Omgevingsvisie Weesp 2050 - Eeuwenoud en Toekomstvast
Tekst van het document
3.169.980
3.246.480
370.320
13%
A’dam
873.500
926.900
982.000
1.034.100
1.081.100
207.600
24%
G&V-streek
256.300
262.900
268.300
272.100
275.000
18.700
7%
Weesp
19.480
21.070
22.710
24.200
25.480
6.000
31%
Tabel 2: Bron: Prov NH, bevolkingsprognose Noord Holland, 2019-2040, 21 augustus 2019
groei 2020 2040 %
Inhoud
Weesp telt anno 2021 ruim 20.000 inwoners, in 9.000 huishoudens in ongeveer evenveel huizen. Het aantal bewoners bedroeg in het jaar 2000 ongeveer 18.000 en 8.000 huishoudens. Het aantal bewoners is tussen 2000 en 2006 iets gekrompen tot 17.000, om de laatste 15 jaar weer te groeien. De jaarlijkse groei bedroeg dus 100 à 150 personen, een stabiele groei van 1% per jaar. (zie grafiek 1, hiernaast)
2.000 inwoners 15 jaar
0 20 0 0 20 1 02 20 0 20 3 0 20 4 0 20 5 0 20 6 0 20 7 0 20 8 0 20 9 1 20 0 1 20 1 1 20 2 1 20 3 1 20 4 1 20 5 1 20 6 1 20 7 1 20 8 1 20 9 20
Weesp.
20.000 19.500 19.000 18.500 18.000 17.500 17.000 16.500 16.000
Weesp
20
Weesp De komende jaren zal een evenwicht moeten worden gevonden tussen enerzijds de twee dominante demografische bewegingen – groei en vergrijzing – en anderzijds het behoud van eigen identiteit. Te bouwen woningen en extra voorzieningen kunnen botsen met waarden zoals behoud van het open landschap, en het groen in
Omgevingsvisie Weesp 2050
Grafiek 1: inwoner aantal Weesp 2000 - 2015, bron: CBS
De komende jaren zal het aantal bewoners fors groeien, volgens de provincie met 6.000 inwoners tot zeker 25.000 inwoners. Die schatting is echter aan de lage kant. De wijk Weespersluis
of 9.850 (bij een gemiddelde woonbezetting van 3). Daarnaast zijn er nog een aantal kleinere nieuwbouwprojecten. Deze zijn in totaal goed voor enige honderden woningen. Het werkelijke
voegt ca. 2950 woningen toe aan Weesp4. Het aantal inwoners zal hierdoor toenemen met 5.900 (bij een gemiddelde woonbezetting van 2)
aantal inwoners ligt in 2040 en 2050 daarom waarschijnlijk enkele duizenden inwoners hoger dan door de provincie ingeschat.
4 https://weespersluis.nl/aanbod
39
40
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Weespersluis in aanbouw
De Weesper bevolking neemt de komende jaren (2020 – 2040) toe en zal daarbij vergrijzen (zie tabel 3 en grafiek 2 en 3). Weliswaar is er groei in alle leeftijdscategorieën, maar het aantal ouderen stijgt relatief het hardst. Dat heeft gevolgen voor de woningmarkt, maar ook voor het soort voorzieningen dat moet
De meest opvallende cijfers: › Het aantal jongeren tussen 0-19 jaar neemt toe, met 1.200 (+30%); › Het aantal volwassenen tussen 20-69, ruwweg de werkzame beroepsbevolking, neemt toe
worden gerealiseerd.
met 2.640 (+21%); › Het aantal ouderen tussen 70 en 100 neemt toe met 2.180 (+76%)
Absolute aantallen 2020
2025
2030
2035
2040
% groei
0-19
4.020
4.040
4.290
4.770
5.220
+30%
20-69
12.570 13.670 14.450 14.870 15.210 +21 %
70-90
2.880
Totaal
19.470 21.070 22.710 24.200 25.490 +31%
Tabel 3
3.360
3.970
4.560
5.060
+76%
Inhoud
Weespers per wijk in vogelvlucht Weespers wonen in verschillende wijken, en niet alle wijken zijn hetzelfde. De sociaal economische staat is in de onderstaande tabel en op de daarbij behorende kaart aangegeven. Een aantal buurten (Schildersbuurt, Hogewey Noord, Hogewey Midden, Zuid I en Zuid II) scoort op een aantal sociale indicatoren niet hoog en kan daarom kunnen een
16.000 14.000 12.000 10.000 8.000 6.000 4.000 2.000 0 2020
2025 0-19 jaar
2030
2035
2040
20-69 jaar
70-90 jaar
100% 80% 60% 40% 20% 0% 2020
2025 0-19 jaar
2030 20-69 jaar
duwtje in de rug goed gebruiken. (Zie analysekaart op pag 42)
2035
2040
70-90 jaar
Grafiek 2 en 3: groei Weesper bevolking, naar drie leeftijds klassen, in absolute getallen (links) en percentages (rechts) Bron: provincie Noord-Holland
Nieuwe richtingen De groei van Weesp moet passen bij de schaal van Weesp. Uitgangspunt bij woningbouwontwikkeling is dat deze een aanvulling vormt op de bestaande woningvoorraad en sociale situatie in een wijk. In wijken met overwegend sociale woningen en een lagere score op economische indicatoren moeten middeldure of duurdere woningen worden ontwikkeld. Dat kan door middel van aanpassing, stadsvernieuwing, nieuwbouw op plekken waar nog ruimte is of sloop-nieuwbouw. In buurten met een relatief groot midden- of duurder segment kunnen juist sociale woningen worden toegevoegd. De gemeente heeft weinig formele invloed, maar kan door het formuleren
Omgevingsvisie Weesp 2050
41
42
Analysekaart: demografische en sociaaleconomische kenmerken per buurt (2018)
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
van een duidelijke visie wel degelijk sturing geven.
4.1.2 Wonen / verdichting
Verhuisstromen van en naar Weesp, 2017-2018
Verhuizingen huishoudens vanuit gemeenten in de MRA naar Weesp (grootste stromen) , 2017-2018
binnen Weesp: + 610 vanuit overig MRA naar Weesp: + 660 van buiten de MRA naar Weesp: + 240 vanuit buitenland naar Weesp: + 120
Wat speelt er? Woningbehoefte in Weesp blijft sterk toenemen Weesp is niet alleen een geliefde woonplaats voor de Weespers, maar vanwege de centrale ligging ook erg in trek bij woningzoekenden van buiten de gemeente. Het aandeel inwoners van buitenaf neemt naar verwachting toe en relatief komen veel van de nieuwe inwoners uit Amsterdam (WiMRA, 20171 ) In 2017-2018 waren er bijvoorbeeld 610 inwoners verhuisd binnen de gemeente en kwamen er 660 mensen uit de MRA (onderstaande figuur), waarvan 450 mensen uit Amsterdam – veel meer dan bijvoorbeeld Huizen met 1360 interne verhuizingen tegen 140 vanuit Amsterdam.
naar A’dam: - 70 vanuit A’dam: + 450 naar Gooise Meren: - 100 vanuit Gooise Meren: + 50 naar Hilversum: - 50 vanuit Hilversum: + 40 naar Almere: - 80 vanuit Almere: + 40
Verhuizingen huishoudens vanuit gemeente in de MRA naar Weesp (2017-2018)
De groeiprognoses zijn terug te zien in de regionale cijfers over de woningbehoefte (WiMRA, 2017; Provincie Noord-Holland, 20195) (afbeelding hierboven). Waar in andere
in Weesp sterk toenemen (kaart prognoses woningbehoeften). Bovendien verschillen de behoeften naar woningsegment per deelregio in de MRA: in Gooi en Vechtstreek is vooral behoefte
gemeenten in Gooi en Vechtstreek (Wijdemeren, Huizen, Laren) de woningbehoefte de komende decennia stagneert of afzwakt, blijft deze
aan woningen in zowel het hoge als lage segment.
