Raadsinformatiebrief 028 Bijlage 1. Overdrachtsdossier 2026
Tekst van het document
Ambtelijk is er regelmatig overleg tussen
verplichte samenwerkingen is regionale
gemeenten over onderwerpen binnen de
afstemming een vast onderdeel van het
eigen organisatie. Zo stemmen
dagelijkse werk. Het helpt gemeenten om
concerncontrollers onderling financiële
efficiënter te werken, expertise te bundelen
afspraken, werkwijzen en ontwikkelingen af.
en gezamenlijk op te treden bij opgaven die
Dit helpt om als gemeenten consistent en
zij niet alleen kunnen uitvoeren. Soms wordt
transparant te werken en het kennisniveau
er daarbij bewust aangesloten bij een andere
op peil te houden en zaken uit te wisselen.
regio dan de gebruikelijke, omdat dit beter aansluit bij het werkveld. Een duidelijk voorbeeld is het onderwijs: veel scholen waar Wassenaar mee te maken heeft vallen onder de regio Leiden, terwijl Wassenaar bestuurlijk onder Haaglanden valt. Ook binnen het sociaal domein is samenwerken gebruikelijk én noodzakelijk.
Pagina 33 van 112
4.2
Opgaven voor de komende jaren
Aan het begin van een nieuwe
In de nieuwe bestuursperiode worden de
gemeenteraadsperiode maken veel GR’en en
leden van het Algemeen Bestuur (AB) en het
andere regionale samenwerkingsverbanden
Dagelijks Bestuur (DB) van de
een “rondje langs de velden”. Daarbij worden
gemeenschappelijke regelingen opnieuw
de nieuwe coalitieakkoorden opgehaald en
geïnstalleerd. Gemeenten kunnen hiervoor
gebruikt om de strategische agenda voor de
zelf kandidaten aandragen. Hoewel
komende jaren te bepalen.
Wassenaar binnen veel GR’en een kleinere stem heeft, kan de gemeente toch invloed uitoefenen door zitting te nemen in de besturen waar voor Wassenaar belangrijke thema’s spelen. Via inhoudelijke inbreng en goede samenwerking kan Wassenaar, ondanks haar beperkte omvang, een duidelijke bijdrage leveren aan regionale besluitvorming.
4.2.1
Nieuwe ontwikkelingen die invloed
hebben op regionale samenwerking De gemeente krijgt de komende periode te maken met landelijke ontwikkelingen die regionale samenwerking steeds belangrijker maken. De Wet versterking regie volkshuisvesting geeft woningmarktregio’s een grotere rol bij afspraken over woningbouw, toewijzing en monitoring. Ook
Tegelijkertijd staan alle gemeenten voor
landelijke kaders zoals de Spreidingswet
financiële keuzes. Minder middelen kunnen
vragen om gezamenlijke besluitvorming en
gevolgen hebben voor de taken en ambities
een goed afgestemde uitvoering, waarbij
van samenwerkingsverbanden, waardoor
regionaal verband juist kansen biedt voor
soms prioriteiten moeten worden herijkt.
evenwichtige en werkbare oplossingen.
Voor gemeenteraadsleden is het daarom belangrijk om helder aan te geven welke opgaven voor Wassenaar voorrang hebben en welke kwaliteit van dienstverlening behouden moet blijven. Hoe besluiten uiteindelijk worden genomen, hangt sterk af van governance de bestuurlijke inrichting van de samenwerking. Dit gaat over afspraken over besluitvorming, de verdeling van financiële bijdragen en de
In het sociaal domein neemt de regionale
ruimte die gemeenten hebben om eigen
samenwerking eveneens toe. Met de Wet
accenten te zetten. Deze inrichting bepaalt
verbetering beschikbaarheid jeugdzorg, die
hoeveel invloed Wassenaar kan uitoefenen en
op 1 januari 2026 is ingegaan, moeten
hoe de wensen van alle deelnemende
gemeenten binnen vaste jeugdregio’s
gemeenten worden meegewogen. Duidelijke
gezamenlijk specialistische jeugdhulp
afspraken en een goede samenwerking zijn
inkopen, een regiovisie opstellen en zorgen
daarbij essentieel.
voor continuïteit van zorg. Voor Wassenaar gebeurt dit via de GR Servicebureau Jeugd Haaglanden (GR SbJH).
Pagina 34 van 112
Ook binnen het veiligheidsdomein worden
4.3
gemeenten meer afhankelijk van regionale
komende jaren
afstemming. Thema’s zoals ondermijning,
Samenwerken is geen doel op zichzelf. Voor
digitale veiligheid, maatschappelijke onrust
samenwerkingsverbanden die niet verplicht
en zorg- en veiligheidsvraagstukken
zijn, is het belangrijk steeds te beoordelen of
overschrijden steeds vaker
deze daadwerkelijk effectief zijn en bijdragen
gemeentegrenzen.
aan de belangen van de gemeente
4.2.2
Rekenkameronderzoek
Aandachtspunten voor de
Wassenaar. Alleen dan is deelname zinvol.
Op dit moment onderzoekt de Rekenkamer
De nieuwe bestuursperiode biedt Wassenaar
Rekenkamer Wassenaar, Voorschoten,
de kans om richting te geven aan de
Oegstgeest en Leidschendam-Voorburg
regionale samenwerking. In deze fase worden
(Rekenkamer WVOLV) de effectiviteit van
niet alleen de vertegenwoordigers in het
zowel de formele samenwerkingen via GR’en
algemeen bestuur (AB) en dagelijks bestuur
als de informele samenwerkingsverbanden.
(DB) van de gemeenschappelijke regelingen
De gemeenteraad krijgt het rapport van de
benoemd, maar worden ook de advies- en
Rekenkamer in de loop van 2026.
klankbordgroepen opnieuw ingevuld, waarbij ook raadsleden kunnen participeren. Omdat deze samenwerkingsverbanden aan het begin van de periode hun strategische agenda opstellen, is dit het moment voor de gemeenteraad en het nieuwe college om duidelijke prioriteiten mee te geven en zo invloed uit te oefenen op de regionale koers. Door de financiële druk waar alle gemeenten mee te maken hebben, kan het nodig zijn dat regionale samenwerkingsverbanden hun taken of ambities bijstellen. Dit maakt het extra belangrijk om te bepalen welke opgaven voor Wassenaar voorrang hebben en welke kwaliteit van dienstverlening behouden moet blijven. De bestuurlijke inrichting van de samenwerking, zoals afspraken over besluitvorming, middelen en ruimte voor lokale accenten, bepaalt daarbij hoeveel invloed Wassenaar kan uitoefenen. Een passende structuur is daarmee belangrijk voor een effectieve regionale samenwerking.
Pagina 35 van 112
Deel II
De opgaven Veiligheid en leefbaarheid Wonen en fysieke leefomgeving Sociaal domein Economie en toerisme Sport, cultuur en onderwijs
Pagina 36 van 112
5. Veiligheid en leefbaarheid Indicator
Wassenaar
Nederland
Vertrouwen in instituties
64%
62%
Misdrijven per jaar per 1000 inwoners (2025)
42,3
44,7
68,3%
54,%
2
1,2
Vernielingen en misdrijven tegen openbare orde en gezag (2024)
3,9
5,7
Meldingen bij Veilig Thuis (eerste zes maanden 2025)
40
-
Meldingen partnergeweld (eerste zes maanden 2025)
25
-
Beheer openbare ruimte
3,2 km²
-
Restafval jaarlijks (nascheiding) 2024
205,3 kg
179 kg
Scheidingspercentage 2024
58,10%
68%
Vermogensmisdrijven, percentage van het aantal misdrijven (2025) Diefstallen uit woningen per 1000 inwoners (2024)
De meeste inwoners ervaren Wassenaar als een prettige woonplaats met een sterke onderlinge betrokkenheid. De sociale cohesie ligt hoger dan gemiddeld in Nederland, wat bijdraagt aan een positief ervaren leefbaarheid. Inwoners voelen zich verbonden met hun buurt en geven aan hun woonomgeving als rustig en aangenaam te ervaren.
Pagina 37 van 112
5.1
Waar staan we?
