RV2023-062-bijlage-Jaarstukken-2022-definitief.pdf
Tekst van het document
Op moeilijk te beheersen plekken wordt incidenteel geborsteld. Schoonhouden verharding Omschrijving Kosten 2022 Onderhoud 0 Investeringen 0 Advies en Onderzoek 0 Exploitatie 895.000 Totaal 895.000
52
Jaarstukken West Betuwe 2022
Beheerplan Wegen
Beleidskader West Betuwe:
Areaal Circa 4.700.000 m2
Onderhoudsniveau Asfaltverhardingen op niveau Basis en elementenverhardingen voor wat betreft rijbanen en parkeren niveau Laag en fiets- en voetpaden op niveau Basis. Het huidige kwaliteitsniveau ligt gemiddeld onder basisniveau.
Beheerplan Wegen 2021-2025
Uitgevoerde activiteiten en kosten Op basis van de 2-jaarlijkse weginspectie en een integraal (waaronder met het water- en rioleringsplan) op te stellen maatregelenplan, wordt uitvoering gegeven aan: - planmatig groot onderhoud aan wegen en straten; - vervanging van straten en wegen - aanleg van duurzame bermverhardingen - onderhoud wegbermen - onderhoud wegmarkering - onderhoud halfverharde paden en wegen - kansen en wensen leefomgeving i.h.k.v. verhardingen - klimaatkansen verhardingen Aan de hand van het maatregelenplan 2022-2023 (bestaande uit enkele duizenden maatregelen), zijn kerngericht tal van trottoirs herstraat en in het buitengebied asfaltschades hersteld en asfalt-deklagen vervangen. In en nabij de kernen Waardenburg, Rhenoy, Heukelum, Vuren en Acquoy zijn verschillende wegen vervangen of is er groot onderhoud uitgevoerd. Ook is er langs verschillende wegen een veilige berminrichting gerealiseerd. Een groot deel van het groot onderhoud van straten en wegen van planningsjaar 2023 is in voorbereiding. Deze gaan in 2023 in uitvoering. Bij complexe, integrale opgaven als bijvoorbeeld project “De Korte Woerden” wordt dit 2024. Voor het groot onderhoud aan asfaltwegen is een bouwteam ingericht.
Dit bouwteam, in samenwerking met een marktpartij, heeft als doel om de omvangrijke (integrale) opgave te realiseren, met inbegrip van innovatie, kwaliteit, circulariteit en duurzaamheid. Op het vlak van 'realiseren van kansen en wensen leefomgeving' zijn er verschillende wensen vanuit inwoners gerealiseerd. Aanleg van invalide-opritten en geleidetegels zijn hier voorbeelden van. Tevens wordt er bij grotere werken een enquête of bewonersparticipatie uitgevoerd. Dit uitslagen hiervan worden zorgvuldig beoordeeld en worden, waar mogelijk, verwerkt in het ontwerp van de nieuwe situatie. Het is goed dat dit zo gedaan wordt, maar het heeft ook een keerzijde. Bij het project OudAsperen zijn de bewoners vanaf het begin betrokken geweest bij de nieuwe inrichting van een aantal straten en dit leidt tot een mooi resultaat, echter vergt dit een zeer lange voorbereidingstijd, waardoor het project uitloopt. Voor wat betreft klimaatmaatregelen is op enkele plaatsen, waaronder in Geldermalsen en Waardenburg gecombineerd met de uitvoering van groot onderhoud, gesloten verharding vervangen door waterpasserende grastbetonverharding. In de voorbereiding van het project Hellouw en het project De Korte Woerden is volop aandacht voor de klimaatrobuuste inrichting van de openbare ruimte. Wegen Omschrijving Onderhoud tlv exploitatie Onderhoud tlv voorziening Investeringen Advies en Onderzoek Totaal
Kosten 2022 1.137.000 3.270.000 2.106.000 79.000 6.592.000
Jaarstukken West Betuwe 2022
53
Beheerplan Areaal Onderhoudsniveau Gebouwen 114 gebouwen NEN 2767, conditiescore 4 (matige conditie) Beleidskader West Betuwe: Beheerplan gebouwen 2021-2026 Uitgevoerde activiteiten en kosten In 2022 is onderhoud aan de gebouwen uitgevoerd conform het beheerplan gebouwen. Dit is voornamelijk klein regulier onderhoud. Met als grote projecten: - Kozijnrenovatie Gymzaal de Koeldert Waardenburg. - Toren Buurmalsen en Tuil diverse herstel en vervangingswerkzaamheden Uitgesteld werk: - Buitenschilderwerk op diverse locaties. Dit werk is in 2021 voorbereid en aanbesteed. Helaas heeft de aanbesteding niet tot opdracht geleid, omdat de lokale schilders te druk waren om in te schrijven. Het bestek is in 2022 nogmaals op de markt gebracht, uitgebreid met het geplande schilderwerk van 2022. Hiervoor is reeds opdracht gegeven voor 120.000 euro, uitvoering vindt plaats voorjaar 2023. Gebouwen Omschrijving Kosten 2022 Onderhoud 263.000 Investeringen 0 Advies en Onderzoek 0 Exploitatie 333.000 Totaal 596.000
Groen Beheerplan Areaal Onderhoudsniveau Begraafplaatsen 31 begraafplaatsen CROW-Kwaliteitsbeeld A Beleidskader Beleids- en beheerplan begraafplaatsen West Betuwe 2019-2023, Begraafplaatsverordening, Nadere regels, Tarievenverordening lijkbezorgingsrechten en tarieven (2022), Wet op de lijkbezorging. Uitgevoerde activiteiten en kosten Het Beleids- en beheerplan begraafplaatsen West Betuwe 2019-2023 van kracht en verlengd tot en met 2024. Het dagelijks- en meerjaren onderhoud van 31 begraafplaatsen is op basis van dit plan uitgevoerd. Dit betreft het onderhoud van het groen, bomen (circa 1300 st), paden, hekwerken, voorzieningen, gebouwen enz. Tijdens het onderhoud van het groen is gewerkt aan het verbeteren van de groenstructuur op de begraafplaatsen. Hierbij is zoveel mogelijk werk met werk gemaakt. In het kader van de éénmalige verbetermaatregelen/renovaties/groot onderhoud zijn o.a.
de volgende werkzaamheden uitgevoerd: - Vervangen (oude)grindpaden: Buurmalsen en Asperen - Opstellen en aanbesteden bestek onderhoud grindpaden - Bouwkundig onderhoud/reparaties en reinigen baarhuizen en hekwerken - Planten bollen: op 5 begraafplaatsen - Ruimen circa 400 graven op 15 begraafplaatsen - Verordening, nadere regels en tarieven aangepast voor het natuurlijk begraven - Aanleg/inrichting natuurlijke begraafplaats Ophemert - Opstellen rapportage herdenkingsmonumenten/asverstrooiingsplaatsen - Onderhoud begraafplaats Est (gedeeltelijk) door vrijwilligers In 2022 zijn 192 begrafenissen en 7 asbestemmingen uitgevoerd. Dit is in lijn met de prognose in het Beleids- en beheerplan. De begraafplaatsadministratie is bijgehouden en er is een inhaalslag gemaakt om ontbrekende/onjuiste gegevens te achterhalen en bij te werken en de correspondentie efficiënter te maken.
54
Jaarstukken West Betuwe 2022
Begraafplaatsen Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal Beheerplan Bomen
Kosten 2022 906.000 0 0 110.000 1.016.000 Areaal 37.322 stuks
Onderhoudsniveau Richtlijnen van het Normen instituut bomen: snoei naar behoefte (risico gestuurd).
Beleidskader Groenbeleidsplan 2021-2025 Beheerplan Bomen Uitgevoerde activiteiten en kosten Het beheerplan bomen is in maart 2021 door het college vastgesteld. Tijdens de raadsvergadering van 12 oktober 2021 is via een amendement de bezuinigingsmaatregel dunning bomen komen te vervallen. Er is voor geheel West Betuwe een driedeling gemaakt om in een cyclus van drie jaar te komen tot het risico gestuurd snoeien. In het beheerplan is vastgelegd dat de gemeente voor het planmatig boombeheer gebruik maakt van de werkwijze zoals die beschreven is in het “Handboek bomen” van het Norminstituut Bomen. Daarbij vormt de uitkomst van de boomveiligheidscontrole (BVC) de basis. De eigen dienst is verantwoordelijk van het snoeien van de bomen in de kernen en de Avri voor de bomen in het buitengebied. West Betuwe heeft in 2022 op 3 locaties aantastingen van de eikenprocessierups gehad. Voorgaande jaren heeft de gemeente hoofdzakelijk ingezet op preventieve bestrijding. In 2022 is de werkwijze aangepast. Op vier plekken komen wettelijk beschermde vlinders voor, daar is preventieve bestrijding verboden. Op plekken waar overige gevoelige soorten vlinders voorkomen hebben we een afweging gemaakt waar we wel preventief bestrijden. Deze keuze is gemaakt op grond van de combinatie van het aantal eiken, de sterk aangetaste plekken van voorgaande jaren en de plekken waar veel mensen (langs)komen.
