CConstaterende datWaterland
Koppel je AI →
Document · PDF

Klachtbehandeling 3.0 - Jaarverslag 2025

Beeldvormende vergadering 27 augustus 2026, gemeente WaterlandBij agendapunt: Gesprek ombudsman29.517 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 3 van 4

Momenteel wordt daarom onderzocht of de klachtbehandeling van Werk & Inkomen en Zorg & Welzijn samengevoegd kan worden in één team. 22 mei | Kwartaaloverleg ombudsman & centrale klachtencoördinatie | 21 aug | Kwartaaloverleg ombudsman & centrale klachtencoördinatie 26 mei | Werkbezoek ombudsman aan klantcontactcentrum | 4 sept | Gemeenteraad in gesprek met de ombudsman en 19 juni | Publicatie openingsbrief onderzoek naar | kinderombudsman over de Jaarbeschouwing 2024 speeltuin Slagwerkpad | Korte presentatie van de jaarbeschouwing door de De kinderombudsman opent een onderzoek naar het | ombudsman en daarna ruimte voor raadsleden om daarover verwijderen van speeltoestellen bij het Slagwerkpad, ondanks | vragen te stellen. de toezegging van de gemeente dat deze behouden zouden | 10 sept | Publicatie kinderombudsman rapport over het verdwijnen van blijven. Omwonenden stellen dat de kinderen de | speeltoestellen op het Slagwerkpad speeltoestellen missen en er zich nu onveilige situaties | 30 sept | Signaleringsoverleg Werk & Inkomen voordoen, omdat kinderen bij de busbaan of het water gaan | Overleg tussen de afdeling Werk & Inkomen en spelen.

De gemeenteraad heeft een motie aangenomen om | de | maatschappelijke organisaties (waaronder de toestellen terug te plaatsen, maar het college stelt dat dit niet | ombudsman) over de signalen die zij in de praktijk zien en past binnen het vastgestelde beleid. De kinderombudsman | over hoe de gemeente deze kan oppakken. onderzoekt de zaak en stelt de gemeente schriftelijke vragen. | 12 nov | Kennismaking kinderombudsman met nieuwe wethouder 23 juni | Bestuurlijke bespreking jaarbeschouwing 2024 met o.a. de | Jeugdzaken burgemeester, wethouder en gemeentesecretaris | 20 nov | Kwartaaloverleg ombudsman & centrale klachtencoördinatie 30 juni | Overleg kinderombudsman en het MT Jeugd, Zorg en Welzijn | 11 dec | Kennismaking kinderombudsman met nieuwe manager Zorg & 9 juli | Bemiddelingsgesprek tussen gemeente en verzoeker naar | Welzijn aanleiding van een klacht 62 63 Op glad ijs, een onderzoek naar veiligheidsonderzoek bij moskeeën in Almere (Ombudsman, februari 2025). De ombudsman richtte zich in dit onderzoek op de vraag hoe de gemeente de opdracht heeft verleend aan het bedrijf NTA en hoe zij is omgegaan met de ethische en juridische risico’s die daarbij spelen. Ondanks dat NTA het onderzoeksmateriaal vernietigde, kreeg de ombudsman een goed beeld van wat er is gebeurd.

Hij onderzocht honderden interne ambtelijke notities en sprak met tientallen personen, waaronder ambtenaren, moskeebestuurders en juridische experts. De ombudsman stelt vast dat de gemeente aan de voorkant had moeten vaststellen of ze bevoegd was om een dergelijk onderzoek uit te voeren. Ook vindt de ombudsman dat de gemeente had moeten onderzoeken of grondrechten van mensen voldoende waren geborgd, wat in dit geval niet of onvoldoende is gebeurd. Door het onbehoorlijke handelen van de gemeente verloren moskeebesturen, die eerder samenwerkten met de gemeente, het vertrouwen. De ombudsman beveelt de gemeente aan om te reflecteren op wat er is gebeurd en hieruit lessen te trekken. De gemeente heeft excuses aangeboden en haar banden met de islamitische gemeenschap aangehaald. 4.2. Amstelveen Cijfers In 2025 ontving de ombudsman 75 | klachten, signalen en meldingen over de gemeente Amstelveen.26 Het totaal aantal klachten betrof 41 . Dat is een stijging ten opzichte van het jaar 2024 waarin 31 klachten | zijn ontvangen. Voor een goede vergelijking is in onderstaande grafiek het aantal zaken per afdeling in de jaren 2024 en 2025 opgenomen. 26 Het gaat in totaal om 41 klachten en 34 | ‘overige contacten’. 64 65 NB: De optelsom van het aantal klachten per afdeling komt niet altijd overeen met het totaal aantal geregistreerde klachten.

Dit wordt veroorzaakt door dubbeltellingen (bijvoorbeeld klachten die meerdere afdelingen raken) en klachten waarbij geen specifieke afdeling is toegekend. In 2024 zijn 24 klachten als eerstelijns klacht geregistreerd. De overige zes klachten zijn als tweedelijns klacht in behandeling genomen. In 2025 zijn 26 klachten niet inhoudelijk behandeld en als eerstelijns klacht geregistreerd. Er zijn 15 klachten als tweedelijns klacht in behandeling genomen. Er is ruim een verdubbeling van tweedelijns klachten ten opzichte van 2024. De toename bij de tweedelijns klachten zit met name bij klachten over Sociale Voorzieningen en Jeugd & Samenleving. De toename in klachten ziet vooral op de wooncrises en het vinden van een passende woning en op complexe zaken in de (jeugd)zorg waarbij de samenwerking tussen instanties en/of met bewoners stagneert. Opvallend is ook dat er ten opzichte van vorig jaar minder klachten met betrekking tot veiligheid en handhaving zijn behandeld. 66 Opvallende thema’s en ombudsactiviteiten in Amstelveen 31 maart Bezoek ombudsman en onderzoeker aan klantcontactcenter van de gemeente 22 juli Reflectiegesprek n.a.v. een zaak waarin de ombudsman de gemeente heeft aanbevolen om door middel van maatwerk de invorderingskosten voor de betrokken burger te schrappen. Na dit gesprek blijven de ombudsman en de gemeente van standpunt verschillen.

4 september Bespreking rapport Veilig Thuis met kinderombudsman Hieronder staan de belangrijkste rode draden die zijn vastgesteld op basis van de behandelde zaken. Woningnood en wachttijden voor huisvesting In meerdere casussen speelt de schaarste aan beschikbare woningen een centrale rol. Zowel voor mensen met een lange inschrijvingstijd, statushouders, als jongeren in kwetsbare situaties is het vinden van passende huisvesting een groot probleem. In deze gevallen is de ombudsman benaderd vanwege de lange wachttijd op een passende woning terwijl de behoefte en noodzaak daaraan groot is. De casussen benadrukken het belang van samenwerking tussen verschillende instanties (zoals gemeenten, COA, jeugdhulporganisaties en andere hulpverleners) om tot een oplossing te komen. Woningnood, kwetsbaarheid, en de noodzaak van maatwerk en samenwerking zijn terugkerende thema's in de casussen. 27 Een gefineerde naam. Alp27 dient een klacht in bij de ombudsman vanwege de lange wachttijd voor huisvesting voor hem als nieuwkomer (statushouder) binnen de gemeente Amstelveen. Alp geeft aan dat hij al 15 maanden wacht op een woning en in de tussentijd op verschillende locaties bij familie en vrienden overnacht. Hij heeft een vaste baan en wil graag een vaste woonplek zodat hij een stabiel leven kan opbouwen. Alp benadert de ombudsman in de hoop dat het proces tot woningtoewijzing wordt versneld.

T oevallig krijgt hij snel daarna een woning toegewezen, zonder verdere inmenging van de ombudsman. Complexiteit van hulpverlening en samenwerking Er is sprake van complexe situaties waarbij meerdere partijen betrokken zijn, maar waar de samenwerking en afstemming niet altijd soepel verloopt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij een zaak waar er onduidelijkheid is over de risico- inschatting en zorgbehoefte van een minderjarige, mede door tegenstrijdige visies van betrokken partijen. In een andere zaak komt één van de ouders de regels van een omgangsregeling niet na. De samenwerking tussen het Sociaal Team en andere instanties stagneert. De kinderombudsman onderzoekt de zaak nog. Kwetsbare groepen, zoals alleenstaande ouders, jongeren met zorgbehoeften en statushouders, hebben vaak behoefte aan maatwerk. De casussen laten zien dat deze groepen soms tussen wal en schip vallen door bureaucratische processen of gebrek aan passende ondersteuning. 67 Ahmed28 verblijft in de opvang van het COA. Hij is statushouder en heeft toestemming voor gezinshereniging. De vergunning voor gezinshereniging (MVV) is drie maanden geldig. Ahmed staat al ruim anderhalf jaar op de wachtlijst voor een woning in de gemeente Amstelveen. De gemeente kan een gezinswoning toewijzen als de rest van zijn gezin in Nederland is aangekomen.