Jaarlijks wordt een uitvoeringsplan opgesteld
Wassenaar is een relatief veilige gemeente
en het voorgaande jaar geëvalueerd. De
met een beperkte criminaliteitsproblematiek.
uitkomsten daarvan worden direct
Vermogensdelicten vormen hierbij het
meegenomen in de nieuwe plannen.
grootste deel van de geregistreerde criminaliteit in Wassenaar. Meldingen over de openbare ruimte, zoals over overlast of onderhoud, worden structureel opgepakt en spelen een rol in het behoud van een veilige en verzorgde leefomgeving. 5.1.1
Voor de aanpak van ondermijning zijn een apart beleidsplan en een uitvoeringsplan opgesteld. Daarbij wordt gebruikgemaakt van de Wet Bibob. Deze wet biedt de gemeenteraad de mogelijkheid om vergunningen, subsidies en contracten te
Veiligheid, toezicht en handhaving
toetsen op integriteitsrisico’s, om zo crimineel
In 2023 heeft de gemeente Wassenaar het
misbruik te voorkomen. De inzet van de Wet
Integraal Veiligheidsbeleid 2024–20277
Bibob wordt ook binnen het sociaal domein
vastgesteld. Dit beleid beschrijft hoe de
versterkt, zodat zorgaanbieders en andere
gemeente werkt aan veiligheid en
betrokken partijen, wanneer dit nodig is,
leefbaarheid, met aandacht voor onder meer
zorgvuldiger kunnen worden gescreend.
buurtveiligheid, de verbinding tussen zorg en veiligheid en de aanpak van ondermijning.
In het genoemde Integraal Veiligheidsbeleid is digitale weerbaarheid een belangrijk speerpunt. Digitale dreigingen, zoals cyberaanvallen, datalekken en desinformatie, nemen toe en maken deel uit van bredere hybride dreigingen die samenhangen met internationale ontwikkelingen. 5.1.1.1 Zorg en veiligheid Binnen zorg en veiligheid richt de gemeente zich op het vroegtijdig herkennen van situaties waarin veiligheid en welzijn elkaar raken, zoals geweld in de privésfeer, overlast en verward gedrag. In samenwerking met partners zoals het Sociaal Team, Veilig Thuis, woningcorporaties, scholen en de politie worden signalen snel gedeeld en gezamenlijk opgepakt. Dit zorgt voor passende ondersteuning en verkleint de kans op escalatie, waardoor de leefomgeving veiliger blijft.
7
Integraal Veiligheidsbeleid 2024 - 2027 Gemeente Wassenaar Pagina 38 van 112
De Lokale Kamer Zorg en Veiligheid speelt
integraal wordt samengewerkt. Dit betekent
hierin een aanvullende rol. Aan deze
dat toezicht en handhaving flexibel moeten
overlegtafel bespreken partijen zoals de
inspelen op nieuwe werkwijzen en duidelijke
politie, woningcorporaties, de GGD en het
keuzes moeten maken in waar de
Sociaal Team Wassenaar (STW) complexere
beschikbare inzet het hardst nodig is. Door
casussen waar zorg en veiligheid
helder te prioriteren en goed samen te
samenkomen. Door informatie te bundelen
werken met andere betrokken partijen kan de
en vervolgstappen goed op elkaar af te
gemeente effectief blijven optreden en
stemmen, ontstaat een gezamenlijke aanpak
inwoners duidelijkheid en betrouwbaarheid
die bijdraagt aan veiligheid, leefbaarheid en
bieden.
passende ondersteuning voor inwoners. 5.1.2
Toezicht en vergunningverlening in
5.1.3
Openbare ruimte
Een veilige en prettige leefomgeving begint
het kader van Omgevingswet
bij een openbare ruimte die schoon, heel en
Toezicht en handhaving spelen onder de
toegankelijk is. De kwaliteit van straten,
Omgevingswet een belangrijke rol in het
paden, parken en groen heeft veel invloed op
bewaken van een veilige, nette en goed
hoe inwoners hun buurt ervaren. Een goed
georganiseerde leefomgeving.
onderhouden omgeving draagt bij aan het
Toezichthouders controleren of activiteiten
gevoel van veiligheid en helpt om kleine
volgens de vergunning en de regels worden
problemen of vormen van overlast te
uitgevoerd en grijpen in wanneer dat nodig
voorkomen voordat ze groter worden.
is. Zo zorgt de gemeente ervoor dat bouwprojecten, werkzaamheden in de openbare ruimte en andere initiatieven zorgvuldig verlopen en geen onnodige risico’s opleveren voor inwoners.
De gemeente Wassenaar beheert een groot en afwisselend gebied van ruim 3,2 km² aan openbare ruimte. Dit bestaat uit zowel groenvoorzieningen als verharding, zoals wegen en paden. In het onderstaande
De Omgevingswet vraagt daarnaast om een
overzicht zijn de kenmerkende hoeveelheden
manier van werken waarin sneller en meer
per kapitaalgoed weergegeven:
Pagina 39 van 112
Het onderhouden van dit gebied vraagt om zorgvuldige keuzes en een goede planning. Meldingen van inwoners, bijvoorbeeld via de BuitenBeter-app8, spelen hierbij een belangrijke rol. Ze geven waardevolle signalen over wat aandacht nodig heeft en helpen de gemeente om snel en gericht te handelen. Toezicht en opvolging van meldingen zorgen ervoor dat problemen tijdig worden gezien en aangepakt. Door regelmatig in de wijken
Voor de landgoederen De Wittenburg, De
aanwezig te zijn en snel te reageren op
Paauw en Backershagen is een
signalen blijft de openbare ruimte verzorgd
onderhoudsplan opgesteld. In dit plan staat
en veilig. Zo ontstaat een leefomgeving
welke werkzaamheden nodig zijn om het
waarin inwoners zich prettig voelen en waarin
onderhoud op orde te brengen en hoe deze
de kwaliteit van de buitenruimte goed op peil
uitgevoerd kunnen worden, bijvoorbeeld door
blijft.
de gemeentelijke buitendienst. Het participatieproces is afgerond en het onderhoudsplan is bijna gereed. 5.1.4
Afvalverwerking
De gemeente Wassenaar laat de inzameling van huishoudelijk afval uitvoeren door de Gemeenschappelijke Regeling (GR) Avalex, een samenwerkingsverband van Delft, Leidschendam-Voorburg, Midden-Delfland, Pijnacker-Nootdorp, Rijswijk en Wassenaar. De verwerking van het ingezamelde afval De gemeente werkt in de openbare ruimte
gebeurt via HVC, de Huisvuilcentrale: een
samen met verschillende externe partijen,
publiek energie- en afvalbedrijf.
zoals Dunea, de Provincie Zuid-Holland en Avalex. Dit vraagt om goede afstemming, duidelijke rolverdeling en nauwe
Wassenaar hanteert een hoog serviceniveau voor de inzameling van restafval. Dat draagt bij aan een relatief hoge afvalstoffenheffing.
samenwerking met betrokken beleidsafdelingen. De Beheervisie Openbare Ruimte 2024–20289 en het bijbehorende uitvoeringsprogramma bieden hiervoor het kader.
8 9
Gemeente Wassenaar: Meldingen woon en leefomgeving Beheervisie Openbare ruimte 2024 - 2028 Pagina 40 van 112
5.1.5
Wijkgericht werken
Tegelijk moet er voldoende ruimte blijven om
De gemeente Wassenaar zet zich in om
snel te kunnen reageren op actuele en
wijkgericht (oftewel omgevingsbewust)
urgente situaties, waaronder signalen van
werken te versterken. Deze aanpak sluit aan
geweld achter de voordeur. Door capaciteit
op bestaande processen binnen de
zorgvuldig in te zetten en domeinoverstijgend
organisatie en helpt om beleid beter te
samen te werken, kan Wassenaar inspelen op
verbinden met signalen, behoeften en
de veranderende veiligheidsopgaven en de
informatie uit de samenleving. Door actief
leefbaarheid blijvend borgen.
gebruik te maken van de kennis en betrokkenheid van inwoners en lokale organisaties houdt de gemeente goed zicht op wat er in de wijken speelt.
Daarnaast is blijvende inzet nodig om Wassenaar zo groen, verzorgd en leefbaar te houden als inwoners gewend zijn. Dit vraagt om goed onderhoud van de openbare ruimte,
Het wijkmanagement speelt daarbij een
betrokkenheid van inwoners en voortdurende
centrale rol. Wijkmanagers onderhouden
aandacht voor een veilige en prettige
dagelijks contact met inwoners,
leefomgeving.
buurtverenigingen en lokale partijen en kunnen daardoor vragen, kansen en zorgen snel oppakken. Deze werkwijze werkt bovendien preventief: door vroegtijdig signalen te herkennen, kunnen mogelijke knelpunten tijdig worden besproken en waar nodig worden aangepakt. 5.2
Opgaven voor de komende jaren
Wassenaar staat er over het algemeen goed voor op het gebied van veiligheid en leefbaarheid. Tegelijkertijd verandert de omgeving snel: internationale spanningen, digitale ontwikkelingen en desinformatie hebben ook lokaal hun weerslag. Bovendien is er het afgelopen jaar meer aandacht gekomen voor femicide en geweld dat plaatsvindt in de privésfeer. Hoewel hierover geen concrete lokale cijfers beschikbaar zijn,
5.2.1
Veiligheid, toezicht en handhaving
De gemeente staat de komende jaren voor een aantal belangrijke opgaven die samenhangen met ontwikkelingen in en buiten Wassenaar. Een belangrijke opgave is het versterken van de maatschappelijke weerbaarheid. Internationale spanningen, digitale dreigingen en de gevolgen van klimaatverandering raken ook de lokale gemeenschap. Daarom is het nodig dat inwoners, voorzieningen en processen kunnen blijven functioneren wanneer er verstoringen optreden. Het vergroten van veerkracht en aanpassingsvermogen wordt daarmee een essentieel onderdeel van de koers voor de komende jaren.
vraagt deze maatschappelijke ontwikkeling om alertheid en een integrale aanpak. Met de beperkte beschikbare toezicht- en handhavingscapaciteit is het daarom cruciaal om duidelijke prioriteiten te stellen.