Voor de meeste plekken is ervoor gekozen om geen preventieve bestrijding uit te voeren. Minder preventief spuiten is beter voor de biodiversiteit. Omvorming bomen In 2022 is gestart met de voorbereiding van het omvormen van (vorm)bomen. Het gaat om bomen die duur zijn in het onderhoud, omdat ze voor veel overlast zorgen en hierdoor veel gesnoeid moeten worden en niet meer te handhaven zijn op de plek. Vervanging populieren en essen In 2022 is gestart met activiteit vervangen van de populieren en essen in het buitengebied. In 2022 zijn de onderzoeken voor de wet Natuurbescherming uitgevoerd. Met de uitkomst van deze onderzoeken en de gegevens uit de boom veiligheidscontrole is een plan van aanpak opgesteld. De komende 9 jaar worden de populieren en essen gefaseerd vervangen. In 2023 worden de eerste bomen verwijderd. Op basis van het beheersysteem waren er op 31-12-2020 totaal 37.144 bomen in beheer. Op 31-122022 bedroeg dit aantal 36.965 bomen (excl. bomen begraafplaatsen). In het beheersysteem zijn alle locaties van bomen digitaal vastgelegd. Het verschil in aantal bomen is te verklaren door het verwijderen van bomen wegens veiligheid, de voorjaarsstorm en een groot aantal bomen die bij de inspectie naar voren kwamen als niet aanwezig maar nog wel in het beheersysteem als bomen waren geregistreerd. In het najaar van 2023 worden nieuwe bomen geplant.
Jaarstukken West Betuwe 2022
55
Bomen Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
Beheerplan Groen
Kosten 2022 179.000 29.000 0 378.000 586.000
Areaal beplanting: 599.400m2 gazon/gras: 834.250m2 bermgras: 3.042.350m2 Totaal: 4.476.000m2
Onderhoudsniveau CROW-Kwaliteitsbeeld B en C
Beleidskader Groenbeleidsplan 2021-2025 Beheerplan Bomen Beheerplan Beplantingen Beheerplan Grassen Uitgevoerde activiteiten en kosten Uitvoering van het dagelijks- en meerjaren beheer van de groenvoorziening conform het vastgestelde Groenbeleidsplan en de bij behorende beheerplannen: beplanting, bomen en grassen. Met kwaliteit B binnen de bebouwde kom, kwaliteitsbeeld C buiten de bebouwde kom. Uitvoering grotendeels door de buitendienst. Een deel van de groenwerkzaamheden is, op basis van de dienstverleningsovereenkomst (DVO) uitgevoerd door de Avri (groenonderhoud kernen Geldermalsen/ Meteren, beplantingen buitengebied en ledigen afvalbakken). Het maaien van het gras en de bermen is uitgevoerd door 2 aannemers. Incidenteel zijn in 2022 nog groenbedrijven ingehuurd om arbeidspieken op te vangen. Om dit efficiënter in te kopen is voor de inzet van groenaannemers en materieel is een raamovereenkomst opgesteld en aanbesteed. Door de corona maatregelen is flexibel omgegaan met de inzet van medewerkers en de werkzaamheden zodat er geen nadelige gevolgen zijn ontstaan voor de kwaliteit van de buitenruimte. Om te komen tot meer biodiversiteit en om invulling te geven aan de bezuinigingstaakstelling is het maaibeheer binnen de bebouwde kom in 2022 aangepast: "Netjes waar het moet, extensiever waar het kan". Dit maaibeheer is in 2022 zo uitgevoerd.
Na het aannemen van een motie (juli 2022) is dit grotendeels teruggedraaid en wordt vanaf 2023 binnen de bebouwde kom weer intensiever gemaaid. Voor de bermen in het buitengebied is een motie (juli 2022) aangenomen om 30% van de bermen in het buitengebied vanaf 2023 te maaien en te ruimen. Er is medewerking verleend aan verschillende inwoners initiatieven: aanplant wadi Opijnen, inzaaien wildbloemenmengsels Rhenoy/Deil/Enspijk, bollen diverse kernen. Groen Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
56
Kosten 2022 742.000 0 0 419.000 1.161.000
Jaarstukken West Betuwe 2022
Riolering en water Beheerplan Onderhoud Watergangen; Baggeren inclusief duikers, beschoeiingen en maaien watergangen
Areaal 450 km baggeren 32 km beschoeiingen 427 km watergangen
Onderhoudsniveau Baggeren: Eens in de 15 tot 18 jaar wordt door het waterschap als waterbeheerder de diepte en afmetingen van de sloten gecontroleerd met een diepteschouw. Onze watergangen worden met deze cyclus gebaggerd. Beschoeiingen: Vanaf 2022 geharmoniseerd beeldkwaliteit B in woonkernen, C in buitengebied. Maaien watergangen: O.b.v. de Keur van waterschap Rivierenland
Beleidskader Beleids- en beheerplan watergangen 2022-2026 Uitgevoerde activiteiten en kosten Baggeren: Er is gestart met de implementatie van het Beleid- en beheerplan onderhoud watergangen. Hier valt het baggeren van onze watergangen onder. De duikerleidingen in de watergangen worden hierin ook direct meegenomen. In 2022 is het baggeren bij de Haarweg in Spijk afgerond. De projectopdracht wordt voorbereid voor regulier bagger opgave gemeente in combinatie met de baggerwerkzaamheden gebied 25.1 van waterschap Rivierenland in 2024. De overschrijding heeft betrekking op het baggeren van de watergang in de Haarweg Spijk. Op aanwijzen van het waterschap is dit uitgevoerd eerder dan gepland (2029). Langs deze watergang staan veel bomen, waarvan de bladeren in de watergang komen. Hierdoor is de frequentie voor baggeren hoger. Beschoeiingen: In het beleid- en beheerplan watergangen er in 2023 eenmalig 150.000 euro beschikbaar voor het wegwerken van achterstallig onderhoud. Het resterende benodigde budget van 258.000 euro wordt hersteld in de PPN 2024. Voor ingekomen klachten en meldingen over beschoeiingen zijn inspecties uitgevoerd, verantwoordelijkheden toegelicht en eventuele maatregelen gepland. De maatregeltoets achterstallig onderhoud beschoeiingen is gestart. De beschoeiingen die op instorten staan en de grootste veiligheidsrisico's bestaan, worden als eerste deels vervangen.
De uitvoering is zoveel mogelijk integraal. In de Banweg Beesd, De Lage Paarden Waardenburg en 2e Tieflaersestsraat te Neerijen zijn de beschoeiingen deels vervangen. De projectopdracht voor de planmatige aanpak wordt voorbereid en uitgevoerd in 2023. Maaien watergangen: De watergangen zijn gemaaid conform het bestek uit 2022 waarin het maaien van bermen en watergangen was aanbesteed. Voor de komende tijd is een nieuw onderhoudsbestek opgesteld en aanbesteed voor het maaien van de watergangen en de bermen. Er is een start gemaakt met een plan voor het invoeren van biodivers maaien. Watergangen Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
Jaarstukken West Betuwe 2022
Kosten 2022 503.000 0 24.000 0 527.000
57
Beheerplan Water en rioleringsprojecten (beheer, vervangingen en nieuwe aanleg)
Areaal 450 km watergangen 281 km vrijvervalriolering 54 hoofdgemalen vrijvervalriolering 15 km hoofdpersleidingen 4 hoofdgemalen vacuumriolering 167 km druk en vacuumriolering 1.177 drukrioleringspompputten 16 bergbezinkbasins 516 IBA's (decentrale minizuiveringen) 18.506 kolken
Onderhoudsniveau We volgen de landelijke richtlijnen voor onderhoud en beheer van de riolering van Stichting Rioned. Deze zijn beschreven in de Leidraad Riolering.