Ahmed vertelt dat zijn gezin wegens medische omstandigheden van zijn vrouw nog in het buitenland verblijft. Hij geeft aan dat zijn vrouw kwetsbaar is en pas naar Nederland af wil reizen als hij een woning toegewezen heeft gekregen. Ahmed klaagt erover dat hij tot dusver geen woning toegewezen heeft gekregen. De ombudsman neemt contact op met de gemeente en het COA om de stand van zaken op te vragen. De ombudsman, het COA en de gemeente hebben vervolgens onderling contact. Allereerst zorgt het COA ervoor dat de vrouw bij aankomst een medische keuring krijgt om te bepalen of zij extra voorzieningen nodig heeft in de opvang, waar zij met de rest van het gezin een korte tijd zal verblijven tot er een woning beschikbaar is in Amstelveen. Ook voert de gemeente een gesprek met Ahmed om extra toelichting te geven over de stappen die genomen moeten worden. Door het gesprek en de toezegging van de medische keuring besluit het gezin vervolgens dat de vrouw naar Nederland kan afreizen. Dit duurt langer dan voorzien, door problemen met de paspoorten. Hierdoor komt de termijn van de MVV in gedrang. Uiteindelijk vormt dit geen probleem bij de IND. De ombudsman houdt de gemeente tussentijds op de hoogte van de stand van zaken zodat zij, zodra het gezin in Nederland herenigd is, de stappen voor het toewijzen van een woning in gang kan zetten. Anderhalve 28 Een gefingeerde naam.

maand na aankomst in Nederland, verhuist het gezin naar een woning in gemeente Amstelveen. 4.3 Diemen | vragen te stellen. In 1 klacht heeft op verzoek van de burgemeester een rondetafelgesprek plaatsgevonden. In een andere klacht trok de bewoner de klacht in. De cijfers In 2025 ontving de ombudsman 35 | klachten, signalen en meldingen over de gemeente Diemen.29 Het totaal aantal klachten betrof 17. | Dit is een kleine stijging ten opzichte van het jaar 2024. In 2024 kwamen er 15 klachten binnen. Eerstelijnsklachten Van de 17 klachten zijn er 11 eerstelijnsklachten. In deze zaken was de ombudsman nog niet aan zet of niet bevoegd. Van deze 11 eerstelijnsklachten hadden 2 klachten betrekking op het gemeentelijk beleid en de afwijzing van een schadevergoeding. Bewoners die hierover klagen, worden respectievelijk doorverwezen naar de mogelijkheid om een raadsadres bij de gemeente in te dienen of om een civiele procedure bij de civiele rechter te starten tegen de afwijzing van de schadevergoeding. De overige 9 klachten waren nog niet bij de gemeente ingediend of de klacht- of bezwaarprocedure was nog gaande. In deze zaken heeft de ombudsman verzoekers gewezen op de eerstelijnsprocedure, de zaak warm overgedragen of geadviseerd de lopende bezwaarprocedure af te wachten. Tweedelijnsklachten Bij 6 klachten is het backoffice van de ombudsman betrokken geweest.

In deze zaken was het niet altijd nodig om met de gemeente te schakelen. In 2 klachten zag de ombudsman geen aanleiding tot nader onderzoek. Dit kwam doordat de bewoner niet de benodigde documenten aanleverde of de ombudsman oordeelde dat de gemeente niet onbehoorlijk gehandeld had. In 2 klachten heeft de ombudsman onderzoek ingesteld door schriftelijke 29 Het gaat in totaal om 17 klachten en 18 | ‘overige contacten’. 68 69 Thema's Een kleine meerderheid van de eerstelijnsklachten had betrekking op het sociaal domein (6). Het aantal tweedelijnsklachten is gelijk verdeeld over het sociaal en fysiek domein (beide 3). Parkeren is het meest voorkomende thema in het fysieke domein. Hier kreeg de ombudsman 3 klachten over binnen. In het sociale domein gingen de meeste klachten over problemen met uitkeringen. Hier ontving de ombudsman 3 klachten over. Fysiek In het fysieke domein gingen de meeste klachten over het thema Parkeren. De ombudsman ontving hierover 3 klachten. Deze klachten betroffen het niet kunnen verkrijgen van een parkeervergunning ondanks het ontbreken van een inpandige parkeerplaats, een geëscaleerde naheffingsaanslag na het invoeren van een onjuist kenteken en een naheffingsaanslag in een andere gemeente ondanks een gehandicaptenparkeerkaart en gehandicaptenparkeervergunning.

Verder hadden 2 klachten betrekking op overlast, waaronder burenoverlast en overlast veroorzaakt door gemeentelijk groen (een boom van de gemeente). Daarnaast ging 1 klacht over de afwijzing van een aansprakelijkstelling door de gemeente en 1 klacht over een langdurig proces van vergunningverlening. Een Amsterdammer beschikt over een gehandicaptenparkeerkaart (GPK) en een gehandicaptenparkeervergunning. In Amsterdam kan hij met deze vergunningen overal gratis parkeren. Hij is dan ook onaangenaam verrast als hij in Diemen parkeert en vervolgens een naheffingsaanslag ontvangt. Aangezien iedere gemeente zelf bepaalt of gehandicapten overal gratis mogen parkeren, kan het voorkomen dat er toch parkeerbelasting moet worden betaald. De naheffingsaanslag is terecht opgelegd. De ombudsman sluit het dossier. Sociaal In het sociale domein gingen de meeste klachten over het thema Inkomen. Hier ontving de ombudsman 3 klachten over. Deze betroffen een hulpvraag omtrent het omzetten van een gezamenlijke bijstandsuitkering naar een alleenstaande bijstandsuitkering, de afwijzing van een Bbz-uitkering of de vaste consulent.

Andere klachten gaan over een volgens bewoner onterecht huisbezoek, de afwijzing van een briefadres, het niet ontvangen van post omtrent minimahulp, het niet ontvangen van een plan van aanpak na een indicatie beschermd wonen en de afwijzing van een opleidingsvergoeding vanuit de brede ondersteuning. In 1 klacht benaderde de gemeente en bewoner de ombudsman voor een bemiddelingsgesprek. Dit betrof een overlast zaak. 70 De zoon van een inwoonster ontvangt een bijstandsuitkering. Vanaf het eerste kennismakingsgesprek ervaart mevrouw moeilijkheden met de vaste consulent; de uitkering wordt twee keer onterecht stopgezet en er is vaker sprake van miscommunicatie. Het stopzetten gebeurt zonder formeel besluit of waarschuwing. Na meerdere voorvallen dient mevrouw een klacht in bij de gemeente. De gemeente gaat in haar reactie niet in op alle kritiekpunten van mevrouw en sluit de klacht af door haar zoon een nieuwe consulent toe te wijzen. Mevrouw wendt zich tot de ombudsman, omdat zij niet op al haar vragen antwoord krijgt, er geen excuses worden aangeboden en er geen maatregelen worden genomen. De ombudsman neemt contact op met de gemeente en mevrouw. Naar aanleiding hiervan zijn er afspraken gemaakt en is de vrouw tevreden met de uitkomst. Klachtbehandeling De ombudsman ziet dat de meeste klachten en bezwaren binnen de wettelijke termijnen behandeld worden.

