Omgevingsvisie Weesp 2050 - Eeuwenoud en Toekomstvast
Tekst van het document
Omgevingsvisie Weesp 2050 Eeuwenoud en Toekomstvast Concept Ontwerp, september 2021.
N
500
Visiekaart
0
1000
100 200
LEGENDA
Visiekaart Weesp Overnachtingsaccommodatie Industrieel erfgoed
Ontwikkeling stationskwartier
Cultuurhistorisch object (molen)
Potentiële passages (tunnels en bruggen)
Ontsluiting landschap
Stadsstraat / aanloopstraat
Verduurzaming bedrijventerrein
(Autovrije) winkelstraat Boulevard
Intensivering bedrijventerrein Mengen: werken - werken
Route voor zwaar logistiek Buurt met overwegend werken Buurt met overwegend wonen
Mengen: werken - voorzieningen
+ + + Mengen: wonen - werken
Buurt met wonen en werken Spoorzone Transformatiegebied
Mengen: wonen - werken - voorzieningen Subcentrum
Plein / ontmoetingsplek Begraafplaats Aardkundig monument
Verdichtingszone (wonen)
Droge Ecologische Hoofdstructuur
Intensiveringszone (werken)
Landschapspark Wijkgroen (vergroenen)
Centrumgebied
+ + +
Vernatten (veengebieden) Bebossen (landbouwgrond)
Wijkgroen (kwaliteitsimpuls) Wijkgroen Sport en recreatie Volkstuin
Versterken biodiversiteit + + +
De inhoud van deze visiekaart wordt verder toegelicht in paragraaf 2.2 en hoofdstuk 4
Rivieren(landschap)
Multifunctioneel agrarisch gebruik
Polderlandschap
Fietsknooppuntennetwerk
Meren en veenplassen
Rondje Diemerscheg (fiets)
Historische vs. na-oorlogse
Bomenstructuur Bomenstructuur met Droge Ecologische Hoofdstructuur
bebouwing Stelling van Amsterdam Nieuwe Hollandse Waterlinie
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
Inhoud 1. Inleiding 4 1.1 Omgevingswet 5 1.2 Omgevingsvisies Weesp en Amsterdam 5 1.3 D oelen van de Omgevingsvisie Weesp 7 1.4 S tartnotitie en 14 kernwaarden 7 1.5 Vier kernopgaven 8 1.6 Totstandkoming Omgevingsvisie Weesp 10 1.7 De (on)voorspelbaarheid van de toekomst 11 1.7.1 COVID-19 1.7.2 Dertig jaar vooruit
11 11
2. Visie 14 2.1 Verleden, heden, toekomst 14 2.1.1 Verleden 14 2.1.2 Heden 18 2.1.3 Toekomst: wat komt er op Weesp af? 20 2.2 Visie 22 3 Participatie, samenwerking en afstemming 3.1 Participatie 3.2 R egionale samenwerking en afstemming 3.2.1 Wijzigingen ten gevolge van de fusie 3.2.2 Regio Gooi en Vechtstreek 3.2.3 Verstedelijkingsstrategie MRA 3.3 R elatie met Nationale en Provinciale Omgevingsvisies 3.4 A fstemming met organisaties
28 28 31 31 31 34 34 35
4 Beleidsagenda 4.1 K ernopgave I: Prettig en veilig wonen 4.1.1 Demografie 4.1.2 Wonen / verdichting 4.1.3 Voorzieningen 4.1.4 Openbare ruimte 4.1.5 Veiligheid en gezondheid 4.1.6 Groen 4.2 K ernopgave II: Economisch vitaal en ondernemend 4.2.1 Economie: bedrijven, detailhandel en horeca 4.2.2 Bereikbaarheid/mobiliteit 4.2.3 Recreatie/toerisme 4.3 K ernopgave III: Klimaatneutraal en klimaatbestendig 4.3.1 Energietransitie 4.3.2 Water 4.4 K ernopgave IV: Waardevolle leefomgeving en lokale identiteit 4.4.1 Landschap en cultuurhistorie 4.4.2 Landschap, veenweide, agrarisch gebruik
36 38 38 43 53 58 60 67
5 WAAR 5.1 I: Prettig en veilig wonen 5.2 II: E conomisch vitaal en ondernemend 5.3 III: Klimaatneutraal en klimaatbestendig 5.4 IV: W aardevolle leefomgeving en lokale identiteit 5.5 NA 2040: 5.6 Netwerk
124 124 128 131
76
Bijlage 1: input omgevingsvisie weesp
142
76 86 96
Colofon
144
101 101 106 112 112 116
132 134 136
3
4 Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
1. Inleiding
Deze Omgevingsvisie is als het ware de bruidsschat van Weesp voor de verbintenis met Amsterdam.
Voor u ligt de Omgevingsvisie van Weesp. Een uniek product: het is de eerste Omgevingsvisie van Weesp en tegelijkertijd ook de laatste van Weesp als zelfstandige gemeente. Weesp en Amsterdam hebben besloten om te gaan fuseren en als één gemeente verder te gaan. Na de geplande fusie in 2022, zal er dus nog maar één Omgevingsvisie zijn, die van Amsterdam. Deze zal dan ook betrekking hebben op het grondgebied van het huidige Weesp. De Omgevingsvisie van Weesp die nu voor u ligt, wordt na de fusie integraal overgenomen in die van Amsterdam. Het maakt dit product des te belangrijker. Deze Omgevingsvisie is als het ware de bruidsschat van Weesp voor de verbintenis met Amsterdam. Doel van het maken van deze Omgevingsvisie is om Weesp zijn eigen identiteit te laten behouden. Daarom wordt vastgelegd wat de te behouden en nog te realiseren kwaliteiten en ambities van Weesp zijn. Wat maakt Weesp Weesp? Veel inwoners noemen de schaal, de overzichtelijkheid, de nabijheid van veel voorzieningen, het groen en landschap. Daarbij noemen ze bovendien dat deze voor de toekomst behouden moeten blijven. Deze Omgevingsvisie draagt bij aan dat behoud van kwaliteiten en kansen van Weesp.
Inhoud
1.1 Omgevingswet Elke gemeente dient, op basis van de Omgevingswet die (naar verwachting) op 1 juli 2022 in werking treedt, een Omgevingsvisie op te stellen. De Omgevingsvisie komt in de plaats van o.a. structuurvisies, verkeers- en vervoersplannen en milieubeleidsplannen. De Omgevingsvisie bevat een integrale en strategische visie voor de lange termijn voor de gehele fysieke leefomgeving. In deze visie worden zowel de kwaliteiten benoemd als de ambities en te realiseren plannen voor de fysieke leefomgeving. De wet stelt daarbij het bereiken en in standhouden van een veilige en gezonde leefomgeving als belangrijk maatschappelijk doel. De Omgevingsvisie bevat vooral kwaliteiten, ambities en keuzes (“Zo’n stad willen we zijn”). In de Omgevingsvisie kan ook de manier waarop die ambities bereikt kunnen worden een plek krijgen. Een werkelijk juridisch afdwingbare regeling wordt in het Omgevingsplan gemaakt. Dit plan vervangt o.a. de huidige bestemmingsplannen. Het omgevingsplan bevat regels over de fysieke leefomgeving die de gemeente stelt binnen haar grondgebied.
