Klachtbehandeling 3.0 - Jaarverslag 2025
Tekst van het document
Discriminatie.nl zou daarbij toezicht kunnen houden op de meldingen en medewerkers van de laagdrempelige meldpunten kunnen opleiden. Expliciet aandacht moet er zijn voor de wens van kinderen die vinden dat de bij deze plekken werkzame professionals deskundig, herkenbaar én vooral betrouwbaar moeten zijn. Het gaat daarbij niet alleen om het vergroten van expertise maar ook om ervaringsdeskundigheid. Kinderen voelen zich veiliger bij iemand die op hen lijkt. Tot slot vindt de kinderombudsman het belangrijk dat de 94 kinderrechtentoets wordt verankerd in te ontwikkelen lokale regelgeving en beleid. Op die manier wordt inzichtelijk gemaakt welke kinderen extra hard geraakt worden door een nieuwe regeling of beleidsvoorstel. 5.6 Het is niet jouw (studie)schuld! Over KOT- gedupeerde jongeren Erkend gedupeerde jongeren uit het kinderopvangtoeslagschandaal ervaren grote belemmeringen met DUO-schulden. Dat zijn leningen die jongeren zijn aangegaan tijdens hun studietijd, vaak om bij te dragen aan het gezinsinkomen ten tijde van het Kinderopvangtoeslagschandaal. Bij brief van 25 maart 2025, verzochten vijf lokale kinderombudsmannen de staatssecretaris van Financiën, de minister van OCW en directeur-generaal DUO, informatie te verschaffen over studieleningen en de opleidingsstatus van kinderen en jongeren die getroffen zijn door het toeslagenschandaal.
In reactie op dit verzoek lieten betrokken bewindspersonen mede namens de directeur-generaal van DUO weten de gevraagde gegevens niet te kunnen leveren.44 Vanwege deze teleurstellende reactie stuurden de lokale kinderombudsmannen op 6 augustus 2025 een aanvullende brief. Daarnaast besloten zij eind september 2025 een meldpunt te openen. Dit was de start van een landelijke actie voor jongeren die slachtoffer zijn van het toeslagenschandaal en met DUO-schulden blijven zitten. Via diverse sociale media-kanalen en radiospotjes werden gedupeerde jongeren opgeroepen hun ervaringen te delen. In totaal 1875 jongeren gaven hieraan gehoor. Zij vertelden hoe het toeslagenschandaal hun studie en toekomst ontwricht heeft. Al jong werden zij (financieel) medeverantwoordelijk om de dreigingen vanuit de overheid het hoofd te bieden. Hen werd, zoals ook door de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinderopvangtoeslag werd erkend, ongekend onrecht aangedaan. 44 Een in oktober 2025 aangenomen motie van het Tweede Kamerlid Van Nispen om de hoogte van DUO-schulden alsnog te inventariseren, legden de bewindspersonen naast zich neer. De kinderombudsmannen hebben de resultaten van het meldpunt gepubliceerd in het rapport Het is niet jouw (studie)schuld! De belangrijkste conclusies waren: • Gedupeerde jongeren hebben twee keer zo vaak hoge DUO- schulden dan een gemiddelde student.
• Gedupeerde jongeren breken twee keer zo vaak hun opleiding af dan een gemiddelde student. • De impact van het schandaal werkt nog steeds door in het leven van gedupeerde jongeren. Een greep uit de aanbevelingen aan de overheid: De lokale kinderombudsmannen vinden dat de overheid, die dit onrecht veroorzaakte, de gedupeerde jongeren moet helpen om hun toekomst weer positief tegemoet te zien. Dit kan bijvoorbeeld door DUO-schulden kwijt te schelden waarvan aannemelijk is dat ze door het toeslagenschandaal zijn ontstaan. Of door jongeren, die hun studie door het schandaal moesten afbreken, de mogelijkheid te bieden hun opleiding te hervatten zonder opnieuw schulden te moeten maken. 95 7. Bedrijfsvoering 7.1 Inleiding Het bureau van de Ombudsman Metropool Amsterdam bestaat uit circa 23 medewerkers met aan het hoofd een ombudsman en plaatsvervangend ombudsman. Daarnaast is er een manager bedrijfsvoering. Net als in iedere organisatie heeft het bureau te maken met facilitaire diensteverlening, ICT en huisvesting. We lichten korte enkele aspecten toe. Voor een volledig overzicht over de financiën verwijzen we naar de jaarrekening en jaarbegroting, die separaat van het jaarverslag worden gepubliceerd op onze website. 7.2 Klein bureau, grote taak De Ombudsman Metropool Amsterdam is de ombudsman voor 1.3 miljoen inwoners en ondernemers in de metropoolregio.
