Raadsinformatiebrief 028 Bijlage 1. Overdrachtsdossier 2026

belemmeringen ervaren in het dagelijks

zorgvragen, financiële tekorten en

leven. Daarbij wordt eerst gekeken naar wat

personeelsschaarste. Ook ontbreekt een

iemand zelf kan of wat het eigen netwerk kan

duidelijke afbakening van de Wmo, waardoor

bieden. Alleen wanneer dit onvoldoende is,

gemeenten sterk verschillen in uitvoering en

wordt aanvullende ondersteuning ingezet.

samenhang niet altijd gewaarborgd is. Het

De gemeente Wassenaar koopt de huishoudelijke hulp voor de Wmo zelf in. In 2025 is deze hulp opnieuw aanbesteed en zijn de afspraken geactualiseerd. De nieuwe afspraken gelden vanaf 1 januari 2026. Voor begeleiding, dagbesteding en kortdurend

22

onderzoek benadrukt dat politieke keuzes nodig zijn om ondersteuning toegankelijk en beschikbaar te houden, met een heldere rol voor de Wmo, versterking van samenredzaamheid en betere randvoorwaarden voor gemeenten.

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2025/10/31/eindrapportage-tijd-voor-stevige-keuzes Pagina 62 van 112

7.1.5.1 Vergrijzing in Wassenaar

Het Ouderenbeleid en de Lokale

De vergrijzing is in Wassenaar een grote en

Woonzorgvisie Wassenaar 2026 geven

groeiende opgave. Dat raakt niet alleen het

richting aan deze brede opgave. Beide

sociaal domein, maar werkt breed door in

beleidsnota’s benadrukken dat alleen een

wonen, zorg, welzijn, mobiliteit en de

integrale samenwerking, tussen

leefomgeving. Daarom is een integrale

gemeentelijke domeinen, woningcorporaties,

aanpak nodig waarbij domeinen nauw

zorg- en welzijnsaanbieders, zorgt voor een

samenwerken. Tegelijkertijd heeft de

toegankelijke en toekomstbestendige woon-

vergrijzing directe gevolgen voor de Wmo,

en leefomgeving, waarin ouderen langer

vooral voor de betaalbaarheid ervan.

zelfstandig en goed kunnen wonen en de

Door de dubbele vergrijzing neemt het aantal

druk op de Wmo beheersbaar blijft.

inwoners dat Wmo-ondersteuning nodig heeft

7.1.5.2 Verordening Wmo

verder toe. Vooral 75-plussers maken relatief

Op 30 maart a.s. ligt de nieuwe Verordening

vaak gebruik van Wmo-voorzieningen, en de

Maatschappelijke ondersteuning gemeente

vraag zal ook de komende jaren stijgen. Dat

Wassenaar 2026 ter besluitvorming voor bij

legt steeds meer druk op de Wmo en op de

de gemeenteraad. Deze actualisatie is nodig

inzet van mantelzorgers. Steeds meer

omdat de bestaande regels niet meer

ouderen wonen langer thuis, waardoor

aansluiten bij wat inwoners met een

mantelzorg intensiever wordt. Dat maakt de

ondersteuningsvraag nodig hebben.

behoefte aan respijtzorg23 en goede mantelzorgondersteuning groter.

De nieuwe verordening maakt duidelijk hoe Wmo wordt toegekend en wat inwoners van

Om onder andere deze ontwikkeling op te

de gemeente mogen verwachten. Naar

vangen, heeft de gemeente een nieuwe

aanleiding van het vaststellen van de

Wmo-verordening vastgesteld. Ook werkt

verordening stelt het college op korte termijn

Wassenaar nauw samen met

ook de bijbehorende beleidsregels vast.

woningcorporaties via een Wmo-convenant.

Daarmee is inzichtelijk hoe de regels in de

Hiermee worden afspraken gemaakt over

praktijk worden toegepast en zijn deze voor

passende huisvesting voor inwoners met een

zowel inwoners als consulenten duidelijk.

ondersteuningsvraag.

7.1.5.3 Beschermd wonen en maatschappelijke opvang Onderdeel van de Wmo is ook beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Deze ondersteuning is bedoeld voor volwassenen die door psychische of sociale problemen niet zelfstandig kunnen wonen. De uitvoering is regionaal georganiseerd binnen Haaglanden, met Den Haag als centrumgemeente, waardoor inwoners uit Wassenaar zich daar melden.

23

Respijtzorg betekent dat de zorg tijdelijk wordt overgenomen, zodat de mantelzorger even wordt ontlast. Pagina 63 van 112

Hoewel deze taken in de toekomst lokaal

Door regelingen te vereenvoudigen, de

belegd moeten worden, is de landelijke

toegankelijkheid te vergroten en meer

invoering meerdere keren uitgesteld.

maatwerk te bieden, wil de gemeente het

Regionaal bestaan wachtlijsten, waardoor gemeenten extra inzetten op het voorkomen dat mensen uitvallen. Het STW speelt hierin een belangrijke rol door vroeg te signaleren en passende ondersteuning te organiseren. In 2025 opende in Wassenaar een woonvoorziening van het Leger des Heils met 28–31 tijdelijke plekken voor mensen die ondersteuning nodig hebben richting zelfstandig wonen. De voorziening is onderdeel van de regionale samenwerking voor beschermd wonen en maatschappelijke opvang. Bewoners verblijven tijdelijk in Wassenaar en keren, zodra zij weer zelfstandig kunnen wonen, terug naar hun oorspronkelijke gemeente. 7.1.6