1.2 Omgevingsvisies Weesp en Amsterdam Iedere gemeente stelt één Omgevingsvisie vast voor het gehele grondgebied (art 3.1 Ow). Dat betekent dat vanaf het moment dat Weesp en Amsterdam bestuurlijk samengaan, er maar één Omgevingsvisie geldt. Het College van B&W en de gemeenteraad van Weesp hebben ervoor gekozen om vóór de bestuurlijke fusie een eigen Omgevingsvisie vast te stellen. Als afsluiting van de zelfstandige periode van de stad Weesp wil de gemeente haar nalatenschap een goede plek geven door de kwaliteiten van Weesp vast te leggen en daarnaast de ambities voor de langere termijn te verankeren. De Colleges van B&W van Weesp en Amsterdam hebben in het Bestuurlijk Akkoord (7 februari 2020) vastgelegd dat de Omgevingsvisie van Weesp onverkort wordt opgenomen in de Omgevingsvisie van Amsterdam. Als er tegenstrijdigheden zijn én het betreft het grondgebied van Weesp, dan prevaleert de Omgevingsvisie van Weesp. Als de uniformering van Amsterdams en Weesper beleid tegenstrij-
Omgevingsvisie Weesp 2050
digheden oplevert, en het betreft de Omgevingsvisie, dan prevaleert ook hier de Weesper Omgevingsvisie. Tegenstrijdigheden zullen er naar alle waarschijnlijk niet veel zijn. Amsterdam maakt bij haar Omgevingsvisie vijf strategische keuzes, waardoor de invloed op Weesp beperkt is: meerkernige ontwikkeling met Nieuw West, Noord en Zuidoost als nieuwe centra; groei binnen grenzen, door zoveel mogelijk verdichting binnen de eigen grenzen; duurzaam en gezond bewegen; rigoureuze vergroening door een sterke verbetering van het groen; en ‘samen stad maken’, het bevorderen van maatschappelijke initiatieven. Een “vacuüm periode” tussen de omgevingsvisies Amsterdam en Weesp is er niet. De Omgevingsvisie van Amsterdam heeft geen gevolgen voor die van Weesp; de omgevingsvisie van Weesp bepaalt. Agglomeratie, regiokernen, dorpen en stadjes In de Omgevingsvisie Amsterdam wordt voor de Metropoolregio Amsterdam een onderscheid gemaakt tussen drie typen verstedelijking, die elk een andere functie vervullen. Amsterdam is de grootste stad van de Metropoolregio. Samen met de gemeenten Zaanstad, Diemen, Ouder-Amstel en Amstelveen vormt Amsterdam één stedelijk
5
6
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Het Grote Plein met Stadhuis/Museum Weesp
Inhoud
weefsel met meerdere kernen: de agglomeratie Amsterdam. Daarnaast worden de regiokernen onderscheiden. In een ring rond de agglomeratie liggen steden waar Amsterdam een nauwe functionele band mee heeft, alleen al door de forenzen die dagelijkse heen en weer pendelen. Dit zijn Hilversum, Hoofddorp, Haarlem, Purmerend, en de tweede grootste stad van de metropoolregio: Almere. Tot slot worden dorpen en stadjes onderscheiden. De kleinere dorpen en stadjes bieden andere woonmilieus aan, zoals het zeer gewilde centrum-dorpse woonmilieu. Zandvoort, Broek in Waterland, Weesp en Ouderkerk aan de Amstel zijn hier voorbeelden van. Het zijn relatief kleine kernen die vrij in het landschap liggen en juist die inbedding in het landschap is een belangrijk onderdeel van hun aantrekkelijkheid, vaak samen met de kleinschalige en levendige historische kernen.
Omgevingsvisie Weesp 2050
1.3 Doelen van de Omgevings visie Weesp
1.4 S tartnotitie en 14 kernwaarden
De Omgevingsvisie bevat de doelen voor de ontwikkeling van de fysieke leefomgeving in Weesp. De visie wordt op vier manieren gebruikt: › De beleidsdoelen in de Omgevingsvisie geven richting aan beleid en programma’s voor specifieke thema’s of gebieden en aan het nog op te stellen omgevingsplan waarin de regels voor de omgeving worden vastgelegd (het omgevingsplan is de opvolger van bestaande bestemmingsplannen en verordeningen). › Burgers, ondernemers en maatschappelijke organisaties gebruiken de Omgevingsvisie als kader en inspiratie voor plannen en initiatieven. Hoe groter de bijdrage aan de beleidsdoelen, hoe kansrijker het initiatief. › De gemeente gebruikt de Omgevingsvisie als toetsingskader om te bepalen in hoeverre een plan of initiatief bijdraagt bij de beleidsdoelen. › De Omgevingsvisie biedt kaders voor toekomstige sturing van de gemeente. De Omgevingsvisie Weesp 2050 zal na vaststelling de sinds 2014 vigerende structuurvisie Weesp (2013-2030) vervangen als beleidskader voor ruimtelijke plannen.
Op 9 juni 2020 is de Startnotitie Omgevingsvisie Weesp door het College van B&W vastgesteld. Deze Startnotitie vormde het formele startpunt voor het proces dat leidt tot de Omgevingsvisie voor de gemeente Weesp. In deze startnotitie worden de aspecten van de fysieke leefomgeving aangeduid die kwaliteit, kenmerk, kans of dilemma voor Weesp vormen. In deze Omgevingsvisie worden deze aspecten uitgebreid besproken en zal worden aangegeven hoe Weesp er de komende decennia mee om wil gaan. De startnotitie legde dus nog geen positie vast of een richting waarin ambities of beleid zullen gaan, maar benoemde de onderwerpen en gaf inzicht in het proces waarmee wij de Omgevingsvisie wilden opstellen. De Startnotitie vormde ook het startpunt voor het gesprek met raad, bevolking, ondernemers en maatschappelijke organisaties in Weesp.
7
8
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
In de startnotitie is ook ruim aandacht besteed aan de 14 kernwaarden van Weesp. Mede ter voorbereiding op het samengaan met een andere gemeente heeft Weesp in 2017 deze 14 kernwaarden vastgesteld. Hiermee kunnen de Weesper belangen worden geborgd bij de bestuurlijke fusie en de periode daarna. De 14 kernwaarden zijn opgenomen in het bestuurlijk akkoord dat op
1. Behoud en versterk de historische waarde van Weesp. 2. Behoud en versterk open (rivier)landschap. 3. Wonen: Toegankelijkheid woningmarkt. 4. Bedrijvigheid en economie: Weesp als werkstad en waterstad, belangrijke econo mische en recreatieve waarde, diversiteit. 5. Infrastructuur: verkeer en vervoer, openbaar
7 februari 2020 door beide burgemeesters is ondertekend. Deze kernwaarden zijn na een intensief participatieproces geformuleerd en vormen de basis van de Omgevingsvisie.
vervoer verbeteren, bereikbaarheid. 6. Duurzaamheid: Weesp energieneutraal in 2030. 7. Het huidige voorzieningenniveau blijft behouden. 8. Huidige sociale voorzieningenniveau moet in stand blijven. 9. Gemeenschapszin en het gemeenschaps gevoel in Weesp wordt actief bevorderd. 10. Gemeentelijke belastingen blijven op een betaalbaar niveau. 11. De gemeentelijke dienstverlening blijft minimaal op het huidige kwaliteitsniveau. 12. Afstand tussen burger en bestuur blijft zo kort mogelijk, ruimte voor eigen initiatief. 13. Veiligheidsniveau blijft behouden. 14. Geleidelijk proces toekomstvisie: Ambtelijke en bestuurlijke overgang.
1.5 Vier kernopgaven De Omgevingsvisie Weesp heeft een tijdshorizon tot 2050, met aandacht voor ruimtelijke investeringen voor de langere termijn. Het is noodzakelijk dat Weesp, naast de kernwaarden die het vertrekpunt vormen, strategische opgaven centraal formuleert. Daarom zijn in de Startnotitie Omgevingsvisie Weesp (vastgesteld door het College van B&W op 9 juni 2020) vier strategische kernopgaven geformuleerd. Deze kernopgaven vormen de kapstok van de Omgevingsvisie. 1. Prettig en veilig wonen 2. Economisch vitaal en ondernemend 3. Klimaatneutraal en klimaatbestendig 4. Waardevolle leefomgeving en lokale identiteit Veel van de eerder vastgestelde kernwaarden zijn onder te brengen in deze opgaven (zie tabel 1). Een aantal kernwaarden heeft geen directe link met de fysieke leefomgeving en wordt bij de verdere totstandkoming van de Omgevingsvisie buiten beschouwing gelaten.
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
Kernopgaven
1 Prettig en veilig wonen 1.
Behoud en versterk de historische waarde
2.
Behoud en versterk open (rivier)landschap
3.
Wonen: Toegankelijkheid woningmarkt
4.