Beleidskader WRP 2019-2023 (Water Riolering Beleidsplan) en verlengd t/m 2024. Uitgevoerde activiteiten en kosten In het jaar 2022 zijn de volgende maatregelen en acties uitgevoerd: - Uitvoering gegeven aan het jaarlijks onderhoud van het totale rioleringsareaal. - Reinigen en inspecteren van 30 km vrijvervalriolering en het uitvoeren van de hieruit komende maatregelen kernen Geldermalsen Zuid, Enspijk, Gellicum, Acquoy. - Voorbereiding renovatie 17 rioolgemalen. - Gestart met de voorbereiding voor het vervangen en modificeren van het totale areaal IBA's. Planning 3 fases t/m 2025. De urgente IBA's zijn in 2022 als eerste opgepakt. - Realiseren van diverse reliningsprojecten Meteren, Varik, Asperen, Geldermalsen, Vuren, Heukelum. - Realiseren van diverse afkoppelplannen Geldermalsen, Heukelum, Meteren, Tricht en kleine maatregelen West Betuwe breed. - Voorbereiden van diverse afkoppelplannen, reconstructies, reliningsprojecten t.b.v. uitvoer 2023/2024 o.a. Voorstraat/Stadswal Asperen, Nieuwe Steeg Herwijnen. - Geadviseerd op riolering, water en klimaat bij diverse inbreidingsplannen, nieuwbouwplannen, integrale reconstructies, Prorailplannen, dijkverzwaringsplannen, waterplannen, burgerparticipatieplannen gemeente breed. - Klimaatstresstesten vanuit WRP gerealiseerd, voor wateroverlast, grondwater en hitte en nu ingezet bij voorbereiding van adviezen en renovatieprojecten.
- Klimaatinformatiecursussen (Spraakwater) geïntroduceerd bij alle basisscholen. 5 jaar lopend proces. - Aanpassen verordening afvoer hemelwater en grondwater. - In beeld brengen/verminderen/oplossen van wateroverlastlocaties door de extreme neerslag van afgelopen jaar. - Samen met waterschap robuuster inrichten gemeentelijke riolering in relatie met de waterzuiveringen (assetmanagement). Pilot in Haaften is afgerond en wordt geëvalueerd. - Jaarlijks reinigen areaal kolken i.s.m. AVRI. - Jaarlijks onderhoud IBA's i.s.m. Waterschap. Waterschap heeft onderhoud weer voor 5 jaar aanbesteed. - Opstellen uitvoeringsplanning projecten voor de jaren 2023 en 2024. - Door de krappe personeelsbezetting in de afgelopen jaren bij voorbereiding en uitvoering, maar ook de omslag naar meer burgerparticipatie en klimaatadaptatie is er binnen riolering en water een achterstand in adviestaken, renovatie en optimalisatieprojecten ontstaan. Binnen de huidige planperiode WRP 2019 t/m 2023 wordt nu een inhaalslag gemaakt door o.a. extra inhuur van personeel en waar mogelijk en zonder risico temporiseren van het realiseren van projecten. Daarnaast is een vervolg gegeven aan het verder harmoniseren en optimaliseren van het totale rioleringsareaal. Dit houdt o.a. in: Het samenvoegen van de revisietekeningen en areaalgegevens vrijvervalriolering, drukriolering, IBA's , gemalen in de beheersystemen.
Harmoniseren en uitbreiden drukriolerings en vacuüm pompgemalen met een gelijkwaardig meldsysteem in het gehele gebied van voormalig Lingewaal. Harmoniseren en maken van een inhaalslag voor onderhoud van het totale areaal. Aanbesteding jaarlijks onderhoud en correctief onderhoud voorbereid en aanbesteed.
58
Jaarstukken West Betuwe 2022
Water en rioleringsprojecten Omschrijving Onderhoud Investeringen Advies en Onderzoek Exploitatie Totaal
Jaarstukken West Betuwe 2022
Kosten 2022 2.404.000 3.018.000 177.000 1.782.000 7.381.000
59
4 Financiering Inleiding Algemeen De uitgaven en inkomsten van de gemeente lopen niet synchroon in de tijd. Soms leent de gemeente geld om tijdig betalingen te kunnen verrichten en soms heeft ze (tijdelijk) overtollige liquide middelen. Al deze geldstromen lopen via de treasuryfunctie, die de gemeente bij de Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe heeft ondergebracht. De uitvoering van de financieringsfunctie vindt plaats binnen de kaders die zijn vastgelegd in de Wet financiering decentrale overheden, afgekort Wet fido. In deze wet zijn regels opgenomen voor de inrichting en uitvoering van de treasuryfunctie bij de decentrale overheden. West Betuwe Het gehele jaar heeft de gemeente in een situatie van overliquiditeit verkeerd. De beschikbare middelen waren toereikend om alle betalingen te kunnen uitvoeren. Deze liquiditeitspositie is met name ontstaan door de verkoop van de aandelen Eneco en de vertraging welke is ontstaan bij een grote investering zoals de aanvang van de bouw van het nieuwe Stadskantoor. In 2022 is er daadwerkelijk met het bouwen gestart en daalt ook de mate van overliquiditeit. De verwachting is dan ook dat deze in 2023 geheel zal verdwijnen, daar de bouw van het Stadskantoor dan zal worden voltooid. Rentevisie Naast de ontwikkeling van de omvang van de financieringsbehoefte is de renteontwikkeling een belangrijke factor.
In 2022 zijn we geconfronteerd met enkele geopolitieke ontwikkelingen die hebben bijgedragen aan een hoge inflatie, ruim boven de gewenste 2%. Het beleid van de Europese Centrale Bank (ECB) is erop gericht om het inflatiepercentage terug te brengen naar 2%. Het instrument wat hiervoor wordt gebruikt is een verhoging van de rente. Dit is zichtbaar geweest in 2022 waar we van negatieve rentes naar een gemiddelde van 3% à 4% zijn gegaan. Voor het rentepercentage van een langlopende lening (10-jaars) was de verwachting dat deze in 2022 tussen -/- 0,20% en 0,00% zou schommelen. Het daadwerkelijk percentage was in 2022 voor langlopende leningen in de eerste maanden van 2022 conform deze verwachting, echter door een exorbitante verhoging van o.m. de energieprijzen is de inflatie significant gestegen. Dit heeft zijn invloed gehad op de rentepercentages. Deze zijn zeker de laatste 6 maanden van 2022 gaan stijgen. De rente op een 10 jaar lineaire lening is daarmee uitgekomen op ongeveer 3% per ultimo 2022. Voor de 3-maands Euribor ( Euro Interbank Offered Rate) was de verwachting dat het rentepercentage rond de -/- 0,5% en -/- 0,3% zou schommelen. Gedurende het jaar 2022 is de 3 maands Euribor geleidelijk gestegen van -/-0,570% naar 2,202% met een gemiddelde van 0,348%
Renterisicobeheer Onder renterisicobeheer wordt verstaan de onzekerheid over de hoogte van toekomstige rente uitgaven en –inkomsten. Voor de beheersing van de renterisico’s gelden een aantal concrete richtlijnen. Kasgeldlimiet De kasgeldlimiet bepaalt het bedrag waarvoor de gemeente maximaal kortlopende leningen mag afsluiten, leningen korter dan één jaar. Het maximum wordt volgens de Wet fido berekend op basis van een vast percentage (8,5%) van het begrotingstotaal per 1 januari. Voor 2022 bedroeg de kasgeldlimiet 11.330.000 euro.