In twee klachten en in een bezwaarprocedure zijn de termijnen overschreden. De burgers die de ombudsman doorverwijst naar de gemeente voor de eerstelijnsklachtbehandeling, wenden zich niet opnieuw tot hem. De klachten lijken naar tevredenheid behandeld te worden. Ook na het wijzen op het afwachten van de bezwaarprocedure wenden burgers zich niet opnieuw tot de ombudsman. In twee klachten hebben burgers zich rechtstreeks gewend tot de ombudsman met een hulpvraag, nog voordat zij deze vraag bij de gemeente hebben neergelegd. De ombudsman verwijst burgers in deze gevallen naar de klachtenprocedure van de gemeente. In een klacht gaf een burger aan behoefte te hebben aan meer empathie in de vorm van excuses. Dit miste in de klachtafhandeling. Hierdoor voelde burger zich niet gehoord. Daarnaast was ook niet ingegaan op alle punten die de burger had aangedragen. In andere klachtafhandeling is wel te zien dat de gemeente volledig reageert. Over het algemeen zijn er korte lijnen tussen de ombudsman en de gemeente. Zo wordt er soms ook buiten een klachtafhandeling om contact opgenomen voor advies. Sinds 2021 verblijft de zoon van een inwoonster van Diemen in een zorginstelling. De zoon loopt regelmatig weg van de zorginstelling waarna de vrouw hem tegen de afspraken in binnenlaat in haar woning. Buren maken meldingen, omdat zij geluidsoverlast ervaren als de zoon bij de vrouw is.

Mede door de geluidsoverlast raakt de gemeente betrokken. De gemeente heeft het vermoeden dat de vrouw haar zoon bewust binnenlaat en stuurt een waarschuwingsbrief aan mevrouw. De vrouw ontkent het vermoeden van de gemeente en is het niet eens met de waarschuwingsbrief. Zij dient zowel een klacht in bij de gemeente als bij de ombudsman. De ombudsman geeft aan dat de klachtafhandeling bij de gemeente afgewacht dient te worden. Er volgt een gesprek tussen mevrouw en de burgemeester. Naar aanleiding hiervan trekt zij haar klacht in. Korte tijd later meldt de vrouw zich opnieuw bij de ombudsman, omdat zij graag een bemiddelingsgesprek wil. Tevens neemt de burgemeester contact op met de ombudsman, met vraag of deze mee wil denken over een oplossing voor haar zoon, mede omdat de gemeente geen directe verantwoordelijkheid heeft in de situatie. Hierna volgt een rondetafelgesprek. 71 Ombudsactiviteiten in Diemen 14 januari Bijpraatmoment burgemeester, gemeentesecretaris en ombudsman 15 april Kennismaking kinderombudsman en beleidsadviseur Diemen; bespreking rapport Anders behandeld.

30 juni Bespreking jaarbeschouwing ombudsman met burgemeester en gemeentesecretaris 30 juni Ombudsman luistert mee bij KCC Diemen 3 november Bespreking jaarbeschouwing kinderombudsman en wethouder 11 september Bespreking jaarbeschouwing ombudsman in de gemeenteraad van Diemen 10 december Kinderombudsman geeft key-note interview voor symposium Inclusief Onderwijs 18 december Rondetafelgesprek over casus overlast 72 4.4 Landsmeer Cijfers In 2025 ontving de ombudsman 6 klachten, signalen en meldingen over de gemeente Landsmeer.30 Het totaal aantal klachten betrof 4. Eén klacht ging over een woningcorporatie waarbij de ombudsman niet bevoegd is om deze klacht te behandelen. De twee andere klachten moesten eerst nog worden afgehandeld door de gemeente en de ombudsman was hier nog niet aan zet. Ombudsactiviteiten in Landsmeer 2 juni Ombudsman luistert mee bij KCC 24 november Bespreking jaarbeschouwing ombudsman met burgemeester en gemeentesecretaris 30 Het gaat in totaal om 4 klachten en 2 ‘overige contacten’.

73 Casuïstiek uitgelicht Een man uit de gemeente Landsmeer heeft zich tot de ombudsman gewend. Hij gaf aan dat in zijn wijk een bord met een parkeerverbod is verwijderd bij een doodlopende straat. Hierdoor kunnen auto’s daar nu parkeren, wat ertoe leidt dat bewoners niet goed van hun erf kunnen rijden of kunnen draaien in de straat. Volgens de man is de situatie gevaarlijk. Dit zou ertoe kunnen leiden dat hulpdiensten, zoals de brandweer en ambulance, moeilijk toegang hebben tot de aangrenzende woningen. Er is een bezwaarschrift ingediend, maar hierover is nog geen beslissing genomen. De ombudsman heeft de klacht warm overgedragen aan de gemeente Landsmeer. De gemeente behandelt de klacht nu via de eerstelijnsprocedure en zal de man informeren over het verdere verloop. 74 4.5 Ouder-Amstel De cijfers In 2025 ontving de ombudsman 12 klachten, signalen en meldingen over de gemeente Ouder-Amstel.31 Het totaal aantal klachten betrof 7. Deze gingen zowel over het fysieke als het sociale domein. In één klacht werd de verzoeker door de ombudsman eerst naar de gemeentelijke klachtbehandeling verwezen. Omdat hij niet tevreden is met de uitkomst legt hij de klacht, die over de markering van een gehandicaptenparkeerplaats gaat, opnieuw voor aan de ombudsman. Deze is nu aan zet en neemt de zaak in behandeling. 31 Het gaat in totaal om 7 klachten en 5 ‘overige contacten’.

75 Ombudsactiviteiten in Ouder-Amstel 23 juni Kennismaking Ombudsman + Jaarbeschouwing 2024 23 juni Ombudsman luistert mee bij KCC Ouder-Amstel 9 december Kennismaking met de raad en de toelichting op het jaarverslag 2024 32 Een gefingeerde naam. Casuïstiek uitgelicht Cees32 uit Ouderkerk aan de Amstel heeft sinds 2015 een gehandicaptenparkeerplaats (GPP). Al tien jaar ervaart hij problemen met zijn parkeervak. Volgens Cees is het parkeervak te klein om zijn bus van 5,60 meter goed te parkeren. Buren parkeren bovendien regelmatig deels in zijn parkeervak, omdat de belijning onduidelijk is nadat deze meerdere keren is overgeschilderd. Ook heeft Cees niet genoeg ruimte om zijn hulpmiddel veilig in en uit te laden. Daarom heeft hij hierover klachten ingediend in 2021, twee keer in 2022 en opnieuw in 2025. De gemeente heeft onlangs opnieuw geprobeerd de situatie te verbeteren door het parkeervak te markeren. Daarbij is de standaardlengte van 6 meter gebruikt. Cees blijft aangeven dat hij onvoldoende ruimte heeft om zijn bus in te parkeren. Medewerkers van de ombudsman zijn gaan kijken bij het parkeervak en erkennen dat inparkeren onmogelijk is als andere auto’s dicht tegen de parkeerplek aanstaan. De ombudsman heeft met de gemeente gesproken over de visie van de gemeente.

De gemeente neemt daarbij een oplossingsgerichte houding aan en belooft de ombudsman voor 1 mei 2026 met een voorstel te komen voor een oplossing. 4.6 Waterland De cijfers In 2025 ontving de ombudsman 17 | klachten, signalen en meldingen over de gemeente Waterland. | 33 Het totaal aantal klachten betrof 11. | In 2024 waren dit er 3. Van de 11 klachten handelden er 5 over het ruimtelijk domein, 5 over het sociaal domein en 1 over de bedrijfsvoering. Van de 11 klachten moesten er nog 4 in de eerste lijn worden afgehandeld. 33 Het gaat in totaal om 11 | klachten en 6 ‘overige contacten’. 76 77 Ombudsactiviteiten in Waterland 3 april de ombudsman heeft het stadhuis bezocht en bij het KCC meegeluisterd met binnenkomende telefoontjes. 4 juni de ombudsman heeft met de Ombulance van 10:00 – 13:00 uur op de parkeerplaats in Marken gestaan om signalen op te vangen. 10 juni brief aan het college (zie bijlage) met het verslag van het bezoek van 4 juni; 2 oktober de ombudsman legt een bezoek af aan de gemeenteraad; 9 oktober de ombudsman en de kinderombudsman hebben een gesprek met de burgemeester, de gemeentesecretaris en de klachtencoördinator inzake de jaarbeschouwing 2024. Casuïstiek uitgelicht De ombudsman heeft uitgebreid gesproken met een bestuurslid van Stichting Eilandraad Marken.