Bedrijvigheid en economie
2 Economisch vitaal en ondernemend
5. Infrastructuur: verkeer en vervoer, ov verbeteren 6. Duurzaamheid: weesp energieneutraal in 2030 7. Instandhouding huidig voorzieningenniveau 8. Instandhouding huidig sociale voorzieningen niveau 9. Gemeenschapszin en het gemeenschapsgevoel 10. Gemeentelijke belastingen blijven betaalbaar 11. Gemeentelijke dienstverlening op huidig kwaliteitsniveau 12. Afstand tussen burger en bestuur blijft kort 13. Veiligheidsniveau blijft behouden 14. Geleidelijk proces toekomstvisie
Tabel 1: De kernopgaven ten opzichte van de 14 kernwaarden (uit Startnotitie Omgevingsvisie Weesp, 2050, pagina 18)
3 Klimaat-neutraal en klimaatbestendig
4 Waardevolle leefomgeving en lokale identiteit
9
10
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
1.6 Totstandkoming Omgevingsvisie Weesp De Omgevingsvisie is tot stand gekomen door input vanuit verschillende hoeken. De basis voor de Omgevingsvisie zijn de 14 kernwaarden en de Startnotitie Omgevingsvisie Weesp. De verdere inhoud is tot stand gekomen door uitgebreide analyses, afstemming, input vanuit de Weespers en recent vastgesteld beleid. Daarbij is het uiteindelijke resultaat een weergave van diverse afwegingen van waarden en ambities op de verschillende thema’s (zie de schematische weergave hiernaast). Omgevingseffectrapportage Voor een Omgevingsvisie geldt dat deze, indien hij kaderstellend is, voorzien moet zijn van een Omgevingseffectrapportage (OER). Deze OER heeft dezelfde functie als een Milieueffectrapportage (MER), het verschil is de brede reikwijdte door niet alleen de milieueffecten in beeld te brengen maar ook omgevingseffecten op gebied van duurzaamheid, leefbaarheid en gezondheid. De mate van kaderstellendheid, met andere woorden hoe gedetailleerd de Omgevingsvisie ontwikkelingen vastlegt, en hoeveel ruimte er nog
is in de definitieve invulling van wensen, plannen en ambities, bepaalt of er een OER moet worden opgesteld. Bij plannen en programma’s is een MER altijd nodig. Bij de opstelling van deze Omgevingsvisie is afgezien van het opstellen van een OER omdat alle richtinggevende uitspraken voortkomen uit eerder door de raad vastgelegde prioriteiten zoals in de 14 kernwaarden van Weesp, dan wel in de toekomst vertaald zullen moeten worden in plannen en programma’s om die voorgestelde richtingen verder in te vullen. In dat onderdeel van het proces zal dan een OER worden opgesteld. Voor nieuwe ruimtelijke, programmatische en beleidsmatige keuzes zal bij verdere ruimtelijke planvorming eventueel (daar waar wenselijk en/ of nodig) een mer procedure worden doorlopen. Deze Omgevingsvisie is in de zin van de Omgevingswet meer agenderend, gemaakte keuzes zullen bij verdere invulling concreet gemaakt worden. Op dat moment is een OER aan de orde en ook zinvol.
14 Kernwaarden
Startnotitie
Analyse thema’s
+ Input Weespers
+ Recent beleid
+ Afstemming partners /mede-overheden
Omgevingsvisie Weesp
Schematische weergave totstandkoming omgevingsvisie
Inhoud
1.7 D e (on)voorspelbaarheid van de toekomst 1.7.1 COVID-19 De totstandkoming van deze Omgevingsvisie vindt plaats in de periode dat vrijwel de hele wereld in de ban is van het COVID-19 virus. Berichten over aantallen ziekenhuisopnames, overledenen, toenemende besmettingen komen uit veel landen. Ook Nederland is op het moment van schrijven nog niet van het virus af, hoewel het inmiddels de goede kant op gaat.
We zijn ons bewuster geworden van het belang van de inrichting van de openbare ruimte en hoe wij en onze medegebruiker zich daarin (kunnen) bewegen. Daarnaast heeft de pandemie ons doen realiseren dat de mens kwetsbaar is. In dit geval voor een bepaald virus, maar er is een besef dat er ook andere (of soortgelijke) bedreigingen mogelijk zijn. De plek in deze Omgevingsvisie voor
Ontwikkelingen kunnen heel erg snel gaan. De invloed van Covid-19 spreekt boekdelen. De bloeiende economie van Nederland belandde plotsklaps in een recessie (zie ook volgende paragraaf). Klimaatveranderingen kunnen versneld doorzetten, waardoor Weesp grote problemen met hitte, droogte, en wateroverlast kan krijgen. De trend naar kleine huishoudens kan
factoren die de gezondheid bevorderen en ruimte geven aan voorzieningen die de gezondheid bewaken zal door COVID-19 wellicht wat prominenter zijn dan zonder het virus.
doorzetten en wellicht bestaat het merendeel van de Weesper huishoudens over dertig jaar uit eenpersoonshuishoudens. Wetgeving kan veranderen, de huurwetgeving kan bijvoorbeeld worden geliberaliseerd. De trend is nu gericht op regulering met grote invloed op de woningmarkt. Daarnaast krijgen gemeenten ook grotere beleidsvrijheid om volgens decentrale regelgeving gemotiveerd te mogen sturen op de samenstelling van de woonruimtevoorraad.
1.7.2 Dertig jaar vooruit De vraag is welke invloed het virus op de langere termijn zal hebben en of het effect heeft op de in deze Omgevingsvisie op te nemen ambities en prioriteiten van Weesp. Wij zijn er van uitgegaan dat het virus een aantal zaken blijvend zal veranderen. Zo hebben veel bedrijven en organisaties ervaren dat thuiswerken ook veel voordelen biedt. Het aantal vervoersbewegingen neemt af en de digitale manieren om elkaar te ontmoeten zijn weliswaar niet ideaal, maar blijken goed te werken. Mogelijk wordt er in de toekomst een groter deel van de werkweek thuis gewerkt.
Omgevingsvisie Weesp 2050
Deze Omgevingsvisie geeft een visie op de toekomst over dertig jaar, dus tot 2050, maar heeft daarbij niet de pretentie een blauwdruk of voorspelling te geven hoe Weesp er in 2050 u itziet. Het aantal scenario’s is schier oneindig. Een vergelijking met dezelfde periode in het verleden, dus terugkijkend op 1990, is leerzaam. Weinigen zullen toen hebben voorzien wat de dominante thema’s van nu zouden zijn: het internet stond in de kinderschoenen; de mondialisering was net begonnen; klimaatverandering was nog geen issue; massatoerisme bestond nog niet.
11
12
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Middenboven Weesp met links de nieuwbouw. Linksboven de Vecht. Rechtsboven de Aetsveldsche Polder. Onder Weesp het Amsterdam-Rijnkanaal en Driemond. In het midden het pompstation van het waterleidingbedrijf Weesperkarspel (september 1969).
Inhoud
De processen in de ruimtelijke ordening gaan over het algemeen traag, maar op de lange termijn kunnen de gevolgen verstrekkend zijn. De functies wonen, werken, recreëren kunnen de komende jaren bijvoorbeeld een volledig andere invulling krijgen. Het aanwijzen van bestemmingen ten behoeve van functies wordt daarmee veel complexer.
› Bedrijven. De klassieke maakindustrie ‘met machines en een schoorsteen’ wordt steeds schoner. Hierdoor kunnen steeds meer functies met elkaar worden gecombineerd.
Gebouwen moeten flexibel worden gemaakt om verschillende soorten activiteiten onderdak te kunnen bieden. Enkele voorbeelden: › Woningen. In een klassieke situatie wordt een ‘woning’ als woning gebruikt: er wordt geslapen, gegeten, en het privéleven speelt zich er af. Het thuiswerken zou een grote vlucht kunnen gaan nemen, waarbij huizen deels kantoor worden. › Winkels. Het winkelbestand zal een belangrijke transformatie ondergaan. Steeds meer spullen zullen via internet worden besteld. Winkels zullen verdwijnen en/of zich moeten aanpassen. Een voorbeeld: boekhandels hebben tegenwoordig al een koffiehoek. Ze kunnen hun activiteiten echter ook uitbreiden met lezingen en educatie.
doorzetten is immers niet op voorhand aan te geven. Een mogelijke conclusie is dat een algemeen criterium als ‘flexibiliteit’ meer ruimte zou kunnen krijgen.
De betekenis van bovenstaande voor de Omgevingsvisie Weesp is niet goed weer te geven. De kracht waarmee ontwikkelingen
Daarnaast geeft deze Omgevingsvisie een aantal keuzes en prioriteiten weer die in Weesp worden gesteld. Een voorbeeld: het realiseren van meer en beter groen draagt bij aan de gezondheid in, en de leefbaarheid van Weesp. Dat is een keuze die nog belangrijker wordt als mensen meer thuis gaan werken. Die keuze is dus, onafhankelijk van sommige onzekere ontwikkelingen, verstandig.
Omgevingsvisie Weesp 2050
Tegelijkertijd zijn de principes voor de ruimte lijke inrichting/fysieke domein weinig veranderd. We wonen en werken het liefst in een mooi vormgegeven buurt. Waarden/behoeften hiervoor zijn weinig aan verandering onderhevig. Bouwstenen hiervoor zijn nog hetzelfde: we hebben nog steeds wegen nodig, voetpaden, woningen, kantoren, ov, voorzieningen. De verhouding daartussen kan wel veranderen. Zo is de inrichting vanaf de jaren 60 steeds meer gericht geraakt op de auto. En nu vinden we andere (duurzamer) vormen van mobiliteit belangrijker. We ontmoeten elkaar nog steeds op straat. Het idee van de stad bestaat al honderden, zo niet duizenden jaren en daar is in al die tijd weinig aan veranderd. De samenstelling, compositie en uitgangspunten zijn wel aan de tijd onderhevig.