Participatiewet – Werk & Inkomen

gebruik van de regelingen en daarmee de participatie in de samenleving van inwoners versterken. Ook het Re-integratiebeleid16 en het Schuldhulpverleningsbeleid17 zijn herzien, waarbij de bijbehorende verordeningen en beleidsregels zijn geactualiseerd. 7.1.6.1 Uitvoering door LeidschendamVoorburg De gemeente Leidschendam-Voorburg regelt voor zowel Wassenaar als Voorschoten het werk en inkomensbeleid. Dit betekent dat zij zorgen voor onder andere bijstandsverlening, re-integratie, schuldhulpverlening, inburgering en leerplicht. Bij de uitvoering van het inburgeringsbeleid ondersteunt de gemeente nieuwkomers bij het leren van de taal, het vinden van werk en het meedoen in de

De Participatiewet heeft als doel om zoveel

samenleving. De hulp aan inwoners gebeurt

mogelijk mensen, ook die met een

vooral in Wassenaar zelf: VluchtelingenWerk

arbeidsbeperking of een grote afstand tot de

Nederland, het STW en organisaties zoals de

arbeidsmarkt, aan de slag te helpen

Vrijwilligerscentrale werken daarbij samen

(participeren) bij reguliere werkgevers.

om inwoners dichtbij en passend te

Gemeenten voeren deze wet uit en bieden

ondersteunen.

maatwerk via inkomensvoorzieningen, reintegratietrajecten en ondersteuning voor inwoners met een arbeidsbeperking. De wet raakt hiermee aan meerdere domeinen, waaronder werk, inkomen, zorg en armoedebestrijding. In oktober 2024 stelde de gemeente het Dynamisch Minimabeleid24 vast. Dit flexibele beleid beweegt mee met maatschappelijke ontwikkelingen en richt zich op het vergroten van bestaanszekerheid voor inwoners met een laag inkomen.

24

Dynamisch minimabeleid 2024 en verder Gemeente Wassenaar Pagina 64 van 112

7.1.6.2 Beschut werken bij Provalu

Daarbij worden statushouders niet in nieuwe

Sinds 2015 is instroom in de Wet sociale

woningen geplaatst, maar in bestaande

werkvoorziening gesloten. Nieuwe kandidaten

woningen die vrijkomen.

maken gebruik van de regeling van Beschut Werk, dat namens Wassenaar wordt uitgevoerd door Provalu. Provalu is de uitvoeringsorganisatie van de Gemeenschappelijke Regeling Werkbedrijven Kust-, Duin- en Bollenstreek (GR KDB). 7.1.7

Asielopvang en huisvesting van

Door de achterstand in plaatsingen staat Wassenaar inmiddels op trede 4 van de Interventieladder25, het systeem dat rijk, provincies en gemeenten gebruiken binnen het interbestuurlijk toezicht. Op deze trede houdt de provincie intensief toezicht en moet de gemeente extra maatregelen nemen om

statushouders

de taakstelling alsnog te halen. Iedere zes

Het asielzoekerscentrum (azc) in Wassenaar

maanden bespreekt de provincie met de

is gevestigd op het terrein van Duinrell en

gemeente de voortgang. Als Wassenaar

biedt plaats aan 930 opvangplekken voor

onvoldoende actie onderneemt, wordt er

asielzoekers. Van deze asielzoekers vangt dit

verder opgeschaald en kan de provincie de

azc 44 alleenstaande minderjarige

uitvoering van de taak op kosten van de

asielzoekers op de locatie. De

gemeente geheel overnemen.

bestuursovereenkomst tussen het Centraal Overleg Asielopvang (COA) en de gemeente loopt tot maart 2028. Daarnaast zijn specifieke afspraken gemaakt, zoals het opvangen van bewoners die verder zijn in hun asielprocedure en het niet opvangen van zogenoemde ‘veiligelanders’, om de veiligheid en stabiliteit op en rondom de locatie te bevorderen. 7.1.7.1 Huisvesting statushouders

7.1.8

De huisvesting van statushouders wordt

Wassenaar heeft een inspanningsverplichting

geregeld via de Huisvestingswet 2014, die

om 99 opvangplekken voor Oekraïense

bepaalt hoeveel statushouders elke gemeente

ontheemden te realiseren. Deze groep valt

moet plaatsen. Voor Wassenaar betekent dit

onder de Richtlijn Tijdelijke Bescherming en

jaarlijks circa 44 statushouders, terwijl op 1

heeft daardoor een andere status dan

januari 2026 nog 21 statushouders uit 2025

asielzoekers. Oekraïners hebben tijdelijk

op een woning wachtten. Met de

verblijfsrecht en toegang tot zorg, onderwijs

woningcorporaties zijn afspraken gemaakt

en werk. Een deel van de Wassenaarse

om deze doelgroep conform de taakstelling te

opvangopgave wordt administratief ingevuld

huisvesten.

via het ANWB-gebouw.

Opvang Oekraïners

Bij trede 4 van de Interventieladder, wordt een ‘indeplaatsstelling’ door Gedeputeerde Staten aangekondigd. Hierna volgen trede 5 (besluit tot een ‘indeplaatsstelling’) en trede 6 (uitvoering van een ‘indeplaatsstelling’). 25

Pagina 65 van 112

In het ANWB-gebouw beheert de gemeente

Alleen door deze domeinen goed te

Den Haag 550 opvangplekken, waarvan 50

verbinden, kan de gemeente integrale keuzes

aan Wassenaar worden toegerekend. De

maken die werken voor inwoners én voor de

organisatie, begeleiding en voorzieningen

lange termijn.

liggen volledig bij Den Haag; bewoners staan daar ingeschreven en maken gebruik van Haagse zorg- en onderwijsvoorzieningen.