(bedragen x € 1.000)
60
Jaarstukken West Betuwe 2022
Kasgeldlimiet voor het begrotingsjaar 2022 Totaal netto vlottende schuld Toegestane kasgeldlimiet Ruimte (+)/ Overschrijding (-)
Kwartaal 1 Kwartaal 2 Kwartaal 3 Kwartaal 4 -15.138 -16.634 -25.153 -18.884 11.333 11.333 11.333 11.333 26.471 27.967 36.486 30.217
Per kwartaal wordt gemeten of de gemeente binnen de kasgeldlimiet blijft. De gemeente blijft in alle kwartalen van 2022 ruimschoots onder het toegestane kasgeldlimiet en voldoet daarmee aan de gestelde voorwaarden. Renterisiconorm Om het risico van renteaanpassing en herfinanciering bij langlopende leningen te beperken is de renterisiconorm geïntroduceerd. Deze norm houdt in, dat de jaarlijkse verplichte aflossingen en de renteherzieningen niet meer mogen bedragen dan 20% van het begrotingstotaal per 1 januari. Het doel van de renterisiconorm is om tot een zodanige opbouw van de leningenportefeuille te komen dat het renterisico in voldoende mate wordt beperkt. Indien een leningenportefeuille gelijkmatig is opgebouwd, zal ook het renterisico over de vaste schuld gelijkmatig in de tijd verspreid zijn. (bedragen x € 1.000)
Renterisiconorm en renterisico vaste schulden
Jaarrekening 2022
Begrotingstotaal Vastgesteld percentage Renterisiconorm Maximaal risico op vaste schuld Ruimte (+)/ Overschrijding (-)
133.333 20% 26.667 5.679 20.988
De gemeente is ruim onder drempel van de renterisiconorm gebleven. Er hebben geen renteherzieningen op de portefeuille met langlopende leningen plaatsgevonden.
Koersrisico Vanwege het verplichte schatkistbankieren zijn er geen koersrisico’s in het kader van het treasurybeleid. Aandelen van nutsbedrijven zijn uit hoofde van de publieke taak aangetrokken en worden niet als risicovolle beleggingen beschouwd. Het betreft de aandelen in de NV BNG Bank, Vitens, Stedin, Alliander en het Grootboek Nationale Schuld. In onderstaande tabel wordt een overzicht gegeven van de instanties waarbij sprake is van een vorm van deelname in het kapitaal van de desbetreffende instelling. Grootboek Nationale schuld is in 2022 volledig door het Ministerie van Financiën afgelost, derhalve staat de boekwaarde per ultimo 2022 op 0. In de tabel is de opbrengst opgenomen. Het bedrag is als volgt opgebouwd: Rente: 249,50 euro Afkoopwaarde: 125.390,85 euro Aankoopwaarde: 41.475,52 euro Boekwinst op verkoop: 83.915,33 euro Netto opbrengst: 84.164,38 euro
Jaarstukken West Betuwe 2022
61
(bedragen x € 1.000)
Omschrijving BNG Bank Grootboek Nationale Schuld Vitens Alliander N.V. Alliander N.V. converteerbare aandeelhouderslening Stedin Holding N.V. Totaal
Rating Boekwaarde per 31-122022 AAA 137 AA+ 0 A+ 5 A+ 2.662 A+ 1.023 A475 4.302
Netto opbrengst 2022 60 84 0 172 22 13 351
Een rating is te beschouwen als een kwaliteitskeurmerk. Ratings worden uitgedrukt in een combinatie van letters en cijfers. Een Triple A-rating is de hoogst mogelijke rating. Hoe hoger de rating, hoe lager het kredietrisico voor een belegger en vice versa. De deelnemingen zijn tegen verkrijgingsprijs verantwoord. Het tegen verkrijgingsprijs verantwoorden is in overeenstemming met het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). Om qua treasury goed inzicht te geven in de waarde van de beleggingsportefeuille ligt het meer voor de hand om naast de boekwaarde ook de marktwaarde (=verkoopwaarde) te vermelden. Doordat het aandelen betreft van niet-beursgenoteerde ondernemingen die tevens beperkt verhandelbaar zijn, is dat niet mogelijk. Kredietrisico Het uitzetten van middelen in het kader van treasury is alleen nog toegestaan binnen de kaders van de Regeling schatkistbankieren decentrale overheden. Hierdoor doen zich bij het uitzetten van middelen geen (nieuwe) kredietrisico’s voor. Bij het verstrekken van leningen, garanties of borgstellingen uit hoofde van de publieke taak worden, indien mogelijk, zekerheden of garanties geëist. Bij kredietrisico’s kan een onderverdeling in de volgende categorieën worden gemaakt: A. Verstrekte geldleningen In het verleden zijn leningen aan derden verstrekt.
Het huidige beleid is om hier terughoudend mee om te gaan, vanwege het risico dat eraan verbonden is. (bedragen x € 1.000)
Verstrekte geldleningen
Vitens NV Startersleningen Duurzaamheidslening Verenigingen Hypoth. lening personeel Overige leningen Totaal
Stand Aflossing VerstrekStand per 12022 kingen per 311-2022 2022 12-2022 108 108 0 0 2.009 177 338 2.170 1.320 90 517 1.747 299 24 0 275 544 3 0 541 40 2 0 38 4.320 404 855 4.771
De starters- en duurzaamheidsleningen worden door de SVn uitgevoerd. Gezien de huidige situatie met de fors gestegen inflatie en de economische gevolgen hiervan die op dit moment vooral jongeren (starters) treft, is het mogelijk dat vorderingen als oninbaar moeten worden verklaard en daarmee is het risico voor de gemeente groter geworden. Het risico dat de aflossingstermijnen van de leningen aan de verenigingen niet worden voldaan is klein. Ook in de periode dat Covid-19 een grote rol speelde in het verenigingsleven, zijn alle leningen conform schema afgelost. De gemeente heeft in het verleden aan (oud) medewerkers een hypothecaire geldlening verstrekt. In 2021 heeft een aantal van hen, vanwege de gunstige rentetarieven, de lening vervroegd afgelost. Van de overgebleven leningen wordt het risico op niet terugbetalen als uiterst klein ingeschat.
62
Jaarstukken West Betuwe 2022
B. Garantstelling In het verleden zijn garanties verstrekt aan met name woningbouwcorporaties of maatschappelijke organisaties. Ook hier voert de gemeente een terughoudend beleid. In onderstaand tabel wordt een overzicht gegeven van de gegarandeerde geldleningen, waarbij een onderscheid is gemaakt tussen de garanties waarbij de gemeente als achtervang fungeert en de garanties waarbij de gemeente direct risicodrager is. (bedragen x € 1.000)
Gegarandeerde geldleningen
Oorspronkelijk % garantstelling bedrag
Particuliere woningbouw Woningbouwcorporaties Gemeente als achtervang Stichting Avondlicht Uitvoeringsorganisatie Breedbandnetwerk Rivierenland Sporthal De Wiel Leningen personeel VV Tricht TV Rhelico HCG Gemeente als directe risicodrager Totaal gegarandeerde geldleningen
Stand per 1-1-2022
Opname 2022
Aflossing 2022
Stand per 31-12-2022
0 0 0
10.258 1.288 11.546 234
51.625 59.743 111.368 6
101.955
50-100% 50%
2.400
100%
61.883 61.031 122.914 240
37.500
23,8%
8.929
0
130
8.799
2.684 943 100 100 125
100% 100% 50% 50% 50%
2.409 449 50 50 62 12.189
0 0 0 0 0 0
28 5 4 3 35 490
2.381 444 46 47 27 11.699
135.103
0
12.036
123.067
Met betrekking tot de particulieren woningbouw staat de gemeente voor 100% garant voor hypotheken die zijn afgesloten vóór 1995. In 1995 is gestart met de Nationale Hypotheek Garantie. Dit betekende voor de gemeente dat zij niet alleen garant stond voor de aangegane particuliere hypotheken, maar dat zij dit doet samen met de Rijksoverheid: ieder voor 50%. In 2011 heeft het Rijk deze garantstelling voor de NHG geheel voor haar rekening genomen. Door aflossingen wordt het bedrag waar de gemeente garant voor staat kleiner. Daar staat tegenover dat vanwege de huidige economische situatie het niet denkbeeldig is dat er een groter beroep op de garantstelling wordt gedaan. Ook voor leningen van de woningbouwcorporaties staat de gemeente - samen met het Rijk - als achtervang garant. Ondanks enkele faillissementen en ander financiële malversaties bij de woningbouwcorporaties is het tot op heden niet voorgekomen dat een beroep moest worden gedaan op deze achtervangconstructie, waardoor het toekomstige risico dat de gemeente haar achtervang rol moet uitoefenen als gering wordt ingeschat. Op basis van eerdere jaarrekeningen is een inschatting gemaakt van de kans dat de gemeente garant moet staan voor Stichting Avondlicht en sporthal De Wiel. Met behulp van financiële kengetallen is een risicobeoordeling gemaakt.