Deze luidde de noodklok over de verkrotting en leegstand van de mooiste historische huisjes van Marken; misschien wel van het land. Het gaat om gemeentelijke en/of rijksmonumenten die door speculanten worden gekocht die er vervolgens niet naar omkijken. Het bestuurslid wees erop dat de huisjes sterk achteruitgaan. De ene situatie gaat over het uitblijven van handhaving en een andere over het bestemmingsplan en de rol van de Provincie. De gemeente grijpt echter niet in. De ombudsman vraagt bij het college aandacht voor deze situatie. Bewoners klagen over overlast door illegaal bewoonde pleziervaartuigen en afval rondom een speelplek. Deze zaak is overgedragen aan de gemeente voor eerstelijns klachtafhandeling. Een echtpaar wilde een bouwvergunning voor de verbouwing van hun woning. Zij zijn daar naar eigen zeggen door de gemeente Waterland zo in tegengewerkt, dat zij de woning hebben moeten verkopen. Inmiddels zijn zij verhuisd. Het echtpaar wil graag een gesprek met de burgemeester, de gemeentesecretaris en de wethouder om terug te blikken op de gebeurtenissen. Via tussenkomst van de ombudsman vindt er een gesprek plaats dat voor alle partijen bevredigend was. 4.7 Zaanstad De cijfers In 2025 ontving de ombudsman 142 | klachten, signalen en meldingen over de gemeente Zaanstad. | 34 Het totaal aantal klachten betrof 79. | Dat is een stijging ten opzichte van het jaar 2024.

Toen ontving de ombudsman in totaal 70 klachten. In 2023 lag dit aantal nog lager. In dat jaar kwamen er 59 klachten binnen uit de gemeente Zaanstad. De ombudsman maakt binnen het bureau een onderscheid tussen klachten die gaan over het sociaal domein en het fysiek domein. In 2025 ontving hij 39 klachten over het fysiek domein en 43 klachten over het sociaal domein. Dit is in lijn met 2024, toen domineerden klachten over uitvoering van sociaal beleid en maatschappelijke ondersteuning. 34 Het gaat in totaal om 79 klachten en 63 | ‘overige contacten’. 78 79 NB: De optelsom van het aantal klachten per afdeling komt niet altijd overeen met het totaal aantal geregistreerde klachten. Dit wordt veroorzaakt door dubbeltellingen (bijvoorbeeld klachten die meerdere afdelingen raken) en klachten waarbij geen specifieke afdeling is toegekend. 35 Bijvoorbeeld omdat er of geen noodzakelijke aanvullende stukken werden aangeleverd of de klacht werd ingetrokken. In sommige gevallen blijkt de ombudsman niet bevoegd, onder andere vanwege het feit dat er een gerechtelijke procedure werd gestart. Geen ombudsmanonderzoek: eerste lijn, behandeling afwachten of niet bevoegd Veel klachten, (ca. 85%) blijken nog niet door de gemeente of instantie zelf te zijn behandeld. De ombudsman stuurt deze eerstelijns klachten door naar de gemeente of de betreffende zorgaanbieder.

Twee klachten bleken hulpvragen te zijn; deze droeg de ombudsman ook warm over aan de gemeente. Tot slot kon de ombudsman ca. 10% van de klachten om verschillende redenen niet in behandeling nemen of overdragen.35 Ombudsmanonderzoek of interventie? Er zijn 25 klachten door de ombudsman in behandeling genomen. Deels ging het om eerstelijns klachten waarbij de ombudsman een interventie heeft gedaan om het probleem van de inwoner op te lossen. Deels ging het om klachten waarbij de ombudsman tweedelijnsonderzoek uitgevoerd heeft. Voorbeelden van interventies zijn het verzoek aan de gemeente om (telefonisch) extra uitleg te geven of verzoeker te koppelen aan de juiste afdeling en/of mee te denken met mogelijke oplossingsrichtingen. Ook voerde de ombudsman onderzoeken uit naar klachten. Hierbij deed de ombudsman dossieronderzoek, stelde hij schriftelijke vragen aan de gemeente en/of voerde hij gesprekken. Opvallende thema’s Wat opvalt in de grafiek is dat de meeste klachten gaan over het Cluster Individuele Dienstverlening. Het gaat om 37 klachten. Van de klachten over dit cluster gaan de meeste over Burgerzaken (8) en Uitkeringen (6). Het Cluster Collectieve Dienstverlening is goed voor 30 klachten, waarvan de afdeling Straattoezicht met 13 klachten het grootste deel vertegenwoordigt.

Verder valt op dat in 2025 meer klachten zijn binnengekomen over het | Publicatie persoonsgegevens in Zaanstad Sociaal Wijkteam. Waar in 2024 geen klachten geregistreerd stonden over | In mei 2025 publiceerde gemeente Zaanstad een lijst met volledige namen, dit organisatieonderdeel, ontving de ombudsman er dit jaar 9 over het | geboortedata en cliëntnummers van 26 personen die mogelijk Sociaal Wijkteam en 2 over Jongerenloketten. Hierbij ging het met name om | bijstandsgelden moesten terugbetalen. De gemeente zette dit middel in situaties waarbij inwoners waren vastgelopen en/of zorg nodig hebben. De | vanwege haar vermoeden dat deze personen onterecht een uitkering zouden ombudsman vervulde in deze zaken dikwijls een adviserende rol. | ontvangen en hiermee sprake zou zijn van fraude. Volgens de gemeente zijn deze personen niet meer bereikbaar. De publicatie was bedoeld om hen op te De ombudsman ziet dat er – net als in voorgaande jaren – zware, | roepen zich te melden. De ombudsman is geschrokken van het nieuws en grootstedelijke problematiek speelt in Zaanstad. Dit is uitdagend in | heeft daarover een gesprek gevoerd met de gemeente. combinatie met de hoge werkdruk bij de gemeente. Verder merkt de ombudsman op dat gemeente Zaanstad een hoog percentage kwetsbare | Ombudsactiviteiten in Zaanstad bewoners kent. Dit is te merken aan het type klachten dat de ombudsman behandelt.

Een groot deel van de klachten die de ombudsman ontvangt | Maandelijks Inloopspreekuur bevat hulpvragen over o.a. zorg of maatschappelijke ondersteuning. Zo wordt | Maandelijks spreekuur in het Stadhuis elke eerste de ombudsman benaderd door burgers | die (dreigend) dakloos zijn. Of door | donderdag van de maand van 16:00 uur tot 18:00 uur burgers die op verschillende vlakken hulpbehoevend zijn en in de knel zitten, | 21 januari | Reflectiegesprek psychische kwetsbaarheid van inwoners omdat het contact met de gemeente of het Sociaal Wijkteam niet loopt. | 5 februari | Evaluatie HvA Project Rechtvaardige stad 14 mei | Nieuwsbericht op website De gemeente Zaanstad heeft een centrale klachtencoördinatie. Het team | Ombudsman noemt publicatie persoonsgegevens in dat verantwoordelijk is voor de klachtencoördinatie | Zaanstad zeer zorgelijk is tevens verantwoordelijk voor de afwikkeling van o.a. Woo-verzoeken. In | 26 mei | Gesprek met de Wethouder van o.a. Werk en Inkomen en 2024 en begin 2025 | kampte dit team met een capaciteitstekort. Maar sinds | manager Werk en Inkomen n.a.v. de publicatie halverwege 2025 is het team weer op sterkte. Dit ziet de ombudsman terug | persoonsgegevens van mei 2025 in de reactietijd op zowel eerstelijns klachten als op informatieverzoeken in | 1 juli | Gesprek – Lesson learned en vertaling naar de praktijk de tweedelijns klachtenprocedure.

Een positieve ontwikkeling. | 10 juli | Bijeenkomst ombudsman en Functionaris Gegevensbescherming van alle ombudsgemeenten Een lunchbijeenkomst op het kantoor van de ombudsman met alle FG's van de bij de ombudsman aangesloten gemeenten. 80 81 27 juli Gesprek ombudsman en gemeente n.a.v. het rapport Follow the Money 31 juli Ombudsman bezoekt het Klant Contact Centrum (KCC) van gemeente Zaanstad 9 september Ombudsman en Kinderombudsman bespreken de Jaarbeschouwing van 2024 in de gemeenteraad 2 oktober Bespreking Jaarbouwschouwing van 2024 De ombudsman en Kinderombudsman bespreken de jaarbeschouwing van de Ombudsman Metropool Amsterdam met de burgemeester en de gemeentesecretaris 9 oktober Raadscommissie De ombudsman en kinderombudsman bezoeken de raadscommissie van Zaanstad 19 november Ombudsman en Consideratie vergaderen over de juridische weging van de publicatie persoonsgegevens van mei 2025 82 Casuïstiek uitgelicht Naheffingsaanslag door storing parkeerapp en -automaat Selma36, een inwoonster van de gemeente Zaanstad, bezoekt het inloopspreekuur van de ombudsman. Selma werkt in de thuiszorg en bezoekt haar patiënten thuis. Tijdens de huisbezoeken betaalt ze met een parkeerapp voor het parkeren van haar auto. Op een dag werkte de parkeerapp niet vanwege een storing. Volgens Selma werkte een parkeerautomaat in de buurt ook niet.