Afgelopen jaar waren er tenminste 2942 contacten met ons bureau in de vorm van telefoontjes, mailtjes, brieven of spreekuurbezoeken. Dat is exclusief werkbezoeken, reguliere overleggen met klachtencoördinatoren van omliggende gemeenten of bestuurlijke overleggen. Met een team van circa 23 medewerkers wordt er op de best mogelijke manier, zo efficiënt als mogelijk en zo dichtbij als mogelijk, voor gezorgd dat inwoners en ondernemers die in de knel zitten met de gemeenten verder worden geholpen. En dat de gemeenten gestimuleerd worden om klachten zelf op te lossen en hun dienstverlening te verbeteren. Onze medewerkers staan dagelijks veelvuldig in contact met verzoekers en de gemeenten. We zien dat het werk steeds complexer wordt: oplossen van klachten gaat vaak gepaard met verschillende afdelingen en dus meer betrokkenen. Door verminderde uitvoeringskracht zijn mensen vaker ontevreden over de dienstverlening van een gemeente (die vaak meer systemisch is van aard, dan individudeel per klacht) en het vertrouwen in de overheid is laag. De verwachting dat een ombudsman hun klachten kan oplossen is daarmee groter geworden, terwijl de aard van de problemen in het systeem (zeg beleid) is verweven. Verzuim en langdurig uitval van medewerkers komt ook bij de ombudsman voor. Anders dan bijvoorbeeld de gemeente, kan de ombudsman minder eenvoudig minder doen om de werkdruk te verminderen.
Door haar wettelijke taak, die voortvloeit uit de Algemene wet bestuursrecht (Awb), is zij gebonden aan het feit dat bewoners te allen tijde een klacht mogen indienen en dat deze in behandeling moet worden genomen. Met de komst van nieuwe wetgeving, zoals de Woo, brengt dat ook nadrukkelijk meer werkzaamheden met zich mee (zie 7.5). We merken op dat ook bij andere lokale ombudsmannen de werkdruk toeneemt. Als gemeentelijke ombudsman, Ombudsman Metropool Amsterdam, staan we dichtbij inwoners. Dat is een voordeel van een gemeentelijke ombudsman. De medewerkers van ons bureau doen hun werk met veel plezier en voelen een drive om te mogen bijdragen aan een verbetering van de dienstverlening. Niet altijd, maar soms lukt het, met tussenkomst van de ombudsman, om patronen in systemen te doorbreken en klachten in goede harmonie tussen gemeente en burger af te handelen. Dat levert uiteindelijk weer veel voldoening op. 7.3 Klachten over de ombudsman In onze klachtenregeling staat beschreven hoe inwoners een klacht kunnen indienen over onze dienstverlening. Dit kan bijvoorbeeld gaan over onze telefonische bereikbaarheid, het persoonlijke contact of onze werkwijze. 96 De regeling is niet bedoeld voor situaties waarin iemand ontevreden is over een onderzoeksbeslissing.
Dit betreft gevallen waarbij wij besluiten geen nader onderzoek te doen, een onderzoek afsluiten of wij een oordeel hebben gegeven. In 2025 ontvingen wij zeven klachten over onze organisatie. Eén klacht ging over onvrede met het contact met de onderzoeker en is ongegrond verklaard. Een andere klacht betrof het overnemen van informatie van de gemeente en het afsluiten van de zaak zonder deze te controleren voor feitelijke onjuistheden bij de verzoeker. Deze klacht was gegrond. Daarnaast was er een klacht over het uitblijven van een reactie van een onderzoeker, die ongegrond werd verklaard. De overige vier klachten betroffen een herzieningsverzoek en vielen niet onder deze regeling. 7.4 Online De ombudsman en kinderombudsman zijn goed zichtbaar. Zowel in de media als online. Zichtbaarheid is belangrijk om aan inwoners en ondernemers te laten zien wat we doen en waarom we dingen doen. Daarnaast maken we de ombudsman beter vindbaar. Onze LinkedIn-pagina en Instagram-pagina (@ombudsman_metropool) worden goed bezocht. Ook onze website wordt steeds vaker bezocht. 97 7.5 Wet open overheid (Woo) Openbaarheid is een recht van de burger. De Wet open overheid (Woo) regelt dat iedereen een verzoek om openbaarmaking mag indienen. Deze Woo- verzoeken moeten binnen een wettelijk termijn van 4-6 weken worden afgehandeld, of er moet een termijnafspraak met de verzoeker worden gemaakt.
