonen. Dat maken we concreet in kansenkaarten voor Heukelum, Tricht en Spijk. En met woningbouw in Herwijnen, Beesd, Ophemert, Heukelum en de flexwoningen in Tricht en Opijnen. We bieden inwoners ook ruimte voor nieuwe woonvormen zoals pré-mantelzorgwoningen, tiny houses en microwoningen. Ieder jaar zijn we nog in staat om een sluitende begroting te presenteren, ook voor 2024 en 2025. Maatschappelijke ontwikkelingen vragen de komende jaren investeringen van gemeenten in de samenleving, maar zonder extra bijdrage van het rijk zullen er keuzes gemaakt moeten worden. Dat betekent niet dat we meteen hoeven te snijden in onze begroting. Wel betekent het, dat we mogelijkheden in kaart brengen en analyseren om onze begroting om te buigen. Zo anticiperen we vroegtijdig op toekomstige (financiële) ontwikkelingen. Het is lastig om nu al conclusies over 2026 en verder te trekken, en dat moeten we ook niet te vroeg willen doen. Dit college doet haar huiswerk, zonder maatregelen té vroeg te willen effectueren. Wanneer het zover is, brengen we raad in positie.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
4
Het jaar 2024 is voor ons het pilotjaar voor de paragraaf Kerngericht begroten. In de komende jaren zullen we deze paragraaf door ontwikkelen. Zo willen we de budgetten steeds meer koppelen aan activiteiten en projecten in de kernen. Hiervoor doen we komend jaar onderzoek naar het meer kerngericht inrichten van de plannen voor het beheer van de openbare ruimte. Het doel is om dit uiteindelijk te verbreden naar alle begrotingsonderdelen, voor zover dit op kernniveau te herleiden en in te richten is. Dit is een complexe opgave, omdat het maatwerk voor elke kern en zijn buitengebied vraagt. Hierbij onderzoeken we ook de samenhang tussen budgetten en de demografische gegevens van de kernen en gaan we trends in beeld brengen. Dit is de eerste keer dat we de begroting presenteren met de nieuwe programma-indeling, een bijzondere samenwerking tussen de ambtelijke organisatie en de gemeenteraad. De samenwerking omtrent de programma-indeling smaakte naar meer, en dit college is benieuwd naar de input van de raad ten aanzien van deze begroting. Samen kunnen we tenslotte meer dan alleen. West Betuwe, oktober 2023 College van burgemeester en wethouders.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
5
Leeswijzer Dit is de begroting 2024 van de gemeente West Betuwe. Volgens de Gemeentewet moet iedere gemeente jaarlijks een begroting en een jaarrekening opstellen. Het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) bevat de regelgeving daarvoor. De begroting kent in grote lijnen dezelfde opzet als de begroting 2023, echter wel met een nieuwe programma-indeling. In deze leeswijzer worden alle onderdelen van de begroting behandeld. De begroting begint met de inleiding, leeswijzer en de financiële hoofdlijnen. De begroting bestaat uit de programma's, de paragrafen en de financiële begroting. Programma's Deze begroting bestaat uit 5 programma’s. Deze programma’s zijn onderverdeeld in taakvelden. Bij het benoemen van de taakvelden hebben we ons in beginsel gebaseerd op het BBV. Hiermee vergroten we de transparantie en is het eenvoudiger om gemeenten onderling te vergelijken. De taakvelden worden ook gebruikt om informatie te verstrekken aan andere partijen zoals het Rijk, toezichthouders en CBS. De begroting kent de volgende programma's: Programma 1 Besturen Programma 2 Wonen Programma 3 Werken Programma 4 Leven Programma 5 Omzien Alle programma’s bestaan uit een inleiding waarin we beknopt weergeven wat de ambitie van West Betuwe is.
Bij de beleidsprogramma's wordt vervolgens beschreven welke belangrijkste doelen er in 2024 zijn voor het betreffende programma en wat we willen bereiken en een toelichting op activiteiten en prestaties die bij onze doelen horen, oftewel wat we daarvoor gaan doen. Verder presenteren we bij elke programma de lasten en baten van het programma. De gemeenteraad stelt de begroting en de toelichting vast op het niveau van de programmaonderdelen voor het jaar 2024. De bij deze begroting gepresenteerde meerjarenramingen voor de overige jaren (dus voor 2025 en de jaren daarna) maken (wettelijk) geen deel uit van de voorliggende autorisatie. De cijfers 2022 in de tabellen zijn de cijfers vanuit de jaarrekening 2022. De cijfers 2023 zijn de cijfers naar de stand van de eerste bestuursrapportage 2023.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
6
Paragrafen De paragrafen geven inzicht in de financiële positie van de gemeente, de beheersmatige aspecten en de risico's. Het BBV schrijft de volgende paragrafen voor: 1. Lokale heffingen 2. Weerstandsvermogen en risicobeheersing 3. Onderhoud kapitaalgoederen 4. Financiering 5. Bedrijfsvoering 6. Verbonden partijen 7. Grondbeleid 8. Wet Open Overheid Daarnaast hebben we nog twee extra paragrafen: 9. Taakstellingen en relevante stelposten 10. Kerngericht begroten Financiële begroting In het laatste deel van de begroting staat informatie over onder andere financiële specificaties (baten en lasten per taakveld), de geprognosticeerde balans, EMU-saldo, mutaties reserves en een overzicht van de incidentele baten en lasten.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
7
Financiële hoofdlijnen De begroting 2024 is de tweede begroting van het huidige college van B&W van West Betuwe. Een begroting met een nieuwe programma-indeling en met een nieuwe paragraaf kerngericht begroten. In deze begroting presenteren we de uitgaven en inkomsten voor het volgende jaar, maar ook voor de drie daarop volgende jaren. In deze begroting zijn de effecten van de perspectiefnota 2024 opgenomen. In 2024 geven wij naar verwachting ongeveer 173 miljoen euro uit om de ambities voor West Betuwe te realiseren. Tegenover deze uitgaven staan ongeveer 173 miljoen euro aan inkomsten, waardoor de begroting 2024 nagenoeg in evenwicht is. Het financiële beeld In de begroting staat wat we volgend jaar willen bereiken, wat we daar voor gaan doen en wat dit ons gaat kosten. Deze begroting gaat vooral over 2024. Wanneer de gemeenteraad de begroting vaststelt, wordt daarmee formele goedkeuring gegeven tot het doen van uitgaven in het jaar 2024. De begroting bevat naast informatie over het jaar 2024 ook informatie over de jaren 2025 tot en met 2027. De informatie over de jaren 2025 tot en met 2027 noemen we de ‘meerjarenbegroting’. De meerjarenbegroting gaat ter kennisname naar de gemeenteraad en geeft context voor de gemeenteraad bij de vaststelling van de Begroting 2024.