Voor Stichting Avondlicht is de verwachting dat er geen beroep op de garantstelling wordt gedaan. In 2022 is door aflossing van deze stichting het risico op deze lening(en) tot een minimum gedaald. Voor sporthal De Wiel geldt ook dat de het risico op een beroep op de garantstelling van de gemeente klein is. Voor de invoering van de Wet fido (2001) was het voor ambtenaren mogelijk goedkoop te lenen, waarbij de gemeente garant stond. Sindsdien is het niet meer mogelijk voor ambtenaren om langs deze weg een hypotheek af te sluiten. De gemeente dient in het verleden afgesloten hypotheken te respecteren en als garantsteller voor deze hypotheken te fungeren tot het moment van algehele aflossing. Het risico dat de gemeente aan wordt gesproken op haar rol als garantsteller wordt op dit moment als uiterst klein geschat. Interne liquiditeitsbeheer Interne liquiditeitsrisico’s worden beperkt door de financieringsactiviteiten te baseren op een liquiditeitsprognose. Om een goed inzicht te krijgen welke geldlening afgesloten moet worden en hoeveel moet worden geleend en met welke looptijd, moet de informatievoorziening verder worden verbeterd.
Jaarstukken West Betuwe 2022
63
Financiering Vaste leningen In het onderstaand overzicht wordt een beeld geschetst van het verloop van de vaste leningenportefeuille voor het jaar 2022. Mutaties in portefeuille Stand per 1 januari 2022 Nieuwe leningen Reguliere aflossingen Vervroegde aflossingen Stand per 31 december 2022
Bedragen 69.072 0 5.679 0 63.393
(bedragen x € 1.000) Rente % 0,474% - 4,780%
0,474% - 4,780%
De financieringsbehoefte van de gemeente wordt bepaald door het verloop van verschillende kasstromen: liquiditeitsverloop vanuit de exploitatie, meerjarig investeringsplan, liquiditeitsverloop binnen grondexploitaties en herfinanciering van aflopende leningen. Kasgeldleningen In 2022 was het niet nodig om (kortlopende) kasgeldleningen aan te trekken. De reguliere inkomsten en saldo op de bankrekeningen maakten het mogelijk dat aan alle betalingsverplichtingen kon worden voldaan zonder aanvullende financiering. Relatiebeheer Met de huisbankier BNG Bank vindt periodiek overleg plaats, waarbij aandacht wordt besteed aan eventuele nieuwe ontwikkelingen. In maart 2022 heeft overleg met de BNG plaatsgevonden, waarbij geconcludeerd kon worden dat de faciliteiten als toereikend moeten worden beschouwd en de condities als marktconform.
Kasbeheer Het kasbeheer bestaat uit saldo- en liquiditeitenbeheer en het beheer van de geldstromen betreffende debiteuren en crediteuren. Er wordt op toegezien dat de liquiditeitspositie van voldoende omvang is om te garanderen dat de verplichtingen tijdig worden nagekomen. In onderstaande grafiek wordt het beeld voor 2022 getoond.
64
Jaarstukken West Betuwe 2022
Schatkistbankieren De Regeling Schatkistbankieren decentrale overheden verplicht gemeenten eventuele overschotten in liquide middelen, die uitkomen boven een grensbedrag van 2% van het begrotingstotaal, te storten op een speciale bankrekening die de gemeente aanhoudt bij het Ministerie van Financiën. Het storten gebeurt dagelijks via het afromen van het saldo van de BNG bankrekening. In onderstaande tabel zien we dat de gemeente in 3 kwartalen onder het drempelbedrag is gebleven. In het 1e kwartaal van het jaar is de gemeente boven het drempelbedrag uitgekomen. Dit is te verklaren doordat een voormalige belegging van één van de voorlopers van de gemeente West Betuwe is vrijgevallen en nog niet kon worden overgeboekt naar de schatkist. Dit is in april 2022 rechtgetrokken en is de gemeente vanaf het 2e kwartaal weer onder het vastgestelde drempelbedrag gebleven.
Jaarstukken West Betuwe 2022
65
(bedragen x € 1.000)
Berekening benutting drempelbedrag schatkistbankieren (bedragen x € 1000)
(1)
(2) (3a) = (1) > (2) (3b) = (2) > (1)
Drempelbedrag Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Ruimte onder het drempelbedrag Overschrijding van het drempelbedrag
Verslagjaar 2.666 Kw 1
2.666 Kw 2
2.666 Kw 3
2.666 Kw 4
4.113
463
536
421
-
2.203
2.131
2.246
1.477
-
-
-
(1) Berekening drempelbedrag (4a) (4b) (4c)
Begrotingstotaal verslagjaar Het deel van het begrotingstotaal dat kleiner of gelijk is aan € 500 miljoen Het deel van het begrotingstotaal dat de € 500 miljoen te boven gaat
(1) = (4b)*0,0075 + (4c)*0,002 met een Drempelbedrag minimum van €250.000
Verslagjaar 133.333
133.333 133.333 133.333
133.333
133.333 133.333 133.333
2.266
-
-
-
2.666
2..666
2.666
(2) Berekening kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen Kw 1 Kw 2 Kw 3 Kw 4 (5a) Som van de per dag buiten 's Rijks schatkist aangehouden middelen 372.887 42.164 49.310 38.743 (negatieve bedragen tellen als nihil) (5b) Dagen in het kwartaal 90 91 92 92 (2) - (5a) / (5b) Kwartaalcijfer op dagbasis buiten 's Rijks schatkist aangehouden 4.143 463 536 421 middelen
Renteschema Om er voor te zorgen dat in de begroting en verantwoording de totale rentelasten inzichtelijk zijn, is in het Besluit begroting en verantwoording (BBV) opgenomen dat de paragraaf financiering in ieder geval inzicht geeft in de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend met behulp van de (omslag)rente.
66
Jaarstukken West Betuwe 2022
Rente toerekening 2022 De externe rentelasten over korte en lange financiering De externe rentebaten Totaal door te rekenen externe rente
991 -93 898
De rente doorberekend aan de grondexploitatie Rente projectfinanciering toegerekend aan betreffend taakveld Saldo door te rekenen externe rente
-432 0 465
Rente eigen vermogen Rente voorzieningen De aan taakvelden/programma’s toe te rekenen rente
0 34 499
De werkelijk aan taakvelden toegerekende rente Renteresultaat op het taakveld Treasury
-573 74
Jaarstukken West Betuwe 2022
67
5 Bedrijfsvoering Ambitie Om de doelen van West Betuwe te kunnen realiseren, is ondersteuning door een goede bedrijfsvoering nodig. West Betuwe wil een flexibele, mensgerichte en resultaatgerichte samenwerkingsorganisatie zijn. Daarmee sluiten we aan op het zelforganiserende vermogen van inwoners, ondernemers en (maatschappelijke) organisaties. De organisatie van West Betuwe is primair gericht op de externe dienstverlening. Onze missie: “In de doorontwikkeling van de organisatie richten we ons steeds minder op het werken in structuren en vanuit regels, maar op netwerk- en relatiegericht werken rondom inhoudelijke maatschappelijke vraagstukken. De organisatie zoekt – afhankelijk van de opgave- naar een passende vorm van organiseren. Dat betekent dat er niet één benadering is, maar verschillende. Het resultaat telt, niet de vorm.” In 2022 hebben we focus aangebracht in het Samen West Betuws Werken (SWBW) op opgave- en netwerkgericht werken: - Opgavegericht: we richten ons op de opgaven (en met name de beoogde resultaten), voor strategische en complexe opgaven gebruiken we daarbij de methodiek van programmamanagement. - Netwerkgericht: we werken integraal samen, waarbij we de samenwerking met onze omgeving en relevante partners inzetten voor de resultaten.
Deze manier van werken is nodig om de ambitie van de gemeente West Betuwe waar te maken: - Samen met de samenleving - Dienstverlening, dichtbij en op maat. Op het gebied van de bedrijfsvoering hebben wij, samen met de partners Culemborg en Tiel, een aantal taken uitbesteed aan de Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe, een belangrijke partner voor de doorontwikkeling van onze bedrijfsvoering.