Pagina 41 van 112
Daarnaast blijft de aanpak van
Deze ontwikkelingen vragen om een
ondermijnende criminaliteit een belangrijke
organisatie die goed voorbereid is op digitale
opgave. Criminele activiteiten die zicht
verstoringen.
krijgen in het gewone leven kunnen de veiligheid en integriteit van de gemeenschap schaden. Een goed georganiseerde en duurzame aanpak is daarom nodig, waarbij signalen tijdig worden herkend en samen met partners worden opgepakt. Internationale gebeurtenissen hebben steeds vaker direct invloed op Wassenaar. Daardoor ontstaan regelmatig snel georganiseerde demonstraties bij diplomatieke locaties, zoals de Amerikaanse ambassade. Deze demonstraties worden vaak laat aangemeld en trekken uiteenlopende groepen mensen, wat extra druk legt op de inzet van mensen en middelen. De opgave voor de gemeente is
De gemeente moet informatiebeveiliging daarom vast onderdeel maken van alle belangrijke keuzes, het risicomanagement en de voorbereiding op incidenten. Ook moet de dienstverlening kunnen doorgaan wanneer systemen tijdelijk niet werken. Voor inwoners betekent deze opgave dat hun persoonsgegevens beter beschermd moeten zijn en dat zij kunnen blijven rekenen op betrouwbare digitale dienstverlening. De gemeente moet snel kunnen handelen en duidelijk communiceren als er iets misgaat, zodat inwoners weten waar ze aan toe zijn en de dienstverlening veilig en stabiel blijft.
om hier flexibel en zorgvuldig op in te spelen:
5.2.1.2 Zorg en veiligheid
het demonstratierecht blijft volledig
De opgave binnen zorg en veiligheid is om
gewaarborgd volgens de Wet openbare
kwetsbare en complexe situaties vroeg te
manifestaties, terwijl tegelijkertijd goed
herkennen en samen op te pakken. Het
wordt gekeken naar de gevolgen voor de
aantal inwoners dat verward gedrag vertoont
openbare orde en de beschikbare capaciteit.
neemt toe, vaak door een combinatie van
Dit vraagt om alertheid en een aanpak die
psychische problemen, persoonlijke
snel kan worden aangepast aan de situatie.
omstandigheden en maatschappelijke druk.
5.2.1.1 Informatiebeveiliging, privacy en cyberweerbaarheid De gemeente staat voor de opgave om
Deze situaties raken meerdere domeinen tegelijk: zorg, veiligheid, leefbaarheid en het voorkomen van overlast.
cyberveiligheid stevig te verbeteren en te
De meest recente cijfers laten zien dat het
verankeren in het dagelijkse werk. Digitale
aantal meldingen bij Veilig Thuis in
risico’s nemen toe, zoals cyberaanvallen,
Wassenaar in de eerste helft van 2025 gelijk
datalekken, uitval van systemen en
bleef op veertig. Hoewel dit relatief weinig is
misleidende online-informatie.
vergeleken met andere gemeenten, kan de impact per geval groot zijn. Opvallend is dat dertig inwoners een melding deden van emotionele mishandeling.
Pagina 42 van 112
Ook het aantal meldingen van partnergeweld
De Omgevingswet vraagt om een integrale
steeg: van twintig in de eerste helft van 2024
aanpak, waarbij toezicht, handhaving,
naar vijfentwintig in dezelfde periode van
vergunningverlening en beleid beter op
2025. Deze toename heeft nog geen
elkaar afgestemd worden. Dit vraagt
duidelijke verklaring, maar benadrukt wel het
bovendien meer samenhangend en
belang van alertheid en vroeg ingrijpen.
verbindend samen te werken binnen de
Maatschappelijke partners zoals woningcorporaties, het Sociaal Team Wassenaar, scholen en andere organisaties hebben een belangrijke signalerende rol. Zij
eenheden (Juridische Zaken, Ruimtelijke Ontwikkeling en Vergunningen, Maatschappelijke Ontwikkeling & Ondersteuning en Toezicht & Veiligheid).
kunnen signalen van onveiligheid vroeg
Net als in veel andere gemeenten betekent
herkennen en met elkaar delen, waardoor
dit dat scherpe keuzes nodig zijn: inzet moet
sneller een volledig beeld ontstaat en
gericht worden op de grootste risico’s voor
passende ondersteuning kan worden ingezet.
veiligheid, leefbaarheid en de kwaliteit van de
5.2.2
Toezicht en vergunningverlening in
het kader van Omgevingswet De opgave binnen toezicht en handhaving onder de Omgevingswet is om met beperkte capaciteit effectief toezicht te houden op een groeiend en steeds complexer takenpakket. Daarnaast ligt er een uitdaging in het realiseren van de omgevingsvisie, het omgevingsplan en de bijbehorende
fysieke omgeving. Ook is het op orde brengen van de capaciteit een belangrijke opgave. Tegelijkertijd is het belangrijk dat werkprocessen worden verbeterd, informatie sneller wordt gedeeld en de samenwerking met ketenpartners goed werkt. Zo kan de gemeente tijdig ingrijpen wanneer dat nodig is en blijft de uitvoering betrouwbaar en duidelijk voor inwoners en initiatiefnemers.
programma’s.
Pagina 43 van 112
5.2.3
Openbare ruimte
Het beheer van de openbare ruimte in Wassenaar vraagt de komende jaren blijvende aandacht. De gemeente werkt aan beheerniveau B, wat betekent dat straten, groen en voorzieningen veilig, verzorgd en bruikbaar zijn. Kleine gebreken kunnen voor komen, maar worden binnen redelijke tijd
Landelijke CO₂-maatregelen, zoals hogere
hersteld. Goed onderhoud is belangrijk voor
belastingen op restafvalverbranding, maken
een prettige en leefbare woonomgeving en
de verwerking van restafval duurder.
draagt bij aan veiligheid, gezondheid en het
Daardoor wordt het scheiden van afval
gebruik van de openbare ruimte door
financieel steeds aantrekkelijker, omdat
inwoners en bezoekers.
gescheiden stromen goedkoper zijn en soms
Grote projecten, zoals de revitalisering van de landgoederen De Wittenburg, Raadhuis De Paauw en Backershagen en de
zelfs opbrengst opleveren. Daarmee zorgt het intensief scheiden van afval als demping op een almaar stijgende afvalstoffenheffing.
werkzaamheden aan de Prinsenweg, vragen
In september 2025 ontving de gemeenteraad
om zorgvuldige voorbereiding en tijdige
via raadsinformatiebrief 09510 een
besluitvorming. Daarbij is niet alleen
verkennend rapport dat mogelijke richtingen
aandacht nodig voor planning en
voor het toekomstige grondstoffenbeleid
vergunningen, maar ook voor goede
schetst. Dit rapport geeft geen keuzes, maar
afstemming met de omgeving en betrokken
zet helder op een rij welke maatregelen
bewoners. Door inwoners goed te betrekken
effect kunnen hebben en welke opties de
en oog te hebben voor de impact op hun
gemeente kan benutten voor goed
dagelijkse leefomgeving, blijft Wassenaar een
onderbouwde vervolgstappen.
aantrekkelijke en goed leefbare gemeente. 5.2.4
Afvalverwerking
Wassenaar werkt aan het terugdringen van de hoeveelheid restafval, die nu hoger is dan in veel andere gemeenten. Minder restafval helpt om de kosten voor verwerking te beperken en de afvalstoffenheffing stabiel te houden. De gemeente richt zich daarom op afvalpreventie en bewustwording, en maakt gebruik van bestaande maatregelen zoals nascheiding van PMD en de invoering van zijbelading om inwoners te ondersteunen bij het beter scheiden van afval.
https://cuatro.simcdn.nl/wassenaar/uploads/095_informatiebrief_bijlage_1._verkenning_reductie_restafval.pdf?cb=2LZk0WgK 10
Pagina 44 van 112
Op 25 november 2025 heeft de
5.2.3
gemeenteraad van Wassenaar een motie11
Gebiedsgericht werken vraagt om korte lijnen
aangenomen om uitvoering te geven aan de
met de wijken. In een snel veranderende
raadsinformatiebrief en het bijbehorende
samenleving en met meer aandacht voor wat
rapport:
er lokaal gebeurt, is het belangrijk dat de
in 2026 een positieve communicatiecampagne te voeren over servicedifferentiatie, met aandacht voor de noodzaak van restafvalvermindering en praktische tips voor betere afvalscheiding;
per 1 januari 2027 servicedifferentiatie van afvalstromen in te voeren via de Avalex DVO 2027, gericht op het verder terugdringen van restafval;
Wijkgericht werken
gemeente zichtbaar en goed benaderbaar is. Direct contact helpt om vroeg te signaleren wat er speelt en waar ondersteuning nodig is. Door signalen uit de buurt actief op te halen en te koppelen aan gemeentelijke opgaven kan sneller worden gehandeld en kunnen problemen worden voorkomen. Wijkmanagers spelen hierbij een belangrijke rol dankzij hun wijkgerichte benadering en hun brede netwerk in de samenleving.
de invoering van tariefdifferentiatie (diftar) te verkennen met als streefdatum 2028 en vóór het zomerreces van 2027 een raadsvoorstel aan te bieden waarin ervaringen uit andere gemeenten worden meegenomen.