Door haar strakke werkschema had Selma geen tijd om te zoeken naar een andere parkeerautomaat en bezocht ze haar patiënt zonder parkeergeld te betalen. Hierdoor kreeg ze een boete van €81,90. Selma heeft bezwaar gemaakt tegen de boete, maar dit bezwaar is ongegrond verklaard. Tijdens de bezwaarprocedure is Selma niet gehoord, waardoor ze haar bezwaar niet heeft kunnen toelichten. Selma denkt dat haar bezwaar meer kans van slagen had gehad als zij wel was gehoord. Daarom vraagt zij de ombudsman om te interveniëren, in de hoop dat de gemeente haar boete uit coulance intrekt. De ombudsman heeft de zaak voorgelegd aan de gemeente. Ondanks het feit dat het formele traject (bezwaar) is afgerond, stelt de gemeente zich welwillend op en onderzoekt de zaak opnieuw. Uit het onderzoek blijkt dat er die bewuste dag geen storingen waren bij de betaalautomaten. Selma heeft ook geen bewijs kunnen aanleveren waaruit het tegendeel blijkt. Om deze reden ziet de gemeente geen aanleiding om de boete in te trekken. De ombudsman begrijpt de overweging van de gemeente, maar ziet in deze casus wel aanleiding om een aanbeveling te doen. Op de website ontbreekt namelijk informatie over het horen in de 36 Een gefingeerde naam. bezwaarprocedure, terwijl er in dit geval een afwijking geldt ten opzichte van de hoorplicht zoals opgenomen in de Algemene wet bestuursrecht.

In dit soort gevallen moet de bezwaarmaker namelijk zelf aangeven dat hij of zij gebruik wil maken van de mogelijkheid om te worden gehoord. De ombudsman beveelt de gemeente aan om deze informatie op de website te plaatsen, zodat bezwaarmakers correct en volledig worden geïnformeerd over het bezwaarproces. De gemeente heeft de aanbeveling intern besproken en overgenomen. 83 4.8 Vervoerregio Amsterdam Cijfers In 2025 kwamen er 3 klachten binnen over de vervoerregio. Dat is er één minder dan in 2024. Eén klacht handelt over overvolle nachtbussen omdat festivalbezoekers vervoerd moeten worden. Een andere klacht gaat over het voornemen om tramlijn 3 op te heffen. De derde klacht gaat over het ontbreken van voelbare paaltjes voor halteaanduidingen voor visueel beperkten op het busstation van Amsterdam Bijlmer/ArenA. Omdat de klachten nog in de eerstelijn moeten worden behandeld draagt de ombudsman deze warm over aan de Vervoerregio. 4.9 Veiligheidsregio Amsterdam- Amstelland Cijfers In 2025 zijn, net als in 2024, geen klachten ontvangen over de Veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland.

84 85 5.1. Inleiding Als kinderen of hun ouders een probleem met de gemeente of een gemeentelijke instelling hebben, dan kunnen zij terecht bij de kinderombudsman. Die kijkt dan of er een oplossing voor het probleem of klacht kan worden gevonden, bijvoorbeeld door met ambtenaren van de gemeente, scholen of hulpverleners in gesprek te gaan, óf door een onderzoek naar de klacht in te stellen. Bij de klachtbehandeling wordt eerst de mogelijkheid aan betrokken instanties geboden een klacht zelf naar behoren op te lossen. Net als de gemeentelijke ombudsman behandelt de kinderombudsman klachten in beginsel pas in tweede instantie. Maar als er een hulpvraag binnenkomt waarbij er direct iets moet worden geregeld voor een kind, dan zal zij direct ingrijpen via een passende interventie. Zoals in volgende casus: Een advocaat wendt zich tot de kinderombudsman met de volgende hulpvraag: Maria, een jonge moeder met drie kinderen verblijft al jaren in de noodopvang in Amsterdam, hoewel zij en haar ex-partner Adam een koopwoning op hun naam hebben staan. Maria en haar drie kinderen hebben er helaas nooit gewoond. Want vlak voordat zij er willen intrekken verlaat Adam haar voor een ander. Adam is met zijn nieuwe liefde Yasmin in de koopwoning getrokken. En samen hebben zij inmiddels twee jonge kinderen.

Na een tijdje laat Adam aan Maria weten dat hij haar ‘wil uitkopen’ en de woning ‘wil overnemen.’ Dat blijkt echter niet mogelijk want het Openbaar Ministerie heeft beslag gelegd op de woning omdat Adam – vanwege een strafvervolging – in het buitenland verblijft. Dit betekent dat Maria geen aanspraak kan maken op de koopwoning, maar ook niet op een sociale huurwoning. Zij is immers formeel 50% eigenaar van de koopwoning. Het Doorbraakteam, het Hypotheekteam, en het T eam Huisvesting Kwetsbare Groepen van de gemeente Amsterdam hebben naar aanleiding van een interventie van de kinderombudsman er gezamenlijk voor gezorgd dat Maria en haar drie kinderen onder voorwaarden in een omklapwoning geplaatst worden. Met de afspraak dat als het koophuis met opbrengst voor Maria verkocht wordt, zij de omklapwoning zullen verlaten. Een formele tweedelijns klachtbehandeling heeft in situaties zoals hierboven | moet veranderen. Want als kinderen op de hoogte zijn van hun rechten dan geschetst geen zin. Een gezin moet zo snel mogelijk worden geholpen en | kunnen zij hier beter voor opkomen en participeren. vaak lukt het met behulp van (gemeentelijke) instanties om via een interventie een passende oplossing te bewerkstelligen.

| Niet alleen kinderen en jongeren zijn niet altijd bekend met de kinderrechten Naast het behandelen van klachten waarbij de kinderombudsman klachten | uit het Kinderrechtenverdrag, ook bij professionals of gemeenteambtenaren toetst aan de behoorlijkheidsnormen, en het VN-Kinderrechtenverdrag, | is de kennis van kinderrechten soms onvoldoende aanwezig. Hierdoor kan controleert zij of rechten van kinderen worden nageleefd. | het gebeuren dat het belang van het kind niet altijd de eerste overweging vormt bij alle maatregelen die kinderen betreffen. Te vaak worden, als gevolg 5.2. Opkomen voor de rechten van kinderen | van schaarste of financiële prikkels, ten koste van kinderrechten, keuzes Op 20 november 1989 namen de Verenigde Naties in de Algemene | gemaakt. En dat leidt in de praktijk tot problemen op het gebied van Vergadering het Internationaal Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK) | huisvesting, jeugdhulp en onderwijs. De kinderombudsman vindt dat aan. Hierin staan 54 kinderrechten, regels die er onder meer voor zorgen dat | kinderrechten niet mogen worden gezien als bijzaak, maar als vertrekpunt. Zij kinderen worden beschermd en zich veilig en gezond kunnen ontwikkelen. | schreef hierover op 25 juni 2025, samen met vier andere lokale Nederland heeft het verdrag in 1995 ondertekend en zich daarmee verplicht | kinderombudsmannen, een opiniestuk in Binnenlands Bestuur.

om te zorgen dat wet- en regelgeving voldoet aan de eisen van het verdrag. | Kinderrechten moeten volgens de kinderombudsman blijvend | onder de Niet alleen op nationaal niveau maar ook decentraal. Ook gemeenten | aandacht van instanties worden gebracht. Daarom pleit zij ervoor dat er moeten in hun beleid en besluiten rekening houden met kinderrechten. Zo | expliciet aandacht aan wordt besteed in de tweejaarlijkse Amsterdamse moeten zij ervoor zorgen dat kinderen kunnen meedoen en meepraten bij alle | Staat van de Stad. Zij roept de gemeente daarom op om in de komende zaken die hen aangaan. Kinderen moeten worden gehoord. Niet als | monitor óók de stem van het kind mee te nemen. symbolisch vinkje achteraf maar als wezenlijk onderdeel van besluitvorming. Om de kennis over kinderrechten onder kinderen te (helpen) verbeteren Het is onder meer de taak van de kinderombudsman om erop toe te zien dat | bezoekt de kinderombudsman regelmatig scholen en bijeenkomsten de gemeente kinderrechten respecteert en stimuleert. Ook helpt zij kinderen | waaraan kinderen en jongeren deelnemen. Ook heeft zij in Amsterdam en jongeren voor hun rechten op te komen. Zonder educatie en participatie | Zuidoost een tweewekelijks spreekuur38 waar kinderen, ouders en kan onvoldoende recht worden gedaan aan de naleving van kinderrechten. In | professionals terecht kunnen met vragen, signalen of klachten.