Wel is het bij de meerjarenbegroting van belang dat we meerjarig een reëel en structureel evenwicht presenteren, zoals volgt uit de voorschriften van het BBV. VNG Resolutie 'Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief" Op de Algemene Ledenvergadering van de VNG van 14 juni jl. is de resolutie ‘Naar een rechtvaardig, duurzaam en solide meerjarig financieel perspectief’ met grote meerderheid aangenomen. Naar aanleiding van deze resolutie heeft de VNG een begrotingsadvies uitgewerkt. Het begrotingsadvies bestaat uit twee onderdelen: • Presenteer voor 2024 en 2025 van de meerjarenraming 2025-2027 een sluitende begroting; • Breng de lasten in de meerjarenramingen voor 2026 en 2027 in beeld, in de vorm van een realistische begroting. Baseer deze op het huidige takenpakket, de noodzakelijke investeringen, de inflatie, de stijgende rente, de ambities uit uw coalitieakkoord en geschatte mee- en tegenvallers. Naar verwachting zullen de meerjarenramingen 2026 en 2027 dan duidelijk tekorten aangeven. Op grond van artikel 189 van de Gemeentewet ziet de gemeenteraad erop toe dat de gemeentebegroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan de gemeenteraad afwijken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht.
Met het presenteren van een tekort in de laatste twee jaren, maar een sluitende begroting voor 2024, kunnen de toezichthouders naar onze overtuiging dan ook nog steeds tot een positief oordeel komen. Wij volgen het advies van de VNG. We presenteren voor de jaren 2024 en 2025 een sluitend perspectief maar een begrotingstekort voor de jaren 2026 en 2027.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
8
Van Perspectiefnota 2024 naar Begroting 2024 Onderstaand financieel perspectief is het resultaat van de Perspectiefnota 2024. Bedragen x 1.000 euro
2024
2025
2026
2027
39
341
133
210
Nieuw beleid 2024: Structureel
-66
-116
-116
-116
Nieuw beleid 2024: Incidenteel
-911
-303
-30
-30
Dekkingsmaatregelen incidenteel (vanuit Algemene Reserve)
911
303
30
30
Financieel vertrekpunt Begroting 2024 na Perspectiefnota 2024
-28
225
16
94
Financieel vertrekpunt Begroting 2024 bij Perspectiefnota 2024 Mutaties Perspectiefnota 2024
Toelichting mutaties Perspectiefnota 2024 In de Begroting 2024 is het volgende nieuw beleid vanuit de Perspectiefnota 2024 opgenomen: Nieuw beleid structureel Bedragen x 1.000 euro
Omschrijving Nieuw beleid structureel Beheerplan Watergangen
2024
2025
2026
2027
26
26
26
26
Versterking schoolmaatschappelijk werk
40
90
90
90
Totaal
66
116
116
116
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
9
Nieuw beleid incidenteel Bedragen x 1.000 euro
Omschrijving Nieuw beleid incidenteel 2024
2025
2026
2027
HUB Rivierenland
20
25
30
30
Landelijke en (boven) regionale beleidsontwikkelingen
129
129
Aanpak Ondermijning 2024-2025
122
22
Beheerplan Watergangen
258
Ondersteuning Muziekonderwijs
30
Verenfonds
225
Uitvoering wettelijke taken op het gebied van Verkeer
127
127
Totaal
911
303
30
30
Autonome ontwikkelingen Na de Perspectiefnota 2024 hebben zich een aantal autonome ontwikkelingen voorgedaan die we verwerkten in de begroting 2024. Bedragen x 1.000 euro
2024
2025
2026
2027
-28
225
16
94
1. Griffie formatieuitbreiding
-41
-41
-41
-41
2. Vervallen rentetoevoeging voorziening Hondsgemet Noord
66
67
68
70
3. Actualisatie Meicirculaire 2023 (t.o.v. de PPN 2024)
355
366
133
-394
4. Jeugdgelden actualisatie hervormingsagenda
-10
-20
-248
-28
Saldo Begroting 2024 (na autonome ontwikkelingen)
342
597
-71
-300
Financieel vertrekpunt Begroting 2024 na Perspectiefnota 2024 Autonome ontwikkelingen (verwerkt in de begroting 2024)
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
10
Toelichting mutaties autonome ontwikkelingen 1. Griffie-formatieuitbreiding De werkgeverscommissie heeft per 1 september 2022 besloten tot een uitbreiding van de formatie van de Griffie. Deze was echter nog niet structureel in de meerjarenbegroting verwerkt. 2. Vervallen rentetoevoeging voorziening Hondsgemet Noord In de concept versie van de jaarrekening 2022 was een verliesvoorziening getroffen voor de grondexploitatie Hondsgemet-Noord. In de definitieve versie was deze voorziening niet meer nodig en daarmee ook de jaarlijkse rentetoevoeging van 2 procent niet meer. 3. Actualisatie Meicirculaire 2023 (ten opzichte van de perspectiefnota 2024) In de eerste bestuursrapportage 2023 en daarmee ook de perspectiefnota 2024 verwerkten we de structurele effecten van de meicirculaire 2023. Na vaststelling door de raad van beide documenten zijn er nog aanpassingen gedaan met financiële consequenties. Deze actualisatie is verwerkt in de meerjarenbegroting. 4. Jeugdgelden actualisatie hervormingsagenda In de eerste bestuursrapportage 2023 en daarmee ook de perspectiefnota 2024 verwerkten we de (indicatieve) structurele effecten van de hervormingsagenda jeugd. Na vaststelling door de raad van beide documenten zijn er nog aanpassingen gedaan met financiële consequenties. Deze actualisatie is verwerkt in de meerjarenbegroting.