Document wassenaar - Motie GL PvdA D66 VVD CDA Reductie restafval en kostenbesparing afvalstoffenheffing (get.) - iBabs Publieksportaal 11
Pagina 45 van 112
5.3
Aandachtspunten voor de
De samenwerking in de lokale kamer is
komende jaren
daarbij onmisbaar: hier worden signalen
Wassenaar staat er over het algemeen goed
gedeeld, geïnterpreteerd en omgezet in
voor, maar maatschappelijke ontwikkelingen
snelle actie. Dat geldt ook voor de
en veranderingen in de wereld hebben steeds
samenwerking met de sociale basis, zoals de
meer invloed op het dagelijks leven. Daarom
bibliotheek, ontmoetingsplekken en het
is het belangrijk inwoners beter bewust te
onderwijs, waar inwoners laagdrempelig in
maken van mogelijke risico’s en hun
beeld komen.
zelfredzaamheid te versterken. Maatschappelijke partijen zoals scholen, welzijnsorganisaties en verenigingen spelen hierin een grote rol, omdat zij dichtbij inwoners staan en kwetsbare groepen goed
Zonder versterking van deze samenwerking worden signalen gemakkelijk te laat opgepakt, met directe gevolgen voor veiligheid en leefbaarheid.
bereiken. Een stevige, blijvende
Daarnaast vraagt de Omgevingswet om
samenwerking met deze partners is dan ook
scherpe prioriteiten, omdat het takenpakket
essentieel.
voor toezicht, handhaving en beheer groeit
Tegelijkertijd worden lokale situaties snel complexer, met meer inwoners met verward gedrag, geweld in de privésfeer en casussen die meerdere leefgebieden raken. Dit vraagt om duidelijke keuzes in de inzet van capaciteit voor toezicht, handhaving en ondersteuning. Omdat de huidige capaciteit tekortschiet, moet helder worden welke taken de gemeente zelf uitvoert, welke bij
terwijl de beschikbare capaciteit beperkt blijft. Er moet inzicht komen in welke onderhoudsniveaus haalbaar zijn, welke projecten voorrang krijgen en hoe inwoners goed worden betrokken. Zonder duidelijke keuzes wordt het steeds moeilijker om de openbare ruimte veilig, verzorgd en leefbaar te houden, zeker wanneer omstandigheden veranderen.
maatschappelijke partners horen en waar
Ook de afvalopgave vraagt om tijdige
extra inzet absoluut nodig is.
besluitvorming. Meer restafval verslechtert de kwaliteit van de leefomgeving en leidt tot hogere verwerkingskosten en een stijgende afvalstoffenheffing. Daarom moet vóór het zomerreces van 2027 een voorstel klaar zijn om tariefdifferentiatie (diftar) te verkennen, met een streefjaar van 2028 voor mogelijke invoering. Blijft besluitvorming uit, dan nemen zowel kosten als afval verder toe. Het rapport Verkenning reductie restafvalgemeente Wassenaar12 biedt hiervoor waardevolle handvatten.
12
Pagina 46 van 112
6. Wonen en fysieke leefomgeving Indicator
Wassenaar
Nederland
Aantal woningen (december 2025)
12.456
8.274.513
Aantal huishoudens (2025)
12.111
8.430.352
Aandeel koopwoningen (2025)
58,1%
57,5%
Aandeel sociale huurwoningen (corporatiewoningen - 2025)
22,9%
27 tot 28%
6,25 jaar
7 jaar (regio)
Wonen
Gemiddelde wachttijd voor een sociale huurwoning Woningbouwprogramma RRA (woningbouwopgave tot 2030)
991
-
Realisatie RRA (aantal opgeleverde woningen tot 1-1-2026)
214
-
Leegstand van woningen
4%
2%
Van 770 naar 1.209
-
27%
-
4 buslijnen
-
Verkeersongevallen binnen gemeentegrenzen (2025)
320
-
Verkeersongevallen op wegen in beheer van de gemeente (2025)
256
-
(Elektrische) fietsongevallen (2025)
78
-
(Elektrische) fietsongevallen op wegen in beheer van gemeente (2025)
67
-
Personenauto’s per huishouden (2025)
1,1
-
Natura 2000 gebieden
1
-
CO2-uitstoot in kiloton
100
-
NO2 (stikstofdioxide)
15 µg/m3
-
PM 2,5 (fijnstof)
9 µg/m
3
-
PM 10 (fijnstof - grovere deeltjes)
3
14 µg/m
-
O3 (ozon)
54 µg/m3
-
12,4
-
Groei 85+ huishoudens (2024 – 2040) Woningen voor mensen met een mobiliteitsbeperking (2024) Verkeer Bereikbaarheid openbaar vervoer
Natuur en luchtkwaliteit
Aantal rijksmonumenten per 1000 inwoners (2024)
De samenhang tussen wonen, verkeer en bereikbaarheid vormt een belangrijk uitgangspunt voor de ruimtelijke keuzes waar Wassenaar voor staat. Door de grote woningvraag, de beperkte beschikbare ruimte en de noodzaak om leefbaarheid en mobiliteit in balans te houden, is een integrale benadering noodzakelijk. In het kader van de Omgevingswet werkt Wassenaar aan een Omgevingsvisie en een Omgevingsplan, waarin de strategische koers en de regels voor de fysieke leefomgeving worden vastgelegd. Bij deze instrumenten horen gebiedsgerichte programma’s die de uitvoering concreet vormgeven.
Pagina 47 van 112
In deze programma’s worden per gebied ambities, maatregelen en planningen samengebracht, zodat thema’s zoals wonen, bereikbaarheid, landschap, duurzaamheid, een beweegvriendelijke openbare ruimte en de energietransitie in samenhang kunnen worden uitgewerkt en omgezet in uitvoerbare acties. De gebiedsgerichte programma’s helpen om functies als wonen, verkeer, groen, klimaat en energie beter op elkaar af te stemmen. Ze geven daarnaast een duidelijke richting voor samenwerking met inwoners, ontwikkelaars en andere partners, waardoor gerichte keuzes en afspraken kunnen worden gemaakt.
6.1
Waar staan we?
bestaande bestemmingsplannen en lokale
Met de inwerkingtreding van de
regels vervangt. Het beleidshuis wordt de
Omgevingswet zijn de taken voor ruimtelijke
komende jaren stapsgewijs vernieuwd om
ordening ingrijpend veranderd. De
aan te sluiten op de Omgevingswet, wat
Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en de
nauwe samenwerking vraagt tussen beleid,
uitvoeringsprogramma’s vormen voortaan het
toezicht, vergunningverlening en andere
centrale afwegingskader.
domeinen.
Voor de Omgevingsvisie vindt de participatie
Naast de wettelijke opgaven werkt
plaats in de eerste helft van 2026. Op basis
Wassenaar via vrijwillige gebiedsgerichte
daarvan wordt een concept opgesteld die in
programma’s, zoals het Programma Groene
oktober 2026 in de gemeenteraad wordt
Zone, aan het behoud en de versterking van
behandeld. De definitieve omgevingsvisie zal
cultuurhistorische waarden, groenstructuren
naar verwachting in april 2027 door de
en biodiversiteit. De gemeente hecht sterk
gemeenteraad worden vastgesteld.
aan het eigen karakter, met bijzondere
Tegelijkertijd werkt Wassenaar toe naar één
aandacht voor erfgoed en het groene,
volledig Omgevingsplan dat uiterlijk op 1
waterrijke landschap.
januari 2032 gereed moet zijn en alle
Pagina 48 van 112
6.1.1
Wonen
Zodat woningen beschikbaar blijven voor
De woningmarkt in Wassenaar is al langere
mensen die er zelf willen wonen en speculatie
tijd niet in evenwicht. Vooral huishoudens
wordt tegengegaan.
met een middeninkomen hebben moeite om een betaalbare woning te vinden. Daarom is in de Nota Woonbeleid gemeente Wassenaar 202513 vastgelegd, dat bij nieuwbouwprojecten twee derde van de woningen betaalbaar moet zijn. De gemeente stuurt daarnaast actief op de juiste mix van woningtypen en prijssegmenten, zodat meer inwoners een passende plek kunnen vinden. Dit woonbeleid krijgt uiteindelijk een plek in het Volkshuisvestelijk programma, dat als verplicht onderdeel van de Omgevingsvisie de gemeentelijke koers voor wonen in samenhang vastlegt.