Beleidskaders De belangrijkste beleidskaders voor de bedrijfsvoering van West Betuwe zijn in de volgende documenten vastgelegd: • Besturen en organiseren in West Betuwe': het realiseren van de ambities van de nieuwe gemeente en het vormgeven van de nieuwe organisatie vraagt om een stevig fundament. Dit document beschrijft dat fundament. • Organisatieplan West Betuwe 2020 - vastgesteld door college • Programmaplan Samen West Betuws Werken - vastgesteld door college • Besturings en organisatiefilosofie, vastgesteld door college (2022) • Controlvisie - vastgesteld door college
68
Jaarstukken West Betuwe 2022
Thema's 2022 Bij de permanent lerende organisatie die we willen zijn past een continue doorontwikkeling van de organisatie en van de sturing op de bedrijfsvoering. Hiervoor investeren we in managementontwikkeling, programmatisch werken en programmatisch en projectmatig werken. Vanuit het coördinatiepunt lerende organisatie blijven we investeren in de nieuwe manieren van werken door het verzorgen van trainingen op het gebied van programmatisch werken, projectmatig werken, procesverbetering en risicomanagement. Ook organiseren we regelmatig leercafé ’s en jaarlijks een brede netwerkdag voor alle medewerkers. Als organisatie staan we niet alleen voor het uitvoeren van de gemeentelijke taken, veel van deze taken zijn belegd bij samenwerkingsverbanden of keten-partners. Daar investeren we ook in de verbinding tussen het gemeenschappelijke belang en de ambities van West Betuwe. We investeren daarom ook in het professionaliseren van regie op onze samenwerkingsverbanden. De aandachtspunten voor 2022 op het gebied van de bedrijfsvoering geven we weer in de volgende sub paragrafen: 1. Personeel en organisatie 2. Financiën 3. Inkoop 4. Informatisering en automatisering 5. Huisvesting 1. Personeel en Organisatie De uitvoering van het programma voor organisatieontwikkeling Samen West Betuws Werken (SWBW) verloopt voorspoedig.
De activiteiten die zijn uitgevoerd in 20222 en doorlopen in 2023 zijn: • Verder invullen lerende organisatie waarbij medewerkers vaardigheden, kennis, houding en gedrag voor SWBW blijven ontwikkelen. In 2022 is het coördinatiepunt lerende organisatie geïmplementeerd. Op basis van een evaluatie bouwen de academie voor het organisatieleren verder uit en zetten de lijn van leercafé’s en een netwerkdag ook in 2023 voort. • Voortzetten optimaliseren van processen met LEAN. We leiden extra mensen op zodat meer teams beschikken over een expert in procesverbetering en het management is opgeleid in de principes van LEAN. • Doorontwikkeling programmatisch en projectmatig werken, door de ontwikkeling en uitvoering van programma’s in de praktijk en door coaching en opleiding. • De inrichting en start van de flexibele kern. • Opstellen strategisch personeelsplanning. • Voorbereiden Samen West Betuws Werken in de nieuwe (t)Huisvesting. • Doorontwikkeling capaciteitsplanning en portfoliomanagement. • Voorbereiden medewerkerstevredenheidspeiling. • Managementontwikkeling. Overige aandachtspunten op het gebied van personeel en organisatie in 2022 waren: • Doorontwikkelen teamplannen voor een goede sturing op de uitvoering. • Verbeteren managementinformatie over de personeelsbudgetten en uitgaven (samen met BWB). • Optimaliseren van de inzet van onze beleidscapaciteit.
• Opstellen en implementeren vitaliteitsbeleid (samen met BWB). • Werving kwalitatief goed/deskundig personeel in relatie tot de arbeidsmarkt. We merken dat we als nieuwe, ambitieuze gemeente nieuwe medewerkers aantrekken. Toch zien we nu al moeilijk vervulbare posities, bijvoorbeeld op het gebied van Ruimtelijke ontwikkeling en bij BWB op het gebied van bedrijfsvoering. De kans is groot dat deze trend zich in 2023 voortzet, zie hiervoor ook het risicoprofiel in de paragraaf Weerstandsvermogen.
Jaarstukken West Betuwe 2022
69
2. Financiën Een belangrijk streven is, dat bestuur en organisatie zorgen voor een zo goed mogelijke inzet en benutting van onze financiële middelen. Voorwaarde is, dat medewerkers binnen de gemeentelijke organisatie grip hebben en houden op de budgetten en dat eventuele afwijkingen tijdig worden gemeld. Hierbij is het van belang, dat we zorgen dat taken, rollen en verantwoordelijkheden helder zijn, en de betrokkenen beschikken over voldoende competenties. Bovendien is het van belang, dat de systemen die we gebruiken voor financieel beheer en financiële sturing, onze budgetbeheerders en -houders zo goed mogelijk ondersteunen. Om de financiële sturing te versterken hebben we afgelopen jaar de volgende zaken ondernomen: • Voor de perspectiefnota maakten we een doorrekening van de verwachte kosten. Daarbij hielden we rekening met demografische ontwikkelingen en verwachte prijsstijgingen. • We zijn gestart met budgetgesprekken tussen de directie en budgethouders. Deze gesprekken dragen er aan bij, dat het financieel bewustzijn en handelen worden versterkt. • We hebben een onderzoek laten uitvoeren naar de meest wenselijke positionering van de financieel administratieve en beheerprocessen. Dit heeft uiteindelijk geleid tot de bestuurlijke keuze om deze werkzaamheden ook in de toekomst door Bedrijfsvoeringsorganisatie West Betuwe (BWB) uit te laten voeren.
De dienstverlening van de financiële afdeling van BWB zal verder worden verbeterd aan de hand van een aangescherpt ontwikkelplan. • Samen met medewerkers van de financiële afdeling van BWB hebben we de nodige verbeteracties doorgevoerd om de administratieve en beheer processen beter te laten verlopen. Deze verbeteracties maken onderdeel uit van een ontwikkelplan. Heel specifiek zijn er verbeteringen doorgevoerd op het gebied van debiteurenbeheer en invordering en voor wat betreft het opschonen van tussenrekeningen. • Met het implementeren van een verplichtingenadministratie (samen met BWB) hebben we pas op de plaats gemaakt. Hiervoor zal allereerst de actualiteit en betrouwbaarheid van de administratieve processen verbeterd moeten zijn. • We hebben de voorbereidingen getroffen, zodat we in 2023 kunnen starten met ons project Pcontrol. Dit project is er specifiek op gericht om de zorgen dat de sturing op financiële middelen die we inzetten voor de inzet van personeel – zowel eigen medewerkers als inhuur – wordt verbeterd. • We hebben onderzoek gedaan naar de mogelijkheden om de begroting meer kerngericht in te richten. De uitkomsten hiervan worden in 2023 geconcretiseerd. • We zijn gestart met het project om de programma-indeling van onze begroting aan te passen. Dit was een al langer gekoesterde wens van de Raad. 3.
Inkoop Goede inkoop is ondersteunend aan een goed budgetbeheer en het bereiken van de inhoudelijke doelstellingen. Met een professionele inkoopaanpak zorgen we voor rechtmatige aanbestedingen en een goede prijsstelling binnen de gewenste kwaliteit. De invoering van de Inhuurdesk met een dynamisch aankoopsysteem via BWB is een voorbeeld van een succesvolle professionalisering van dit onderdeel van inkoop. • Inkoop taakstelling. In onze begroting is een taakstelling op het gebied van inkoop opgenomen. We onderzochten hoe we deze taakstelling het beste kunnen realiseren. De maatregelen die we treffen om deze taakstelling te realiseren worden met name in de eerste burap 2023 geëffectueerd. • In de doorontwikkeling van de professionalisering van de inkoopfunctie is vorig jaar de contractregistratie bij team inkoop belegd. We maakten een inhaalslag met het registreren van contracten/overeenkomsten in de contractmanagementmodule van het inkoop ondersteunend systeem Mercell. Verder hebben we een start gemaakt met het opstellen van een gezamenlijke Inkoopbeleid 2023-2026 voor de gemeenten Culemborg, Tiel, West Betuwe en de BWB. Hierin zal aandacht worden besteed aan de diverse rollen en verantwoordelijkheden binnen de inkoopfunctie, in het bijzonder aan die betrekking hebben op het contractbeheer en contractmanagement.
• Voor het opstellen van de liquiditeitsplanning is gebruik gemaakt van de inkoopplanning.