13
14 Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
2. Visie
Weesp is Weesp, en Weesp blijft Weesp. Maar Weesp staat niet stil.
Weespers zijn trots op Weesp. Oorspronkelijke Weespers en nieuwe Weespers weten de stad te waarderen. En dat is niet zo gek. Weesp heeft een eigen identiteit. Een stad met een dorps karakter, een dorp met een stads karakter. Het karakteristiek historisch centrum en een prachtige ligging aan de Vecht geven Weesp het eigen, bijzondere k arakter. En als kers op de taart de oude vesting. Niet voor niets zeggen velen dan ook dat Weesp Weesp moet blijven.
2.1 Verleden, heden, toekomst 2.1.1 Verleden Weesp is een stad aan de Vecht, een vestingstad met een historisch centrum dat goed bewaard is gebleven. Het grondgebied van Weesp wordt al meer dan 2000 jaar bewoond en werd rond 1150 Wispe of Wesopa genoemd. Eerste bewoningsporen stammen zelfs uit de IJzertijd. Omdat Weesp strategisch ligt aan de Vecht, die in de middeleeuwen de grens tussen Utrecht en Holland vormde, was het al vroeg een belangrijke vesting. Weesp ontving in 1355 stadsrechten. Vestingstad Weesp is onderdeel van de Oude- en Nieuwe Hollandse Waterlinie en van de Stelling van Amsterdam. Nu nog zijn de omwalling en bastions in het stratenpatroon herkenbaar. Verder is het Torenfort uit de tijd van de Nieuwe Hollandse Waterlinie bewaard gebleven en de houten huizen in de voormalige vuurlinie, die bij oorlogsdreiging direct afgebroken konden worden. De historie is voelbaar en zichtbaar in Weesp.
Inhoud
Karakteristieke houten huizen in de voormalige vuurlinie langs de Utrechtseweg
Weesp heeft zowel perioden van bloei als verval meegemaakt. Vanwege het schone Vechtwater
De (voorgangers van de) drie overgebleven molens, de Vriendschap, d’Eendragt en ’t Haan-
ontstond aan het einde van de middeleeuwen een enorme bierbrouwindustrie. Samen met de later opgekomen jeneverproductie heeft de productie hiervan grote economische voorspoed gebracht.
tje, spelen ook een belangrijke rol in de historie van Weesp als, respectievelijk van origine, moutmolens (De Vriendschap en d’Eendragt) voor de bierbrouwindustrie en jeneverproductie en als slijp- en zaagmolen (’t Haantje).
Omgevingsvisie Weesp 2050
15
16
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
1200-1700
Stedelijke ontwikkeling in Weesp deel 1 (1200-1950)
1700-1800
1800-1900
Inhoud
1900-1950 Van 1759 tot 1769 werd het eerste Nederlandse porselein in Weesp gemaakt, in een voormalige jeneverstokerij aan de Kromme Elleboogsteeg. De Weesper porseleinfabriek leverde al in de vroege productiejaren porselein van hoge kwaliteit. Na verloop van tijd bleek de buitenlandse concurrentie toch te sterk en ging de porseleinfabriek failliet in 1769. In de 19e eeuw ging het minder goed met Weesp en was er veel verval in de stad. In de jaren veertig van de 19e eeuw leidde dit zelfs tot opstanden. Vanaf 1850 brak er weer een periode van bloei aan, die voornamelijk te maken had met de komst van de Van Houten chocoladefabriek naar Weesp.
Omgevingsvisie Weesp 2050
17
18
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
2.1.2 Heden
1950-2000
Weesp heeft veel van het verleden behouden, maar heeft zich vanzelfsprekend aangepast aan de tijd. De ligging aan de Vecht is dezelfde, de functie van het water is echter veranderd van transport en verdediging naar recreatie en watersport. Het historisch centrum, de schansen, de vuurliniehuisjes: het centrum van Weesp ademt nog steeds de sfeer van een vestingstad. Het bebouwde gebied van Weesp is in de 20e eeuw behoorlijk uitgebreid met Zuid (vanaf jaren ’20), Hogewey (vanaf jaren ’50), Aetsveld (jaren ’80), Leeuwenveld (jaren ‘90) en de nieuwste grote uitbreiding van Weesp: de wijk Weespersluis (vanaf 2019).
Stedelijke ontwikkeling in Weesp deel 2 (1950-heden)
2000-2020
1200-2020
20
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Weesp heeft een aantal unieke kenmerken die de stad zijn lokale identiteit geven. De landschappelijke inpassing met aan vrijwel alle kanten het open landschap met veel uitzicht en groen. Het historisch centrum en de vesting echoën het verleden, toen Weesp vanwege de strategische ligging een belangrijke rol speelde in de verdediging van het achterland.
2.1.3 Toekomst: wat komt er op Weesp af?
De overwegend lage bebouwing is een grote kwaliteit. Weesp kenmerkt zich door overzichtelijkheid. Alle voorzieningen zijn dichtbij, horeca en winkels goed bereikbaar.
veroorzaakt door de realisatie van de wijk Weespersluis, zorgt op zichzelf voor uitdagingen. Hoe kan Weesp ervoor zorgen dat het een ongedeelde stad wordt / blijft? De populariteit van Weesp vertaalt zich ook in stijgende huizenprijzen en een grote instroom vanuit Amsterdam, maar ook van buiten de regio en Nederland. Dit, tezamen met een trend van vergrijzing, zorgt ervoor dat er niet voor iedereen plek is op de woningmarkt, de wachttijden voor sociale huurwoningen sterk oplopen en dat er te weinig doorstroming is.
Weesp ligt centraal tussen enkele steden in de noordelijke Randstad: Utrecht, Almere, Hilversum en Amsterdam. Weesp is een knooppunt van infrastructuur en goed verbonden met andere delen van Nederland. Dat trekt (nieuwe) ondernemers aan. Weesp heeft daarom relatief veel bedrijventerreinen met (mede) een regionale functie. Overigens is dat ook een gevolg van de industriële bloei die Weesp lange tijd heeft gekend.
Er zijn veel ontwikkelingen waar Weesp, net als vele andere gemeenten, mee te maken krijgt. Weesp groeit en de populariteit van de stad als woonplaats is groeiende. Niet in de laatste plaats ingegeven door een grote vraag naar woningen in de Metropoolregio Amsterdam en de nabijheid van Amsterdam. De groei, op dit moment vooral
Ook de druk op de werkgebieden groeit. Enerzijds door transformatie van bedrijven naar woningen en de behoefte aan meer woningen. Anderzijds door een groei van de bedrijvigheid. Het goed inpassen van werkgebieden en ruimte (blijven) bieden aan belangrijke economische functies
is een uitdaging voor veel gemeenten en ook voor Weesp. Klimaatverandering leidt tot extremer weer, en veroorzaakt hittestress, droogte, en wateroverlast. De energietransitie vraagt veel ruimte voor duurzame energieopwekking met zon en wind. Er is een toenemende concurrentie om het gebruik van de ruimte binnen Weesp. Groen, sociale voorzieningen, sportvelden en de auto vragen allen ruimte. Veranderingen op het gebied van mobiliteit, waarbij andere mobiliteitsvormen en –concepten als gevolg van technologische ontwikkelingen hun intrede doen zullen onverminderd doorgaan. Dit zal ruimtelijke de nodige consequenties met zich mee brengen. Tot slot gaat Weesp in 2022 fuseren met Amsterdam en wordt Weesp Amsterdams grondgebied. Deze fusie wordt met gemengde gevoelens aangezien. Het zal Weesp veel brengen, maar de zorg van sommigen is dat het Weesper karakter te Amsterdams wordt: teveel stad en te weinig dorp.
21
Zicht op de Lange Vechtbrug
22
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
2.2 Visie Weesp blijft Weesp Weesp is Weesp, en Weesp blijft Weesp. Maar Weesp staat niet stil. De hoofdboodschap van deze Omgevingsvisie is dat Weesp diverse uitdagingen en vraagstukken het hoofd zal bieden, maar dicht bij haar eigen identiteit blijft. Zodat de Weesper zich Weesper kan blijven voelen, en de nieuwkomer zich welkom voelt. Alles wat Weesp bijzonder maakt - de unieke ligging aan de Vecht, het groene landschap meteen om Weesp heen en haar rijke culturele erfgoed - wordt beschermd, versterkt én beter toegankelijk gemaakt. De overzichtelijkheid van Weesp is daarnaast een belangrijke kwaliteit die behouden moet blijven. Overzichtelijkheid die zich uit in de kleinschaligheid, de redelijk uniforme bouwhoogte, de ruime opzet. Het behouden van de kwaliteiten én de uitdagingen aangaan: dat is de opdracht voor deze Omgevingsvisie.