6.1.1.1 Wonen met zorg In Wassenaar wonen steeds meer oudere mensen en is het belangrijk dat er genoeg passende woningen zijn. In februari 2026 is de Lokale Woonzorgvisie door de gemeenteraad vastgesteld. Deze visie richt zich op inwoners die naast wonen ook zorg of ondersteuning nodig hebben, zoals ouderen, mantelzorgers en mensen met een lichamelijke, verstandelijke, zintuiglijke of psychische beperking. De lokale woonzorgvisie is in nauwe samenwerking gemaakt met de Wassenaarse woningcorporaties en met zorg- en
Om schaarse woonruimte eerlijk te verdelen,
welzijnsorganisaties, zodat er samen gewerkt
geldt de Huisvestingsverordening Wassenaar
kan worden aan goede en haalbare
202314. Deze moet voorkomen dat
woonoplossingen.
woningtekorten leiden tot oneerlijke of ongewenste situaties. Daarnaast neemt de gemeentemaatregelen zoals een zelfbewoningsplicht en een antispeculatiebeding.
6.1.1.2 Woonwagenstandplaatsen Wassenaar kent twee locaties met woonwagenstandplaatsen: Lagerweide en Ruigelaan, waarvan de standplaatsen grotendeels particulier bezit zijn. Omdat de vraag groter is dan het huidige aanbod, is in de Woonvisie Wassenaar 2021 - 202515 vastgelegd dat extra standplaatsen nodig zijn. Om dit zorgvuldig te regelen, is in december 2025 de Huisvestingsverordening aangepast. Deze wijziging legt het afstammingsbeginsel vast en geeft het college de bevoegdheid om nadere toewijzingsregels op te stellen, zodat toewijzing eerlijk en juridisch houdbaar kan plaatsvinden.
Nota Woonbeleid gemeente Wassenaar 2025 Huisvestingsverordening Wassenaar 2023 15 Woonvisie Wassenaar 2021 - 2025: Grip op wonen 13 14
Pagina 49 van 112
6.1.2
Energietransitie en klimaatadaptatie
Het beschermen van groenstructuren,
De energietransitie is in Wassenaar volop in
landschap en ecologische kwaliteiten vormt
ontwikkeling. Landelijke afspraken uit het
daarbij een belangrijk uitgangspunt. Binnen
Klimaatakkoord en de Regionale
het vernieuwde participatiekader, waaronder
Energiestrategie (RES) worden lokaal
de Klimaattafel als lokaal netwerk en
uitgewerkt in het Warmteprogramma, waarin
ontmoetingsplek voor samenwerking aan een
wordt vastgelegd hoe de toekomstige
duurzamer Wassenaar, is extra aandacht
warmtevoorziening en energiebesparing vorm
ontstaan voor biodiversiteit en
krijgen. In 2026 start hiervoor een
klimaatadaptatie, en krijgen inwoners
participatieprogramma, zodat inwoners
informatie over natuurvriendelijke
kunnen meepraten over wat dit betekent
maatregelen. In het waterbeheer speelt het
voor hun woning en wijk. Netcongestie speelt
Hoogheemraadschap van Rijnland een
hierbij een grote rol: door beperkte capaciteit
centrale rol, waarmee de gemeentebeleid en
op het elektriciteitsnet zijn veel stappen
maatregelen afstemt ter ondersteuning van
afhankelijk van de planning en investeringen
de lokale waterkwaliteit en ecologische
van netbeheerders.
waarden. Daarnaast heeft de gemeente het beleid voor groenbeheer, planten- en dierenbescherming en water- en bodembeheer geactualiseerd om de natuurlijke omgeving op een consistente manier te beheren. Grote bodemvervuilingen zijn inmiddels opgeruimd en resterende verontreinigingen, waaronder PFAS, zijn in beeld en vormen volgens de
Daarnaast werkt Wassenaar aan
huidige inzichten geen direct risico.
klimaatadaptatie. De stresstest van 2024 laat
6.1.4
zien waar het gebied kwetsbaar is voor hitte,
Wassenaar heeft een rijk erfgoed met vele
droogte, wateroverlast en overstromingen.
rijks- en gemeentelijke monumenten,
Binnen de werkregio van het Deltaplan
beschermde dorpsgezichten en historische
Ruimtelijke Adaptatie (DPRA) wordt
landgoederen. De afgelopen jaren is veel
samengewerkt om kennis te delen en
gedaan aan behoud en herstel, onder andere
regionale voostappen te zetten. Door
via vergunningverlening, toezicht, het
inzichten uit energietransitie en
Erfgoedloket en ondersteuning bij
klimaatadaptatie te combineren, ontstaat
verduurzaming. Grote opgaven, zoals Huize
steeds meer samenhang in het beleid voor
Ivicke en de restauratie van gemeentelijke
een toekomstbestendige leefomgeving.
landgoederen, zijn opgepakt. Beheerplannen
6.1.3
Natuurlijke gebieden
De afgelopen jaren heeft de gemeente
Cultureel erfgoed
en inspecties zorgen daarnaast voor structureel onderhoud.
Wassenaar gewerkt aan het behoud en de versterking van natuur en groen in de leefomgeving.
Pagina 50 van 112
6.1.5
Mobiliteit
Via het halteknooppunt bij de Van
Op het gebied van mobiliteit zijn belangrijke
Oldenbarneveltweg zijn goede verbindingen
stappen gezet met de vaststelling van het
met omliggende gemeenten. De lijnen
Wegencategoriseringsplan. Dit plan vormt het
worden intensief gebruikt, waardoor in
uitgangspunt voor een veilige, leefbare en
drukke perioden grotere bussen worden
goed bereikbare inrichting van het wegennet.
ingezet.
Naar aanleiding van het Burgerberaad Verkeer is het plan begin 2025 aangescherpt, waardoor het breder wordt gedragen en een stevige basis biedt voor toekomstige besluiten. De invoering van de nieuwe snelheidsregimes wordt vanaf december 2025 maandelijks gemonitord.
Het aantal (fiets-)verkeersongevallen in Wassenaar is relatief hoog, mede door drukke regionale wegen en een hoge verkeersintensiteit. De registratie van ongevallen is verbeterd door gegevens uit meerdere bronnen te combineren, wat een betrouwbaarder beeld oplevert. De cijfers
Wassenaar maakt voor het openbaar vervoer
laten eerst een lichte stijging, gevolgd door
deel uit van de regionale samenwerking
een daling vanaf 2025 zien. Deze trend biedt
binnen de Metropoolregio Rotterdam Den
aanknopingspunten om het
Haag (MRDH). De meeste buslijnen worden
verkeersveiligheidsbeleid verder te
uitgevoerd door EBS, aangevuld met enkele
versterken.
gedooglijnen van Qbuzz.
Pagina 51 van 112
6.2
Opgaven voor de komende jaren
Daarnaast is goede samenwerking tussen het
De uitdagingen rondom de invoering van de
fysieke en sociale domein, en met partners
Omgevingswet zijn fors. Wassenaar moet een
buiten de organisatie, noodzakelijk om
Omgevingsvisie, een Omgevingsplan en
integrale keuzes te maken die passen bij de
uitvoeringsprogramma’s opstellen, wat veel
complexiteit van het gebied en bijdragen aan
tijd, capaciteit en een andere manier van
de leefkwaliteit van bewoners.
denken en handelen vraagt.
6.2.1
Wonen
De brede participatie voor de Omgevingsvisie
Zoals in heel Nederland kent de gemeente
start in 2026, waardoor vaststelling pas in
Wassenaar ook een grote opgave op het
2027 mogelijk is. Dat betekent dat er vanaf
gebied van wonen. Een belangrijk
januari 2027 tijdelijk geen actueel en
aandachtspunt is het bevorderen van de
toetsbaar beleidskader voor ruimtelijke
doorstroming op de woningmarkt, zodat
ontwikkelingen beschikbaar is. Tegelijkertijd
huishoudens kunnen verhuizen naar een
moet het Omgevingsplan in 2030 gereed zijn,
woning die beter aansluit bij hun levensfase.
zodat Wassenaar uiterlijk in 2032 voldoet aan
Dit is essentieel om de vastgelopen
de wettelijke verplichtingen en oude regels
woningmarkt weer in beweging te krijgen en
vervallen. De belangrijkste opgaven voor de
ruimte te creëren voor zowel starters als
komende bestuursperiode zijn dan ook het
doorstromers.
tijdig afronden van beide instrumenten en het zorgvuldig omgaan met de periode zonder actueel beleidskader.