7.2.1

Sociaal Team Wassenaar

Om de opgaven in het sociaal domein de komende jaren het hoofd te bieden, is een

Daarnaast organiseert Wassenaar zelf opvang

stevig toegerust Sociaal Team Wassenaar

op drie locaties: Villa Sijthoff, de Deijlerhoeve

(STW) nodig. Door de dubbele vergrijzing,

en er is sprake van een aangepaste

complexere hulpvragen en veranderingen

woonsituatie voor één gezin. Samen met de

binnen de Jeugdwet, Wmo en Participatiewet

50 administratieve plekken in het ANWB-

komen steeds meer soorten ondersteuning

gebouw voldoet Wassenaar hiermee aan de

binnen het STW samen. Het team wordt

invulling van de totale opvangopgave.

daarmee in toenemende mate het centrale

7.2

Opgaven voor de komende jaren

De nieuwe gemeenteraad staat voor aanzienlijke uitdagingen binnen het sociaal domein, zowel inhoudelijk als financieel. De gemeente moet meer regie nemen in een zorglandschap dat steeds complexer en

punt waar zorg, participatie, ondersteuning en jeugdhulp elkaar raken. Dit vraagt om toegankelijke en samenhangende ondersteuning en om blijvende afstemming met partners zoals huisartsen, scholen en jeugdgezondheidszorg.

versnipperder wordt, terwijl in dit domein de

De behoefte aan voorzieningen zoals

kosten vaak voorafgaan aan de baten. Goede

respijtzorg, mantelzorgondersteuning en

samenwerking met huisartsen, scholen,

preventieve schuldhulpverlening groeit en

zorgaanbieders, vrijwilligers en het STW is

inwoners hebben vaker ondersteuning nodig

daarbij onmisbaar om ondersteuning

om hun weg te vinden in een complexer

effectief, toegankelijk en toekomstbestendig

stelsel. Daarom is het van belang dat het

te organiseren.

STW zelf meer oppakt: vroegtijdig signaleren, lichte ondersteuning bieden en sneller de juiste route bepalen. Door vroegtijdig passende hulp te bieden, kan worden voorkomen dat problemen verergeren en later specialistische zorg nodig is. De verdere versterking van het STW richt zich dan ook op het vergroten van deze rol: consulenten die vroeg knelpunten herkennen, actief meedenken en zelf meer ondersteuning

Net zo belangrijk is de samenwerking binnen

bieden waar dat passend is. Door deze

de eigen organisatie: vraagstukken in het

aanpak wordt specialistische hulp beter

sociaal domein raken direct aan het ruimtelijk

inzetbaar waar het echt nodig is, en blijft de

domein, veiligheid, wonen en leefbaarheid.

ondersteuning voor inwoners overzichtelijk en dichtbij georganiseerd.

Pagina 66 van 112

7.2.2

Sociale basis

In deze landelijke nota staan thema’s als het

De sociale basis in Wassenaar staat de

verkleinen van gezondheidsverschillen, het

komende jaren voor de uitdaging om mee te

versterken van mentale gezondheid, kansrijk

bewegen met een snel veranderende

opgroeien, vitaal ouder worden en het

samenleving. Stijgende kosten, druk op

verbeteren van de leefomgeving. Voor

mantelzorgers en een groeiende behoefte aan

Wassenaar betekent dit dat gezondheid een

ondersteuning maken het belangrijk dat

vaste plek krijgt binnen zowel het sociaal

welzijnsorganisaties en het STW inwoners

domein als de fysieke leefomgeving.

eerder in beeld krijgen. Dat vraagt om nauwere samenwerking met organisaties waar inwoners dagelijks komen, zoals welzijnsinstellingen, verenigingen, vrijwilligersorganisaties, onderwijs, huisartsen en de bibliotheek. Door signalen sneller op te vangen en ondersteuning vroeg in te zetten, kunnen problemen zoals financiële zorgen of mantelzorgoverbelasting beter worden voorkomen.

Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en het Integraal Zorgakkoord (IZA) gaan de komende jaren op in het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Dit akkoord vraagt lokaal om verdere versterking van gezonde leefstijl, mentale weerbaarheid, een stevige sociale basis en een beweegvriendelijke omgeving. Programma’s zoals Opvoeden in een Kansrijke Omgeving (OKO) sluiten hier goed bij aan, omdat een

Tegelijkertijd brengt deze samenwerking ook

ondersteunende opvoedomgeving bijdraagt

kwetsbaarheden aan het licht. Veel

aan de gezonde ontwikkeling van jeugd.

vrijwilligersorganisaties en verenigingen

Tegelijk bestaat er onzekerheid over de

draaien op oudere vrijwilligers, terwijl juist

financiering na 2026, omdat de GALA

deze groep steeds vaker zelf ondersteuning

middelen vanaf 2027 vervallen en de exacte

nodig heeft of mantelzorger wordt. Ook

invulling en bekostiging van het AZWA nog

andere partners, zoals het onderwijs, staan

niet vaststaan.

onder hoge druk en hebben beperkte ruimte om extra taken op te pakken. Hierdoor is het versterken van de sociale basis niet alleen een kwestie van samenwerking zoeken, maar ook van realistisch inschatten wat partners aankunnen en hoe de gemeente hen kan ondersteunen om de continuïteit van deze netwerken te waarborgen. 7.2.2.1 Gezondheidsbeleid Wassenaar stelt op basis van de Wet publieke gezondheid (Wpg) een nieuwe lokale gezondheidsnota op binnen twee jaar na het verschijnen van de Landelijke nota gezondheidsbeleid 2025–2028.