5 Prognose PNH 2019-2040. Bevolking, huishoudens en woningbehoefte.’ te vinden op: https://www.noord-holland.nl/Onderwerpen/Ruimtelijke_inrichting/Demografie/Beleidsdocumenten/
43
44
Analysekaart: prognoses woningbehoeften per gemeente en behoefte naar prijssegment per deelregio
Inhoud
Leggen we de algemene – kwantitatieve – woningbehoefte (Provincie Noord-Holland, 2019) naast de plancapaciteit (Provincie Noord-Holland, 20206) dan is er in Weesp op korte termijn (resp. 2019-2030 en 2020-2029) voldoende ruimte om in de woningbehoefte te voorzien, maar op langere termijn (resp. 2031-2040 en vanaf 2030) ontstaat er een tekort aan plancapaciteit (kaart huishoudensprognoses en woningbouwplannen). De ruime plancapaciteit op korte termijn is vooral te danken aan Weespersluis (2.950 nieuwe woningen). Daarnaast is er ook een klein aantal andere woningbouwprojecten (circa 800 woningen) in diverse stadia van ontwikkeling. Op langere termijn zijn er onvoldoende geschikte locaties in beeld om te voorzien in de woningbehoefte. Voor de korte termijn is hierbij uitgegaan van de harde (vastgestelde) plannen en voor de langere termijn zijn de zachte (potentiële) plannen aangehouden in de monitor van de provincie Noord-Holland.
6 Provincie Noord-Holland (2020) Monitor Plancapaciteit. https://www.plancapaciteit.nl/
Omgevingsvisie Weesp 2050
Analysekaart: huishoudensprognoses en woningbouwplannen in de regio Gooi en Vechtstreek
45
46
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Mismatch tussen woningaanbod en woningbehoefte Weesper Uit de enquête onder bewoners van Weesp blijkt dat er vooral behoefte is aan betaalbare woningen voor met name de huidige bevolking – in het lagere en middensegment, waaronder corporatiewoningen, huurwoningen, starterswoningen en woningen voor 65+ers (appartementen). Weespersluis bevat vrijwel alleen koopwoningen, vooral in het hogere segment, vaak grondgebonden en weinig appartementen. Voor de Weespers die op zoek zijn naar een woning binnen de gemeentegrenzen valt er dus weinig te kiezen – er is sprake van een zekere mismatch tussen het huidige en toekomstige woningaanbod en de woningbehoefte van de Weesper.
Door een gebrek aan geschikte woningen stokt ook de doorstroming op de interne woningmarkt. Doorstroming is met name belangrijk in situaties waarin sociale huurwoningen beschikbaar komen als bewoners doorstromen naar vrije sector of koopwoningen of als dit binnen de sociale sector leidt tot meer passend wonen. Fysiek en/of financieel. Passendheid wil dan zeggen: mensen wonen in een woning die bij hun huishoudensgrootte past, bij hun inkomen past, en bij hun fysieke gesteldheid past. Een voorbeeld is een eengezinswoning die bewoond wordt door één of twee oudere(n) die bereid zijn om kleiner te wonen maar geen geschikt appartement kunnen vinden. Deze groep blijft langer wonen in de bestaande woning, waardoor deze niet vrijkomt voor een jong gezin.
Lokaal grote verschillen in type woningvoorraad De samenstelling van de huidige woningvoorraad in Weesp verschilt sterk per buurt. Er zijn enerzijds buurten met veel corporatiewoningen (Schildersbuurt, Hogewey Midden, Hogewey Zuid, Zuid I en Zuid II) en anderzijds buurten met vooral koopwoningen (Leeuwenveld, Hogewey Noord, Dichtersbuurt, Herensingelkwartier, Centrum, Bedrijventerrein Van Houten, De Klomp en Aetsveld) (CBS, 2020) (zie analysekaat op pag 47). In tegenstelling tot grotere steden is er vrijwel geen markt/aanbod van woningen in het particuliere huursegment. Weesp kent eigenlijk geen buurten met een evenwichtige verdeling tussen koop, sociale en particuliere verhuur . Bovendien zou een evenwichtiger verdeling van woonsegmenten in een aantal buurten bij kunnen dragen aan de instandhouding van het voorzieningenniveau, zoals in Hogewey en Aetsveld.
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
Analysekaart: samenstelling woningvoorraad per buurt (2018) Duurzaam en comfortabel wonen De voorbereiding van woningen op de energietransitie, waaronder het isoleren van de woning, is een grote opgave. Isolatie zorgt voor een lagere energierekening, draagt bij aan comfortabel wonen en aan een beter klimaat. Van belang is dat het isoleren van woningen zo veel mogelijk op natuurlijke momenten plaatsvindt, bijvoorbeeld wanneer een woningeigenaar toch al de woning wil verbouwen. De komende jaren zal dit dan ook meer aandacht vragen van zowel o.a. de gemeente, woningcorporaties als van (particuliere) woningeigenaren. In de Transitievisie Warmte (zie ook de paragraaf “warmte” in Hoofdstuk 4.3.1.) wordt deze aanpak verder uitgewerkt.
47
48
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Welke koers willen we varen? Weesp staat voor een aantal grote uitdagingen en keuzes voor de woningmarkt. Voor de langere termijn komt Weesp voor een aantal andere vragen te staan: 1. (In welke mate) willen we de komende decennia blijven voorzien in de groeiende woningbehoefte?
Nieuwe richtingen Voor een betere doorstroming op de woningmarkt zijn meer woningen nodig. De komende decennia willen we daarom (gedeeltelijk) voorzien in de aanhoudend groeiende woningbehoefte, zij het niet ongelimiteerd en onder duidelijke randvoorwaarden.
Bouwen voor de grootste behoefte op de woningmarkt Het kwalitatieve woningaanbod wordt beter afgestemd op de lokale woningbehoefte. Dit betekent dat we bouwen voor de meest urgente doelgroepen op de woningmarkt: › We bouwen voor starters (waaronder jongeren);
2. Z o ja, kiezen we dan voor binnenstedelijk verdichten of voor nieuwe uitleglocaties? 3. Indien we binnenstedelijk verdichten, waar willen we dit dan?
Daarbij houden we vast aan de volgende principes: › Bouwen voor de grootste behoefte op de woningmarkt; › Groeien door binnenstedelijke verdichting en transformatie; › Verdichting rond goed bereikbare (ov-)locaties en subcentra.
› We bouwen voor senioren. Starters zijn bijvoorbeeld jongeren die vanuit het ouderlijk huis een eigen woning zoeken of mensen die samen willen gaan wonen. Om bovenstaande doelgroepen betere kansen te bieden om binnen de gemeentegrenzen een geschikte woning te vinden is vooral behoefte aan meer corporatiewoningen, meer woningen in het middensegment, meer kleinere woonheden en meer appartementen. Daar zal bij toekomstige woningbouwprojecten en gebiedsontwikkelingen het accent op liggen, terwijl er voor vrijstaande woningen en koopwoningen in het hogere segment juist minder plek is.
Daarnaast is verduurzaming van de bestaande woningvoorraad een belangrijke beleidsdoelstelling.
Inhoud
Een gevolg van dit principe is het op gang proberen te brengen van langere verhuisketens, waarbij senioren doorstromen en er grotere (eengezinswoningen) vrijkomen voor (jonge) gezinnen. De blijvende inzet van wooncoaches kan dit proces bespoedigen. De focus op jongeren, starters en senioren geldt voor de middenlange termijn. Dit zijn op dit moment de groepen waar de achterstand op de woningmarkt het nijpendst is. Met name het duurdere segment voor gezinnen is met de realisatie van Weespersluis bediend. Mogelijk geven de ontwikkelingen over 8 of 10 jaar aanleiding om de focus op andere doelgroepen te richten. Uitgangspunt blijft een evenwichtige stad met gemengde wijken. Stimuleren alternatieve woonvormen Alternatieve woonvormen, zoals groepswonen en wonen in communities nemen in populariteit toe. Het realiseren van alternatieve woonvormen voorziet in een vraag en kan zo bijdragen aan de doelstelling om tot een meer gebalanceerde en passende woningvoorraad te komen. En zodoende ook de gewenste doorstroming stimuleren.