de praktijk blijkt dat kinderen zelf ook weinig weten over kinderrechten.37 Dat 37 Uit een peiling van State of Youth NL en het Kinderrechtencollectief Nederland blijkt dat 56% van | 38 Vanaf 2026 vindt het spreekuur maandelijks plaats bij de Oba Next in Zu idoost. kinderen in de leeftijd 12 tot 18 jaar niet weet dat zij speciale rechten heeft volgens het VN- Kinderrechtenverdrag. 86 Kinderraad en de Jongeren adviesraad Amsterdam (JARA) | jeugdhulp en jeugdbescherming. En ongeveer een derde betrof Als ‘beschermvrouw’ van de Amsterdamse kinderraad schuift de | huisvestingsproblematiek. Voorts betreft een deel van de overige klachten kinderombudsman aan bij de bespreking van de uitgebrachte adviezen in de | onderwijs gerelateerde zaken (leerplicht en leerlingenvervoer). Deze ‘top-drie’ verschillende commissies van de gemeenteraad.39 Ze wijst daarbij op het | van klachten (jeugdzorg, onderwijs en huisvesting) wordt hieronder nader belang van het respecteren van kinderrechten in het algemeen en | beschreven. De kinderombudsman wil echter ook wijzen op signalen en kinderparticipatie in het bijzonder. En zij monitort of de overgenomen | meldingen van bewoners die te maken hebben met problemen rond adviezen ook daadwerkelijk worden opgevolgd.

Niet alleen bij de | scheidingen | en omgang, schulden en armoede, psychiatrische problematiek Amsterdamse (centrale) kinderraad maar ook bij de kinderraden van de | en huiselijk geweld. Signalen die niet altijd tot een directe interventie of stadsdelen sluit de kinderombudsman af en toe aan. Daarnaast zit zij in de | klachtbehandeling leiden, maar die wel een indicatie geven waarmee jury van de verkiezing van de kinderburgemeester en de voorrondes van de | bewoners worstelen. Deze signalen en meldingen vormen, samen met alle Amsterdamse debatbattle in de Balie. Ook neemt zij deel aan de verkiezing | klachten en hulpvragen die de kinderombudsman ontvangt, een basis voor van de Amsterdamse K las van het J aar. | structureel overleg met ketenpartners. De projectleider van JARA en de kinderombudsman hebben driemaal per | 5.3.1. Jeugdhulp en jeugdbescherming jaar overleg over onderwerpen die JARA en de kinderombudsman | Ongeveer de helft van de klachten over jeugdhulp en jeugdbescherming gaat bezighouden. Naar aanleiding van de publicatie van het rapport Anders | over onvolledige of onjuiste informatieverstrekking, gebrekkige motivering of behandeld, bracht de minister van BZK samen met de kinderombudsman in | onheuse bejegening. Volgens ouders zouden professionals partijdig zijn. Dat maart een bezoek aan het Pieter Nieuwlandcollege in Amsterdam.

Op | is met name het geval bij klachten die te maken hebben met (complexe) verzoek van de kinderombudsman schoof JARA én een lid van de | echtscheidingssituaties. Een ouder vindt dan dat zijn of haar kant van het Amsterdamse kinderraad aan bij het groepsgesprek over discriminatie en | verhaal onderbelicht blijft waardoor het contact met de kinderen niet of te racisme. Begin december bezocht de kinderombudsman een bijeenkomst | weinig wordt hersteld (of er juist te veel contact is tussen de kinderen en de van JARA op de Stopera. Daarin vertelde zij over haar werk en over het | ex-partner). Er wordt ook geklaagd over een visie of oordeel in een belang van jongerenparticipatie. | (zorg)melding waarvan een ouder vindt dat die niet klopt, maar in de jeugdketen, aldus klagers, ‘klakkeloos wordt overgenomen’. Hoewel iedere 5.3 Interventies en klachtbehandeling door de kinderombudsman | direct betrokkene zijn of haar visie mag laten toevoegen aan een lopend In 2025 ontving de kinderombudsman bijna 400 (hulp)vragen, meldingen, | dossier, laat de uitvoeringspraktijk zien dat als een zaak eenmaal is klachten en signalen over jeugd-gerelateerde zaken.40 In totaal zijn 113 | overgedragen aan een andere instantie, het nauwelijks mogelijk is om er nog klachten ingediend. Ruim een derde van deze klachten had betrekking op | iets aan te veranderen.

39 Ook heeft zij in 2025 met de kinderraad van stadsdelen Noord, Zuidoost en Zuid gesproken. | 40 Er zijn uit de metropool gemeenten 267 meldingen binnengekomen op het meldpunt Het is niet jouw (studie)schuld! 87 88 De kinderombudsman vindt het belangrijk dat aan ouders wordt uitgelegd dat de overdracht (en bijbehorende analyse) van een dossier een momentopname is. En als er reden is om een visie bij te stellen, dan moet dat vóór de overdracht plaatsvinden. Idealiter wordt een bijgesteld beeld ook gedeeld met de (eerder) betrokken instanties. Dit om het gevoel van rechtvaardigheid, objectiviteit en vertrouwen in de keten bij ouders te vergroten. Ook de wijze waarop de balans tussen uitgaan van elkaars professionaliteit versus het doen van ‘eigen onderzoek’ het beste gevonden en behouden kan blijven, is een terugkerend thema tijdens reguliere overleggen met de ketenpartners. Juist in tijden van schaarste41 is het belangrijk om hierover met elkaar in gesprek te blijven en gezamenlijk, in rust en met overeenstemming, passende keuzes te maken. Dat laatste geldt ook voor het voeren van de regie in de jeugdketen. Welke organisatie wanneer aan zet is, is een terugkerend dilemma bij de kinderombudsman. Zij organiseert in complexe, vastgelopen zaken regelmatig rondetafelgesprekken om hierover met betrokken instanties van gedachten te wisselen.

Hieronder een casus om de complexiteit in de jeugdketen te illustreren: 41 Zoals eerder aangegeven is er een tekort aan onder andere financiële middelen, plekken, personeel, huisvesting en (openbare) ruimte. Een kinderrechter neemt contact op met de kinderombudsman omdat zij zich zorgen maakt over Fatma42, een jonge vrouw die zij al jaren volgt. Fatma heeft een lange historie bij jeugdzorg. Sinds haar 6e staat zij onder toezicht en als zij 14 jaar is wordt zij in het kader van een machtiging uithuisplaatsing bij haar oma geplaatst. De oma blijkt echter niet over de benodigde opvoedkundige vaardigheden te beschikken en zorgt niet goed voor haar kleindochter. Fatma belandt in een instelling. Het doel is om naar begeleid wonen toe te werken. In de instelling komt de hulpverlening niet van de grond; er is geen sprake van wederzijds begrip en vertrouwen. Zodoende wordt er ook geen plan gemaakt voor haar toekomstige woonsituatie. Op het moment dat de kinderrechter zich tot de kinderombudsman richt is Fatma 18 jaar en meerderjarig. Er is geen bemoeienis in het gedwongen kader, want de ondertoezichtstelling is beëindigd vanwege het bereiken van de leeftijd van 18 jaar. Fatma staat nu nergens ingeschreven en verblijft op verschillende logeeradressen. Via Levvel wordt Fatma aangemeld bij de Centrale Toegang van de GGD.