Weesp groeit rond het jaar 2020 hard, met de bouw van Weespersluis. Een dergelijke uitbreiding van de stad zal in de komende decennia niet meer plaatsvinden. Er is nog ruimte te vinden voor uitbreiding bínnen de bestaande grenzen van de bebouwde kom en we willen het kleinschalige karakter van Weesp beschermen. Doordat het verder bebouwen van landschap buiten beschouwing blijft en er wel diverse ‘ruimtevragers’ zijn, zullen er wel keuzes moeten worden gemaakt. De ruimte kan maar één keer gebruikt worden. Hieronder worden vier ruimtevragers uitgewerkt. Deze kunnen soms gecombineerd worden, maar de inpassing zal zeker ook keuzes en prioriteiten vragen. In deze Omgevingsvisie worden die keuzes gemaakt, of er wordt aangegeven welke criteria bij toekomstige keuzes toegepast zullen worden.
Legenda | Visiekaart Weesp
N
Visiekaart Weesp
500 0
1000
100 200
LEGENDA
Visiekaart Weesp (2040+) Overnachtingsaccommodatie Industrieel erfgoed
Ontwikkeling stationskwartier
Cultuurhistorisch object (molen)
Potentiële passages (tunnels en bruggen)
Ontsluiting landschap
Stadsstraat / aanloopstraat
Verduurzaming bedrijventerrein
(Autovrije) winkelstraat Boulevard
Intensivering bedrijventerrein Mengen: werken - werken
Route voor zwaar logistiek Buurt met overwegend werken Buurt met overwegend wonen
Mengen: werken - voorzieningen
+ + + Mengen: wonen - werken
Buurt met wonen en werken Spoorzone Transformatiegebied
Mengen: wonen - werken - voorzieningen Subcentrum
Plein / ontmoetingsplek Begraafplaats Aardkundig monument
Verdichtingszone (wonen)
Droge Ecologische Hoofdstructuur
Intensiveringszone (werken)
Landschapspark Wijkgroen (vergroenen)
Centrumgebied
+ + +
Vernatten (veengebieden) Bebossen (landbouwgrond)
Wijkgroen (kwaliteitsimpuls) Wijkgroen Sport en recreatie Volkstuin
Versterken biodiversiteit + + +
Rivieren(landschap)
Multifunctioneel agrarisch gebruik
Polderlandschap
Fietsknooppuntennetwerk
Meren en veenplassen
Rondje Diemerscheg (fiets)
Historische vs. na-oorlogse
Bomenstructuur Bomenstructuur met Droge Ecologische Hoofdstructuur
bebouwing Stelling van Amsterdam Nieuwe Hollandse Waterlinie
24
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
(1) Woningbouw: inbreiding Het landschap rondom Weesp is van grote waarde. Het uitbreiden van het bebouwd gebied doet afbreuk aan de diverse waarden die het landschap heeft. Er zullen wel nieuwe woningen nodig zijn in Weesp in de komende dertig jaar. We bouwen woningen voor alle inkomensgroepen, maar met een focus op betaalbare huur- en
kan ook door sloop-nieuwbouw gebeuren waarbij meer woningen worden teruggebouwd dan er gesloopt zijn. Doel is een evenwichtige stad met gemengde wijken te maken door in wijken waar al veel goedkopere huurwoningen zijn voorrang te geven aan (duurdere) koopwoningen, en andersom sociale huurwoningen en starterswoningen toe te
te aan extra woningen na het benutten van deze mogelijkheden zich toch aandienen, wordt eerst gekeken naar alternatieven buiten Weesp en vervolgens zorgvuldig gekeken naar locaties met de minste gevolgen voor de kwaliteiten van het landschap.
koopwoningen voor met name jongeren, starters en senioren. Deze woningen zullen binnen de grenzen van het bestaand bebouwd gebied komen. De toe te voegen woningen worden gerealiseerd door het afronden van de plannen in Weespersluis, het realiseren van de huidige voorgenomen transformaties van delen van bedrijventerreinen, en door op nieuwbouwlocaties binnen de stad woningen toe te voegen die passen bij het straatbeeld en de omgeving, met maximaal zes bouwlagen1 en hogere bebouwing waar dat passend is. Er zal geen hogere bebouwing in de historische binnenstad worden toegevoegd. De bouwhoogte in het beschermde stadsgezicht wordt situationeel bepaald. Toevoeging van woningen
voegen in wijken met een relatief hoog aandeel (duurdere) koopwoningen. Daardoor kan ook de dynamiek op de woningmarkt verder versterkt worden. Doel met het toevoegen van woningen is om zgn. lange verhuisketens in gang te zetten. Het realiseren van 1 woning kan zo een reeks van verhuizingen initiëren, waardoor meerdere bewoners op een betere plek terecht komen (of hun eerste huis kunnen betrekken). Daarnaast wordt vooral in het stationsgebied verdicht (naast verdichting in de subcentra) en kunnen in dat gebied hoogteaccenten worden aangebracht.
van Weesp Ook de groei van de werkfunctie van Weesp wordt (mede) bepaald door de schaarse ruimte. Weesp koestert de mix van werkgelegenheid die voor de inwoners een goede kans op een baan dicht bij huis betekent. Het aantal inwoners stijgt en om het niveau van werkgelegenheid op peil te houden, moet het aantal arbeidsplaatsen meegroeien. Die arbeidsplaatsen zijn deels gesitueerd op bedrijventerreinen en deels op andere locaties (kantoren rond het station, in woonbuurten gesitueerde bedrijvigheid). Een kwalitatieve analyse van de gewenste arbeidsplaatsen zal leren op welke locatie deze gerealiseerd zullen worden. Daarbij zal de mogelijkheid om bestaande bedrijventerreinen intensiever te gebruiken (bijvoorbeeld door optopping of ander gebruik van het maaiveld) kunnen leiden tot meer arbeidsplaatsen op de bestaande oppervlakte. Het oppervlak
1 Overal waar zes bouwlagen staat, wordt bedoeld zes bouwlagen boven maaiveld.
Deze toevoeging van woningen is naar verwachting voor de eerstkomende periode voldoende. Weesp is zuinig op het landschap, dus woningbouw buiten het bestaand stedelijk gebied wordt op dit moment niet overwogen. Mocht de behoef-
(2) Economische groei: dynamisch op de schaal
Inhoud
aan bedrijventerreinen is geen doel op zich, het belangrijkste is dat het gewenste aantal en soort arbeidsplaatsen kan worden gerealiseerd. Dat betekent dat bij intensiever gebruik van bedrijventerreinen (meer arbeidsplaatsen per hectare terrein) ruimte vrijkomt voor meer bedrijvigheid. Woningbouw vindt, buiten lopende transformaties, dan ook niet plaats op de bedrijventerreinen. De bedrijventerreinen kunnen door beter gebruik en intensivering wel aan meer arbeidsplaatsen een plek geven, tezamen met het verder te ontwikkelen woonwerkgebied in het stationsgebied. We richten ons daarbij op de groei van het aantal banen voor alle opleidingsniveaus. Met name praktisch geschoolden zijn gebaat bij werkplekken dicht bij huis. Maar ook hoger opgeleiden vinden nu al werk in Weesp en dat zal ook blijven groeien. Sommige bedrijven horen bij Weesp, andere bedrijven kiezen voor Weesp vanwege de centrale ligging en de bereikbaarheid. De populariteit van Weesp als vestigingsplek voor bedrijven willen we handhaven. Naast de ontwikkeling van het stationsgebied, die Weesp ten noorden en ten zuiden van het spoor functioneel beter met elkaar zal gaan verbinden,
zetten we ook in op verbetering en intensivering van de verbindingen tussen noord en zuid. Het ondergronds brengen van het spoor is hierbij ook een reeds lang gekoesterde wens. Omdat die niet op afzienbare termijn vervuld zal worden is minstens een extra onderdoorgang onder het spoor noodzakelijk. Daarvoor zijn verschillende potentiële locaties. Het accommoderen van bedrijven in Weesp vindt plaats in het besef dat verschillende ambities en wensen ook tot ruimtevragen leiden. Tegelijk is een goede verhouding tussen het aantal personen met of zoekend naar een baan (de werkzame beroepsbevolking) en het aantal arbeidsplaatsen (in 2020 ca 0,9) een kwaliteit van Weesp die ook uit sociaal en maatschappelijk oogpunt belangrijk is. Om die ratio als doelstelling overeind te houden, kiest Weesp voor een stappenplan. De belangrijkste mogelijkheid om arbeidsplaatsen te creëren zien wij in het verder ontwikkelen van het stationsgebied van Weesp met meer woningen en meer bedrijvenlocaties. Dat zijn voornamelijk kantoren of dienstverleners en geen maakindustrie. Daarnaast streven wij, in samenwerking met de ondernemers van Weesp, naar een intensivering van het gebruik van de huidige bedrijventer-
Omgevingsvisie Weesp 2050
reinen. Ten slotte kan, bij een gewenste toename van het areaal voor bedrijven en onvoldoende bijdrage daaraan van de eerste twee genoemde ontwikkelingen, een zoekgebied2 voor een nieuw bedrijventerrein starten. Een zoekgebied in de nabijheid van de A1 lijkt daarvoor op dit moment de meest geschikte. Dit zoekgebied zal gezocht en mogelijk ontwikkeld worden vanuit de Weesper behoefte. Het is geen vervanging voor bedrijventerreinen die in de regio worden opgeheven. Het zoeken naar een locatie voor een bedrijventerrein speelt op langere termijn. Het is dus nu niet zinvol of mogelijk daar al een concrete locatie voor aan te wijzen. De Omgevingsvisie is daar ook niet het juiste instrument voor. Als het zo ver komt zal ook dit besluit zijn eigen besluitvormingstraject moeten doorlopen. Mocht daarin blijken dat een locatie bij de A1 niet mogelijk is omdat er al een andere functie is gedacht (bijv. een landschapspark of een zoekgebied zon), dan moeten we verder kijken naar een andere geschikte locatie voor een eventueel nieuw bedrijventerrein. Een nieuw 2O veral waar in deze omgevingsvisie wordt gesproken over zoekgebieden, betekent dit dat de betreffende locaties in studie zijn/komen en daarmee geen zekerheid vormen voor daadwerkelijke realisatie.