We willen meer ruimte geven aan wooncoöperaties voor het ontwikkelen van alternatieve woonvormen voor diverse doelgroepen. Groeien door binnenstedelijke verdichting en transformatie We vergroten de woningvoorraad binnen de bebouwde contouren om zo het waardevolle, open landschap te behouden. Daarmee kiezen we voor binnenstedelijke verdichting. Woningbouw vindt, buiten de lopende transformaties, niet plaats op de bedrijventerreinen. Bij verdichten ligt het accent niet op hoogbouw, maar op compactere en gemengdere buurten. Zo kan op specifieke locaties met middelhoge bouw toch een hogere dichtheid worden behaald. Daarnaast kan door middel van sloop-nieuwbouw verdicht worden. Er kunnen daarmee woningen worden toegevoegd van een hogere kwaliteit. Ook kan makkelijker gekozen worden voor het stapelen van functies waardoor intensiever grondgebruik mogelijk wordt. Door de groei- en verdichtingsopgave is er in Weesp dus meer ruimte voor middelhoge bouw, maar geldt er wel een algemeen maximum van zes bouwlagen. Daarbij moeten nieuwe gebou-
Omgevingsvisie Weesp 2050
wen en ruimtelijke ontwikkelingen altijd zorgvuldig stedenbouwkundig worden ingepast binnen het bestaande straatbeeld en de beeldkwaliteit van Weesp. In enkele gebieden liggen er kansen voor hogere bebouwing dan zes bouwlagen, zoals in het stationsgebied en de subcentra. Nadere studies op gebiedsniveau zijn nodig om te bepalen welke bouwhoogten in verschillende gebieden in Weesp gewenst zijn en om te bepalen waar met de maximale bouwhoogte, ten opzichte van het algemeen maximum van zes bouwlagen, eventueel naar boven of beneden toe kan worden afgeweken. Bij het stationsgebied gaat de stationsvisie hier verder op in. Gebieden buiten de stationsgebieden en de subcentra kunnen ook in aanmerking komen voor een nadere gebiedsuitwerking. In de historische binnenstad is geen hoogbouw toegestaan en geldt in eerste instantie ook een maximum van zes bouwlagen, al geven we binnen het beschermde stadsgezicht de voorkeur aan lagere compacte bebouwing aansluitend bij het historische karakter. De bouwhoogte
49
50
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
wordt hier daarom situationeel bepaald. Nader onderzoek moet uitwijzen wat hier het best past. We verdichten niet alleen om het open landschap te behouden, maar ook om het lokale voorzieningenniveau in stand te houden en de sociale veiligheid te vergroten. Dat laatste doen we ook door meer te variëren in woningtypen en type be-
de langere termijn wel naar uitbreiding buiten de bestaande bebouwingsgrenzen te kijken. Dit is in strijd met een van de kernwaarden. In ieder geval zal een dergelijk zoekgebied moeten voldoen aan de voorwaarde een zo klein mogelijke impact op de landschappelijke waarden te hebben.
drijvigheid maar ook door functies als wonen en werken beter met elkaar te mengen. Veel buurten in Weesp zijn monofunctioneel: vooral gericht op wonen of werken, bestaan uit veel corporatiebezit of juist veel koopwoningen, veel zware industrie of juist veel kantoren. Dat komt de leefbaarheid en de sociale veiligheid niet overal ten goede, omdat bedrijventerreinen in de avonduren vaak minder worden gebruikt en sommige woonwijken juist overdag een verlaten indruk kunnen achterlaten. Met een groeiende bevolking en een toenemende vraag naar woningen kan op een gegeven moment het maximaal aantal nieuwe woningen worden bereikt dat gerealiseerd kan worden in de bestaande wijken en de stationsomgeving. Voor eventuele verdere toevoeging van woningen zal Weesp er dan niet aan kunnen ontkomen om op Boternesserstraat
In een aantal buurten als Hogewey Midden, Hogewey Zuid en Weespersluis willen we een evenwichtiger woningaanbod om tot een meer divers en inclusief woonmilieu te komen. Daarbij willen we de diversiteit in typen woningaanbod op de schaal van Weesp behouden.
Inhoud
Verdichting in het stationsgebied en de subcentra Het stationsgebied zal de komende periode verder ontwikkeld worden. Daarvoor wordt een visie opgesteld, waarin wordt onderzocht wat de mogelijkheden zijn voor het realiseren van een gemengd woon-werkgebied in hogere dichtheden, met middelhoge bouw (tot zes bouwlagen), eventueel aangevuld met hogere bebouwing.
van het spoor raken meer fysiek verbonden en het Centrumgebied wordt uitgebreid met een divers woonwerkmilieu met voorzieningen.
De werkfunctie zal vooral bestaan uit kantoren, aangevuld met voorzieningen. Bedrijven in de dienstverlenende sectoren vestigen zich voor hun klanten en werknemers namelijk graag rond goed bereikbare ov-locaties. Daarnaast is verdichting rond het station en andere ov-locaties vanuit het oogpunt van duurzame mobiliteit (trein in plaats van auto) wenselijk omdat dit bijdraagt een positief vliegwieleffect: Een gezond en intensief woon-werkmilieu leidt verspreid over de dag (en nacht) tot meer vervoersvraag. Daardoor wordt het rendabeler om het ov in hogere frequentie te laten rijden, wat weer leidt tot meer ontwikkelpotentie rond de inen uitstaplocaties.
nieuwe technologische ontwikkelingen als online winkelen dreigt vooral het bestaande winkelaanbod weg te vallen en op den duur ook andere voorzieningen als de huisarts, de bank en het buurthuis verdwijnen omdat er voor veel mensen geen reden is om er dagelijks te verblijven – de ontmoetingsfunctie verdwijnt.
In Weesp zal verdichting van de stationslocatie een kans betekenen om Weesp weer tot één geheel te maken. Weesp ten noorden en ten zuiden
Een soortgelijk vliegwieleffect geldt voor subcentra. Woonbuurten met veel dezelfde type woningen in hetzelfde segment gaan vaak gepaard met een eenzijdig winkel- en horeca-aanbod. Door
Omgevingsvisie Weesp 2050
Wanneer dit soort vitale voorzieningen wegvallen ligt een verder verval van de buurt op de loer. In de toekomst willen we de subcentra en de voorzieningen juist levensvatbaar houden door ook hier een positief vliegwieleffect in gang te zetten. In een buurt met een groeiend aantal inwoners en een diverse bevolkingssamenstelling met verschillende behoeften is het rendabeler om een rijk voorzieningenaanbod in stand te houden en blijft de sociale functie makkelijker geborgd. We richten ons daarom op meer woningen, in verschillende typen en segmenten, op of in directe nabijheid van de subcentra. Eventueel aangevuld met andere functies als werken, door bijvoorbeeld kleine (kantoor)ruimten voor lokale bedrijven of ondernemingen aan te bieden.
51
52
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Spoorzone Zowel bij het stationsgebied als bij de subcentra liggen er kansen om hoger te bouwen dan de maximum bouwhoogte van zes bouwlagen, zolang de ruimtelijke ontwikkelingen zijn voorzien van een zorgvuldig ingepast stedenbouwkundig plan dat past binnen de bestaande beeldkwaliteit van Weesp. Nadere studies op gebiedsniveau zijn nodig om te bepalen welke bouwhoogten op deze locaties gewenst zijn. Bij het stationsgebied gaat de stationsvisie hier verder op in.
Rond Weesp was lange tijd sprake van een mogelijke spooruitbreiding van de huidige spoorzone van zes naar acht sporen (OV-SAAL). Deze 8-sporigheid is van de baan. Weesp heeft zich lange tijd ingezet voor een reservering voor 8-sporigheid, met het oog op een ondergrondse variant (het spoor in een tunnel ter hoogte van Weesp) zodat de barrière tussen noord en zuid vervalt en er ruimte ontstaat voor gebiedsontwikkeling boven het spoor. Daarnaast speelt het vrijspelen van de openstaande mastroute over de Vecht een belangrijke rol. De spoorbruggen vormen nu een flinke barrière. De spoorreserveringen schuren met gewenste gebiedsontwikkelingen rond het spoor of treinstation, zolang de spoortunnel er niet is. Zonder ondertunneling werken reserveringen nadelig want de ruimtereservering langs het spoor kan immers ook worden gebruikt voor bouwen aan het spoor, eventueel met aanvullende maatregelen. Nu de 8-sporigheid verder uit het zicht raakt (en daarmee de financiering vanuit het Rijk) is ook de vraag wat met de reservering te doen. Een tunnel lijkt nu gezien de huidige besluiten zeer moeilijk haalbaar. Weesp kan er ook voor kiezen om de ruimtelijke reserveringen te laten vallen. Er zijn vanuit dat opzicht een aantal opties voor het benutten van de openbare ruimte rond het spoor: 1. R eserveringen voor ondertunneling laten vallen en ruimte bieden voor ontwikkeling van spoorzone? 2.
R eserveringen voor ondertunneling aanhouden en ruimte bieden voor functies van tijdelijke aard (concentratie van wonen en werken zijn dan uitgesloten)? 3. R eserveringen voor ondertunneling aanhouden en spoorzone vrij houden van gebiedsontwikkeling? Opties en ontwikkelingen beschreven in dit kader krijgen hun beslag in een visie op het stationsgebied.