Daarnaast staat Wassenaar voor de opgave om de woningmarkt beter in balans te brengen. De gemeente heeft zich binnen de
Voor de uitvoering van de Omgevingsvisie
regionale afspraken gecommitteerd aan een
worden programma’s opgesteld die per
bruto woningbouwopgave van 991 woningen
gebied inzicht geven in wat nodig is en hoe
tot 2030, waarvan twee derde betaalbaar,
thema’s zoals water, bodem, natuur,
om bij te dragen aan de woningbehoefte.
gezondheid, energie en wonen samenhangen.
Door de beperkte beschikbare ruimte is het
Daarbij moeten maatregelen inhoudelijk en
noodzakelijk om zorgvuldig te sturen op de
financieel haalbaar zijn. Veel gebieden staan
inzet van bouwlocaties zoals Den Deijl,
voor complexe opgaven, waarbij natuur en
Kerkehout en de gemeentewerf, waar
leefbaarheid soms onder druk staan door de
gefaseerd en passend kan worden gebouwd.
woningbouwopgave, landbouwbelangen of de energietransitie. Bij het opstellen van gebiedsprogramma’s is vroege en actieve betrokkenheid van inwoners, bedrijven, organisaties en andere overheden essentieel. Dit zorgt voor draagvlak en uitvoerbare maatregelen.
Pagina 52 van 112
6.2.1.2 Woonwagenstandplaatsen De huidige woonwagenlocaties in Wassenaar bieden onvoldoende capaciteit om aan de vraag naar standplaatsen te voldoen. De meeste standplaatsen worden niet verhuurd, maar zijn in particulier eigendom, wat de doorstroming beperkt. Daarmee ligt er voor de komende jaren de opgave om het aantal woonwagenstandplaatsen uit te breiden, 6.2.1.1 Wonen met zorg
zodat beter kan worden aangesloten bij de
De zorg- en woonvraag in Wassenaar
lokale behoefte.
verandert, onder andere door de groeiende
6.2.2
groep ouderen en de behoefte aan woningen
De komende jaren werkt Wassenaar aan het
die geschikt zijn om langer zelfstandig te
Warmteprogramma, waarin keuzes worden
blijven wonen. Ook een veilige en
vastgelegd over warmtevoorziening,
toegankelijke leefomgeving is belangrijk,
energiebesparing en de fasering van de
omdat deze bijdraagt aan zelfstandigheid,
uitvoering. Dit wordt in 2026 uitgewerkt en
ontmoeting en kwaliteit van leven.
ligt begin 2027 voor besluitvorming. Tegelijk
Om deze ontwikkeling goed op te vangen,
stijgt de vraag naar elektriciteit, waardoor
wordt de lokale woonzorgvisie uitgewerkt in
het regionale net vanaf 2026 tekort kan
een uitvoeringsprogramma. De gemeente
schieten. Dit raakt woningbouw, bedrijven en
werkt hiervoor samen met woningcorporaties
gebiedsontwikkelingen. De gemeente staat
en zorg- en welzijnsorganisaties. Het
hiermee voor een grote opgave, maar is
programma beschrijft concrete stappen om
afhankelijk van netbeheerders. Dit vraagt om
passende woon- en zorgvoorzieningen te
nauwe samenwerking met deze
realiseren, de leefomgeving toegankelijker te
netbeheerders en het slim benutten van
maken en de doorstroming op de
beschikbare netcapaciteit.
woningmarkt te verbeteren. Hiermee ontstaat
Daarnaast moet klimaatadaptatie structureel
meer ruimte voor verschillende doelgroepen
worden verankerd in beleid en uitvoering. De
en blijft Wassenaar toekomstbestendig.
uitkomsten van de stresstest 2024 vragen
Het uitvoeringsprogramma wordt uiteindelijk
om een samenhangend programma voor
een belangrijk onderdeel van het
water, bodem, droogte, hitte en
Volkshuisvestelijk Programma, dat onder de
overstromingsrisico’s, als onderdeel van de
Omgevingsvisie valt. Daarmee wordt de
Omgevingsvisie. Wassenaar staat daarmee
woonzorgopgave niet alleen sociaal, maar
voor de opgave om energie, klimaat en
ook ruimtelijk verankerd, zodat wonen, zorg,
leefomgeving in samenhang te benaderen,
leefomgeving en toekomstbestendige
zodat keuzes uitvoerbaar blijven en bijdragen
gebiedsontwikkeling goed op elkaar
aan een toekomstbestendige gemeente.
Energietransitie en klimaatadaptatie
aansluiten.
Pagina 53 van 112
6.2.4
Natuurlijke gebieden
De extra verkeersdruk door ontwikkelingen
Wassenaar staat voor een opgave op het
aan de Katwijkse zijde, zoals de woonwijk
gebied van waterkwaliteit, omdat deze nog
Valkenhorst, en aan de Wassenaarse zijde,
niet voldoet aan de eisen van de
zoals het defensieterrein Maaldrift, maakt een
Kaderrichtlijn Water voor 2027. Samen met
goede oplossing van groot belang.
het Hoogheemraadschap, Dunea en de Omgevingsdienst wordt gewerkt aan gerichte maatregelen, waarbij zowel de aanvoer van water uit andere gebieden als lokale omstandigheden aandacht vragen.
Tegelijk blijven complexe knelpunten als de N44 en het Rozenplein om aanvullende keuzes en nauwe afstemming met regionale partners vragen.
Ook op het gebied van natuur en milieu liggen belangrijke opgaven. Door de ligging naast een Natura 2000gebied blijft het terugdringen van stikstof noodzakelijk. De verkenning naar Schoon en Emissieloos Bouwen biedt kansen richting de strengere eisen voor bouwmaterieel vanaf 2030. 6.2.5
Cultureel erfgoed
In de komende periode ligt de focus op verdere versterking van de erfgoedzorg. Dat
Daarnaast is een actualisatie van het
omvat het actualiseren van erfgoedlijsten,
parkeerbeleid nodig om beter aan te sluiten
het vernieuwen en verbreden van de
bij toekomstige ontwikkelingen en het beheer
cultuurhistorische waardenkaart en het
van de openbare ruimte. De gemeente werkt
integreren van actuele thema’s zoals
aan een vernieuwd, samenhangend kader dat
klimaatadaptatie, Post 65-erfgoed16 en Koude
de ruimtelijke kwaliteit moet versterken en
Oorlog-erfgoed. De Omgevingswet brengt
ruimte biedt voor evenwichtige mobiliteit.
daarbij een grotere zorgplicht met zich mee,
Hiermee worden verkeer, parkeren en
wat vraagt om betere monitoring, duidelijke
leefbaarheid beter met elkaar verbonden,
werkprocessen en intensieve samenwerking
zodat Wassenaar toekomstbestendig blijft.
met eigenaren, provinciale partners en erfgoedorganisaties. 6.2.6
Mobiliteit
Bij de MRDH is aandacht gevraagd voor het belang voor Wassenaar van station Voorschoten en verbindingen ermee. Een
Wassenaar staat voor duidelijke
gewijzigde naam, bijvoorbeeld station
mobiliteitsopgaven die vragen om een
Voorschoten-Wassenaar, zou dit ook kunnen
samenhangende aanpak. Het recent
ondersteunen.
vastgestelde Wegencategoriseringsplan (WCP) vormt daarbij een belangrijk fundament en draagt bij aan betere verkeersveiligheid en doorstroming.
16
Hiermee wordt gedoeld op gebouwen en structuren uit de periode 1965-1990 Pagina 54 van 112
6.2.7
Aanvullende opgaven
Uiterlijk in april 2027 moet de
De Omgevingswet geeft Wassenaar meer
Omgevingsvisie daarom beschikbaar zijn,
ruimte voor lokale keuzes binnen de fysieke
zodat deze richting geeft aan
leefomgeving. Hierdoor krijgen onderwerpen
gebiedsontwikkelingen, vervolgprogramma’s
zoals ontplofbare oorlogsresten,
en de verdere uitwerking van het
milieuzonering, gewasbeschermingsmiddelen,
Omgevingsplan. Tegelijk moet het
geur en trilling een duidelijke plek in het
Omgevingsplan gefaseerd worden opgebouwd
Omgevingsplan. Maatregelen zoals
om in 2032 aan de wettelijke eisen te
snelheidsverlaging en het actieplan geluid
voldoen. Dit vraagt om tijdige besluiten en
verbeteren de leefkwaliteit. Tegelijk vraagt
voldoende capaciteit: hoe meer sturing de
deze fase om een toekomstgerichte aanpak
gemeenteraad wil geven, hoe intensiever het
van duurzaamheid en milieukwaliteit, waarbij
proces wordt. Als keuzes uitblijven, blijft de
onder meer circulariteit, geur en trilling
regelgeving versnipperd en kunnen
zorgvuldig worden ingepast. De
belangrijke ontwikkelingen niet of slechts met
Omgevingsdienst Haaglanden ondersteunt dit
grote vertraging worden uitgevoerd.
met een steeds sterkere adviesrol, waardoor Wassenaar kan blijven werken aan een veilige, gezonde en duurzame leefomgeving. 6.3
Aandachtspunten voor de
komende jaren De invoering van de Omgevingswet vraagt de komende jaren om hoge urgentie en tijdige keuzes. De ruimte in Wassenaar is schaars, terwijl de druk op woningbouw, economie, groen en infrastructuur blijft toenemen. Daarom is een helder ruimtelijk koersdocument noodzakelijk. De Omgevingsvisie speelt hierin een centrale rol, maar doordat de participatie in 2026 start en besluitvorming pas in 2027 mogelijk is, ontstaat er vanaf 1 januari 2027 een periode zonder actueel en toetsbaar beleidskader. In die maanden kunnen ruimtelijke initiatieven moeilijker worden beoordeeld en ontstaat extra risico op vertraging en juridische kwetsbaarheid.