De nadelen in 2026 en 2027 worden voor respectievelijk 168.000 euro en 28.000 euro veroorzaakt door een hogere inhouding door het rijk voor de uitvoeringskosten van het ministerie van VWS voor de hervormingsagenda. Het restant komt door een lager (verwacht) besparingspotentiaal. Taakstellingen in de begroting In de begroting zijn, door de raad vastgestelde taakstellingen, opgenomen. Hieronder is een overzicht opgenomen van deze taakstellingen. Voor het realiseren van deze taakstellingen zijn plannen gemaakt. Echter bestaat het risico dat niet alle taakstellingen in zijn geheel gerealiseerd worden. Indien hier sprake van is, wordt dit tijdelijk opgevangen in het weerstandsvermogen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
11
Bedragen x 1.000 euro 2024
2025
2026
2027
Besparing omvang aantal collegeleden (Perspectiefnota 2023)
0
0
68
68
Besparing bijdrage Veiligheidsregio Gelderland-Zuid (Perspectiefnota 2023)
0
0
422
422
Verkoop Vastgoed (Perspectiefnota 2023)
500
500
500
0
Actievere inzet aanboren subsidies (West Betuwe financieel in evenwicht (WBFIE))
65
0
0
0
Incidentele dekkingsmaatregel subsidioloog (Perspectiefnota 2023)
300
300
250
0
Besparing lasten a.g.v. project Nu niet zwanger (begroting GGD 2024)
21
14
14
14
Herinvoering eigen bijdrage Wmo (coalitieakkoord Rutte IV)
0
-40
431
428
Besparingen Jeugdzorg (Commissie van Wijzen)
790
760
1.960
2.070
Risico taakstelling Bouwen aan Sociale Kracht
1.000
1.000
1.000
1.000
Totaal
2.676
2.534
4.645
4.002
Taakstellingen in Begroting 2024
Voor een uitgebreide toelichting van de taakstellingen wordt verwezen naar de paragraaf Taakstellingen en belangrijke stelposten. Grote opgaven met verwachte financiële impact Ook zien we op lokale en (inter)nationale schaal grote maatschappelijke opgaven waarvoor in deze perspectiefnota nog geen (extra) financiering wordt gevraagd, maar die wel te verwachten valt. Het gaat bijvoorbeeld om vraagstukken als het bestrijden van het woningtekort onder zeer ingewikkelde marktomstandigheden. Maar ook de transitie van het landelijk gebied als gevolg van (inter)nationaal beleid én inspelend op de klimaatvraagstukken en toenemende verantwoordelijkheid om passend te voorzien in huisvesting en ondersteuning voor zorgbehoevende inwoners, spoedzoekers en nieuwkomers. De verwachting is dat hier extra financiële inspanningen van de gemeente voor nodig zijn bovenop wat nu al gedaan wordt. Besluitvorming hierover wordt in 2024 apart aan de raad voorgelegd. Het is met de komende verkiezingen niet duidelijk of en, zo ja, hoeveel de nieuwe regering voor het realiseren van deze grote opgaven extra middelen aan de gemeente gaat toekennen. Denk bijvoorbeeld aan het investeren in de ambtelijke organisatie of het doen van strategische aankopen. De inzet van gemeente en VNG is dat het Rijk financieel gaat bijdragen
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
12
De begroting structureel en reëel in evenwicht In de Gemeentewet is opgenomen dat onze begroting structureel en reëel in evenwicht moet zijn. In artikel 189 (tweede lid) is opgenomen dat: “De raad ziet erop toe dat de begroting structureel en reëel in evenwicht is. Hiervan kan hij afwijken indien aannemelijk is dat het structureel en reëel evenwicht in de begroting in de eerstvolgende jaren tot stand zal worden gebracht.” Structureel evenwicht Onze begroting is structureel in evenwicht wanneer we de structurele lasten dekken door structurele baten. Er is sprake van een structureel tekort wanneer de structurele baten niet toereikend zijn om de structurele lasten te dekken, dus wanneer structurele lasten worden gedekt met incidentele baten. In het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV) is deze bepaling verder uitgewerkt. Zo is in het BBV opgenomen op welke wijze gemeenten (en provincies) het structurele saldo moeten berekenen, en is opgenomen op welke wijze het structurele saldo moet worden toegelicht in de begroting en in het jaarverslag. In het algemeen geldt dat een gemeente structurele taken uitvoert en daarvoor structurele baten en lasten raamt in de begroting. Structurele lasten en baten zijn dus de regel. Incidentele lasten en baten, bijvoorbeeld voor eenmalige zaken of (meerjarige) projecten of subsidies met een tijdelijk karakter, zijn de uitzondering.
Het BBV bepaalt dat de uitzonderingen (dus de incidentele baten en lasten) in beeld worden gebracht en worden toegelicht. Het BBV schrijft voor dat voor alle jaren van onze meerjarenbegroting een structureel saldo moet worden berekend. In deze begroting dus voor de jaren 2024 tot en met 2027. Het begrip ‘structureel evenwicht’ moet hierbij voor het jaar 2024 altijd in samenhang worden bezien met de meerjarige ontwikkeling, zoals ook wordt aangegeven in de Gemeentewet. Een structureel tekort in 2024 is in wezen niet erg, zolang het structurele evenwicht (of overschot) aan het eind van de meerjarentermijn wordt bereikt. Het structurele saldo wordt hier uitgedrukt in euro’s. Het structurele saldo kan echter ook uitgedrukt worden als percentage van de batenkant van de begroting (de batenkant exclusief reserves), dan wordt het de ‘structurele exploitatieruimte’ genoemd. De structurele exploitatieruimte is een verplicht kengetal vanuit het BBV, en is opgenomen in de paragraaf over het Weerstandsvermogen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
13
In onderstaande tabel is de opbouw van het structurele saldo inzichtelijk gemaakt. Bedragen x 1.000 euro 2024
2025
2026
2027
Saldo baten en lasten
-1.259
2.287
-1.986
-1.854
Toevoegingen en onttrekkingen aan reserves
1.601
-1.690
1.915
1.554
342
597
-71
-300
Waarvan incidentele baten en lasten (saldo)
-2.454
-3.265
1.614
768
Structureel begrotingssaldo
2.796
3.862
-1.685
-1.068
Begrotingssaldo na bestemming
Uit de tabel blijkt dat onze begroting structureel niet sluitend is voor 2026 en 2027. Dit betekent dat de structurele lasten niet worden opgevangen door structurele baten. De incidentele baten en lasten worden in een afzonderlijke bijlage toegelicht. Reëel evenwicht Voor het bepalen van het reëel evenwicht is het verder van belang om inzicht te hebben in de volgende onderwerpen: Wijze raming van algemene uitkering uit het gemeentefonds De financiële effecten van de meicirculaire 2023 zijn in de begroting verwerkt. Hierbij is rekening gehouden met de accresontwikkelingen zoals door de beheerders van het gemeentefonds aangegeven. In onze ramingen is structureel rekening gehouden met een bedrag van 560.000 euro voor de onderschrijding van het BCF-plafond indien de gemeenten en provincies minder declareren bij het BTW-compensatiefonds dan geraamd. Dit is 75 procent van het door de provincie toegestane bedrag. Daarnaast is rekening gehouden met de extra gelden voor de jeugdzorg na 2025 die structureel (nog) niet door het rijk zijn toegekend, maar al wel structureel zijn gereserveerd op de rijksbegroting. Voor 2026 en 2027 houden we rekening met een bedrag van respectievelijk 579.000 euro en 430.000 euro.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
14
Overzicht baten en lasten jaarschijf 2024 (inclusief reservemutaties) uitgesplitst naar programma Bedragen x 1.000 euro Programma
Baten
Lasten
Saldo
1. Besturen
1.502
12.407
-10.905
2. Wonen
37.532
41.495
-3.964
3. Werken
10.291
16.566
-6.275
4. Leven
13.844
44.785
-30.942
5. Omzien
158
33.322
-33.163
108.634
4.673
103.961
1.318
19.588
-18.270
Vennootschapsbelasting
0
0
0
Onvoorzien
0
100
-100
173.279
172.937
342
Algemene dekkingsmiddelen Overhead
Totaal
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
15
Programma's Besturen De ambitie van West Betuwe De gemeente is er voor de inwoners en niet andersom. En daar zijn we op aanspreekbaar. Dat betekent dat onze dienstverlening dichtbij en op maat is. We zetten in op verdere verbetering van onze processen (‘Lean’) en zetten de inwoner hierin centraal. West Betuwe wil graag samen met de samenleving haar ambities waarmaken. Dat vraagt om een betrokken manier van besturen, in verbinding met de samenleving. Raad, college en organisatie zijn zichtbaar en benaderbaar voor en in de kernen. Onze gemeente kenmerkt zich door 26 kernen met een eigen identiteit en karakter. Deze moeten behouden blijven. Daarnaast moet West Betuwe de komende jaren veilig blijven, zijn en voelen. We hebben een proactieve veiligheidsaanpak, waarbij we vooruit kijken en ontwikkelingen monitoren. Dit doen we samen met onze partners (politie, brandweer etc.), maar uiteraard ook met onze inwoners. Veiligheid raakt namelijk direct aan de leefbaarheid. In buurten waar bewoners zich thuis voelen en contact met elkaar hebben, is de veiligheid groter. Daarnaast sluiten we onze ogen niet voor ondermijning en cybercriminaliteit. Dat begint bij bewustwording door communicatie, ook voor persoonlijke veiligheid, zoals gebruik van AED’s en buurtpreventie.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