Maar na onderzoek blijkt er te weinig diagnostiek voor een Begeleid Wonen-indicatie te zijn. Fatma komt niet in aanmerking voor Begeleid Wonen. Ook bij andere instellingen komt zij niet in aanmerking voor een plek. Het gevolg is dat Fatma op verschillende adressen logeert en uit nood staat ingeschreven bij haar moeder. Dit, terwijl hun relatie daar volgens de betrokkenen professionals niet sterk genoeg voor is. Fatma bevindt zich in een kwetsbare positie en het proces loopt aan alle kanten vast. Voor (tijdelijke) voorzieningen wordt een inschrijving in de BRP van de gemeente vereist. Daarom is er een briefadres aangevraagd maar die wordt afgewezen om Fatma ‘bij haar moeder buiten de stad woont’. De 42 Een gefingeerde naam. 89 rechter vraagt de kinderombudsman om hulp om een bezwaarprocedure te voorkomen. Uiteindelijk lukt het om Fatma bij ‘Eigen Kracht’ onder te brengen om hopelijk binnen een half jaar haar zorgbehoeften in beeld te krijgen. De zaak wordt eveneens (warm) overgedragen aan het Jongerenpunt. De kinderombudsman houdt vinger aan de pols. Ongewenste betrokkenheid, kwaliteit van dienstverlening en voortgang Het overige deel van de klachten in de jeugdketen gaat voornamelijk over de kwaliteit en voortgang van de hulpverlening. Ouders zijn het in deze gevallen vaak oneens met de werkwijze, analyses en conclusies en de betrokkenheid van instanties of experts.

In deze gevallen wordt er wel gekeken in hoeverre de werkwijze helder is gecommuniceerd, op basis van welke stukken er besluiten genomen worden en hoe dat is gemotiveerd. Ook beoordeelt de kinderombudsman in hoeverre betrokkenen hun reactie hebben kunnen geven op de visie van de professionals. Wachtlijst voor wachtlijstbegeleiding Klachten over (gespecialiseerde) jeugdhulp die bij de kinderombudsman binnenkomen betreffen veelal de (te) lange wachttijden. Omdat er wachttijden zijn in de (tweedelijns) jeugdhulp én bij de Ouder- en Kindteams (hierna: OKT) moeten kinderen in feite dubbel zo lang wachten. Dit is een aanhoudend punt van zorg voor de kinderombudsman. En dan gebeurt het regelmatig dat áls een kind eindelijk aan de beurt is, de hulpaanbieder zich genoodzaakt voelt het kind ‘af te wijzen’ omdat de problemen intussen zijn verergerd en de hulp niet meer passend is. De kinderombudsman ziet kinderen die van wachtlijst naar wachtlijst worden verplaatst en daardoor de hoop soms verliezen. Door lange wachttijden wordt momentum gemist, escaleren situaties en staan behandelaren bij een eventuele start van hulp al met 2-0 achter. Door schaarste op verschillende vlakken zal de (wachtlijst)problematiek niet op de korte termijn zijn opgelost. In de tussentijd kan het helpen om gezinnen zo duidelijk mogelijk te informeren over de duur van de wachtlijst en eventuele alternatieven.

En om in te zetten op goede wachtlijstbegeleiding en tussentijdse (informele of alternatieve) oplossingen. 90 5.3.2. Thuiszitters Schaarste en lange wachttijden zien we niet alleen in de jeugdzorg. Ook in het speciaal onderwijs zijn de wachttijden lang. Soms kan het meer dan een jaar duren voordat er een plek beschikbaar komt. Het gevolg is dat veel kinderen (geoorloofd) langdurig thuis zitten. Vaak gaat het om kinderen die niet naar school gaan vanwege ziekte, het ontbreken van een passende schoolplek, of een bepaalde zorgbehoefte. Vanwege de wachtlijst voor hulp en een school die de kinderen niet de juiste begeleiding kan geven, vallen de kinderen uit. Er wordt dan gezegd dat ‘zorg voorliggend’ is. Het betekent in feite dat - tot er duidelijkheid is over de zorgvraag -, een kind al die tijd niet naar school kan. Op grond van het Kinderrechtenverdrag heeft ieder kind recht op zorg én onderwijs. Maar dat ‘zorg voorliggend’ zou zijn is op z’n minst opmerkelijk te noemen. Want er is geen hiërarchie in kinderrechten. Kinderenrechten gelden naast elkaar en niet ná elkaar. Om rechten van thuiszitters te waarborgen en hun toegang tot onderwijs en zorg te verbeteren is betere samenwerking tussen gemeenten, scholen en hulpverleners essentieel.

Reguliere scholen hebben over het algemeen moeite om leerlingen met extra zorgbehoefte van onderwijs te voorzien, niet alleen in de metropool Amsterdam maar in het hele land. De kinderombudsman ziet in klachten dat sommige scholen in het reguliere onderwijs (te) snel geneigd zijn een Toelaatbaarheidsverklaring voor het speciaal onderwijs (TLV) aan te vragen als een leerling in hun ogen een bovengemiddelde zorgbehoefte heeft. En ouders zijn het daar niet altijd mee eens en wenden zich met een hulpvraag tot de kinderombudsman: 43 Een gefingeerde naam. Ouders van de 10-jarige Jason43 wenden zich tot de kinderombudsman. Jason is na een incident van de basisschool gestuurd vanwege problematisch gedrag. Maar na 6 maanden is er nog steeds geen zicht op onderwijs. De kinderombudsman heeft de zaak ‘warm overgedragen’ aan de afdeling Leerplicht van de gemeente Amsterdam. Behalve de overdracht heeft zij de ouders geadviseerd contact op te nemen met Onderwijs Consumenten Organisatie (OCO). OCO kan ouders als vertrouwenspersoon bijstaan. De kinderombudsman volgt de ontwikkeling en de uitkomsten van verschillende overleggen tussen ouders, leerplicht, schooldirectie en schoolbestuur. Uiteindelijk kan Jason naar tevredenheid van hemzelf en zijn ouders starten op een andere school.

91 Als een leerling wordt aangemeld heeft de school een onderzoeksplicht om te bepalen of het kind daar al dan niet met behulp van passende ondersteuning een plek kan krijgen. Dat is in theorie goed geregeld maar de praktijk is weerbarstig. Zo zien we dat wanneer er een TLV is afgegeven de school zelf kan onderzoeken hoe zij, mede door de met de TLV vrijgekomen middelen, de leerling in zijn of haar behoeften kan ondersteunen. Op het moment dat de school een leerlingenstop heeft, vervalt echter de onderzoeksplicht en kan de leerling direct worden afgewezen. Een leerling moet dan elders worden aangemeld. In klachten zien wij, vaker dan voorheen, dat een school die een leerling heeft verwijderd, geen zorgplicht heeft op het moment dat het kind bij een andere school wordt aangemeld. Maar als die school vervolgens de leerling niet aanneemt als gevolg van een leerlingenstop dan is niet duidelijk welke school aanspreekbaar is als het gaat om de schoolgang van het kind. Dit is ook het geval als ouders het niet eens zijn met een TL V. Amsterdam voelt, mede gezien de wachtlijsten in de jeugdzorg, al langer de noodzaak om kinderen niet uit onderwijs te zetten als er zorgbehoeften zijn en deze in zogenoemde ontwikkelgroepen op te pakken. Er is inmiddels een aantal ontwikkelgroepen gestart op de voorschool.

En gedurende de rest van het jaar is dit ook de bedoeling voor het (speciaal) basisonderwijs. Ook in Weesp wordt gekeken of een soortgelijke co-creatie tussen zorg en onderwijs mogelijk is. De kinderombudsman volgt de ontwikkelingen op de voet. In Weesp speelt nog een ander probleem. Voorheen viel de stad onder regio Gooi- en Vechtstreek, een gebied waar het stelsel van (specialistische) jeugdhulp minder overbelast is en leerlingen met ontwikkelachterstanden sneller terecht konden voor hulp. De kinderombudsman ontving signalen dat reguliere basisscholen in Weesp, waarschijnlijk mede door het voorheen nog aanwezige zorgaanbod, snel(ler) geneigd zijn om leerlingen met een zorgbehoefte voor een TLV aan te melden en deze eerst van zorg te willen voorzien, vóórdat het onderwijs wordt voortgezet (onder het mom: zorg is voorliggend). Nu Weesp echter onder de gemeente Amsterdam valt en kinderen bij een zorgbehoefte op een wachtlijst terechtkomen, nemen zij voor een langere periode niet deel aan het onderwijs. Bijkomende complexiteit is dat de scholen nog moeten beslissen of zij willen overstappen naar het Samenwerkingsverband Amsterdam-Diemen of onderdeel willen blijven van Samenwerkingsverband Gooi- en Vechtstreek. Zolang dat besluit niet genomen is, kunnen er vanuit de beleidsafdelingen onderwijs van de gemeente Amsterdam geen afspraken gemaakt worden met de scholen in Weesp.