Pagina 67 van 112

Tegelijkertijd moet Wassenaar rekening houden met structurele bezuinigingen, waardoor het nog belangrijker wordt om keuzes te maken, preventief te werken en het jeugdstelsel efficiënt en lokaal georganiseerd te houden. Daarbij verandert ook de regionale samenwerking. Vanaf 1 januari 2028 wordt de jeugdhulpinkoop in de regio op een 7.2.3

Jeugdwet

nieuwe manier georganiseerd. Dit betekent

Wassenaar ziet, net als de rest van

dat Wassenaar moet anticiperen op andere

Nederland, dat de jeugdhulp steeds vaker te

contractvormen, nieuwe afspraken en een

maken krijgt met zwaardere en complexere

mogelijke herverdeling van

hulpvragen. De zorg wordt intensiever en

verantwoordelijkheden. Tijdige voorbereiding,

daardoor duurder, terwijl wachttijden oplopen

zowel bestuurlijk als organisatorisch, is

doordat meer jeugdigen langdurige

noodzakelijk om de continuïteit en kwaliteit

ondersteuning nodig hebben. Lokale cijfers

van de jeugdhulp te kunnen blijven

bevestigen dat ook in Wassenaar de kosten

waarborgen.

per cliënt stijgen en het gebruik van jeugdhulp toeneemt in hetzelfde tempo als landelijk.

7.2.4

Wmo

De dubbele vergrijzing zorgt voor een toenemende druk op voorzieningen en een

Daarnaast staat Wassenaar de komende

verdere verzwaring van de casuïstiek. Steeds

jaren voor belangrijke opgaven binnen het

meer ouderen hebben zorg- en

jeugddomein. De uitvoering van de

ondersteuningsvragen, waardoor de behoefte

Hervormingsagenda Jeugd vraagt om een

aan een toekomstbestendige aanpak groeit.

duidelijke verschuiving van zware,

Tegelijkertijd raakt een groeiende groep

specialistische zorg naar meer preventie,

mantelzorgers overbelast door de intensiteit

vroegsignalering en lichtere ondersteuning.

en duur van de zorg die zij verlenen. Dit

Het wetsvoorstel Reikwijdte Jeugdwet26, dat

maakt het noodzakelijk om respijtzorg beter

hier onderdeel van is, heeft als doel de inzet

beschikbaar en toegankelijk te maken, zodat

van jeugdhulp strakker af te bakenen, lichte

mantelzorgers tijdelijk kunnen worden ontlast

ondersteuning voorrang te geven en lokale

en hun zorgtaak vol kunnen houden.

teams te versterken zodat hulp dichter bij gezinnen wordt georganiseerd.

De Rijksoverheid bereidt de herinvoering voor van een inkomens- en

Dit vraagt om stevige samenwerking binnen

vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor

het lokale netwerk met scholen, huisartsen,

de Wmo. Deze maatregel vervangt het

welzijnsorganisaties en het STW en om

huidige abonnementstarief, dat heeft geleid

betere begeleiding bij de overgang van 18

tot meer gebruik van voorzieningen en

min naar 18 plus.

hogere kosten voor gemeenten.

26

https://www.internetconsultatie.nl/reikwijdtejeugdwet/b1 Pagina 68 van 112

De nieuwe eigen bijdrage wordt naar

7.2.4.2 Beschermd wonen en

verwachting in 2027 ingevoerd. Voor

maatschappelijke opvang

Wassenaar betekent dit waarschijnlijk een

In Wassenaar neemt het aantal inwoners met

daling van het aantal aanvragen, omdat de

psychische of psychosociale problemen toe,

bijdrage weer aansluit bij de draagkracht van

onder wie ook meer mensen met verward

inwoners. Daarnaast krijgen

gedrag. Hierdoor groeit de vraag naar

wijkverpleegkundigen vanaf 2027 meer

maatschappelijke opvang en beschermd

professionele autonomie bij het indiceren van

wonen. Dit maakt het belangrijk dat

zorg. Zij kunnen dan zelfstandig

problemen vroeg worden herkend en dat

zorgindicaties stellen en zorg meer op maat

inwoners tijdig passende ondersteuning

organiseren, wat gevolgen heeft voor de

krijgen, zodat zwaardere vormen van opvang

samenwerking en afstemming binnen

of beschermd wonen zoveel mogelijk worden

de Wmo-uitvoering.

voorkomen. Daarmee neemt de rol van de

7.2.4.1 Wonen met zorg Wonen met zorg raakt veel meer dan alleen de Wmo. Wassenaar staat voor toenemende sociaalmaatschappelijke opgaven door vergrijzing, complexere zorgvragen en het

lokale ondersteuning in Wassenaar verder toe. Een goede samenwerking op het gebied van zorg en veiligheid is hierbij essentieel, net als een sterke samenwerking met maatschappelijke partners.

feit dat intensieve zorg steeds vaker thuis

De woonvoorziening van het Leger des Heils

wordt georganiseerd. Dit vergroot de druk op

brengt ook nieuwe vraagstukken met zich

mantelzorgers, vrijwilligers, zorgprofessionals

mee. De locatie biedt plekken aan mensen

en de Wmo, terwijl ook jongeren uit de

die op weg zijn naar zelfstandig wonen, maar

jeugdhulp, mensen met psychische of

die nog begeleiding nodig hebben en daarom

verstandelijke beperkingen en (dreigend)

extra aandacht vragen op het gebied van

dakloze inwoners behoefte hebben aan

zorg, ondersteuning en veiligheid. Een goede

passende woonzorgarrangementen.

inbedding in de gemeente is hierbij

Tegelijkertijd groeit het risico op

belangrijk: met een duidelijke aansluiting op

eenzaamheid en afnemende zelfredzaamheid.

de lokale ondersteuning en een stevige

Daarom is een sterke sociale basis met

samenwerking met de wijk en

ontmoeting, preventie

maatschappelijke partners.

en vroegsignalering onmisbaar.