Station Weesp, gezien vanaf de Leeuwenveldseweg
Inhoud
4.1.3 Voorzieningen
Omgevingsvisie Weesp 2050
Goede voorzieningen zijn essentieel voor het functioneren van een wijk. Denk hierbij aan scholen, kinderopvang, ouder-kind-centra, buurthuizen, bibliotheken, sportvoorzieningen en gezondheidsvoorzieningen e.d. De voorzieningen in Weesp zullen moeten meegroeien met de toename en veranderende aard van de bevolking
is om ruimte te geven aan meer aanbieders, en kinderopvang in de bestaande stad te stimuleren. › Verwachte piek leerling-prognose. De groei van het aantal leerlingen voor het voorgezet onderwijs (VO) in Weespersluis loopt parallel aan de oplevering van het aantal woningen. Een piek in de oplevering, betekent een piek
kunnen komen. De vraag is alleen of dat in de nieuwe wijken een door de overheid gesubsidieerd buurthuis of wijkcentrum zou moeten zijn. In ieder geval moet in de plannen rekening gehouden worden met ruimte voor initiatieven van bewoners. Dit kunnen bijvoorbeeld bestaande panden zijn met een bepaalde historische waarde, aantrekkelijke
(zie analysekaart pag 54). Een eerste onderzoek wijst uit dat de voorzieningen in Weesp redelijk op orde zijn en voldoende vervat in de verschillende plannen van de gemeente. Toch zijn er een aantal aandachtspunten, die veelal samenhangen met de grootschalige uitbreiding van Weespersluis: › Verbindingen over het spoor. Verbindingen tussen Weespersluis en de bestaande stad moeten ervoor zorgen dat elkaars voorzieningen beter kunnen worden gebruikt. › Spreiding en keuzemogelijkheid van kinderopvang Weespersluis. De kinderopvang in Weespersluis biedt nu weinig keuzemogelijkheid aan ouders. Een oplossing
in het aantal leerlingen. Weesp heeft relatief veel VO scholen en vervult daarvoor een regionale functie. Veel kinderen uit Diemen, Driemond en zelfs IJburg. Scholen dreigen te groot te worden, daarom zijn afspraken over een maximaal aantal leerlingen gemaakt. Om daaraan te voldoen zullen vanaf 2021 Weesper leerlingen voorrang krijgen. › Aangepaste woningen en zorgwoningen. De bevolkingsprognose voor Weesp toont een aanzienlijke vergrijzing. Een belangrijk aandachtspunt is de realisatie van aangepaste woningen en zorgwoningen. › Welzijnsaccommodaties. In elke wijk is er behoefte aan een plek waar mensen samen
plekken waar mensen graag komen. › Kunst in de openbare ruimte. Kunst in de openbare ruimte is een belangrijk instrument om een wijk een identiteit te geven. Weesp zou hier meer aandacht aan kunnen besteden.
Spelende kinderen op straat in Weesp
53
Analysekaart: cultuurhistorische objecten, recreatieve en toeristische functies in en rondom Weesp
Inhoud
Cultuur Goede culturele voorzieningen zijn essentieel voor Weesp. Het geeft vorm aan de Weesper identiteit, is goed voor de sociale samenhang, en geeft Weespers de kans zich persoonlijk te ontwikkelen. De nota “Weesp cultuurstad (20172021)” geeft hiervoor ambities en beleidsuitgangspunten. De looptijd van de Cultuurnota Weesp 20172021 loopt ten einde. Met ingang van 2025 zal het beleid voor kunst en cultuur van het gebied Weesponderdeel uitmaken van het Kunstenplan 2025-2028. Om de tussenliggende periode te overbruggen en de overgang voor alle stakeholders van kunst en cultuur in Weesp zo soepel mogelijk te laten verlopen, zal het bestaande kunst en cultuurbeleid Weesp worden ingevlochten in de Amsterdamse organisatie. Zowel in het Kunstenplan 2025-2028 als in de overbruggingsperiode blijft het uitgangspunt dat het culturele klimaat in Weesp moet worden versterkt en dat alle Weespers moeten kunnen deelnemen aan het culturele leven
Omgevingsvisie Weesp 2050
Tergooi ziekenhuis De vergrijzing zal een grote invloed hebben op de benodigde zorgvoorzieningen. De gemeente Weesp heeft één grote bovenwijkse zorgvoorziening in de vorm van het Regionaal Medisch Centrum Weesp, met diverse poliklinieken van het Tergooi ziekenhuis. De voorziening is essentieel voor Weesp en moet daarom goed worden
gefaciliteerd door routes, trap- en speelveldjes, bootcampterreinen met uitdagende trappen of hoogteverschillen. Jong geleerd is oud gedaan: speelmogelijkheden in de eigen woonomgeving zijn essentieel voor de start van een gezond en beweeglijk leven.
beschermd.
sporten in bestaande sportaccommodaties. Dat is echter geen gemakkelijke opgave. Enerzijds is het verenigingsleven onverminderd populair (de grote drie sportclubs voetbal, tennis, hockey en hebben ieder circa 750 leden) en is het de verwachting dat alle Weesper sportverenigingen blijven groeien. Anderzijds is de ruimteclaim van de sport groot en moet deze worden afgewogen tegen andere ruimteclaims, zoals die van woningbouw en het in stand houden van het groene landschap. Hieronder staat kort beschreven wat de huidige situatie is en wat de uitgangspunten voor de toekomst zijn.
Sport Weesp wil dat iedereen op eigen niveau en naar eigen wens kan sporten. Sport is essentieel voor een inclusieve, gezonde en verbonden stad. Sport verbindt en verbroedert, leidt tot minder ziekten zoals obesitas en hartkwalen, lager ziekteverzuim, een betere levenskwaliteit op de oude dag, lagere zorgkosten etcetera. Weesp zal ten behoeve van de ongeorganiseerde sport meer aandacht schenken aan een beweegvriendelijke openbare ruimte, zodat de stad ‘als sportpark’ kan worden gebruikt. Sporten als hardlopen, wielrennen en fitness zullen worden
Het is essentieel dat Weespers kunnen (blijven)
55
56
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Bestaande sportaccommodaties Sportpark Papelaan Sportpark Papelaan is gelegen binnen de bebouwde kom aan de noordkant van Weesp, tegen de zuidkant van het spoor aan. Het sportpark biedt plaats aan de Voetbalvereniging FC Weesp, de Weesper tennisclub Korfbalvereniging Argus en de Stichting Accommodatiebeheer WVGV die in haar accommodatie diverse sportdisciplines onderdak verleent . Ook is er de toerfietsclub Weesp. Uitgangspunt is dat de groei van voetbal en tennis (de grote ruimtevragers) ter plekke kan worden gefaciliteerd. Sportpark Vechtoever Het sportpark Vechtoever ligt ten oosten van Weesp, net buiten de bebouwde kom en ingeklemd tussen het spoor, achterland en waterweg de Vecht. Het huisvest de hockeyvereniging MHC, Tafeltennisvereniging The Victory, Handbalvereniging We Have. De handbalvereniging is onlangs verhuisd naar de nieuwe sporthal Weespersluis. Hiermee komt de clubaccommodatie en aangelegen veld leeg te staan. Een nieuwe invulling wordt verkend, waarbij de voorkeur uitgaat naar een sport/
Foto: Voetbalveld FC Weesp
spelfunctie. Op korte termijn is het nodig meer sportruimte te creëren voor de hockey, gezien de huidige bespeling van de velden en de aanhoudende ledengroei. Ook hier is het uitgangspunt dat ruimte eerst wordt gevonden binnen de sportparkgrenzen van Vechtoever, alvorens naar uitbreiding buiten het sportpark wordt gekeken.
voor meerdere sportverenigingen (WeHave, FC Weesp, Oberon), maar ook als thuis voor bewegingsonderwijs en buitenschoolse opvang. Een tweede sporthal is in de maak: In Weespersluis worden twee basisscholen gebouwd en bijbehorende gymzalen zijn samengevoegd in een nieuw te ontwikkelen
Sporthallen en gymzalen Weesp heeft momenteel één sporthal, namelijk sporthal Aetsveld. Deze wordt voor uiteenlopende sporten gebruikt en is thuisbasis
sporthal Weespersluis. Daarnaast staan in Weesp vier gymzalen. Op basis van de vuistregel van 1 sporthal op 20.000-24.000 inwoners, zal er met twee sporthallen en vier gymzalen er in
Inhoud
de komende jaren voldoende ruimte zijn voor de binnensportverenigingen en het bewegingsonderwijs. Zwembad Er is één zwembad in Weesp, het Victoriabad. Dit is geen gemeentelijk zwembad, maar is eigendom van het bedrijf International Wellness Resort (IWR). De gemeente heeft een exploitatieovereenkomst met het zwembad op basis waarvan IWR een exploitatiebijdrage ontvangt in ruil voor ruime openingstijden en ruimte voor maatschappelijke activiteiten. Op basis van de norm van 1 zwembad op 80.000 inwoners, zal het bestaande zwembad voldoende zijn om de groei van Weesp op te vangen. Golfbaan Weesp kent één golfbaan, ten Zuiden van de N236, pal naast het Amsterdam-Rijnkanaal. Deze herbergt een vereniging met veel leden en is daarmee een belangrijke sportvoorziening. Deze vorm van sportbeoefening vraagt (relatief) veel ruimte.