Het zorgt ervoor dat bewoners in ingewikkelde situaties terecht kunnen komen waarbij de afstanden tussen thuisadres, school en het zorgaanbod ver uiteen liggen. 92 5.3.3. Dakloze gezinnen De problematiek rond dakloosheid onder gezinnen in Amsterdam heeft veel aandacht, ook in de media. In de afgelopen jaren heeft de kinderombudsman op basis van casuïstiek onderzoek gedaan naar situaties rondom deze gezinnen en hierover op verschillende manieren bij instanties aan de bel getrokken. De problematiek neemt echter niet af, integendeel. Daarom besloot zij een rapport te schrijven met bevindingen en observaties. In het rapport Zorgen voor dakloze gezinnen in Amsterdam, dat in september 2025 uitkwam, agendeerde de kinderombudsman een aantal inzichten dat vraagt om meer fundamentele herijking en herziening van het dak- en thuislozenbeleid en uitvoering. Op gemeentelijk en op rijksniveau. Hoewel de gemeente Amsterdam zich inspant om dakloosheid te voorkomen en zelfs meer doet dan andere gemeenten door gezinnen noodopvang te bieden, laat het onderzoek zien dat rechten van kinderen in kwetsbare huisvestingssituaties ernstig onder druk staan. Dit, doordat ze op onveilige plekken verblijven, van bank naar bank hoppen, soms zelfs gescheiden van hun ouders. Kinderen hebben geen plek om huiswerk te maken of te kunnen spelen.

Ouders zijn vaak emotioneel afwezig omdat ze in overlevingsstand staan. De gevolgen voor kinderen op korte en lange termijn zijn groot: van uithuisplaatsingen tot verslaving, mentale problemen, zoals depressie of trauma tot dakloosheid op latere leeftijd. In haar rapport pleit de kinderombudsman voor een brede praktische kinderrechtentoets. Hierin staan belangen van kinderen in probleemsituaties centraal, is meer oog voor vroegsignalering doordat de (grond)oorzaken van dakloosheid worden onderzocht; en wordt gekeken naar creatievere woonoplossingen. Via een praktische kinderrechtentoets kan de gemeente breed kijken om te doen ‘wat nodig is’. Volgens de kinderombudsman ligt hier ook een belangrijke taak voor de rijksoverheid. Kinderen die geen regiobinding hebben vallen buiten de boot en leven soms onder omstandigheden die in strijd zijn met het VN-Kinderrechtenverdrag. Een verdrag waaraan Nederland zich gecommitteerd heeft. 5.4 Jeugdparticipatie Kinder- en jongerenparticipatie is een van de kinderrechten waar de kinderombudsman zich extra hard voor maakt. Niet voor niets schrijft het VN-Kinderrechtenverdrag voor dat kinderen en jongeren het recht hebben om mee te denken, mee te praten en mee te beslissen over belangrijke zaken die hen aangaan.

Participatie draagt bij aan de ontwikkeling en het zelfbewustzijn van kinderen maar ook aan beleid dat (nog) beter aansluit op behoeften van kinderen. In het onderzoek naar het participatietraject rond een voetbalkooi in Amsterdam-West oordeelde de kinderombudsman in haar rapport Buitenspel, dat zij in januari 2025 publiceerde, onder meer dat er bij het nemen van besluiten onvoldoende rekening is gehouden met de belangen van kinderen. Zij deed onder meer de aanbeveling om in het vervolg altijd met een participatieplan te werken. Het stadsdeel heeft in reactie op het rapport laten weten de aanbevelingen te omarmen. Het stadsdeel werkt voortaan standaard met een participatieplan waarin het belang van het kind wordt meegenomen. Een groep bezorgde ouders in Amsterdam-West beklaagde zich er bij de kinderombudsman over dat de gemeente, na vele klachten over geluidsoverlast op een pleintje, had besloten de daar aanwezige voetbalkooi te halveren. De ouders maakten zich zorgen over de besluitvorming rondom de inrichting van het plein, omdat het belang van kinderen daarin volgens hen onvoldoende was meegenomen. In het onderzoek stond de vraag centraal of de gemeente heeft gedaan wat bewoners in redelijkheid van haar mogen verwachten als het gaat om een participatietraject.

Onderzocht is met welke relevante omstandigheden de gemeente rekening moest houden en welke overwegingen een rol van betekenis speelden bij de uiteindelijke 93 besluitvorming. Eveneens zijn ervaringen van omwonenden én de dilemma’s van de gemeente in het onderzoek meegenomen. Uit het onderzoek bleek dat er bij de start van de participatie onvoldoende was onderkend dat er al sprake was van wantrouwen bij de (direct) omwonenden, dat de belangen van omwonenden gedurende het participatietraject onvoldoende waren geborgd én dat kinderrechten onder druk stonden. Er was bij het nemen van besluiten onvoldoende rekening gehouden met de belangen van kinderen. In haar rapport deed de kinderombudsman onder meer de aanbeveling in voorkomende gevallen altijd met een participatieplan te werken; ervoor te zorgen dat belanghebbenden, inclusief kinderen, actief worden betrokken bij het proces. Ook beval zij de gemeente aan om kinderparticipatie in beleid te verankeren (door kinderparticipatie integraal onderdeel te maken van de Participatieverordening); op zoek te gaan naar praktische oplossingen voor conflicten en overlast; én zich in te zetten om schijnparticipatie te voorkomen.

De kinderombudsman constateerde met instemming dat de gemeente na intensieve gesprekken met de bewoners tot een duurzame oplossing is gekomen en maatregelen heeft genomen die ertoe leiden dat de geluidsoverlast afneemt en kinderen een fijne speelplek hebben. 5.5 Strijden tegen discriminatie en racisme Het eerdere rapport Anders behandeld dat de kinderombudsman in 2024 publiceerde maakte veel los. Kinderen lieten daarin zien hoe pijnlijk en ingrijpend discriminatie en racisme in hun leven zijn. Maar vooral ook wat zij nodig hebben om verandering te bewerkstelligen. Hun boodschap was duidelijk: het probleem ligt niet alleen bij hen, maar juist bij volwassenen, de overheid en de samenleving als geheel. Omdat de kinderombudsman wilde voorkomen dat hun stem slechts eenmalig wordt gehoord en daarna zou verstommen, besloot zij een vervolg in te stellen. Zij vindt het belangrijk dat signalen van kinderen serieus worden genomen. Ook wilde zij in het vervolg de ideeën van de kinderen verder uitwerken om samen met professionals, bestuurders en beleidsmakers te onderzoeken hoe woorden kunnen worden omgezet in daden.

In november 2025 publiceerde de kinderombudsman het rapport Anders behandeld en nu? In dit vervolgrapport heeft de kinderombudsman zowel met professionals als met kinderen nagedacht over vragen als: wat is nodig om te kunnen normeren? Of en zo ja op welke wijze kunnen kinderen laagdrempelig hun ervaringen met discriminatie en racisme melden? Hoe wordt inclusief samenleven bevorderd? Als eerste moet er volgens de kinderen een stevige sociale norm tegen discriminatie worden gecreëerd. Discriminatie en racisme moeten worden begrensd en vooral volwassenen moeten hiertegen optreden en zich duidelijk uitspreken. Om effectief te kunnen normeren zijn echter handvatten nodig, wat vraagt om een actieve en leidende rol van de overheid. De gemeente zou, samen met kinderen, mogelijkheden moeten onderzoeken om een ‘keurmerk’ tegen discriminatie en racisme te ontwikkelen. Opdat verschillende partijen zoals scholen, sportclubs en andere relevante organisaties zich krachtig uitspreken tegen discriminatie en racisme. Dát draagt bij aan het normeren en maakt het onderwerp bespreekbaar, zichtbaar én herkenbaar voor kinderen. Voorts moeten kinderen hun ervaringen op meerdere plekken, laagdrempelig en vertrouwelijk kunnen melden. Daarna kan worden gekeken waar het verhaal van het kind effectief kan worden opgepakt.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waterland.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/1495372b-2ed6-4a68-a605-c3126769a50b?agendaItemId=73a2d9c7-c3f4-4953-a4a3-a4780a840209