25
26
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
bedrijventerrein is pas aan de orde als de andere opties om bedrijven te huisvesten onvoldoende blijken. Samengevat, met een blik naar de toekomst: De verhouding van het aantal banen – werkzame beroepsbevolking van 0,9 blijft uitgangspunt van beleid, toename van werkgelegenheid wordt in eerste instantie gerealiseerd door verdichting van het stationsgebied. Voor de bedrijventerreinen initiëren wij onderzoek naar een slimme combinatie van transformeren/intensiveren/nieuw terrein ten behoeve van uitbreidingsruimte voor Weesper bedrijven. (3) Klimaatneutraal als richting Weesp streeft ernaar om binnen afzienbare tijd klimaatneutraal te worden. Weesp kiest voor de lijn om de ambitie van klimaatneutraliteit als richting te behouden, maar hiervoor geen concreet jaartal te benoemen. In Weesp heeft duurzame energieopwekking met zonnepanelen de voorkeur. In ieder geval wordt zonne-energie zo volledig mogelijk benut. Zowel bedrijven als woningen worden maximaal met zonnepanelen belegd. Ook wordt gekeken
naar andere locaties voor zonnepanelen, bijvoorbeeld op plaatsen waar het landschap al van lage kwaliteit is, zoals in de nabijheid van infrastructuur en op parkeerplaatsen. De gemeenteraad van Weesp heeft alle zoekgebieden voor wind geschrapt, en wil geen windmolens. Warmte maakt de helft uit van de energievraag in Weesp. De warmtetransitie is dus essentieel om een klimaatneutraal Weesp te bereiken (4) Leefbare stad: meer ruimte voor groen en fiets, minder voor de auto Weesp wordt een nog veel prettiger Weesp door de stad nog leefbaarder te maken. Forse vergroening is het adagium: het verbeteren van de kwaliteit van het bestaande groen (bijv. gelaagd of gestapeld groen en beter beheer van het groen) , het groen toegankelijker en rijker maken en, in sommige gevallen, het toevoegen van groen. Een stad die meer uitnodigt tot bewegen is ook een leefbaardere stad. Weesp gaat zich richten op het verminderen van de ruimte voor de auto en het autogebruik, ten bate van groen en de fiets. De fiets krijgt ruim baan in Weesp. Het fietsen wordt gestimuleerd door
meer ruimte om veilig te fietsen, comfortabelere routes en een gezondere omgeving door minder uitstoot door gemotoriseerd verkeer. Zwaar verkeer zal zich minder mengen met het andere verkeer door, waar mogelijk, andere routes te bieden.
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
27
28 Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Deze omgevingsvisie is tot stand gekomen met input van vele mensen en organisaties.
3 Participatie, samenwerking en afstemming Deze omgevingsvisie is tot stand gekomen met input van vele mensen en organisaties. In de participatieperiode hebben veel Weespers en Weesper organisaties hun mening gegeven. Ook heeft er afstemming plaatsgevonden met diverse partijen, met name medeoverheden. In dit hoofdstuk kunt u meer lezen over de wijze waarop input is verzameld, hoe er is samengewerkt en afgestemd en met/ bij welke partijen.
3.1 Participatie Tijdens de totstandkoming van deze visie hebben wij goed naar de Weespers geluisterd. Er is een intensief en uitgebreid participatietraject ontworpen. Toen dat goed en wel van start zou gaan, kwamen de eerste tekenen van het nieuwe virus in Nederland aan. Wij hebben de participatie op een andere manier vorm moeten geven. Sommige dingen konden helemaal niet meer, andere dingen konden alleen nog in aangepaste vorm. Gelukkig lieten de Weespers zich niet weerhouden om hun mening te geven. De digitale bewonersavonden waren goed bezocht en veel Weespers lieten hun mening blijken. De enquêtes die we in de zomer van 2020 hebben uitgezet kenden een zeer hoge respons. De placemats die twee
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
keer huis aan huis bij het Weespernieuws werden bijgevoegd werden gewaardeerd en ook goed gelezen, zoals wij bij de enquêtes, maar ook bij de respons op de foto- en tekenwedstrijd konden merken. In de participatieperiode is veel ruimte geweest voor eigen inbreng. Er zijn twee digitale bijeen komsten geweest waar deelnemers in kleine groepjes hun mening konden geven. In de lange enquête was veel ruimte voor open antwoorden en die zijn ook uitgebreid geanalyseerd. Ook tijdens de livecast was er de mogelijkheid om mee te praten middels een chatfunctie.
Placemat die werd verspreid via het Weespernieuws
De korte enquête is zo vorm gegeven dat deze zo laagdrempelig mogelijk was. Er is weinig tekst gebruikt, maar vooral beelden. Ook is deze bewust kort gehouden. Dit alles met de bedoeling dat de enquête ook voor laaggeletterden en mensen met minder tijd toegankelijk te maken.
Achter de schermen van de livecast’
29
30
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
Wat
Wanneer
Peiling/startsessie Toekomstpanel van Weesp
Juni 2020
Korte en lange enquête (digitaal)
Juli – augustus 2020
Placemat Weespernieuws
Juli en augustus 2020
Digitale bijeenkomst thema’s openbare ruimte, verbindingen en cultuur
September 2020
Livecast over uitkomsten participatie en ontwikkelrichting Omgevingsvisie
Oktober 2020
Overzicht belangrijkste momenten participatietraject 2020
Van de uitkomsten van zowel de korte als de lange enquête is een rapportage gemaakt. De uitkomsten van de enquêtes zijn gedeeld met Weespers tijdens een livecast op 7 oktober 2020 en digitaal via de website van de gemeente Weesp. De uitkomsten van de input van de Weespers in het participatietraject zijn in alle thema’s met ontwikkelrichtingen betrokken. Op hoofdlijnen is de input van de Weespers als volgt samen te vatten.