70
Jaarstukken West Betuwe 2022
Met de gemeenten Culemborg en Tiel en met BWB, werkt de gemeente West Betuwe op het inkoopgebied nauw samen. Zo worden er in het tweewekelijkse Inkoopcoördinatorenoverleg het beleid afgestemd, wordt kennis gedeeld en bespreken we de mogelijkheden om onze bedrijfsvoering te verbeteren. 4. Informatisering en automatisering Op het gebied van informatisering en automatisering staat in 2022 een groot aantal onderwerpen op de jaarplanning van BWB en de gemeenten. Deze punten zijn ondersteunend aan onze dienstverleningsprocessen en interne processen. Belangrijke punten zijn: • Informatiebeleidsplan Voor het verbeteren van onze dienstverlening en bedrijfsvoering kunnen we zeer goed gebruik maken van informatietechnologie. We pakken dit planmatig aan en stelden daarvoor samen met BWB een informatiebeleidsplan op. Het plan is in concept gereed en geeft aan welke ambities we de komende jaren willen realiseren. In het tweede kwartaal van 2023 volgt het bijbehorende uitvoeringsplan waarin de bijbehorende projecten worden gepland. • Vervangen van de website We zijn gestart met een project om het technische systeem die zorgt voor ontsluiting van onze website te vernieuwen. De overgang naar dit nieuwe systeem vindt in 2023 plaats. • Anonimiseren van persoonsgegevens Informatie die we als gemeente openbaar maken dient (conform de AVG) te worden geanonimiseerd.
Het anonimiseren is vaak tijdrovend. Het gebruik van annonimiseringssoftware biedt de mogelijkheid om deze werkzaamheden veel efficiënter uit te kunnen voeren. We zijn (in BWB-verband) een project getart, zodat we in 2023 van dergelijke software gebruik kunnen gaan maken • Aanbesteding van een aantal applicaties. De aanbesteding van het financieel systeem stelden we uit naar 2024 en de aanbesteding van het ondersteunende systeem voor het sociaal domein startten we in 2022 op. Hierbij onderzochten we eerst welke aanbestedingen we konden combineren met het oog op een urgente vervanging van de applicatie voor schuldhulpverlening. De laatste applicatie is aanbesteed en wordt in 2023 geïmplementeerd. De aanbesteding van overige applicaties in het sociaal domein schuift door naar 2023. • Aanbesteding van een control tool Het onderzoek naar en de aanbesteding van de controltool rondden we in 2022 af. De controltool gaan we gebruiken voor het vastleggen van audits, risico's en verzekeringen. Ook gaan we de tool gebruiken voor control op informatieveiligheid en privacy. De implementatie is inmiddels gestart. • Datagestuurd werken In 2022 startten we met het opstellen van de visie op datagestuurd werken. Vaststelling van de visie inclusief opstellen projectplan is gepland voor het tweede kwartaal 2023. 5.
Huisvesting (t)Huisvesting Na een lange periode van voorbereiding en aanbesteding startte de aannemer aan het einde van het eerste kwartaal 2022 met de sloop- en bouwwerkzaamheden. Inmiddels is de opbouw van het paviljoen en van de plaza gerealiseerd (wind- en waterdicht). Het gehele gebouw is voorzien van nieuw glas in de bestaande kozijnen. Tevens zijn nieuwe puien geplaatst bij de personeelsingang en is de nieuwe trap in de ontvangsthal geplaatst.De zogeheten bouwkundige en installatietechnische voorzieningen bevinden zich alle in de realisatiefase. We rondden de aanbestedingen voor het bedrijfsrestaurant, vaste en losse inrichting en voor de audiovisuele voorzieningen voor de Raad en het overige kantoor af met een gunstig resultaat (inhoud en binnen budget). We werkten het ontwerp voor de buitenruimte verder uit. Wel zijn we geconfronteerd met vertraging in levertijden. Helaas is onvermijdelijk dat deze vertraging ook gevolgen heeft voor de opleverdatum. De geplande oplevering van de volledige bouw en de verhuizing schuift hierdoor door tot na de zomervakantie 2023. Gemeentewerf In 2022 selecteerden we via een Europese aanbestedingsprocedure de architect en ontwerpteam voor het ontwerp van het kantoor, de overige opstallen en de terreininrichting. Ook voerden we diverse deel-
Jaarstukken West Betuwe 2022
71
onderzoeken uit en startten we met de voorbereiding van de te doorlopen ontheffings- en vergunningprocedures. Met de provincie Gelderland sloten we een realisatieovereenkomst. Hierin hebben we onder andere afgesproken dat de gemeente optreedt als penvoerder en formeel opdrachtgever bij het opstellen en het realiseren van het ontwerp.
Informatiebeveiliging en Privacy Dreigingen uit de digitale wereld hebben tegenwoordig direct invloed op de fysieke wereld. Een goede beveiliging van informatie is van wezenlijk belang voor een gemeente. Naast het feit dat we de informatie nodig hebben voor de uitvoering van onze taken, beheren we ook allerlei privacygevoelige informatie van onze inwoners. De hacks van de gemeente Hof van Twente en de gemeente Buren hebben het belang van informatiebeveiliging benadrukt. Beoogd resultaat Het beoogde resultaat is een professionele informatiebeveiliging die voldoet aan de vereisten van de huidige richtlijn voor informatieveiligheid, de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO). Dit geldt zowel voor de technische, organisatorische als menselijke aspecten (bewustwording) rondom informatieveiligheid. In 2022 hebben we belangrijke stappen gezet om de volwassenheid van informatiEveiligheid op een hoger niveau te brengen. Echter, gezien de voortdurende veranderingen in digitale dreigingen, moeten we blijven investeren in informatiebeveiliging. We streven naar optimale veiligheid, wat betekent dat de beveiligingsmaatregelen effectief moeten zijn om de risico's op informatiesystemen en processen te minimaliseren. Activiteiten In 2022 is het project “implementatie BIO” afgerond. Restpunten uit dit project worden in de loop van 2023 opgepakt.
Onderdelen als ‘beveiliging van mobiele apparaten’ (MDM) en identiteit- en toegangsmanagement (IAM) zijn in grote lijnen geïmplementeerd en worden de komende tijd uitgebreid en waar nodig bijgesteld. Er is ook centraal (bij BWB) ruimte vrijgemaakt voor het aanstellen van een Information Security Officer (ISO) die als ondersteuning van de CISO aan de slag gaat. We zien een toenemend aantal hacks en dreigingen in de digitale wereld. Hierdoor zijn we genoodzaakt om extra technische maatregelen te nemen. De belangrijke maatregelen zijn: • De implementatie van 2-Factor authenticatie (2FA). Dit is gekoppeld aan de vervanging van hardware, die gepland staat voor het 2e kwartaal 2023. • Monitoring en bijsturing op de veiligheid van ons netwerk. Naast de technische aspecten hebben we ook aandacht besteed aan organisatorisch aspecten en menselijk factor. In 2022 zijn we druk bezig geweest met de voorbereidingen van een bewustwordingscampagne genaamd "Bewust in Control". Deze campagne bevat vier onderdelen: • Microlearning, wekelijks één korte vraag per e-mail • E-learningen over informatieveiligheid en privacy • Bijeenkomsten per organisatie • Cyberoefening met directie en bestuur. Algemene verordening gegevensbescherming/privacy In 2022 is het niet gelukt om een privacy officer te werven. Onder andere hierdoor hebben vrijwel alle geplande activiteiten vertraging opgelopen.
Het college heeft in november 2022 een nieuw privacybeleid vastgesteld. Er zal een werkplan opgesteld worden met de stappen en acties voor 2023 die nodig zijn om op een aantoonbare wijze naleving van de privacywetgeving te borgen binnen de gemeente West Betuwe. In 2023 wordt er een privacy officer ingehuurd en wordt de werving weer opgestart. Dit betekent onder meer dat hiervoor uiterlijk eind 2023 processen ingeregeld zullen zijn en dat de benodigde documentatie aanwezig is. Middels een periodieke GAP-analyse zal de voortgang worden gevolgd.
72
Jaarstukken West Betuwe 2022
Personele kosten Formatie en loonkosten 2022 Voor de uitvoering van de gemeentelijke taken, projecten en programma’s beschikten we eind 2022 over een formatie van 269 fte. Van de beschikbare formatie was eind 2022 264 fte ingevuld. De begrote loonsom voor 2022 bedroeg ongeveer 21.500.000 euro. Op het totale salaris budget is een voordeel van 973.000 euro in 2022. Dit voordeel is toegevoegd aan de bestemmingsreserve Flexibele Kern conform het raadsbesluit bij de decemberwijziging 2022. Externe inhuur 2022 Inhuur geschiedt op bestaande budgetten voor bijvoorbeeld personeel en projecten. We beschikken niet over specifieke inhuurbudgetten. We huren in omdat de formatie niet voorziet in piekwerkzaamheden, bijvoorbeeld grotere projecten die binnen beheerplannen of projecten gepland worden of door ziekte. We huren dan in ten laste van projectbudgetten en beschikbaar budget binnen de beheerplannen. Voor flexibiliteit in de organisatie kiezen we er soms voor om vacatures bewust nog niet in te vullen en huren we in ten laste van het vacaturegeld. Ziekteverzuim In 2022 was het ziekteverzuimpercentage 6,52%. In het jaar 2022 heeft het ziekteverzuim zich gestabiliseerd. Na een toename in de coronatijd en medewerkers met long covid klachten is er veel geïnvesteerd in preventieve aanpak.