Tegelijkertijd is de behoefte aan woningbouw groot. De woningmarkt staat onder druk en de dubbele vergrijzing versterkt die druk verder. Dit vraagt om scherpe keuzes binnen de bouwopgave en om het actief verbeteren van de doorstroming. Intensieve samenwerking met woningcorporaties is daarbij essentieel om passende en betaalbare woningen tijdig te realiseren. Binnen gebiedsgerichte uitwerkingen moet bovendien per gebied worden bepaald hoe woningbouw zich verhoudt tot andere belangen, zoals klimaatadaptatie, natuurbehoud en leefkwaliteit. Zonder duidelijke keuzes lopen deze belangen het risico elkaar te blokkeren, waardoor ontwikkelingen vertragen en maatregelen later meer tijd en geld kosten. Ook hierbij blijft samenwerking met corporaties en andere partners cruciaal om haalbare en integrale oplossingen te ontwikkelen.
Pagina 55 van 112
Wassenaar moet de komende jaren keuzes
Daarnaast moet Wassenaar bepalen hoe
maken om de energietransitie voort te
klimaatadaptatie structureel wordt verankerd
zetten. Besluiten over het
en hoe natuur, biodiversiteit, bodem en
Warmteprogramma, het afkoppelen van
mobiliteit in samenhang worden ontwikkeld.
wijken van aardgas en de aanpak van de
Heldere prioriteiten en tijdige besluitvorming
groeiende vraag naar elektriciteit zijn urgent.
zijn cruciaal: zonder keuzes lopen projecten
Door beperkte netcapaciteit dreigen
vast, blijven regels onduidelijk en worden
woningbouw, bedrijvigheid en verduurzaming
maatregelen later duurder en moeilijker
te vertragen. Dit vraagt om nauwe
uitvoerbaar. Door nu richting te kiezen, kan
samenwerking met netbeheerders en
Wassenaar blijven werken aan een veilige,
regionale partners en om tijdige duidelijkheid
gezonde en toekomstbestendige
voor inwoners en ondernemers.
leefomgeving.
Pagina 56 van 112
7. Sociaal Domein en asielopvang Indicator
Wassenaar
Nederland
Adviesgesprekken Sociaal Team Wassenaar (2025)
500
-
Actieve jeugdwet dossiers via Sociaal Team Wassenaar (2025)
149
-
Percentage jeugdigen met jeugdzorg (eerste helft 2025)
14%
9,1%
Unieke gebruikers met maatwerkvoorziening(en) uit de Wmo (2025)
1.164
Percentage inwoners met een bijstandsuitkering (2024)
1,14%
1,2%
Percentage huishoudens met een bijstandsuitkering (augustus 2025)
3,1%
4,8%
Percentage mensen dat leeft in armoede (2023)
3,1%
3,6%
Percentage inwoners met problematische schulden (2024)
7,4%
8,9%
Aantal inburgeraars (2026)
104
-
Aantal asielzoekers (peildatum 1 februari 2026)
930
-
Taakstelling statushouders eerste helft 2026, inclusief achterstanden
42
-
Aantal Alleenstaande minderjarige vreemdelingen zonder status (2025)
44
-
Aantal Alleenstaande minderjarige vreemdelingen met status (2025)
11
-
Sociaal domein
Asielopvang
De verantwoordelijkheid van de gemeente binnen het sociaal domein is wettelijk verankerd in drie hoofdwetten: de Jeugdwet, Wet maatschappelijke ondersteuning 2015 (Wmo) en Participatiewet. Deze wetten vormen samen het fundament voor de ondersteuning van inwoners. Daarnaast spelen andere beleidsterreinen, zoals welzijn, gezondheid, onderwijs, sport en cultuur een belangrijke rol. Zij beïnvloeden het dagelijks leven van inwoners en dragen bij aan een sterke sociale basis.
Pagina 57 van 112
7.1
Waar staan we?
Door deze actualisatie is duidelijker geworden
Met de overgang van de medewerkers van
waar inwoners recht op hebben, wat leidt tot
het sociaal domein van Voorschoten naar
meer consistente besluiten en een gerichte
Wassenaar op 1 mei 2024 kreeg Wassenaar
verwijzing naar passende ondersteuning.
te maken met zowel de afronding van de
Inwoners krijgen daardoor sneller passende
ontvlechting als de nieuwe
hulp. Voor consulenten bieden de vernieuwde
verantwoordelijkheid om zelfstandig beleid te
regels heldere kaders, waardoor zij
ontwikkelen. In deze periode kozen
aanvragen sneller en zorgvuldiger kunnen
consulenten en beleidsmedewerkers bewust
beoordelen.
voor Voorschoten of Wassenaar, passend bij hun werkzaamheden en toekomstperspectief.
7.1.1
Daarna is nieuw beleid ontwikkeld en kreeg
Vanaf 1 september 2023 is het Sociaal Team
het sociaal domein in Wassenaar stap voor
Wassenaar (STW) actief in de gemeente
stap een eigen, herkenbare invulling.
Wassenaar. Het STW is een
Om deze eigen invulling verder vorm te geven, stelde de gemeenteraad in juni 2024 het Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar17 vast. De gemeente richt zich de komende jaren op preventie: het versterken van de sociale basis, het verbeteren van toegankelijke informatie en het bieden van passende ondersteuning aan inwoners die dat nodig hebben. Binnen deze koers krijgen zowel jeugd als ouderen extra aandacht, onder meer op het gebied van mentale
Sociaal Team Wassenaar
samenwerkingsverband van professionals en maatschappelijke organisaties dat inwoners ondersteunt bij vragen over zorg, welzijn, opvoeding, geldzaken en participatie. Het STW verbindt algemene vrije toegankelijke voorzieningen, zoals vrijwilligerswerk, welzijnsorganisaties en huisartsen met hulp en ondersteuning in het kader van de Wmo en Jeugdwet. Dit alles zorgt voor samenhang en voorkomt versnippering van ondersteuning.
gezondheid, middelengebruik, onderwijsachterstanden, vergrijzing en mantelzorg. De specifieke ambities en opgaven voor jeugd zijn uitgewerkt in de Beleidsnota Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar 202618, terwijl de aandacht voor ouderen is verwoord in de Beleidsnota Ouderenbeleid Wassenaar 202519. Belangrijke verordeningen en beleidsregels in het sociaal domein zijn de afgelopen jaren vernieuwd, mede vanwege de relatief hoge procesbereidheid van inwoners bij Wmo- en Jeugdwetbeschikkingen.
Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar 2024 Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar 2026 19 Beleidsnota Ouderenbeleid Wassenaar 2025 17 18
Pagina 58 van 112
Het STW richt zich op de sociale basis van
7.1.2
inwoners en stimuleert het gebruik van eigen
De sociale basis is het fundament van de
kracht en het netwerk. Het team is
samenleving en daarmee van het sociaal
toegankelijk voor alle Wassenaarders via
domein in Wassenaar. Het omvat alle
website, e-mail, telefoon, chat en
laagdrempelige voorzieningen en
inloopspreekuur. Waar nodig wordt
ontmoetingsplekken waar inwoners elkaar
ondersteuning, hulp of zorg ingezet.
kunnen ontmoeten, activiteiten kunnen
Het STW is een netwerkorganisatie: een samenwerkingsverband waarin meerdere maatschappelijke partners hun expertise bundelen om brede ondersteuning te bieden. Het team bestaat uit acht vaste partners die samen diensten leveren op het gebied van zorg, jeugd, welzijn en maatschappelijke ondersteuning, te weten:
Gemeente Wassenaar
Stichting Gro-up Jongerenwerk
Stichting Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West (JGZ)
Stichting Kanslokaal
Prodeba bv
Stichting Kwadraad
Stichting MEE Zuid-Holland Noord
Stichting Maatschappelijke Ondersteuning Wassenaar (SMOW)
Sociale basis
ondernemen en zich verbonden voelen met hun omgeving. Binnen deze sociale basis heeft welzijn een belangrijke rol. Welzijn kent een duidelijk preventief karakter, bijvoorbeeld in het ondersteunen van mensen met geldproblemen, het bieden van mantelzorgondersteuning en het begeleiden van vrijwilligers en vrijwilligersorganisaties. Een sterke sociale basis kan alleen bestaan als de verbinding met de vele verenigingen, clubs en vrijwilligersorganisaties in Wassenaar goed wordt onderhouden. Deze organisaties vormen een belangrijk netwerk rondom inwoners en dragen bij aan betrokkenheid, leefbaarheid en onderlinge steun. Binnen dit netwerk vervullen welzijnsen jongerenwerkvoorzieningen al jarenlang een cruciale rol. Zij zijn zichtbaar in het dorp, dichtbij inwoners aanwezig en in staat om vroegtijdig signalen op te vangen, waardoor tijdige ondersteuning mogelijk wordt. 7.1.2.1 Gezondheidsbeleid Het gemeentelijk gezondheidsbeleid richt zich op het bevorderen van een gezonde leefomgeving, het voorkomen van gezondheidsproblemen, het versterken van de sociale basis in samenwerking met maatschappelijke organisaties en het vroegtijdig signaleren van risico’s.
Pagina 59 van 112
Dit beleid strekt zich nadrukkelijk verder uit dan het sociaal domein: het omvat ook ruimtelijke keuzes, leefomgevingskwaliteit en brede preventieopgaven die onder de Omgevingswet een vaste en integrale plek hebben gekregen. Gezondheid wordt zo zowel in sociaal-maatschappelijke als in fysieke opgaven systematisch meegewogen. Door in te zetten op preventie, vroegsignalering en toegankelijke
7.1.4
Jeugdwet
ondersteuning draagt het gezondheidsbeleid
Gemeenten zijn volgens de Jeugdwet
direct bij aan het versterken van de sociale
verantwoordelijk voor alle vormen van
basis. GGD Haaglanden ondersteunt dit door
jeugdhulp. Dit omvat ondersteuning bij
expertise, data en wettelijke taken uit de Wet
opvoeden en opgroeien, hulp bij psychische
publieke gezondheid in te zetten voor
of gedragsproblemen en het uitvoeren van
monitoring, preventie en advies. Hierdoor
wettelijke maatregelen zoals
kunnen initiatieven binnen de sociale basis en
jeugdbescherming en jeugdreclassering. De
in de fysieke leefomgeving gerichter en
wet bepaalt daarnaast dat gemeenten
effectiever worden uitgevoerd.
moeten onderzoeken wat ouders en kinderen zelf kunnen organiseren. Pas wanneer
7.1.3
Adviesraad Sociaal Domein
problemen niet op eigen kracht of met steun
Wassenaar
uit het sociale netwerk kunnen worden
Bij alle nieuwe beleidsontwikkelingen binnen
opgelost, wordt professionele ondersteuning
het sociaal domein wordt advies gevraagd
ingezet, bij voorkeur zo licht en dichtbij
aan de Adviesraad Sociaal Domein
mogelijk. In dit kader fungeert jeugdzorg als
Wassenaar (ASD). Deze onafhankelijke raad
overkoepelende term, terwijl jeugdhulp
van inwoners uit Wassenaar adviseert het
specifiek verwijst naar ondersteuning en
college over nieuw beleid en uitvoering op
behandeling.
terreinen zoals de Wmo, Jeugdwet en Participatiewet. Naast zijn adviesrol richt de ASD zich ook op thema’s die verband houden met de zorg en ondersteuning van kwetsbare groepen binnen de gemeente, waarvoor de gemeente een directe verantwoordelijkheid heeft. De adviesraad bewaakt de belangen van inwoners en zorgt ervoor dat beleid aansluit bij hun behoeften en ervaringen. Door signalen uit de samenleving op te halen en om te zetten in concrete adviezen, draagt
Binnen de Jeugdwet zijn verschillende verwijzers aangewezen. Naast de gemeente vervullen ook huisartsen, jeugdartsen en Gecertificeerde Instellingen (GI’s) een belangrijke rol als toegangspoorten tot passende jeugdhulp. GI’s zijn specifiek belast met jeugdbescherming en jeugdreclassering. Alleen instellingen die hiervoor zijn gecertificeerd, mogen de door een rechter opgelegde maatregelen uitvoeren.
de adviesraad bij aan transparante besluitvorming en een sociaal beleid dat breed gedragen wordt.
Pagina 60 van 112
In Wassenaar verloopt de toegang tot
De gemeenteraad van Wassenaar heeft op 3
jeugdhulp via het STW. Huisartsen en
juni 2025 het inkoopkader Jeugdhulp20
jeugdartsen kunnen zowel direct naar
vastgesteld. Dit besluit was nodig omdat het
jeugdhulp verwijzen als via ZorgDomein een
zorglandschap de komende jaren sterk
verwijzing naar het STW sturen. Zo krijgen
verandert. Oplopende kosten,
kinderen, jongeren en gezinnen snel
maatschappelijke ontwikkelingen en het
passende ondersteuning.
aflopen van bestaande contracten maken een
Een belangrijke schakel hierin zijn de Praktijkondersteuners Jeugd (POH Jeugd) in
vernieuwde en toekomstbestendige aanpak van de inkoop van jeugdhulp noodzakelijk.
de Wassenaarse huisartsenpraktijken. Zij
7.1.4.2 Verordening
signaleren problemen vroeg, bieden lichte
In november 2025 heeft de gemeenteraad
begeleiding en vormen de verbinding tussen
een nieuwe Verordening Jeugdhulp21
de huisarts en de jeugdhulpexpertise.
vastgesteld, omdat de oude regels niet langer
Hiermee helpen zij onnodige
aansloten bij wat jeugdigen en gezinnen
doorverwijzingen naar specialistische zorg
nodig hebben. De nieuwe verordening maakt
voorkomen.
helder hoe jeugdhulp wordt toegekend en
Voor specialistische jeugdhulp werkt Wassenaar samen met regionale partners. Deze zorg wordt ingekocht via het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH). De gemeente blijft verantwoordelijk voor tijdige ondersteuning, goede samenwerking met scholen en zorgaanbieders en het uitvoeren van wettelijke taken. 7.1.4.1 Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden Wassenaar werkt in de regio Haaglanden samen met acht andere gemeenten, ook wel de H9 genoemd. Via het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) worden regionale contracten afgesloten met aanbieders van jeugdbescherming, jeugdreclassering en andere vormen van ondersteuning, zoals dagbesteding en verblijf. Door regionaal samen te werken kan Wassenaar specialistische zorg inkopen die lokaal niet altijd beschikbaar is.
20 21
wat inwoners van de gemeente mogen verwachten. Ook zullen binnenkort de bijbehorende beleidsregels door het college worden vastgesteld. Daarmee is duidelijk hoe de regels in de praktijk werken en weten zowel inwoners als consulenten waar ze aan toe zijn. 7.1.4.3 Hervormingsagenda Jeugd De landelijke Hervormingsagenda Jeugd 2023–2028 legt de nadruk op kwaliteit, innovatie, doelmatigheid, betaalbaarheid en een sterkere rol voor gemeenten. Voor Wassenaar betekent dit dat de gemeente meer verantwoordelijkheid krijgt voor veelvoorkomende jeugdhulp. Er wordt nauwer samengewerkt met huisartsen, scholen, wijkteams (lees: Sociaal Team Wassenaar) en lokale zorgaanbieders, zodat hulp toegankelijk blijft en dicht bij gezinnen wordt georganiseerd.
Inkoopkader jeugdhulp GR SbJH Verordening Jeugdhulp gemeente Wassenaar 2025 Pagina 61 van 112
7.1.5
Wet maatschappelijke ondersteuning
verblijf werkt de gemeente samen met
De Wet maatschappelijke ondersteuning
Lansingerland, Leidschendam-Voorburg en
2015 (Wmo) helpt mensen om zo lang
Zoetermeer. Hulpmiddelen,
mogelijk zelfstandig thuis te wonen en mee
woningaanpassingen en trapliften worden
te doen in de samenleving. Gemeenten zijn
daarnaast gezamenlijk met de Leidse regio
verantwoordelijk voor het inkopen en
aanbesteed.
beschikbaar stellen van ondersteuning, zoals huishoudelijke hulp, begeleiding, dagbesteding, vervoer en andere maatwerkvoorzieningen.
In 2022 startte het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport een onderzoek naar de houdbaarheid van de Wmo. De eindrapportage uit november
Gemeenten moeten inwoners ondersteunen
202522 laat zien dat de Wmo onder grote
die door een beperking, ziekte of ouderdom
druk staat door vergrijzing, toenemende