› Het meest genoemde thema is groen. Groen wordt een belangrijke ruimtelijk kwaliteit gevonden. Daarnaast moet er kwalitatiever en beter toegankelijk groen komen. › Weespers zijn verdeeld over of er nieuwe woningen nodig zijn. Een kleine meerderheid vindt van wel. Die woningen moeten vooral middelduur of goedkoop zijn en voor jongeren en starters. De voorkeur is voor middelhoge3 bouw. › Weespers zien het belang van de energietransitie in, maar zijn ook bang voor horizonvervuiling. Men geeft de voorkeur aan zonnepanelen boven windmolens, maar een deel ziet ook dat de doelstelling zonder windmolens niet wordt gehaald. › Weespers zijn verdeeld over een intensiever verbinding tussen Weesp en Amsterdam door bijvoorbeeld een metro. Veel mensen zijn voor een nachtverbinding, maar vooral busverbindingen binnen Weesp en met de rest van de regio moeten beter. › Er is verdeeldheid over de toekomst van de bedrijventerreinen. De helft zegt dat de bedrijfsfunctie behouden moet blijven. 3 Maximaal zes bouwlagen
De andere helft vindt dat (delen van) bedrijventerreinen kunnen transformeren naar woningen. › Het spoor tussen noord en zuid wordt als barrière gezien en een nieuwe, veilige onderdoorgang is zeer gewenst › Er is te weinig ruimte voor fietsers om prettig en veilig door te kunnen fietsen. Daarnaast is er teveel ruimte voor auto’s en zwaar verkeer. › Een groei van het toerisme wordt als voorzichtige kans gezien, maar velen zijn ook bang voor overlast van toerisme. Cocreatie-traject bedrijventerreinen Tijdens de looptijd van het participatietraject voor de Omgevingsvisie liep er ook een ander traject met ondernemers van de bedrijventerreinen in Weesp. Dit is een proces van cocreatie waarbij de ondernemers, onder begeleiding van medewerkers van de gemeenten Weesp en Amsterdam, aan een kansenkaart werkten voor de werklocaties (drie bedrijventerreinen en de kantoorlocatie bij het station). Deze kansenkaart is in december 2020 formeel aangeboden aan het College van B&W van Weesp en de input uit deze concept kansenkaart is eveneens als input gebruikt voor deze Omgevingsvisie.
Inhoud
3.2 Regionale samenwerking en afstemming 3.2.1 Wijzigingen ten gevolge van de fusie Weesp is onderdeel van de regio Gooi & Vechtstreek, samen met de gemeente Blaricum, Gooise Meren, Hilversum, Huizen, Laren en Wijdemeren. De deelname van Weesp aan regionale organisaties zal er als gevolg van de fusie met Amsterdam in 2022 anders uitzien: › Weesp verlaat de veiligheidsregio Gooi en Vechtstreek en gaat deelnemen aan veiligheidsregio Amsterdam Amstelland; › Weesp verlaat de Omgevingsdienst Flevoland, Gooi- en Vechtstreek (OFGV), en gaat deelnemen aan Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied (ODNZKG). › Weesp verlaat de GGD Gooi- en Vecht en wordt onder gebracht bij de GGD van Amsterdam. › Een aantal regionale samenwerkingsverbanden verandert niet. Weesp blijft uiteraard onderdeel van de MRA en van de provincie Noord Holland. Waar de watertaken zullen worden ondergebracht is nog onderwerp van nader overleg.
3.2.2 Regio Gooi en Vechtstreek Veel van de onderwerpen die onderdeel uitmaken van de fysieke leefomgeving hebben een regionale component. Ten behoeve van de totstandkoming van deze omgevingsvisie, is daarom intensief overleg geweest met de partners uit de regio. Dat overleg zal in stand blijven, hoewel het formele kader zal veranderen (zie paragraaf 3.2.1, hierboven) De Regio Gooi en Vechtstreek heeft een Koersdocument opgesteld dat voor de verschillende gemeenten inspiratie en bouwstenen levert voor de eigen Omgevingsvisie. Hoe meer gemeenten aansluiten bij de in dat Koersdocument uitgezette beleidsrichtingen, hoe meer de verschillende Omgevingsvisies onderling versterkend kunnen zijn voor de regionale aspecten. Hieronder worden de belangrijkste onderwerpen genoemd.
Ruimtebehoefte wonen en werk Nederland, en meer in het bijzonder in de Randstad, heeft een grote en stijgende behoefte aan woningen. Regionaal is afgestemd om een minimum aan sociale en middeldure huurwoningen in de plancapaciteit op te nemen (regionale woonvi-
Omgevingsvisie Weesp 2050
sie GV). De woningmarkt is in toenemende mate een regionale zo niet (inter)nationale. Het nieuw gebouwde Weespersluis wordt voor het grootste deel bewoond door nieuwe Weespers. Ook de markt voor bedrijfslocaties is voornamelijk regionaal: bedrijven zijn soms verbonden aan een stad of dorp, maar de belangrijkste vestigingsvoorwaarden zijn beschikbaarheid van grond en gebouw, voldoende aanbod van arbeid en faciliteiten voor aan- en afvoer. Langdurige leegstand van incourante kantoorpanden heeft anderzijds geleid tot transformatie in woningbouw en nieuwe initiatieven zijn in ontwikkeling en uitvoering Mobiliteit Het spoor, het hoofdwegennet en het regionale fiets- en openbaar (bus)vervoernetwerk zijn van regionaal belang. Weesp moet goed aangesloten blijven of raken op de belangrijkste verbindingen. Energietransitie In de Gooi en Vechtstreek is de gebouwde omgeving verantwoordelijk voor 58 procent van de CO2–uitstoot in de regio. Het energiebesparingspotentieel in de regio bedraagt 43 procent ten
31
32
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
opzichte van 2016. Voor het verminderen van de energievraag in gebouwde omgeving wordt er ingezet op isolatie. Uit het proces van de Regionale Energiestrategie (RES) blijkt dat niet alle locaties in de regio even geschikt zijn voor grootschalige opwek. Vanwege de landschappelijke kwaliteiten van deze regio is het belangrijk om goed te onderzoeken op welke manier grootschalige opwek inpasbaar is. De regio richt zich op de bredere ambitie van klimaatneutraliteit, en kiest voor extra inspanning op energiebesparing zoals isolatie, duurzame mobiliteit, en reductie van CO2 uitstoot van veen. Ook wordt op regionaal niveau gezocht naar mogelijke warmtebronnen. In de meeste gevallen zullen deze warmtebronnen ingezet worden in de gemeente waar de bron ligt om onnodig transport en hoge kosten te voorkomen. Echter is er mogelijk meer vermogen beschikbaar dan nodig is in de gemeente, is de temperatuur niet geschikt voor de vraag, of ligt de bron nabij een andere gemeente. In deze gevallen zal de warmte naar één of meerdere nabij gelegen gemeenten getransporteerd worden.
Water De Vecht is onderdeel van het krappe hoofdwatersysteem van het waterschap (het boezemsysteem), dat de polders in Weesp drooghoudt zodat de bewoners er veilig kunnen wonen en werken, ook in de toekomst met het veranderende klimaat. Daarnaast voert de Vecht water aan om het watersysteem van Weesp op
richtlijn Water (KRW) waarvoor Europese doelen gelden die door de Provincie zijn vastgesteld. De waterkwaliteit is nog matig en verbetert niet, zodat gemeente en waterschap samen de taak hebben om deze te verbeteren. Toenemende gebruiksdruk door recreatie en watersport in combinatie met het opwarmende klimaat zorgt dat de waterkwaliteit verslechtert. Dit is daarmee
peil te houden bij droogte.
een belangrijk dilemma voor Weesp. De uitdaging is om de trend in de komende periode om te buigen en de waterkwaliteit te verbeteren. Dit vraagt om ambities en doelstellingen waar het waterschap en de gemeente gezamenlijk aan werken.
Klimaatverandering stelt nieuwe eisen aan waterveiligheid. Door ondergrondse waterstromen is er ook een grote relatie tussen Gooi en Vechtstreek: schoon water uit de ondergrond van de stuwwal voedt (de natuur in) de Vechtstreek. Natuurontwikkeling, bemaling van polders, drinkwaterwinning en voorkomen van droogte vragen om (boven)regionale keuzes over de omgang met water. De waterkwaliteit is een zorg. Er zijn inspanningen nodig om aan Europese richtlijnen te voldoen. Ook de waterkwaliteit van de Vecht is belangrijk voor de natuur en de biodiversiteit. De Vecht vormt een waterlichaam in de zin van de Kader-
Veenoxidatie (bodemdaling) Het veengebied klinkt in en oxideert door ontwatering en gewicht van bebouwing en wegen. Er treedt verzilting op, infrastructuur en bebouwing loopt schade op en het wordt lastiger om de waterveiligheid te behouden. Veen dat oxideert stoot ook CO2 uit. Vernatting van het veen door het waterpeil te verhogen vermindert of stopt dit proces, maar vergt een andere manier van agrarisch gebruik. In hoeverre deze ontwikkelingen
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
ook op het gebied van Weesp spelen wordt nader onderzocht. Landschap en cultuurhistorie Het landschap is kenmerkend voor het gebied, en bestaat veelal uit cultuurlandschap dat is verweven met ons cultureel erfgoed en natuurwaarden. Het landschap staat onder druk door diverse andere opgaven, terwijl de aanwezigheid ervan juist een belangrijke vestigingsvoorwaarde is en verblijfskwaliteit oplevert.