7.2.5

Participatiewet – Werk & Inkomen

De komende jaren wordt uitvoering gegeven

Binnen de Participatiewet liggen de komende

aan deze opgaven via een integrale aanpak.

jaren duidelijke opgaven. Wassenaar werkt

Waarbij samenwerking tussen woning-

verder aan de ontwikkeling van

corporaties, zorg en welzijnsorganisaties, het

Participatiewet in Balans, waarbij nieuwe

Sociaal Team Wassenaar (STW) en de

beleidsregels moeten zorgen voor doelmatige

gemeente essentieel is.

scholing, effectieve leerwerkplekken en trajecten die inwoners duurzaam richting werk helpen.

Pagina 69 van 112

In de uitvoering worden voorzieningen beter

7.2.6

afgestemd op kansrijke sectoren en

statushouders

individuele mogelijkheden, zodat inwoners

Wassenaar blijft de komende jaren een

gerichter worden begeleid naar

belangrijke rol spelen in de opvang van

toekomstbestendige arbeidsmarktkansen.

asielzoekers. De overeenkomst voor de

In het vierde kwartaal van 2026 verschijnt de nieuwe Beleidsnota Inburgeringsbeleid, waarin de nieuwste landelijke ontwikkelingen en financiële kaders worden verwerkt. Tot die tijd blijft het huidige beleid van kracht. De gemeente onderzoekt daarnaast of statushouders die aan Wassenaar zijn

Asielopvang en huisvesting

opvanglocatie op Landgoed Duinrell loopt tot maart 2028. In deze periode moet de gemeente bepalen hoe het vervolg van de opvang eruitziet. Door de beperkte doorstroom van statushouders blijven opvangplekken langer bezet, waardoor de druk op het azc voortdurend hoog is.

gekoppeld en in het azc op Duinrell verblijven al kunnen starten met voorinburgering, zodat zij eerder taal en participatie oppakken en sneller doorstromen wanneer zij worden gehuisvest. In de schuldhulpverlening wordt uitvoering gegeven aan de koers uit de Beleidsnota Schuldhulpverlening 2025–2028, met een sterke focus op preventie, vroegsignalering en nazorg. De vraag naar preventieve

Binnen de tweede cyclus van de

ondersteuning groeit, onder andere doordat

Spreidingswet moet Wassenaar 150

inwoners beter weten waar zij terecht kunnen

asielopvangplaatsen realiseren. Omdat het

en doordat financiële druk toeneemt. Dit

azc relatief groot is, kan de gemeente meer

vraagt om extra inzet op het vroeg

opvang bieden dan de eigen taakstelling.

herkennen van betalingsproblemen, het

Hierdoor ontstaat de mogelijkheid tot uitruil

bieden van laagdrempelige hulp en het

met andere gemeenten: Wassenaar kan

versterken van financiële zelfredzaamheid.

statushouders overdragen, waarna die

Deze preventieve aanpak sluit aan op het Dynamisch minimabeleid, dat gericht is op het voorkomen van financiële problemen en het vergroten van stabiliteit. Door tijdig te ondersteunen kunnen meer inwoners worden geholpen voordat schulden escaleren. Dit

gemeenten een deel van de Wassenaarse huisvestingstaak overnemen. Dit biedt uitkomst, omdat Wassenaar jaarlijks ongeveer 44 statushouders toegewezen krijgt en begin 2026 nog 21 statushouders uit 2025 op huisvesting wachtten.

vermindert uiteindelijk de instroom in de

Vanaf het voorjaar van 2026 kunnen

curatieve schuldhulpverlening en leidt tot

regionale en provinciale overleggen worden

duurzamere financiële oplossingen.

benut om dergelijke afspraken uit te werken. Tegelijk moet Wassenaar voorbereidingen treffen voor het scenario waarin de locatie na maart 2028 sluit.

Pagina 70 van 112

Dan vervallen alle opvangplekken, terwijl de

kaders van de Spreidingswet kan helpen om

wettelijke verantwoordelijkheid blijft. Dit

de totale druk op de lokale huisvesting te

vraagt om nieuwe organisatorische, politieke

verminderen. Hierdoor kan Wassenaar haar

en ruimtelijke keuzes.

opgave voor statushouders in de periode

Wassenaar moet verschillende doelgroepen voor langere termijn huisvesten, terwijl de huidige opvanglocaties tijdelijk worden gehuurd. Door woonruimte voor asielzoekers, statushouders, spoedzoekers en starters te combineren, kan de gemeente toewerken naar een duurzamer aanbod. Daarbij kan gebruik worden gemaakt van de nieuwe Doelgroep Flexibele Regeling, die naar

2026–2028 mogelijk verkleinen. Tegelijkertijd ontwikkelt het Rijk de Doelgroep Flexibele Regeling, een nieuw bekostigingskader dat gemeenten meer ruimte geeft om diverse woonvormen te realiseren. Deze regeling kan Wassenaar extra mogelijkheden bieden om de huisvestingsopgave sneller en effectiever op te pakken en zo verdere opschaling op de interventieladder te voorkomen.

verwachting vóór de zomer van 2026 ingaat.

7.2.6.2 Opvang Oekraïners

Tijdige voorbereiding is hierbij noodzakelijk.