Daar waar landelijk een stijging is te zien is het in onze gemeente gelukkig stabiel mede door deze extra inzet. Verder is gestuurd op het zo snel mogelijk weer (deels) aan het werk te gaan. Hiermee wordt de terugkeerdrempel lager en de extra werkdruk bij de collega’s zo beperkt mogelijk gehouden. Voor de komende jaren blijft het noodzakelijk het verzuim strak te blijven volgen en beleid te ontwikkelen over vitaliteit en gezondheid.
Overige kosten Huisvestingskosten Het jaar 2022 was het jaar van de start van de verbouwing van het gemeentehuis. Gedurende dit jaar zijn we gehuisvest op meerdere locaties. De tijdelijke meerkosten van de huisvesting betalen we voor een deel uit het krediet voor de (t)Huisvesting en uit de overige budgetten van Kuipershof 2 en 4. In totaal hebben we voor de huisvestingskosten in 2022 650.000 euro uitgegeven. BWB De Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe (BWB) verzorgt voor West Betuwe reguliere taken op het gebied van P&O, informatiebeheer, informatie-management, ICT, financieel beheer, interne controle en vanaf 2022 ook facilitaire zaken. Hiervoor dragen wij bij in de kosten van deze gemeenschappelijke regeling. Daarnaast voert de BWB via het jaarplan diverse projecten uit die door de deelnemende gemeenten apart betaald worden. Het gaat onder andere om grotere projecten op het gebied van de ICT infrastructuur en de implementatie van applicaties.
Jaarstukken West Betuwe 2022
73
Uitgaven bedrijfsvoeringsbudgetten 2022: Bijdrage BWB Gemeentelijke ICT budgetten Gemeentelijke P&O budgetten Gemeentelijke Facilitaire budgetten Budgetten Juridische zaken Budgetten Communicatie Overige budgetten Totaal
€ 6.977.000 € 24.000 € 1.266.000 € 271.000 € 97.000 € 38.000 € 136.000 € 8.809.000
Rechtmatigheid De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording werd verwacht voor 2022, maar is bij de vaststelling van de wet door de Eerste Kamer uitgesteld naar 2023. Vanaf het boekjaar 2023 moet het college verantwoording afleggen aan de gemeenteraad over de naleving van de regels, die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van de gemeente. Tot en met de jaarrekening 2022 geeft de accountant een oordeel over de financiële rechtmatigheid, naast het oordeel over het getrouwe beeld van de jaarrekening. De invoering van de rechtmatigheidsverantwoording sluit aan op het doel van onze organisatie om (nog) meer in control te komen. In 2022 uitgevoerde acties in de aanloop naar de rechtmatigheidsverantwoording: 1. Medewerkers Verbijzonderde Interne Controle (VIC) deden een regelmatige check op opzet, bestaan en werking van de processen, volgens de planning uit het interne controleplan. Deze controles gaven input voor verdere procesverbetering. 2. We herstelden gesignaleerde fouten door onder andere het nemen van herstelbesluiten. Een verbetering ten opzichte van eerdere jaren was, dat we fouten al in het boekjaar konden herstellen en processen verbeterden in plaats van na afloop van het jaar. 3. We maakten een start met het beschrijven en verbeteren van voor de rechtmatigheidsverantwoording relevante processen.
Omdat we de VIC en een aantal bedrijfsvoeringsprocessen hebben ondergebracht bij de Bedrijfsvoeringsorganisatie West-Betuwe (BWB) pakten we een deel van deze acties samen met BWB en de gemeenten Tiel en Culemborg op.
74
Jaarstukken West Betuwe 2022
6 Verbonden partijen Doel Het is gewenst dat in de programmabegroting en in de jaarstukken aandacht wordt besteed aan rechtspersonen waarmee de gemeente een bestuurlijke en financiële band heeft, vanwege de bestuurlijke, beleidsmatige en financiële belangen en de mogelijke risico’s, Het gaat daarbij om deelnemingen (vennootschappen), gemeenschappelijke regelingen (samenwerkingsverbanden) en overige samenwerkingsvormen, bijvoorbeeld stichtingen en verenigingen. Er wordt niet over alle partijen gerapporteerd waarmee de gemeente op enigerlei wijze verbonden is, maar alleen over partijen waarin de gemeente een bestuurlijk én financieel belang heeft. Over partijen waarin de gemeente West Betuwe alleen een financieel belang heeft, wordt in deze paragraaf dus niet gerapporteerd. Er is sprake van een bestuurlijk belang indien er zeggenschap door middel van stemrecht bestaat of wanneer de gemeente in het bestuur van de desbetreffende organisatie wordt vertegenwoordigd. Er is sprake van een financieel belang wanneer een ter beschikking gesteld bedrag niet verhaalbaar is bij een faillissement of als er financiële aansprakelijkheid bestaat indien de desbetreffende partij haar verplichtingen niet nakomt (conform artikel 1 van het Besluit Begroting en Verantwoording Provincies en Gemeenten).
De gemeenteraad kan op verbonden partijen toezicht uitoefenen door middel van toezichtsarrangementen. De gemeenteraad houdt toezicht op verbonden partijen op basis van drie verschillende toezichtsarrangementen. Deze arrangementen nemen in zwaarte toe. Hoe groter het bestuurlijke en/of financiële risico, des te meer toezichtsinstrumenten kunnen worden ingezet. Op hoofdlijnen wordt per verbonden partij gerapporteerd over wat zich heeft afgespeeld. Bij verbonden partijen die in toezicht 2 vallen, wordt ook gerapporteerd over de managementrapportages (bestuursrapportages) voor zover de betreffende verbonden partij die opstelt. Bij verbonden partijen die in toezicht 3 vallen, wordt daarnaast ook gerapporteerd over wat er in de AB-vergaderingen heeft gespeeld. Daarnaast heeft de gemeenteraad een drietal moties in 2019 aangenomen voor meer grip op samenwerkingsverbanden, betere informatievoorziening, meer transparantie en afstemming van de agenda’s. Zo wordt er inmiddels sneller informatie over vergaderingen openbaar gemaakt en is een informatieprotocol om processen te stroomlijnen. Binnen de organisatie is een intervisietraject opgestart om de sturing op vanuit regie- en contractmanagement te versterken. In 2021 het rapport ‘Storten en tekorten’ in opdracht van de acht gemeenteraden opgeleverd.
De gemeenteraden gaan een gezamenlijk traject in om meer grip te krijgen op gemeenschappelijke regelingen. De gemeenteraad van West Betuwe heeft op 29 november 2022 ingestemd met het plan van aanpak regionale samenwerking Regio Rivierenland. Tevens is de gewijzigde Wet gemeenschappelijke regelingen in 2022 in werking getreden. Uiterlijk 2024 moeten de gemeenschappelijke regelingen hierop zijn aangepast. Risicoprofielen van verbonden partijen De verbonden partijen van de gemeente West Betuwe lopen sterk uiteen in (financiële) omvang en vorm. Hierdoor variëren de bestuurlijke en financiële belangen en ook de risico’s. Bij het opstellen van de begroting wordt het risicoprofiel van een verbonden partij ingeschat. Door aan verbonden partijen met een hoog risicoprofiel extra aandacht te besteden, kan de gemeente de kansen en bedreigingen bij deze verbonden partijen tijdig signaleren en daar adequaat op reageren. Het risicoprofiel van een verbonden partij is op actuele bestuurlijke en financiële risico’s gebaseerd en komt op basis van een risicoanalyse tot stand. Hoe groter het bestuurlijke of financiële risico is, hoe intensiever de sturing op de verbonden partij is. Dat heeft ook tot gevolg dat de gemeenteraad navenant meer informatie over een verbonden partij met een hoog bestuurlijk of financieel risico krijgt.