Roeien Weesp kent één roeivereniging, de roeivereniging Weesp aan de Utrechtseseweg. Daarnaast is er de sloeproeivereniging (De Spiering). De roeisloepen liggen aan de Ossemarkt nabij restaurant de Schalkse. Deze sloepen trainen dagelijks op de Vecht. Watersportverenigingen Er zijn drie Watersportverenigingen: WV Weesp (in de kom van Aquamarin); WSV de Vecht (aan de Roosenboomschans), met een apart Jeugd Zeilplan ; en WSV de Zeemeermin (aan de Ossenmarkt). De hengelsportvereniging (AWHB), is gelegen aan de Vest, met een directe toegang tot de Vecht. De vereniging heeft 2.400 leden.
Omgevingsvisie Weesp 2050
Nieuwe richtingen We werken blijvend aan een voorzieningenniveau dat minstens op peil blijft en meegroeit met de bevolkingsgroei in Weesp en bijdraagt aan de Weesper identiteit.
57
58
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
4.1.4 Openbare ruimte De openbare ruimte vormt een belangrijk thema in deze Omgevingsvisie. In de openbare ruimte worden de doelstellingen van de Omgevingswet bij uitstek concreet. De Omgevingswet (art 1.3 Ow) omschrijft het doel van de wet als volgt: “Deze wet is, met het oog op duurzame ontwikkeling, de bewoonbaarheid van het land en de bescherming en verbetering van het leefmilieu gericht op het in onderlinge samenhang: a. bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit, ook vanwege de intrinsieke waarde van de natuur, en b. doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen van de fysieke leefomgeving ter vervulling van maatschappelijke behoeften.” De Omgevingswet is dus gericht op het vinden van een balans tussen een gezonde en veilige fysieke leefomgeving en het gebruiken van de leefomgeving voor noodzakelijke of gewenste maatschappelijke voorzieningen. Die balans dient in de Omgevingsvisie tot uitdrukking te komen.
Verblijfs- en verkeersfuncties In de openbare ruimte vinden de functies en voorzieningen voor een groot deel een plek: stromen van auto’s, fietsen en voetgangers. Maar ook ruimte om te spelen en te recreëren. De openbare ruimte kent dus verkeers- én verblijfsfuncties. Die kunnen elkaar versterken of elkaar in de weg zitten. Soms zijn verkeersen verblijfsfunctie moeilijk te combineren. Goede verblijfsruimte geeft veel ruimte aan groen, ontmoeten en spelen, autoluw of autovrij. Goede verkeersruimte geeft ruimte aan doorstroming, parkeren (fiets en auto). Kernwoorden daarin zijn veiligheid, bereikbaarheid en minimalisering van overlast (geluid, uitstoot en visuele overlast). Vooral bij een hoge gebruiksintensiteit is de scheiding tussen de twee functies wenselijk. Soms ook kan het samenspel tussen verkeers- en verblijfsfunctie een aantrekkelijk resultaat opleveren, bijvoorbeeld door het ontwikkelen van een “stadsstraat”. Het is een straat die beide functies combineert, waarbij ze elkaar versterken. Complicatie kan in de toekomst veroorzaakt
worden door de toename van thuisleveranties. Door de huidige (Corona)crisis zijn de online bestellingen sterk gegroeid. Daarnaast blijkt dat steeds meer mensen de reguliere boodschappen eveneens thuis laten bezorgen. Welke omvang het bezorgende verkeer zal krijgen is onduidelijk. Wellicht leidt het tot opstoppingen in bijvoorbeeld het centrum. De functie van de openbare ruimte is (ook) afhankelijk van de plek waar deze zich bevindt. De openbare ruimte in een bedrijventerrein heeft een andere functie dan die in een woonwijk, of in een winkelgebied. Naast de inrichting van de openbare ruimte is ook het beheer van belang. De functionaliteit van de openbare ruimte kan sterk verminderen als het beheer niet op orde is. Als onderdelen van de openbare ruimte (denk aan stoepen, fietspaden, verlichting, maar ook aan bankjes en plantsoenen) kapot zijn of vies, zijn ze op zijn best minder bruikbaar en op zijn slechtst gevaarlijk.
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
uitingen in de vorm van losse objecten. In Weesp is geen apart reclamebeleid. In de APV is wel opgenomen dat het college in het belang van de openbare orde of de woon- en leefomgeving nadere regels kan stellen voor uitstallingen en reclameborden. Omdat het voorstelbaar is dat duidelijkere regels voor zowel bewoners als ondernemers prettig zijn, wordt onderzocht of nadere regels voor losse reclame-uitingen en informatieborden wenselijk zijn.
betrekking hebben.
De verblijfskwaliteit in delen van Weesp kan verbeterd worden of staat onder druk. Het centrum van Weesp is klein. Tegelijkertijd wordt de druk erop vergroot, met name door het toenemend aantal inwoners van Weesp. Hoewel het parkeer(vergunningen)beleid in 2020 is aangescherpt met strengere regels m.b.t. vergunningen voor een tweede auto en het aantal betaalde parkeerplaatsen toeneemt, blijft er toch nog veel ruimte voor de auto. Een overmaat aan ruimte voor de auto maakt de binnenstad als huiskamer van Weesp minder aantrekkelijk.
Openbare ruimte moet ook rustig en overzichtelijk zijn. Dat kan wel eens in het gedrang komen als er sprake is van reclame-
Het stationsgebied is aan de noordzijde op dit moment minder aantrekkelijk. Er is geen tot weinig groen en er zijn geen
Fietsers in de Hoogstraat
Belangrijk onderdeel van de kwaliteit van de openbare ruimte is de toegankelijkheid. Alleen als de openbare ruimte toegankelijk is en gebruikt kan worden door alle gebruikers is deze van goede kwaliteit. Mensen met een fysieke beperking, gebruikers van een rollator, rolstoel of kinderwagen, gebruikers met een visuele of auditieve beperking: iedereen moet de openbare
ruimte kunnen gebruiken. Dat is een belangrijk onderdeel van de kernopgave “prettig en veilig wonen”. Het beoordelen van de kwaliteit van de openbare ruimte zal dus altijd ook op dat aspect
59
60
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
ontmoetingsplaatsen, terwijl een stationsgebied zich daar juist voor leent en de entree is van de stad, ook aan de noordzijde voor Weespersluis.
Doel is om meer ruimte beschikbaar te stellen aan duurzaam en langzaam verkeer. Dat wil zeggen een ontmoedigingsbeleid voor autobezit en –gebruik en een stimulerend beleid voor fiets (eveneens bezit en gebruik) en de voetganger. De kwaliteit van de openbare ruimte wordt ook bepaald door het niveau van het beheer en
Nieuwe richtingen Weesp stelt als prioriteit voor de inrichting van de openbare ruimte, conform de wens van de bevolking zoals blijkend uit de participatie voor de Omgevingsvisie, de realisatie van groen van hogere kwaliteit (zie paragraaf groen). Kwetsbare groepen profiteren het meest van goede groenvoorzieningen in de buurt. In sommige buurten kan ook groen worden toegevoegd, maar vooral de kwaliteit van het groen kan omhoog. Mede door het ruim aanwezige groen in de nabijheid van Weesp, zijn grote groengebieden binnen de stad geen prioriteit.
de toegankelijkheid. Beide dragen bij aan een openbare ruimte die functioneel is voor alle gebruikers. Doel is om beide op een hoog niveau te houden/brengen. Er wordt onderzocht of nadere regels voor losse reclame-uitingen en informatieborden wenselijk zijn.