Conceptuele weergave ligging Weesp in de regio
33
34
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
3.2.3 Verstedelijkingsstrategie MRA Het Rijk wil voor belangrijke regio’s verstedelijkingsstrategieën hebben om op nationaal niveau keuzes te maken bij de uitwerking van de Nationale Omgevingsvisie. Deze uitwerking komt in omgevingsagenda’s voor verschillende landsdelen. Hieraan zitten ook de investeringen die het Rijk wil doen gekoppeld. Afgesproken is dat het Rijk en de Metropoolregio Amsterdam een gezamenlijke verstedelijkingsstrategie ontwikkelen. De Verstedelijkingsstrategie MRA moet integrale uitwerking geven aan de grote en complexe ruimtelijke opgaven op het gebied van leefbaarheid, wonen, werken, bereikbaarheid, landschap, klimaatadaptatie, circulaire economie en energietransitie. De strategie richt zich zowel op de middellange (tot 2030) als de lange termijn (2030-2050). Uitgangspunt is dat hierin de nationale, regionale en lokale doelen en lopende trajecten samenkomen die passen bij een duurzame inclusieve en aantrekkelijke economisch sterke metropoolregio. Via de MRA verstedelijkingsstrategie levert de Regio Gooi en Vechtstreek agendapunten aan die kans maken op rijksbijdragen in de komende decennia voor opgaven in ons gebied. De verstedelijkingsstrategie richt zich voornamelijk op de grotere kern-
gebieden binnen de MRA. Naast deze grotere kerngebieden is het landschap van de Gooi en Vechtstreek een belangrijk onderwerp.
3.3 Relatie met Nationale en Provinciale Omgevingsvisies De Omgevingsvisie Weesp 2050 houdt rekening met de kader stellende visies die door het Rijk en de provincie Noord-Holland zijn en worden opgesteld: de Nationale Omgevingsvisie en de Provinciale Omgevingsvisie Noord-Holland 2050. Het Rijk wijst in haar Nationale Omgevingsvisie (NOVI, vastgesteld 11 september 2020) vier prioriteiten aan: ruimte voor klimaatadaptatie en energietransitie, een duurzaam en (circulair) economisch groeipotentieel, sterke en gezonde steden en regio’s en een toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied. De kracht van Nederland ligt in een polycentrische netwerkstructuur. Stedelijke en landelijke regio’s werken door het transport- en mobiliteitsnetwerk complementair als één systeem. De vier metropoolregio’s (Amsterdam, Rotterdam Den Haag, Utrecht en Eindhoven) hebben daarbinnen de grootste aantrekkingskracht
op internationale kennis, arbeid en kapitaal. De Amsterdamse Metropooregio, waar Weesp onderdeel van is, is herkenbaar als internationaal zakencentrum en toeristische trekpleister, met Schiphol als schakel naar alle continenten. De NOVI ziet de grote druk die er op de regio ligt. De Omgevingsvisie van de provincie NoordHolland (vastgesteld 19 november 2018) richt zich op een goede balans tussen economische groei en leefbaarheid. De belangrijkste uitgangspunten zijn: klimaatproof bouwen, bijdragen aan de energietransitie, zo min mogelijk bouwen in het groen en bouwen bij OV-knooppunten. Voorzieningen worden gerealiseerd op goed bereikbare plekken en goede verbindingen zijn essentieel. Tot slot richt de POVI zich ook op een duurzamer gebruik van agrarisch land en het verhogen van de biodiversiteit hiervan. In de Omgevingsverordening NH2020 (vastgesteld 17 november 2020) zijn regels samengevoegd op het gebied van natuur, milieu, mobiliteit, erfgoed, ruimte en water.
Inhoud
3.4 Afstemming met organisaties Bij de totstandkoming van deze Omgevingsvisie is afgestemd met een groot aantal partners en medeoverheden: › Buurgemeenten: Amsterdam, Diemen, Gooise Meren, De Ronde Venen en Stichtse Vecht › Regio Gooi en Vechtstreek en de gemeenten die deel uitmaken van Gooi en Vechtstreek › Waterschap Amstel, Gooi en Vecht › Provincie Noord-Holland › GGD Gooi en Vecht › GGD Amsterdam › Brandweer Gooi en Vecht › Brandweer Amsterdam Amstelland › Omgevingsdienst Flevoland, Gooi en Vecht › Omgevingsdienst Noordzeekanaalgebied › Woningcorporatie Ymere › Woningcorporatie De Alliantie › LTO (Land- en Tuinbouworganisatie) › Industrievereniging Weesp › Sportverenigingen (Weesper Tennisclub, Mixed Hockey Club Weesp en FC Weesp) › Volkstuinverenigingen
Omgevingsvisie Weesp 2050
35
36 Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
4 Beleidsagenda
Welke richting kiest Weesp?
De visie uit hoofdstuk 2 werkt door in thematisch beleid voor alle aspecten van de fysieke leefomgeving. In de beleidsagenda komen deze thema’s aan de orde. Bij ieder thema komt aan bod wat er speelt en welke richting Weesp hier op wil gaan. De thema’s zijn verdeeld over de vier kernopgaven van de Omgevingsvisie: Prettig en veilig wonen, Economisch vitaal en ondernemend, Klimaatneutraal en klimaatbestending en Waardevolle leefomgeving en lokale identiteit.
Inhoud
Omgevingsvisie Weesp 2050
37
Ambitiekaart Prettig en Veilig Wonen
N
500 0
1000
100 200
LEGENDA
Kernopgave I: Prettig en veilig wonen
Industrieel erfgoed Mengen: wonen - werken
Ontwikkeling stationskwartier Spoorzone
Mengen: wonen - werken - voorzieningen Subcentrum
Transformatiegebied Plein / ontmoetingsplek Wijkgroen (vergroenen)
Verdichtingszone (wonen)
Wijkgroen (kwaliteitsimpuls)
Bomenstructuur
Wijkgroen
Bomenstructuur met
Sport en recreatie
Droge Ecologische Hoofdstructuur
Volkstuin
Buurt met wonen en werken
Rivieren(landschap)
Buurt met overwegend werken
Polderlandschap
Buurt met overwegend wonen
Meren en veenplassen
38
Omgevingsvise Weesp 2050
Inhoud
4.1 Kernopgave I: Prettig en veilig wonen 4.1.1 Demografie Inleiding Weespers en het Weespgevoel laten zich niet makkelijk in cijfers vatten. Toch geeft een beschrijving van de Weesper bevolking in cijfers en aantallen gevoel van grootte voor de twee belangrijkste demografische vragen van Weesp: “hoe kan het relatief kleine Weesp ondanks de dominantie van de regio haar eigen identiteit behouden?” en “hoe verhoudt de groei van Weesp zelf zich tot de eigen identiteit?”. Wat speelt er? Weesp en de regio Weesp is onderdeel van drie regio’s: › Provincie Noord Holland, 48 gemeenten; 2,85 miljoen inwoners; › Metropool Regio Amsterdam, 32 gemeenten; 2,5 miljoen inwoners; › Regio Gooi en Vechtstreek. Gemeenten Hilversum, Gooise Meren, Huizen, Wijdemeren, Weesp, Laren en Blaricum, totaal 255.000 inwoners.
Weesp zelf heeft ca. 20.000 inwoners, dus 0,7% van de provincie Noord Holland, 0,8 % van de MRA, 9% van Gooi en Vechtstreek. Het hoeft geen betoog dat Weesp sterk wordt beïnvloed door de omgeving. De komende jaren zal constant een evenwicht moeten worden gevonden tussen verbondenheid met de regio én de eigen identiteit.
van 2020 tot 2040. Volgens de prognoses zal het aantal inwoners in de provincie toenemen met 370.000, een groei van 13%. Amsterdam neemt daarvan meer dan de helft voor haar rekening, namelijk 207.000. Hierdoor zal Amsterdam zelf met een kwart groeien t.o.v. van 2019. De groei van Weesp is in absolute cijfers beperkt (namelijk 6.000 inwoners), maar in relatieve zin groot
Het aantal inwoners in de regio groeit. Dat heeft ook gevolgen voor Weesp. De onderstaande tabel (Tabel 2) geeft de groeicijfers in absolute getallen,
(namelijk 31%). Dat is hoger dan de gemiddelde groei van Amsterdam en de regio’s waar Weesp deel van uitmaakt.
2020
2025
2030
2035
2040
groei 2020 2040 abs
Prov NH totaal
2.876.160
2.979.360
3.079.800