Wassenaar staat voor een huisvestings-

7.2.6.1 Huisvesting statushouders Ondanks de mogelijkheden die de Spreidingswet biedt, staat Wassenaar voor een structurele opgave in de huisvesting van statushouders. De gemeente bevindt zich op trede 4 van de Interventieladder, wat betekent dat extra inzet dringend nodig is. Hiervoor is een huisvestingsplan opgesteld. Als de voortgang onvoldoende blijft, kan de provincie in 2027 de uitvoering van deze taak overnemen. Op kosten van de gemeente. Dat maakt de urgentie voor tijdige stappen groot.

opgave voor Oekraïense ontheemden. De tijdelijke bescherming voor deze groep loopt naar verwachting af in maart 2027. Daarna ontvangen zij waarschijnlijk een zogenoemd transitiedocument, een tijdelijke verblijfsvergunning die drie jaar geldig is en recht geeft op reguliere huisvesting. Dit betekent dat veel Oekraïense ontheemden ook na 2027 in Nederland passende woonruimte nodig zullen hebben. De beschikbaarheid van sociale huurwoningen is beperkt en duurzame huisvestingslocaties zijn nog niet vastgesteld. Waarschijnlijk moet

Om de druk op de reguliere woningvoorraad

de huisvesting bovendien voldoen aan de

te verlichten, werkt Wassenaar aan

gemeentelijke normen voor statushouders,

verschillende alternatieve woonoplossingen.

wat de opgave verder vergroot.

Uitruil van asielopvangplekken binnen de

Pagina 71 van 112

7.3

Aandachtspunten voor de

Daarnaast groeit de behoefte aan passende

komende jaren

woonvormen met zorg, onder meer voor

De gemeente staat voor grote opgaven in het

ouderen, mensen met psychische problemen

sociaal domein, terwijl vanaf 2028 nog

en jongeren die uitstromen uit de jeugdhulp.

onduidelijk is hoe de financiering eruitziet.

Wanneer hierover geen keuzes worden

Juist daarom is het noodzakelijk om nu te

gemaakt, ontstaan knelpunten in veiligheid,

investeren in ondersteuning aan de voorkant.

leefbaarheid en beschikbaarheid van

In dit domein gaan de kosten vaak voor de

geschikte woonplekken.

baten uit: alleen door vroegtijdig meer hulp zelf te bieden kan later dure, specialistische zorg worden voorkomen. Dit vraagt om duidelijke keuzes over wat de gemeente wel en niet oppakt. Als deze keuzes uitblijven, lopen de kosten verder op, worden ondersteuningsvragen later zichtbaar en komt de toegankelijkheid van zorg onder druk te staan.

De toenemende complexiteit van de samenleving maakt dat financiële problemen sneller ontstaan en vaak samenhangen met andere hulpvragen. Vroegtijdige signalering en preventieve ondersteuning worden daardoor steeds belangrijker. Door financiële problemen in een vroeg stadium aan te pakken, kunnen schulden minder hoog oplopen en ontstaat er minder druk op

De toenemende complexiteit, de

andere vormen van ondersteuning. Dit vraagt

Hervormingsagenda Jeugd en de dubbele

wel om bewuste keuzes om preventieve

vergrijzing versterken de noodzaak om de

schuldhulpverlening verder te versterken,

ingeslagen weg voort te zetten. Het Sociaal

zodat inwoners tijdig worden bereikt en

Team Wassenaar (STW) krijgt een steeds

duurzaam financieel stabiel kunnen blijven.

centralere rol in vroegsignalering en passende ondersteuning en goede samenwerking met huisartsen, onderwijs, welzijn en verenigingen is daarbij essentieel. Door het STW en de sociale basis gericht te versterken en tijdig richting te geven, blijven ondersteuningsvragen beheersbaar en wordt voorkomen dat wachttijden oplopen of de druk op specialistische voorzieningen verder toeneemt, wat uiteindelijk meer tijd én geld zou kosten.

Pagina 72 van 112

Ook de opgave rond asielopvang en de

Vanaf 2027 krijgen hoogstwaarschijnlijk

huisvesting van statushouders vraagt om

Oekraïense ontheemden recht op reguliere

tijdige en duidelijke besluitvorming. De

huisvesting, wat de druk op de al schaarse

overeenkomst voor het azc op Duinrell loopt

woningvoorraad verder vergroot. Door nu na

in 2028 af, waardoor de gemeente

te denken over locaties, combinaties van

verschillende toekomstscenario’s moet

doelgroepen en het benutten van landelijke

voorbereiden. Als de opvanglocatie wegvalt,

regelingen, kunnen toekomstige knelpunten

ontstaat de verantwoordelijkheid om opvang

deels worden voorkomen.

op een andere manier te organiseren, met gevolgen voor ruimte, uitvoering en financiën.

De verschillende ontwikkelingen in het sociaal domein, de zorg en de huisvesting versterken elkaar en vragen om een duidelijke richting

Tegelijk heeft Wassenaar een taakstelling

voor de komende jaren. Zonder tijdige

voor de huisvesting van statushouders en

keuzes bestaat het risico dat opgaven zich

bevindt de gemeente zich op trede 4 van de

opstapelen, de ruimte om lokaal te sturen

Interventieladder, waar provinciale sturing

kleiner wordt en ondersteuning minder goed

mogelijk wordt als de voortgang onvoldoende

aansluit bij de behoefte van inwoners. Door

is. Dit maakt het belangrijk om tijdig keuzes

helder te bepalen welke koers wordt gevolgd,

te maken, zodat Wassenaar de regie behoudt

kan Wassenaar de beschikbare middelen

over de wijze waarop opvang en huisvesting

doelgericht inzetten en de uitvoerbaarheid

worden georganiseerd.

voor inwoners en partners behouden.