16
Wat willen we bereiken ? 4-jaar doel
Jaardoel 2024
Resultaat/KPI
Wat gaan we ervoor doen? (activiteiten) Implementeren klantfeedback binnen de
1.1 Zichtbare verbetering op toegankelijkheid, effectiviteit en efficiency
1.1.1 Een 0-meting op geregistreerde klantfeedback.
organisatie. De rol van meedenkfunctionaris wordt geformaliseerd. De feedback gebruiken we voor de doorontwikkeling van onze dienstverlening.
in het contact met inwoners. 1.1.2 Efficiente en klantgerichte
LEAN procesverbetering op een aantal
processen.
geselecteerde processen.
1.2.1 Inzicht in inwonerstevredenheid na Uitvoeren van klanttevredenheidsmetingen op een contact of doorlopen 1.2 Verbeteren op basis van
We hebben in beeld gebracht wat inwoners en
1. Onze dienstverlening verbetert door klantervaringen. het dichtbij en op maat aanbieden van
aantal geselecteerde processen en formulieren.
dienstverleningsproces.
1.2.2 We sturen op servicebeloften.
keuzemogelijkheden voor inwoners
ondernemers minimaal in onze dienstverlening mogen verwachten en sturen hier binnen de organisatie op.
1.3.1 Verbetering van ICT voorzieningen Inzet op digitaliseringsprojecten samen met BWB. voor het contact met inwoners en 1.3 Inzet op digitalisering van de dienstverlening.
ondernemers. 1.3.2 Vergroten van het gebruikersgemak van de website.
1.4 We zetten met onze gemeenschappelijke regelingen in op dichtbij en op maat.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
Optimaliseren website gemeente op het gebied van gebruiksvriendelijkheid, digitale toegankelijkheid en meer selfservice. We gaan in gesprek met de gemeenschappelijke
1.4.1 Meer zicht op de kwaliteit van
regelingen om de kwaliteit van dienstverlening in
dienstverlening van de GR.
beeld te brengen en verbeterafspraken te maken.
17
We brengen de lokale data in beeld voor de
2.1 We gaan het uitvoeringsprogramma 'Aanpak Ondermijning 2024-2025' uitvoeren. 2. Een veilige woon- en leefomgeving
bezoekers in de gemeente West Betuwe
strategiebepaling. We koppelen en verrijken
datagerichte integrale controles
interne en externe informatie en openbare
gehouden.
bronnen, zoals social media voor de integrale controles.
2.1.2 De meldingsbereidheid neemt toe.
voor inwoners, ondernemers, maatschappelijke instellingen en
2.1.1 Er worden minimaal drie
2.2 We willen de persoons- en kerngerichte aanpak op het gebied van zorg en veiligheid bij complexe casuïstiek optimaliseren.
2.2.1 Een goede regie en efficiënte afhandeling.
2.3 We leveren een Algemeen plaatselijke
2.3.1 Een handhaafbare Apv op het
verordening (Apv) op die voldoet aan de
gebied van openbare orde en
nieuwe Omgevingswet.
veiligheid.
3.1 We besteden aandacht aan het vijfjarig 3.1.1 Organisatie van een aantal bestaan van de gemeente West Betuwe. 3.2 We spelen een actieve rol in regionale 3. We werken aan een toekomstbestendige en wendbare gemeente
verbanden, richting provincie en het rijk en we benutten onze netwerkorganisaties.
activiteiten. 3.2.1 Deelname aan regionale verbanden, provinciale tafels en P10.
We organiseren voorlichtingsactiviteiten voor ondernemers en de ambtelijke organisatie. De pilot ketenregie zorg en veiligheid evalueren en borgen in de organisatie.
De APV wordt Omgevingswet proof. We zoeken een goede balans tussen werken volgens ruimere kaders omgevingswet en de handhaving, regeldruk en administratieve lasten. We organiseren een aantal activiteiten om het vijfjarig bestaan te vieren. We zijn actief in een aantal dagelijkse besturen en participeren in regionale programma's en in de P10. We volgen de landelijke en regionale
3.3 We werken aan de strategische maatschappelijke opgaven samen met onze maatschappelijke partners en inwoners, zowel lokaal, regionaal als landelijk.
ontwikkelingen en weten waarop we moeten 3.3.1 Monitoringsgevens programma's.