4.1.5 Veiligheid en gezondheid Inleiding Een gezond leven is voor alle Weespers sleutel tot een gelukkig leven, en essentieel onderdeel van de Omgevingsvisie. Er worden twee soorten gezondheid onderscheiden: › Een positieve vorm van gezondheid. Dat is het vermogen van mensen zich aan te passen en een eigen regie te voeren, in het licht van fysieke, emotionele en sociale uitdagingen van het leven” (GGD, 2016). Het concept maakt onderscheid in zes dimensies van gezondheid, namelijk gezond lichaam, gezonde geest, dagelijks functioneren, kwaliteit van leven, meedoen en zingeving. › Een veilige en schone leefomgeving. Daarbij gaat het om thema’s als luchtkwaliteit, veiligheid, geluid, bodem en geur.
Inhoud
Weesp wil een gezonde en veilige gemeente blijven (zie ook: kernwaarde 13: veiligheidsniveau blijft behouden). De positieve gezondheid kan worden verbeterd door bijvoorbeeld het stimuleren van sport en spel, het bevorderen van recreatiemogelijkheden of de bouw van een buurthuis. Maar ook door lopen en fietsen aantrekkelijker te maken. Een veilige en schone omgeving kan
ander. Eenzaamheid kan samenhangen met een levensfase, bijvoorbeeld oudere mensen die veel mensen hebben zien wegvallen in hun omgeving of minder mobiel zijn en daardoor minder mensen ontmoeten. Het kan ook samenhangen met
worden bereikt door de aanleg van meer groen, en het terugdringen van (de overlast van) het autoverkeer. Positieve gezondheid. De Regio G&V heeft in 2016 een uitgebreid onderzoek gedaan naar de positieve gezondheid van Weespers. In het algemeen gaat het de Weespers goed: zo zegt bijvoorbeeld 77% zich ‘zeer gezond te voelen’. Toch is dit geen reden om achterover te leunen. Zo voelt in Weesp een kleine 1/3 van de inwoners zich eenzaam, met name in Aetsveld wordt eenzaamheid als een probleem ervaren. Dat betekent dat men minder contact heeft met andere mensen dan gewenst, en het ontbreken van een hechte, emotionele band met een
Man met hond langs de Vecht/Hoogstraat
Omgevingsvisie Weesp 2050
een gebrek aan prettige ontmoetingsplaatsen of de bereikbaarheid van dergelijke plekken.
61
62
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Fijnstof Met fijnstof worden alle stofdeeltjes in de lucht bedoeld. Het is een verzamelnaam van deeltjes van verschillende grootte, tot maximaal 10 micrometer (µm) doorsnede. Deeltjes bestaand uit zwaveldioxide, stikstofoxiden en ammoniak vormen het grootste deel, ook elementair koolstof en koolstofverbindingen
We willen ernstige geluidsbelasting tegengaan. Via het Actieplan Geluid gaan we ernstige geluidshinder in de stad tegen. Weesp is op grond van de Europese richtlijn Omgevingslawaai verplicht om in een Actieplan Geluid aan te geven wat de gemeente doet om ernstige geluidsoverlast in de stad te beperken. Weesp heeft al veel gedaan om de geluidsbelasting op
dragen bij aan fijnstof. Fijnstofconcentraties zijn op zijn hoogst in de havens, bij zware industrie en in geringe mate bij intensieve veehouderij. Verder zijn lokale concentraties het hoogst vlakbij drukke wegen en bedrijven. Voor Weesp geldt dat er hogere fijnstofconcentraties (µg PM10/ m³) langs de drukkere doorgaande wegen in Weesp, zoals de C.J. van Houtenlaan, Prinses Irenelaan, Amstellandlaan, Jan Tooropstraat, Hogeweyselaan, Stationsweg, Korte Muiderweg en de noordzijde van de Bloemendalerpolder (langs de A1).
bestaande woningen te beperken. Er worden in het algemeen drie soorten geluidbeperkende maatregelen onderscheiden: 1. Maatregelen aan de bron, die de geluidproductie beperken, zoals het toepassen van stillere motoren en stille banden op voertuigen of het aanbrengen van een geluidreducerende wegverharding. 2. Maatregelen bij de overdracht, zoals het oprichten van geluidschermen of wallen 3. Maatregelen bij de ontvanger, zoals het aanbrengen van gevelisolatie. In het Actieplan Geluid gaat de meeste aandacht uit naar verkeersgeluid, maar er is ook aandacht voor andere geluidsbronnen. Bij het verkeer gaat het onder meer om stille wegdekken, geluidschermen en snelheidsbeperking.
Geluid Geluid hoort bij een stad, maar te veel geluid leidt tot hinder, slaapverstoring en bij langdurige belasting tot ernstige gezondheidsklachten.
Molens de Vriendschap en de Eendracht, Utrechtseweg
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
Geur Geur hoort bij de stad, net als geluid. Het kan echter ook leiden tot overlast, en dan wordt het ervaren als stank. Het leidt tot irritatie, en kan zelfs leiden tot gezondheidsschade. Geurproblemen in Weesp zijn aanwezig bij enkele bedrijven op bedrijventerreinen, en bij de horeca in het centrum
gecompliceerd. In tegenstelling tot geluid en luchtkwaliteit is geur lastig meetbaar. Het wordt veroorzaakt door veel verschillende moleculen en is bovendien een kwestie van persoonlijke beleving. Dit betekent dat het op te stellen geurbeleidskader een ingewikkelde opgave is die goed moet aansluiten bij de menselijke ervaring en bij de verschillende gebiedskenmerken in de
Gezondheid en verkeer De negatieve effecten van het wegverkeer worden op verschillende manieren beperkt. Een aantal voorbeelden: › Een keuze voor (gedeeltelijk) andere logistieke routes te kiezen (zie paragraaf mobiliteit); › Het stimuleren van logische, prettige en gezonde fiets- en looproutes, op andere
Het is een gemeenschappelijke opgave van gemeente, bedrijven en bewoners om een balans te vinden tussen bescherming tegen overlast en ruimte geven aan economische activiteiten. We willen daarom aanvaardbare basisgrenzen voor geuroverlast vastleggen. Uitgangspunt daarbij is dat we in delen van de stad met veel bedrijvigheid, verkeer en/of horeca meer geuroverlast aanvaardbaar vinden dan bijvoorbeeld in een rustige woonbuurt. Dit uitgangspunt wordt uitgewerkt in een stedelijk geurbeleidskader. Regelgeving rond geur is straks voor een deel opgenomen in standaard landelijke regelgeving voor elk gemeentelijk omgevingsplan. Daarnaast is er beleidsvrijheid voor extra regels en maatwerk voor bepaalde gebieden. Geur is echter
stad. Meetbare criteria zullen, zo ze al ontwikkeld kunnen worden, pas in het Omgevingsplan worden opgenomen.
plekken dan de logistieke routes; › Verminderen van de autodruk op de binnenstad.
Groen De aanwezigheid van groen heeft een positief effect op zowel de fysieke als geestelijke gezondheid. Weesp wil daarom vergroenen. Op sommige plekken in Weesp is er weinig groen De bedrijventerreinen zijn daar (een voor de hand liggend) voorbeeld van, maar ook in bijvoorbeeld de wijk Hogewey is er relatief weinig groen. In paragraaf 4.1.6 wordt dit verder behandeld.
We gaan onderzoeken hoe Weespersluis beter kan worden verbonden met de rest van de stad. Daarbij is de inzet dat er meer dan één verbinding is in de toekomst en alle verbindingen moeten veilige, toegankelijke en met groen omgeven wandel- en fietspaden bevatten (zie ook paragraaf mobiliteit). Ook gaan we onderzoeken hoe Aetsveld beter kan worden verbonden met de rest van de stad (zie ook “Weesp in drie delen”, verderop in deze visie).