Pagina 73 van 112

8. Economie, recreatie en toerisme Indicator

Wassenaar

Nederland

Aandeel werkzame beroepsbevolking t.o.v. de gehele bevolking (2024)

70,7%

73,2%

Werkloosheid van de beroepsbevolking (juni 2025)

1,3%

4,0%

€ 112.700

€ 60.200

Personen met een laag inkomen (2024)

37,6%

40%

Aantal geregistreerde ondernemers in Wassenaar (2025)

2.437

2.579.735

Groot- en detailhandel (2025)

440

-

Horeca (2025)

135

-

Innovatieve bedrijven (2025)

28

-

Bedrijventerreinen

1

-

Arbeidsmarkt

Gemiddeld besteedbaar inkomen per huishouden (2024)

Ondernemingen

Wassenaar heeft een gevarieerde en stabiele lokale economie met herkenbare activiteiten in recreatie, toerisme, detailhandel en horeca. De groene omgeving, het culturele aanbod en de voorzieningen in de dorpskern dragen bij aan de aantrekkelijkheid van het dorp voor inwoners en bezoekers. De arbeidsmarkt is overwegend positief en kent weinig werkloosheid. Daarnaast is er een relatief groot aandeel zelfstandigen, wat wijst op een actief ondernemerschapsklimaat.

Pagina 74 van 112

8.1

Waar staan we?

De afgelopen jaren heeft de gemeente Wassenaar gewerkt aan meerdere strategische ontwikkelingen. Zo is de economische visie27 vastgesteld, waarmee richting wordt gegeven aan de toekomstige ontwikkeling van de lokale economie. Ook is de strandvisie28 vastgesteld, waarin de gewenste ontwikkeling van De Wassenaarse Slag als familiestrand is uitgewerkt. Daarnaast is in deze periode de dorpskern opnieuw aantrekkelijk ingericht, waardoor het centrumgebied beter aansluit bij de ambities voor een leefbaar en functioneel dorp. Een toekomstbestendige lokale economie is essentieel voor een leefbare gemeenschap. 8.1.1

De lokale economie

Een toekomstbestendige lokale economie draagt bij aan een leefbare gemeenschap. Ondernemers zorgen voor werkgelegenheid, voorzieningen en betrokkenheid bij lokale activiteiten. Ook ondersteunen zij

Met het project Versterking Dorpskern heeft de gemeente Wassenaar de kwaliteit en samenhang van het centrum verder verbeterd. De herinrichting heeft gezorgd voor een aantrekkelijker, groener en logischer ingedeeld gebied, waardoor de beleving van het winkel- en verblijfsgebied is versterkt. De werkzaamheden zijn in fasen uitgevoerd en in december 2025 tijdens een feestelijke bijeenkomst officieel afgerond met de heropening van de dorpskern. Met deze oplevering beschikt Wassenaar over een vernieuwd centrum dat de lokale economie en de leefbaarheid duurzaam ondersteunt.

maatschappelijke opgaven, bijvoorbeeld via innovatie en leer-werktrajecten. De lokale economie van Wassenaar bestaat uit diverse sectoren, waaronder recreatie en toerisme, detailhandel, horeca en lokaal vakmanschap. De culturele sector heeft een eigen positie, terwijl zorg en welzijn veel werkgelegenheid bieden. Andere sectoren zijn in kleinere mate aanwezig. Het centrum vervult een belangrijke rol voor

De centrumondernemers werken samen

detailhandel en dagelijkse voorzieningen. De

binnen een Bedrijveninvesteringszone (BIZ),

dorpskern heeft een herkenbaar karakter. De

die loopt tot en met 2026. Het BIZ-bestuur

horeca ontwikkelt zich stabiel en draagt bij

wil deze voortzetten voor de periode 2027–

aan de economie en de sociale dynamiek.

2031. De BIZ richt zich op activiteiten zoals

Ook kleinere winkelgebieden, zoals het

gebiedsmarketing, extra schoon en veilig,

Stadhoudersplein, behouden hun functie.

parkeervoorzieningen en het organiseren van evenementen.

27 28

Economische visie Wassenaar Visie Wassenaarse slag Pagina 75 van 112

8.1.1.1 Bedrijventerrein Maaldrift Het bedrijventerrein Maaldrift ligt aan de noordzijde van Wassenaar en biedt ruimte

Zij levert niet alleen een belangrijke bijdrage aan de lokale werkgelegenheid, maar ook aan gastvrijheid en sociale cohesie.

aan verschillende soorten bedrijven,

Horecagelegenheden in en rond het dorp,

waaronder dienstverleners,

evenals die bij Duinrell, Meijendel en De

productiebedrijven en ondernemingen met

Wassenaarse Slag, profiteren van de

opslag- of kantoorfuncties. Ondernemers op

voortdurende toestroom van bezoekers. De

het terrein zijn georganiseerd in een

sector als geheel ontwikkelt zich daarmee tot

Bedrijveninvesteringszone, waarin

een stevige pijler onder de lokale economie,

gezamenlijk wordt gewerkt aan het beheer

waarbij zowel inwoners als bezoekers

van de openbare ruimte en het verbeteren

profiteren van een divers en aantrekkelijk

van de veiligheid en toegankelijkheid van het

aanbod aan recreatie, natuurbeleving en

gebied.

ontspanning. 8.1.2.1 De Wassenaarse Slag De gemeenteraad van Wassenaar heeft in maart 2025 de strandvisie voor De Wassenaarse Slag vastgesteld, waarin wordt ingezet op het behouden en versterken van het familiestrand met eigentijdse en toegankelijke voorzieningen. De visie richt zich op een veilige, toegankelijke en duurzame inrichting, met onder meer Recreatie en toerisme

verbeterde strandopgangen, een bewaakte

De recreatieve en toeristische sector in

fietsenstalling, een verlengd toegangspad

Wassenaar blijft zich sterk ontwikkelen. De

naar de hoogwaterlijn en een groen duinplein

ligging tussen kust en natuurgebieden, zoals

dat aansluit op het omliggende duingebied.