inspelen. We borgen de manier van werken in de organisatie (doorontwikkeling flexibele kern) en werken mee in een aantal bovenlokale programma's.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
18
Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-11.849
-12.189
-12.273
-12.058
-11.643
-11.622
Baten
962
953
1.228
1.292
1.418
1.437
-10.887
-11.236
-11.045
-10.766
-10.225
-10.185
Toevoegingen aan reserves
-1.798
-133
-134
-134
-134
-134
Onttrekkingen van reserves
1.049
708
273
223
191
228
-11.637
-10.661
-10.905
-10.677
-10.168
-10.091
0
-122
-22
0
0
Specificatie nieuw beleid
2024
2025
2026
2027
Aanpak Ondermijning 2024-2025
-122
-22
Totaal
-122
-22
-
-
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
19
Wonen De ambitie van West Betuwe De gemeente West Betuwe zet in op toekomstbestendige en leefbare kernen. Dit betekent goed wonen en leven voor alle inwoners. Of iemand nu bijvoorbeeld starter, doorstromer of zorgbehoevend is. Elke levensfase kent zijn eigen woonbehoefte. We zorgen voor een passend woningaanbod voor alle woningzoekenden, bereikbare (gebundelde) voorzieningen en een ontmoetingsplek in iedere kern. We richten ons op het versneld bouwen van voldoende woningen en staan, in de geest van de Omgevingswet, open voor nieuwe vormen van huisvesting. Al dan niet door dit tijdelijk mogelijk te maken. Hierbij hebben we oog een aangename woonomgeving. Met oog voor milieuzorg, toegankelijke en betaalbare energievoorziening, klimaatadaptatie, goed toegankelijke openbare ruimte en een fijnmazige bereikbaarheid van de kernen. We vinden het belangrijk dat alle inwoners wonen in een schone, groene, gezonde en veilige leefomgeving, die de samenredzaamheid en onderlinge verbondenheid ondersteunt. Iedereen moet mee kunnen doen in de maatschappij en daarom zetten we in op voor iedereen toegankelijke openbare ruimte en infrastructuur.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
20
Wat willen we bereiken ? 4-jaar doel
Jaardoel 2024
Resultaat/KPI
Wat gaan we ervoor doen? (activiteiten)
1.1 We werken aan de duurzame (lokale)
1.1.1 West Betuwe beschikt over een
Met behulp van beschikare gegevens zoals de
opwek van energie (lokaal) en verminderen gegevenstool om een integrale vertaal-
buurtanalyse tool, GIS en landelijke data
van energieverbruik
slag te maken van Nationale, regionale
rapporteren we op eenvoudige manier cyclisch
en lokale Energietransitiedoelen naar
wat de stand van zaken is van de Energietransitie-
voortgangsanlalyses
doelen.
1.1.2 85% van de kantoorgebouwen
Samen met ODR stimuleren we kantooreigenaren
1 We werken aan wettelijke
heeft in West Betuwe minimaal een
hun bedrijfspand energiezuiniger in te richten.
milieutaken en verduurzaming om: in
energielabel C
We gebruiken data van het CBS.
2030 55% minder CO2 uitstoot te hebben, om kwetsbare locaties tijdens weersextremen te herkennen/beschermen en een circulaire economie in 2050 te zijn.
1.2 We werken aan voldoende kennis om
1.2.1 Integratie van de klimaatmaatlat in Het bestaande beleid van toetsen we integraal
samen met inwoners en bedrijven
ruimtelijke ontwikkelingen en
aan de regels en voorwaarden uit de klimaat-
kwetsbare locaties tijdens weersextremen
procedures is afgerond
maatlat zodat bekend is wat de impact is en
(droogte, hitte, overstromingen en wateroverlast) te beschermen.
welke beleidswijzigingen nodig zijn. 1.2.2 Een biodiversiteitsplan t.b.v.
Met de Klimaat maatlat als basis worden er lokale
natuurinclusief bouwen en ontwikkelen. kaders opgesteld die bij ontwikkeling tot concrete maatregelen die natuurlijke corridors vergroten waarbij biodiversiteit en koeltmaatregelen hand in hand gaan. Vanzelfsprekend worden de buurtinitiatieven vanuit de Kenrnagenda's hierin opgenomen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
21
1.2.3 We kijken voor het (terug)planten
In het bomenbeleidsplan 2025 - 2029 nemen we
van bomen gericht naar locaties met
normen op voor vergroening en het tegengaan
groeimogelijkheden voor extra bomen
van hittestress. Onderdeel van het beleidsplan
die van betekenins kunnen zijn bij
wordt het aanplanten van extra bomen ter
toenemende hittestress.
voorkoming van hittestress. Nadat het beleidsplan in Q1 2024 is vastgesteld gaan we voor iedere kern een structuurplan opstellen, waarin het beleid vertaald wordt naar uitvoering. In 2024 gaan wij bij reconstructies van wegen, naast bomen behouden en vervangen, daar waar mogelijk ruimte maken voor de aanplant van extra bomen.
1.3 We werken toe naar bevorderen gebruik 1.3.1 Er is een platform voor inwoners
Samen met de agrariers en ondernemers wordt
streekproducten en circulaire uitvoering
met aanbod streek-producten
het aanbod van streekproducten in beeld gebracht
publieke taken
ontwikkeld
en op een interactieve manier ontsloten voor lokale consumenten.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
1.3.2 Het project voor het verminderen
Samen met Avri worden de verschillende
van restafval (30 kg restafval per
projectactiviteiten opgepakt en een regionale
huishouden) is uitgerold in de regio.
campagne voor inwoners opgestart.
22
2.1 We zorgen voor de realisatie van
2.1.1. Het aantal gerealiseerde
Als onderdeel van de regionale woondeal zorgen
minimaal 220 nieuwe woningen in 2024, als woningen (inclusief flexwonen)
we voor realisatie van minimaal 220 nieuwe
onderdeel van het langetermijn doel van
woningen in 2024. We vergroten de planvoorraad
realisatie van 2600 woningen in 2030
(hard en zacht) en zetten in op meer flexwonen locaties, naast Tricht (2024) en Opijnen. We voeren het woningbouwprogramma uit, monitoren de voortgang en sturen waar nodig bij op nieuwe ontwikkelingen. We informeren de raad periodiek
2 Versnelling van de woningbouw
over de voortgang. We maken ontwikkelafspraken met grondeigenaren/projectontwikkelaars voor de ontwikkeling van diverse woningbouwlokaties. Mede op basis van de uitkomsten van de kansenkaarten voegen we extra plancapaciteit bovenop de reeds bekende harde en zachte woningbouwplannen, zodat in iedere kern woningen gebouwd kunnen worden. 2.2 We bevorderen dat in 2024 inwoners
2.2.1 Evenwichtige spreiding van
We passen de criteria uit de Nationale Woon- en
meer kansen hebben op een passende
woningbouw over de verschillende
Bouwagenda voor sociale huur en betaalbare
woning in de eigen kern
kernen
koopwoningen toe op alle plannen >10, bij kleinere plannen passen we maatwerk toe. We voeren de in 2023 vastgestelde beleidsregels voor Tiny Houses uit. Op basis van de woonzorgvisie passen we het afwegingskader woonzorgvoorzieningen toe en monitoren we de spreiding van woonzorgvoorzieningen. We starten een communicatiecampagne voor particulieren om hen te wijzen op de juridische mogelijkheden voor woningsplitsing, (pre)mantelzorg, microwoningen, etc. We monitoren de realisatie en effecten van de diverse instrumenten.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
23
2.3 Voor 7 kernen bepalen we nieuwe
2.3.1 Evaluatie traject kansenkaart 2023 De werkwijze van de kansenkaart is een van de
ontwikkellocaties (inbreiding en uitbreiding)
instrumenten om te komen tot ontwikkeling en
voor woningbouw passend bij de aard en
realisatie van extra woningen samen met kernen.
schaal van de kern en brengen deze in
We evalueren de in 2023 gestarte werkwijze voor
procedure
de kansenkaarten en leggen de verbinding met het kernagenda proces. Op basis van de evaluatie bepalen we de werkwijze om voor de overige kernen te komen tot besluitvorming over nieuwe ontwikkellocaties voor o.a. woningbouw en in gesprek te komen over de toekomstige leefomgeving van kernen.