63
64
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Gezondheid en veehouderij De laatste jaren is er steeds meer aandacht voor de gezondheid van mensen in de buurt van intensieve veehouderij. Een goede ruimtelijke inrichting kan veel gezondheidsschade voorkomen. Weesp houdt daarom de richtlijnen van het RIVM en de GGD aan. De eerste is ruimtelijk: wees terughoudend met het plaatsen van gevoelige bestemmingen en veehouderijen binnen 250 meter van elkaar (bij geitenhouderijen binnen 2 kilometer). Gevoelige bestemmingen zijn bijvoorbeeld woningen, scholen, en ziekenhuizen. De tweede betreft het werkproces van de veehouderij: streef ernaar om de uitstoot van geur, stof, endotoxinen, en ammoniak van veehouderijen te verminderen (bron: GGD-richtlijn medische milieukunde, RIVM-rapport 2020-0092, pagina 3) In de provincie Noord-Holland geldt sinds 12 december 2018 een geitenstop. Nieuwvestiging, o mschakeling naar of uitbreiding van een geitenhouderij is niet toegestaan. Dit besluit is genomen uit voorzorg voor de volksgezondheid, omdat uit onderzoeken is gebleken dat inwoners binnen een straal van 2 kilometer van een geitenhouderij meer kans hebben op een longontste-
Grazende koeien in Aetsveld
king. Ter bescherming van haar inwoners heeft de provincie besloten om de geitenhouderij niet verder te laten groeien, totdat meer bekend is over de oorzaken van het verhoogde risico. Fysiek veilige omgeving Binnen de fysieke leefomgeving raakt veiligheid meerdere aspecten van de Omgevingsvisie en vormt daarom een integraal onderdeel hiervan. Net als van alle nieuwe ontwikkelingen, waarvan de risico’s of de impact die ze hebben op de fysieke leefomgeving nog niet (volledig) bekend zijn.
politie en het Openbaar Ministerie. Bij ruimtelijke ontwikkelingen denkt de Veiligheidsregio vooraf na over de beperking van ongewenste (fysieke) veiligheidsrisico’s en adviseert op benodigde maatregelen in het ontwerp. Dit doet de Veiligheidsregio samen met de gemeente, andere ketenpartners, maatschappelijke organisaties, de initiatiefnemer en betrokken omwonenden. Door dialoog en een goede belangenafweging draagt de Veiligheidsregio zorg voor bescherming tegen risico’s van branden, rampen en crises en waarborgt zo de hulpverlening.
In de Veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek wordt samengewerkt door de zeven gemeenten in de regio (Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren, Weesp en Wijdemeren), de brandweer, de geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR), de
Verschillende wettelijke plannen van de Veiligheidsregio, zoals het Regionaal Risicoprofiel, het Regionaal Beleidsplan, het Dekkingsplan en het Regionaal Crisisplan bieden nadere onderbouwing voor de advisering omtrent een
Inhoud
veilige fysieke leefomgeving. De veiligheidsregio´s hebben landelijk een aantal kernwaarden geformuleerd, die zij gebruiken bij het adviseren over en het borgen van veiligheid in de Omgevingsvisie. Deze kernwaarden zijn: 1) De veilige leefomgeving bepaalt mede de kwaliteit van de leefomgeving 2) Samenwerken aan een veilige leefomgeving
rol. In samenspraak met alle betrokken partijen zullen keuzes gemaakt moeten worden over het gewenste beschermingsniveau.
3) De fysieke leefomgeving wordt mede vormgegeven volgens de ontwerpprincipes voor een veilige leefomgeving: • Voorkomen of beperken van risico´s vergroot de veiligheid • Afstand tot risico´s vergroot de veiligheid • Bouwwerken en omgeving bieden bescherming • Bouwwerken en gebieden zijn veilig te verlaten • De omgeving maakt snel en effectief optreden van hulpdiensten mogelijk 4) Iedereen is bekend met risico´s en weet hoe te handelen wanneer dat nodig is.
blijven wonen en ook het aandeel verminderd zelfredzamen die nog thuis wonen zal stijgen. Bij ongewijzigd beleid zal dit leiden tot meer slachtoffers bij brand en ongelukken in huis. In het kader van de Kernopgave “Prettig en veilig wonen” vraagt deze ontwikkeling aandacht. Door samenwerking van diverse betrokken partijen, zoals gemeente, zorgorganisaties, woning corporaties en veiligheidsregio, kan gewerkt worden aan het borgen van een veilige woonsituatie.
Enkele voor Weesp relevante thema´s uit de Omgevingsvisie zijn vergrijzing en verdichting en de energietransitie en klimaatverandering. Hier spelen een aantal veiligheidsaspecten een
Omgevingsvisie Weesp 2050
Vergrijzing en verdichting bebouwde omgeving De komende decennia zal sprake zijn van een flinke vergrijzing van de bevolking. Er is een toenemend aantal ouderen, die langer zelfstandig
Om de waardevolle buitengebieden van Weesp in stand te houden, zal uitbreiding met nieuwe woningen, kantoren en bedrijfspanden vooral door verdichting en inbreiding in bestaand bebouwd gebied moeten plaatsvinden. Deze ontwikkeling vraagt extra aandacht voor de doelstelling van het veilig wonen en werken. Bij de plannen tot verdichting rond OV-knooppunten,
Markt in coronatijd, Nieuwstraat, maart 2021
zoals het stationsgebied in Weesp, moet rekening worden gehouden met transport van gevaarlijke stoffen over het spoor. Een grotere dichtheid van personen in een gebied vraagt om meer aandacht voor ontvluchting bij een incident. Ook dient bij compactere bebouwing te worden beoordeeld hoe de bereikbaarheid voor hulpdiensten en de bestrijdbaarheid van incidenten kan worden gegarandeerd. Bij de transformatie van bedrijfspanden naar woongebouwen op bedrijventerrein, in combinatie met hogere of dichtere bebouwing op de bestaande industrieterreinen, spelen soortgelijke vraagstukken. Het gecombineerde gebruik van bedrijventerreinen moet geen grotere risico´s voor veilig wonen opleveren.
65
66
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Energietransitie en klimaatverandering Door klimaatverandering zullen de waarschijnlijkheid en impact van weergerelateerde risico’s, zoals clusterbuien en droogte, toenemen. Deze risico’s hebben op hun beurt weer invloed op andere risico’s zoals hittestress, wateroverlast, vitale infrastructuur, bereikbaarheid en doorstroming. Ondanks dat
van afvalstoffen. Gezien de sterke toename in het gebruik van alternatieve energiebronnen, verhoogt daarmee ook de waarschijnlijkheid van een bijbehorend incident.
dit ons allen raakt, zullen vooral de ouderen en zwakkeren in de samenleving hier grotere hinder van ondervinden. Dit vraagt om een betere voorbereiding en meer samenwerking tussen gemeente, veiligheidsregio, burgers, bedrijven en ontwikkelaars. De klimaatverandering zorgt voor de noodzaak tot een verdere verduurzaming van de samenleving en deze ontwikkelingen zullen op de voet gevolgd moeten worden. Ondanks dat de risico’s nog niet volledig in beeld zijn, bevinden deze zich zowel op het vlak van energieopwekking als van -opslag en -transport, maar ook bij het uiteindelijk gebruik. Om het transport te beperken zal zowel het opwekken en opslaan steeds meer decentraal gebeuren in wijken en huizen zelf. De circulaire economie zorgt daarnaast voor meer vervoer en hergebruik
Pratende mensen op de Oudegracht
Inhoud
4.1.6 Groen De functie van groen Groen heeft een belangrijke functie binnen steden en dat is voor Weesp niet anders. Het is een wezenlijk onderdeel van de identiteit en het karakter van Weesp. Groen heeft diverse functies: › Gezondheid: Een groene omgeving is essentieel voor de mentale en fysieke gezondheid en draagt bij aan een gezonde leefstijl. › Sociaal welzijn: Een prettige, groene leefomgeving is van en voor iedereen en nodigt uit tot ontmoeting en initiatief. › Klimaatadaptatie: Weesp wil goed voorbereid zijn op het veranderende klimaat. › Natuur: Natuur en biodiversiteit vormen de basis van al het leven, dus ook het leven in de stad. Groen draagt ook bij aan het opvangen van schommelingen in neerslag. Door klimaatverandering krijgen we steeds meer te maken met korte en hevige buien en langere perioden van droogte. Groen helpt om Weesp klimaatbestendig te maken. Het bufferen van (grote) hoeveelheden neerslag en die
geleidelijk afgeven geeft een dempend effect op de extremen die in toenemende mate gaan optreden. Groen in Weesp Groen heeft vele vormen in Weesp. Er is buurtgroen: plantsoenen, bomen en groen stroken in de bebouwde omgeving. Er is groen als onderdeel van het historisch centrum, met name de schansen. En er zijn de grote groengebieden rond de stad. Het landschap dat volgens de 2e kernwaarde van Weesp behouden en versterkt dient te worden. De Vecht draagt als groen-blauwe structuur bij aan het ruime en landelijke karakter van Weesp. Ook Weespers zien graag (meer) groen in Weesp. Van degenen die de enquête voor de Omgevingsvisie hebben ingevuld, wilde 78% meer ruimte voor groen en natuur in de openbare ruimte. Die meerderheid was aanwezig bij alle subgroepen Weespers, zoals jongeren, huishoudens met en zonder kinderen en echte en nieuwe Weespers. Hoofdgroenstructuur, Hoofdbomenstructuur en Ecologische Hoofdstructuur.