Passieve openbaarmaking In 2025 zijn zes Woo-verzoeken en drie zienswijzen ingediend bij de ombudsman. De meeste van deze verzoeken zijn, in samenwerking met een extern bureau, binnen de wettelijke termijn afgehandeld. Voor één Woo- verzoek en één zienswijze is een bezwaar- of beroepsprocedure bij de rechtbank ingediend, vanwege een verschil van inzicht tussen de verzoeker, belanghebbenden en de ombudsman over welke stukken openbaar gemaakt moeten worden. Actieve openbaarmaking Het beleid bij de ombudsman is dat rapporten en rapportbrieven, jaarverslagen, jaarrekeningen per definitie (waar nodig, geanonimiseerd) op de website van de ombudsman worden gepubliceerd: ombudsmanmetropool.nl/publicaties. Informatiehuishouding op orde We hebben in 2025 enkele verbeteringen toegepast. Met de komst van een nieuwe website zijn per medio 2025 alle relevante afsluitvoorstellen/afgeronde klachten (zaakverslagen) gepubliceerd op onze website. Ook besluiten genomen in het kader van de Woo zijn gepubliceerd. Er is aan de nieuwe website ook een pagina toegevoegd met uitleg over de Woo en het indienen van een Woo-verzoek. Verder voorziet de nieuwe website in een verbeterde zoekmachine, waarmee de vindbaarheid van informatie in de organisatie is verbeterd. 7.6 Toekomstgerichte keuzes ICT In 2025 hebben we een start gemaakt met een visie op digitalisering.
De ombudsman wil de komende jaren werken aan verbeteringen op het gebied van het CRM-systeem, de onafhankelijkheid van IT-diensten en een digitale infrastructuur die beter aansluit bij de werkzaamheden. In 2025 is een nieuwe website opgeleverd die toekomstbestendig is, veilig is en aansluit bij de wensen en behoeften van inwoners en de ombudsman. Digitalisering is geen doel op zich, maar moet bijdragen aan betere signalering, doelmatiger werken en toegankelijke dienstverlening. We verwachten deze visie in 2026 verder te hebben ontwikkeld. 98 Verhuizing (september 2026) Verder hebben voorbereidende werkzaamheden plaatsgevonden voor de verhuizing, die in september 2026 zal plaatsvinden. Door een aflopend huurcontract was de ombudsman genoodzaakt een nieuw onderkomen te vinden. Het nieuwe kantoor aan de Stadhouderskade 85 biedt meerwaarde doordat we beter vindbaar zijn, het financieel een verstandige keuze is qua huisvestingslasten en de inrichting van het pand optimaal zal aansluiten bij het werk van de ombudsman. In het nieuwe pand zullen ook spreekuren worden gehouden voor inwoners en ondernemers. Daarnaast zijn er flexibele werkplekken verspreid over Amsterdam, waardoor het organiseren van bijeenkomsten met bijvoorbeeld stadsdelen eenvoudiger wordt.
De Ombulance biedt de gelegenheid om eenvoudiger heen en weer te reizen tussen de verschillende aangesloten gemeenten (zie ook hoofdstuk 2 ‘ombudsactiviteiten’). 99 “Wij helpen ouders en kinderen die in jeugdzaken vastlopen bij de overheid, denk dan aan Leerplicht, de Ouder- en Kindteams, Veilig Thuis of Jeugdbescherming. We kijken of we het probleem kunnen oplossen. Of onderzoeken hoe het probleem heeft kunnen ontstaan en of meer bewoners hier tegenaan lopen. We willen dat de instanties van de signalen leren, gaan daarover met ze in gesprek en kunnen aanbevelingen doen over bijvoorbeeld het aanpassen van de werkwijze. We krijgen een kijkje in de keuken bij zowel de bewoners als de gemeente, horen bijzondere verhalen, staan dicht bij de mensen, kunnen soms echt wat voor ze betekenen. We verbinden het kleine (de problemen van een individu) steeds met het grote (hoe hebben we ‘het systeem’ ingericht en wat kan daar beter aan?) De ombudsman heeft een Interessante positie als onafhankelijke partij tussen de overheid en bewoners in. Het is afwisselend werk: elke zaak is anders en steeds weer een nieuw verhaal waar je in duikt. Inwoners die vastlopen in het systeem helpen. Dat kan op vele manieren: doorverwijzen naar de goede plek, een korte interventie om de zaak weer aan het rollen te brengen, een bemiddelingsgesprek, onderzoeken of de instantie behoorlijk heeft gehandeld etc.
Vertrouwen tussen overheid en inwoners (gaat beide kanten op) herstellen of vergroten. Over verschillende leefdomeinen heen op (creatieve) manieren mee te denken over oplossingen die zowel de bewoner als de gemeente uiteindelijk verder helpt.” Mirthe de Kok Onderzoeker 100