3 In West Betuwe zorgen we ervoor
3.1 Wij realiseren de uitvoering van de
3.1.1 Er zijn voor de kernen Gellicum en We maken samen met netwerkpartners plannen
activiteiten uit het jaarprogramma
Enspijk plannen voor een mobiliteitshub voor mobiliteitshub en doen dat met aandacht
Mobiliteitsagenda
dat onze kernen goed fysiek en digitaal bereikbaar zijn en onze inwoners mobiel blijven en kunnen meedoen in de samenleving
3.2 Wij zijn vooruitstrevend in het
voor o.a. de Wmo en duurzaamheid. 3.1.2 Er is een uitvoeringsprogramma
Er worden looproutes aangelegd t.b.v.
Veilige Schoolomgeving opgesteld
toegankelijkheid.
3.2.1 De verkeersdata die gedeeld wordt We werken samen met provincie en de regio,
programma ‘Digitalisering Overheden’ (ook met navigatiesystemen is op niveau 3 bekend als de Data top 15)
vanwege afstemming, voortgang en een
(van 5) in het landelijke project Data top eenduidige aanpak. 15
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
24
Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-39.630
-28.956
-40.949
-34.764
-32.397
-32.044
Baten
34.234
21.751
37.029
31.236
29.535
29.357
-5.396
-7.205
-3.920
-3.528
-2.861
-2.687
Toevoegingen aan reserves
-1.949
-1.271
-546
-473
-459
-61
Onttrekkingen van reserves
1.125
1.838
503
565
137
62
-6.221
-6.637
-3.964
-3.436
-3.183
-2.686
0
0
0
0
0
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
25
Werken De ambitie van West Betuwe In de gemeente zijn ca. 5.500 bedrijven gevestigd waar 27.800 personen werken. Veel bedrijven zijn gevestigd op de 29 bedrijventerreinen binnen onze gemeente. Daarnaast is er een flink aantal agrarische ondernemers in ons buitengebied te vinden. West Betuwe is daardoor de grootste fruitgemeente in Nederland. Bedrijvigheid in West Betuwe vinden we vooral in de fruitsector, maakindustrie en logistiek. De ambitie van de gemeente is de ontwikkeling van een aantrekkelijk ondernemersklimaat, waarbij ruimte voor ondernemerschap wordt gecombineerd met verduurzaming en behoud en ontwikkeling van een attractief woon- en leefklimaat. We willen dat iedere inwoner uit West Betuwe gelijke kansen heeft in de samenleving. Ons doel is het verkleinen van het aantal inwoners met een laag inkomen dat problematische schulden heeft en/of moeite heeft om rond te komen, om zo de kansen voor deze inwoners te vergroten. We bieden perspectief en we verzachten de armoede met regelingen voor Inwoners met weinig geld. Voor kinderen en jongeren bieden we een pakket aan regelingen, gericht op meedoen en kansengelijkheid. Er is aandacht voor laaggeletterdheid en voor inwoners die digitaal minder vaardig zijn. Want meedoen met de samenleving brengt je zelfvertrouwen, zelfstandigheid en sociale contacten.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
26
Wat willen we bereiken ? 4-jaar doel
Jaardoel 2024
Resultaat/KPI
Wat gaan we ervoor doen? (activiteiten) We begeleiden inwoners met een grote afstand
1.1 We ondersteunen inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt
1.1.1 Inwoners met een grote afstand tot de arbeidsmarkt krijgen passende ondersteuning
tot de arbeidsmarkt, zodat zij kunnen participeren, zelfredzamer worden/blijven en zo mogelijk aan het werk kunnen. We verstevigen hierbij de samenwerking tussen Team Sociaal en Werkzaak. We zetten blijvend in op het voorkomen van financiële problemen en ondersteuning van onze
1.2 We ondersteunen inwoners met financiële problemen
1.2.1 Uitvoering plan van aanpak bestaans- meest kwetsbare inwoners middels een extra zekerheid samen met inwoners en
budgetcoach, het actief communiceren over
partners.
schuldhulpverlening en de financiële gevolgen van life-events. We monitoren het bereik en
1. Meer inwoners doen actief mee aan
effectiviteit.
de samenleving
We starten een communicatiecampagne, zodat we meer meer kinderen en jongeren bereiken met de minimaregeling. We sluiten aan bij communicatieuitingen van scholen en sport1.3 We verlagen de drempel voor kinderen
1.3.1 Meer kinderen en jongeren benutten
en jongeren om deel te nemen aan
de minimaregelingen van de gemeente in
maatschappelijke activiteiten.
vergelijking met 2023.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
verenigingen en maken actief gebruik van onze offline en online media kanalen.
27
2.1 We willen bedrijventerreinen toekomst- 2.1.1 Een vastgesteld plan voor bedrijvenbestendig maken. 2. Het ondernemers- en
terrein Oudenhof
We stellen een plan op met een actief participatieproces voor bedrijventerrein Oudenhof. We vragen subsidie aan bij de provincie Gelderland.
2.2.1 Een vastgesteld beleid voor
vestigingsklimaat meer weerbaar, toekomstbestendig en duurzaam
2.2 We willen nevenactiviteiten toestaan
maken en onze dienstverlening
voor (agrarische) bedrijven en organisaties.
verbeteren.
verbreding van (agrarische) bedrijven of
We stellen een plan op met een actief participatie-
organisaties op het gebied van recreatie en proces voor de mogelijkheden van neventoerisme, spelactiviteiten en beleving van
activiteiten en hiervoor kaders te scheppen.
streekproducten en ambachten 2.3 We willen jongeren binden aan de lokale en regionale arbeidsmarkt
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
2.3.1 Het aantal activiteiten tussen
We nemen deel aan initiatieven om onderwijs aan
onderwijsinstellingen met het
bedrijfsleven te koppelen zoals HUB Rivierenland,
bedrijfsleven.
I-LAB en RW-POA en zorgen voor verbinding.