Omgevingsvisie Weesp 2050
Groen is, zoals hierboven uitgebreid onderbouwd, van groot belang in stedelijke omgevingen. Dus ook in Weesp. Naast het historisch centrum en de landschappen om Weesp heen, is ook het groen in en meteen om de stad, van groot belang voor de gewenste woon- en leefkwaliteit. En daarmee één van de kwaliteiten van Weesp die bewaard en beschermd moeten worden. Voor een goed groenbeleid is het van belang het groen goed in beeld te hebben. Welke soorten groen met welke functie bevinden zich waar in de stad. Een goed kaartbeeld is ook van belang om na de bestuurlijke fusie, als Weesp en Amsterdam één gemeente vormen, de groenstructuren (hoofdbomenstructuur, HBS; Hoofdgroenstructuur, HGS; en Ecologische Hoofdstructuur, EHS) aan elkaar te koppelen. De Hoofdgroenstructuur van Weesp wordt in kaart gebracht en vastgesteld en maakt deel uit van de Visiekaart die aan deze Omgevingsvisie is gekoppeld. Hiermee krijgt het groen in Weesp de bescherming die het verdient. In Amsterdam en Weesp bestaat straks de Hoofdgroenstructuur 2.0 uit het samenvoegen
67
68
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
van de huidige Hoofdgroenstructuur, de Ecologische Structuur Amsterdam en delen van de Hoofdbomenstructuur. De Hoofdbomenstructuur in Amsterdam en Weesp blijven als zelfstandige structuur bestaan. In de Hoofdgroenstructuur 2.0 krijgt de oude Ecologische Structuur Amsterdam het predicaat ‘ecologische structuur’. In de Hoofdgroenstructuur 2.0 van Amsterdam wordt een deel van de Hoofdbomenstructuur Weesp overgenomen (oa de bomen langs de grachten), het monumentale groen (de vestingwerken) en vrijwel al het landelijke gebied. Ook wordt een ecologische structuur ontworpen. Groenbeleidsplan en groenbeheerplan In 2019 is het groenbeleidsplan Weesp opgesteld. Dit is opgesteld met in het achterhoofd de samenvoeging met Amsterdam. Daarom is aansluiting bij het groenbeleid van Amsterdam gezocht. Het is wel gericht op de speerpunten en de unieke situatie van Weesp. In het Groenbeleidsplan zijn 6 principes voor het groen in Weesp vastgelegd.
1W e zorgen dat iedere Weesper toegang heeft tot kleinschalig openbaar groen dichtbij en tot grotere groengebieden iets verder weg; 2 We gaan van monofunctioneel naar multifunctioneel groen in de openbare ruimte. We kiezen voor groen dat meerdere diensten levert aan mens en dier; 3W e worden een natuurinclusieve stad waar ge-
nieuw groen bij. Het nieuwe groen zal vooral in wijken gerealiseerd worden waar de hoeveelheid groen laag is. In het grootste deel van Weesp ligt de nadruk op de verbetering van de kwaliteit van het groen. De stad wordt met meer aandacht voor groen (natuurinclusief) ontwikkeld. Hierbij hoort ook meer aandacht voor het groen langs de waterkant ten behoeve van sport-, recreatie- en
bouwd, ingericht en beheerd wordt met respect voor planten en dieren; 4W e vergroenen buurten en wijken duurzaam en samen met bewoners; 5 We werken samen met bewoners, leren van elkaar en stimuleren nieuwe werkwijzen en technieken die passen bij de opgaven; 6W e zorgen dat het groen goed ontworpen, aangelegd en beheerd wordt.
visvoorzieningen. We gaan restgroen (kleine stukjes groen zonder kwaliteit en zonder functie, meestal “overgebleven” na de inrichting van een buurt of wijk) in de wijken omzetten naar rustgroen (kleine stukjes groen met kwaliteit en een functie als ontmoetingsplek). In samenspraak met bewoners komt een passende inrichting tot stand, waarbij het groen bijdraagt aan ontmoeting en identiteit van de wijk.
Deze principes staan nog steeds overeind en geven richting aan groenbeleid voor de komende decennia in Weesp. Voor een deel betekenen deze principes dat er anders wordt omgegaan met bestaand groen, bijvoorbeeld door het multifunctioneel te maken en goed te ontwerpen, aanleggen en beheren. Daarnaast komt er ook
Daarnaast wordt groen zodanig ontwikkeld (bijv door de keuze voor bepaalde soorten beplanting) dat een maximale bijdrage aan biodiversiteit en aan duurzaamheid wordt geleverd. Biodiversiteit door soorten te kiezen die aantrekkelijk zijn voor bijen, vlinders, insecten, vogels en amfibieën.
Inhoud
Duurzaamheid door soorten te kiezen die tegen een veranderend klimaat kunnen. Voorlichting over het vergroenen van tuinen draagt ook bij aan een duurzamer inrichting van Weesp. De gemeente heeft zeggenschap over het openbare groen, maar bewoners kunnen hun steentje bijdragen (of liever gezegd: verwijderen). Door middel van voorlichting en bewustwording
› Een hoofdbomenstructuur (de basis hiervoor is de bomenstructuurkaart van Weesp uit 2017); › Een hoofdgroenstructuur (gebaseerd op de structuurvisie van Weesp, maar vertaald naar de terminologie zoals ook in Amsterdam wordt gehanteerd); › En de ecologische structuur (hier is voort-
worden bewoners gestimuleerd in hun eigen tuin bovengenoemde ambities mee te helpen waarmaken.
gebouwd op de ecologische structuur van Amsterdam, aansluitend bij het groenbeleid van Weesp).
In 2020 vond een nadere uitwerking tot het groenbeheerplan plaats. In afstemming tussen Weesp en Amsterdam volgden het opstellen van de groenvisie met daarin: hoofdgroenstructuur, hoofdbomenstructuur en ecologische structuur. Deze visie voor Weesp moet aansluiten bij de structuren en systematiek van Amsterdam, maar moet herkenbaar zijn voor de Weesper. De speerpunten zoals benoemd in het groen beleidsplan zijn vertaald in een drietal kaarten: Hoofdbomenstructuur (HBS), Hoofdgroen structuur (HGS) en de Ecologische Structuur (ES).
Voor deze drie structuren is een indeling gemaakt van de benodigde investeringen en aanpassingen die verdeeld zijn over korte (1e jaar), middellange (2e – 4e jaar) en lange termijn (>5jaar). In de kaarten van deze omgevingsvisie wordt het begrip Bomenstructuur gebruikt in plaats van Hoofdbomenstructuur. De Bomenstructuur bevat meer bomenrijen dan de Hoofdbomenstructuur uit het Groenbeheerplan. In de Bomenstructuur zijn diverse aspecten met een ruimtelijk ordenend karakter meegenomen, zoals lange zichtassen, de historische oorsprong van de linten, de aanwezigheid van karakteristieke bomen(rijen), brede profilering of andere karakteristieke elementen.
Omgevingsvisie Weesp 2050
69
70
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Kaart: Diemerscheg (beheer- en ontwikkelstrategie Diemerscheg, 2020)
Diemerscheg De Diemerscheg is een aaneengesloten groengebied (zie kaart hiernaast). Het ligt ten zuiden van het IJmeer, waar een fietsroute loopt naar Muiden die ‘de natuurboulevard’ heet. De scheg loopt ook langs het water van de Diem en de Gaasp, via het Diemerbos naar Weesp en eindigt bij de Vecht tussen Muiden en Weesp. De gemeenten Diemen, Weesp, Gooise Meren en Amsterdam werken hier samen met Staatsbosbeheer en Groengebied Amstelland om de groengebieden in dit gebied te beheren. Ook wordt een plan ontwikkeld om het gebied toekomstbestendig te maken. In de directe omgeving komen er veel nieuwe bewoners bij, wat ervoor zorgt dat het hier drukker gaat worden. Ook de klimaatverandering vraagt om nieuwe maatregelen.