28
Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-17.088
-15.421
-16.467
-17.572
-23.370
-24.106
Baten
8.908
10.597
10.141
10.857
16.901
16.721
-8.180
-4.823
-6.326
-6.715
-6.468
-7.386
Toevoegingen aan reserves
-110
-108
-99
-99
-100
-100
Onttrekkingen van reserves
56
114
150
294
396
362
-8.234
-4.818
-6.275
-6.520
-6.173
-7.124
0
-20
-25
-30
-30
2024
2025
2026
2027
HUB Rivierenland
-20
-25
-30
-30
Totaal
-20
-25
-30
-30
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Specificatie nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
29
Leven De ambitie van West Betuwe De gemeente West Betuwe zet zich in voor een leefbare omgeving en levendige kernen waarbij onze cultuur(historie) en tradities ons na aan het hart liggen. We willen dat het leuk en prettig leven is voor al onze inwoners in alle 26 kernen. Dat gaat niet vanzelf. Daarom benutten we de kracht van de samenleving en werken we samen met inwoners en maatschappelijke organisaties. Vanuit het participatiebeleid geven we veel ruimte voor inspraak en initiatief van inwoners. Samen werken we aan een West Betuwe waar inwoners de kans krijgen om elkaar te ontmoeten, te recreëren, te ontwikkelen, hun talenten te benutten en samen te sporten in een nette en groene omgeving. De ontwikkeling vanuit onderwijs maken we mogelijk door een compleet en zo divers mogelijk aanbod van onderwijs in de gemeente. Basisscholen en peuterspeelzalen willen we behouden, ze zijn dichtbij, toegankelijk en bereikbaar. We ondersteunen scholen bij verduurzaming en er is een gezond binnenklimaat door ventilatie. Het is belangrijk dat onze inwoners mobiel blijven, kunnen meedoen in de samenleving en voorzieningen binnen bereik zijn. Het is hierbij ook van belang dat de onderlinge kernen goed en veilig verbonden en bereikbaar zijn.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
30
Wat willen we bereiken ? 4-jaar doel
Jaardoel 2024
Resultaat/KPI 1.1.1. Programmaplan kerngericht en een
1.1 We verbeteren de uitvoering van de
bestedingsplan
kernagenda's, ontwikkelen deze door als een levende agenda.
Wat gaan we ervoor doen? (activiteiten) Op basis van programmaplan kerngericht werken maken we een bestedingsplan voor de inzet van het budget. We stellen samen met kernagendagroepen de
1.1.2 Realisatie prioriteiten 2024
prioriteiten voor de uitvoering 2024 vast. Deze
kernagenda's
voeren we uit en monitoren we. We bepalen welke punten niet meer actueel of belangrijk zijn. We maken een analyse en brengen datagericht scenario's in beeld. We gebruiken daarbij lokale en
1.2.1 Analyse en scenario's
landelijke onderzoeken/verkenningen (burgerpeiling, onderzoek platteland, wonen en (zorg)-
1. De leefbaarheid in de kernen wordt
voorzieningen, IHP en de kernagenda's).
door concrete maatregelen samen met
We geven uitvoering aan de dorpendeal Hellouw
de inwoner verbeterd
en gaan samen met een aantal kernen op zoek 1.2 We weten welke leefbaarheidsvraagstukken
naar kansen. We leggen verbinding met gebieds-
er zijn binnen de gemeente West Betuwe voor de korte en langere termijn.
ontwikkeling en maken de koppeling met 1.2.2 Verkenning van de kansen voor
ontwikkelingen voor de lange termijn. We onder-
multifunctioneel gebruik en combinatie
steunen een aantal dorpshuizen die een uitdaging
van diverse functies (onderwijs, dorpshuis, hebben in de exploitatie. We ondersteunen alle 21 sport)
Dorpshuizen en 4 MFC met het verduurzamen van het gebouw. Tevens stimuleren we innovatiekansen zoals het faciliteren van dagbesteding of andere activiteiten die de sociale samenhang of leefbaarheid van een kern bevorderen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
31
1.3.1 Implementatie digitaal platform (fase 1 en 2)
platform. We werken samen met twee pilotgroepen, een klankbordgroep en de provincie. Op basis van de voorbereidingen in 2023 gaan
1.3 We ondersteunen kernagenda groepen met het verbreden en versterken van hun netwerk.
We geven uitvoering aan het project digitaal
kernagenda groepen aan de slag met de 1.3.2 Ten minste acht kernagenda groepen verbreding en versterking van de netwerken in een hebben hun netwerk vergroot en
aantal kernen om te komen tot een meer robuuste
verstevigd
(sociale) basis. Samen met de groepen monitoren we de voortgang en ontwikkelen een lerende aanpak. We gaan samen met maatschappelijke partners
1.4 We ontwikkelen samen met partners meer interessante combinatie activiteiten voor inwoners en bezoekers van de gemeente.
op zoek naar nieuwe arrangementen en 1.4.1. Realisatie van een aantal nieuwe
combinaties van activiteiten op het snijvlak van
arrangementen
kunst, cultuurhistorie, recreatie en sporten en bewegen. Realisatie van klompenpaden in kernen en dorpsommetjes. Door middel van het leeflab achterhalen we wat de
2.1 Het doel om sportgemeente van het jaar te worden is een vliegwiel en gezamenlijke focus 2 Meer inwoners hebben een goede basis, zodat ze mee kunnen doen, zich
voor het realiseren van een positief gezonder en vitaler West Betuwe
2.1.1. Uitvoering jaarschijf 2024 uit het plan van aanpak sportgemeente van het jaar 2025.
motieven zijn van inactieve jongeren om te participeren binnen het sport- en beweegveld en zijn er concrete acties ingezet. In West Betuwe wordt er op basis van behoeften ongeorganiseerde sportmogelijkheden gecreëerd.
kunnen ontwikkelen en een zinvolle
Uitvoering geven aan speerpunten uit vrjwilligers-
bijdrage kunnen leveren aan de samenleving 2.2 Vrijwillige inzet toekomstbestendig maken
2.2.1 Afspraken met WWB en aantal
programma 2021, zoals waardering vrijwilligers,
vrijwilligers volgens gegevens Welzijn
versterken vrijwilligers(organisaties), werven en
West Betuwe in relatie tot voorgaande
binden, kerngericht en kernoverstijgend
jaren (380 in 2023)
facilliteren, jongeren en maatschappelijke diensttijd), inclusief vrijwilligerswerk.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
32
2.2.2 Uitvoering jaarschijf 2024 uit het plan Er worden samen met vrijwilligers van sportvan aanpak sportgemeente van het jaar
verenigingen plannen gemaakt over een toekomst-
2025.
bestendige sportvereniging in West Betuwe. Uitvoering van de speerpunten onderwijsvisie monitoren we via de Lokale Educatieve Agenda
2.3.1 Uitvoering jaarschijf 2024 plan van
met het primair onderwijs, voortgezet onderwijs
aanpak laaggeletterdheid
en middelbaar beroepsonderwijs. Hierbij zetten we ook in op extra schoolmaatschappelijk werk in
2.3 We geven uitvoering aan de speerpunten uit
het primair onderwijs.
de onderwijsvisie en de aanpak laaggeletterdheid
We continueren de taal en computertrainingen en 2.3.2 Uitvoering acties laaggeletterdheid en de bewustwording vergroten.
de camouflage cursussen voor laaggeletterden. We activeren, brengen de vindplaatsen in beeld en we organiseren spreekuren. Ook zetten we taalambassadeurs in.
2.4.1. Inrichting monitoring aantal inwonersinitiatieven en participatie2.4 Er is meer inwonersparticipatie bij beleids-
trajecten
ontwikkeling en projecten van de gemeente 2.4.2 Geactualiseerde visie en aanpak jongerenparticipatie
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
We geven uitvoering aan de speerpunten uit het beleidsplan 'Samen krachten bundelen'. De uitkomsten van de evaluatie participatiepilots 2023 benutten we voor de doorontwikkeling. We betrekken jongeren bij het vormgeven van jongerenparticipatie en -communicatie en dit resulteert in een nieuwe visie en aanpak.
33
Financiën Bedragen x € 1.000
(exclusief reserves)
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2022
2023
2024
2025
2026
2027
Lasten
-39.998
-47.292
-36.321
-35.250
-36.764
-36.346
Baten
12.809
7.101
4.492
4.503
4.501
4.520
-27.188
-40.191
-31.829
-30.747
-32.262
-31.827
Toevoegingen aan reserves
-10.686
-9.624
-8.465
-6.405
-7.360
-7.380
Onttrekkingen van reserves
7.605
10.496
9.343
8.536
8.676
8.080
-30.269
-39.318
-30.951
-28.616
-30.947
-31.127
0
-706
-243
-116
-116
Specificatie nieuw beleid
2024
2025
2026
2027
Beheerplan Watergangen
-26
-26
-26
-26
Versterking schoolmaatschappelijk werk
-40
-90
-90
-90
Beheerplan Watergangen
-258
Ondersteuning Muziekonderwijs
-30
Verenfonds
-225
Uitvoering wettelijke taken op het gebied van Verkeer
-127
-127
Totaal
-706
-243
-116
-116
Resultaat voor bestemmen
Resultaat na bestemmen Waarvan nieuw beleid
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
34
Investeringen sport (onder voorbehoud van besluitvorming) In het begrotingsjaar 2024 hebben we voor 1.980.380 euro aan kredietaanvragen sport. We vragen hiervoor een SPUK-uitkering (specifieke uitkering Sport) aan. Specificatie uitgaven renovatie sportvelden 2024 (onder voorbehoud van besluitvorming) Vereniging
Werkzaamheid
Bedrag
MVV'58
Dutch method
10.000
MVV'58
Kunstgrasveld
550.474
vv Beesd/Rhelico
Kunstgrasveld
550.474
vv Beesd
Dutch method
10.000
vv Tricht
Dutch method
10.000
GVV Geldermalsen
Dutch method
10.000
Herovina
Renovatie incl drainage
90.200
vv Heukelum
Kunstgrasveld
550.474
vv Vuren
Renovatie
55.100
vv ASH
Renovatie incl drainage
45.100
vv WNC
Dutch method
10.000
TC Waalrakets
Renovatie banen
29.246
TV Haaften
Renovatie banen
29.246
TCVH
Renovatie banen
30.066
Totaal
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
1.980.380
35
Omzien De ambitie van West Betuwe Gezondheid is voor iedereen van groot belang. Ons uitgangspunt is dat er voor iedereen passende en betaalbare zorg en ondersteuning moet zijn: jong of oud, nu en in de toekomst. We zetten actief in op gezondheidsbevordering en zorgpreventie voor alle generaties. We werken door aan preventieve aanpakken zoals een gezonde kansrijke start van kinderen gedurende de eerste 1000 dagen na de geboorte en jongeren op gezond gewicht. Daarnaast herijken we het lokale preventieakkoord met focus op het verkleinen van bestaande gezondheidsverschillen. Een sterke, leefbare samenleving heeft een positief effect op de gezondheid. We werken aan een stevige basisinfrastructuur gericht op gezondheidsbevordering. De GGD, Team Sociaal, informele organisaties en zorg- en welzijnsinstellingen vormen hierbij de basis. We anticiperen op ontwikkelingen in zorg en ondersteuning. Samen met het Rijk werken we aan de opvang, begeleiding en huisvesting van nieuwkomers. We organiseren dit lokaal, samen met onze partners in de sociale basisinfrastructuur. Het plan dat we hiervoor in 2023 opstelden, voeren we in 2024 uit. De woonzorgvisie die we in 2023 opstelden, vertalen we in een uitvoeringsprogramma. Daarnaast zetten we samen met de regiogemeenten in op de beweging om beschermd wonen en maatschappelijke opvang te transformeren.
Naast behoorlijk wat positieve ontwikkelingen met betrekking tot de jeugd, zijn er ook enkele minder goede ontwikkelingen. Door grote tekorten en bezuinigingen in de jeugdzorg, krijgen jongeren niet altijd op tijd de ondersteuning die zij nodig hebben. We werken nauw samen met onze regionale partners om de hulpverlening te verbeteren en om wachtlijsten te voorkomen en terug te dringen.
Programmabegroting 2024 - Gemeente West Betuwe
36
Wat willen we bereiken ? 4-jaar doel
Jaardoel 2024
Resultaat/KPI
Wat gaan we ervoor doen? (activiteiten)
1.1 We zorgen voor tijdige zorg en
1.1.1 Een gerealiseerde ketenaanpak
We maken structurele (keten)afspraken met
ondersteuning aan jeugdigen
kansrijke start
relevante partijen via lokale coalities gericht op de eerste 1000 dagen van elk kind dat in een kwetsbare situatie zit. We betrekken de ouders o.a. via de Ouder Kind Cafés die we organiseren in de kernen.
1.1.2 Ruim 1000 jongeren hebben via
We continueren de interventies Rots en Water in
verschillende interventies aan hun
het voortgezet onderwijs, de Maatschappelijke
mentale gezondheid en mentale
Diensttijd en de weerbaarheidstraining jeugd
weerbaarheid gewerkt
buiten het onderwijs. Jongerenwerkers zijn bij alle interventies nauw betrokken. We continueren de inzet van de praktijk-
1. Meer kansengelijkheid in het
ondersteuning huisarts GGZ Jeugd en breiden
bereiken van een goede gezondheid
deze waar mogelijk uit. We verbinden deze rol aan de pilots die we uitvoeren om jongeren te ondersteunen bij het versterken van hun mentale gezondheid en mentale weerbaarheid. 1.1.3 Minimaal 100 leerlingen zijn
We continueren de inzet van het schoolmaat-
bereikt via de inzet van het schoolmaat- schappelijk werk in het primair en het voortgezet schappelijk werk in het onderwijs.
onderwijs. Zo kunnen we problemen bij kinderen en jongeren in een zo vroeg mogelijk stadium signaleren en voorkomen.