Meijendel en De Wassenaarse Slag, maakt

In november 2025 is een start gemaakt met

het dorp aantrekkelijk voor bezoekers die

de uitvoering van deze maatregelen, zodat

rust en een groene omgeving zoeken. Ook

De Wassenaarse Slag toekomstbestendig

bestaande voorzieningen dragen hieraan bij,

blijft en bezoekers jaarrond een toegankelijke

waaronder attractie- en vakantiepark

en aantrekkelijke kustomgeving biedt.

8.1.2

Duinrell, dat een belangrijke trekkende kracht vormt voor zowel dagtoeristen als verblijfsbezoekers. Deze combinatie van natuur, kust en recreatieve voorzieningen versterkt het imago van Wassenaar als een gastvrije en hoogwaardige verblijfsgemeente. Binnen deze groeiende sector speelt de horeca een opvallend stabiele rol.

Pagina 76 van 112

8.1.2.2 Meijendel

Ook netcongestie vormt een blijvend

De gemeente Wassenaar, gemeente Den

knelpunt dat bedrijven beperkt in hun

Haag en de provincie, werken samen met

mogelijkheden om te groeien en te

drinkwaterbedrijf Dunea aan plannen voor

verduurzamen.

Meijendel. Gericht op het versterken van de natuur en het zorgvuldig begeleiden van recreatie. In gezamenlijke gebiedsvisies wordt toegewerkt naar een goed ingericht duinlandschap met verbeterde entrees en routes, terwijl Dunea het bezoekerscentrum en de omliggende buitenruimte vernieuwt om de natuurbeleving en bezoekersstromen te verbeteren. 8.2

Opgaven voor de komende jaren

In de komende periode ligt de focus op het versterken van sectoren die passen bij het profiel van Wassenaar, zoals ambacht, cultuur en hoogwaardige dienstverlening. Hiervoor is ondersteuning nodig op het gebied van innovatie, digitalisering en verduurzaming. Daarnaast blijft het vergroten van de ruimte voor lokaal ondernemerschap van belang, onder meer via mkbondersteuning en het stimuleren van

Wassenaar ziet, net als veel andere

stage- en leerwerktrajecten. De verbinding

Nederlandse gemeenten, brede

tussen ondernemers, scholen en opleidingen

maatschappelijke ontwikkelingen die de

blijft essentieel om voldoende stageplaatsen,

lokale situatie beïnvloeden. Zo is er sprake

leerwerkplekken en traineeships beschikbaar

van dubbele vergrijzing, waarbij zowel het

te houden. Ook het stimuleren van een leven

aandeel ouderen als de gemiddelde leeftijd

lang ontwikkelen binnen de beroepsbevolking

binnen deze groep toeneemt, terwijl het

blijft een aandachtspunt.

aantal jongeren dat de beroepsbevolking instroomt relatief afneemt. Deze demografische verschuivingen hebben gevolgen voor de vraag naar voorzieningen, de samenstelling van de bevolking en de wijze waarop het dorp zich moet voorbereiden op toekomstige ontwikkelingen. 8.2.1

Lokale economie

Het verbeteren van de gemeentelijke dienstverlening richting ondernemers vraagt eveneens om voortdurende inzet. Snellere vergunningprocessen, betere informatievoorziening, vaste aanspreekpunten en een structurele samenwerking met ondernemersverenigingen dragen bij aan een toegankelijk en

De komende jaren staat Wassenaar voor

voorspelbaar ondernemersklimaat. Tot slot

verschillende uitdagingen in de ontwikkeling

vraagt de ontwikkeling van het

van de lokale economie. Door de vergrijzing

centrumgebied blijvende aandacht. Het

verandert de vraag naar voorzieningen en

verminderen van winkelleegstand, actief

diensten, wat vraagt om aanpassing van het

vastgoedbeheer en het toelaten van nieuwe

aanbod en om het benutten van kansen die

functies die inspelen op veranderend

volgen uit een groeiende groep oudere

consumentengedrag zijn hierbij van belang.

inwoners. Tegelijkertijd blijft de krapte op de

De verdere ontwikkeling van de

woningmarkt een belangrijke opgave:

Bedrijveninvesteringszone en een gevarieerd,

starters vinden moeilijk woonruimte,

duurzaam horecalandschap spelen een

waardoor de instroom van jonge werkenden

centrale rol in het toekomstbestendig maken

achterblijft en de vernieuwing van het

van het centrum.

economisch weefsel onder druk staat. Pagina 77 van 112

8.2.1.1 Bedrijventerrein Maaldrift

Daarbij is het versterken van de recreatieve

De ontwikkeling van Maaldrift vraagt om

infrastructuur een belangrijk aandachtspunt.

goede samenwerking met alle betrokken

Het verbeteren van routes, paden,

partijen en om een evenwicht tussen de

voorzieningen en overstappunten draagt bij

uitbreidingsplannen van Defensie en het

aan een betere spreiding van bezoekers en

behoud van het gebied als belangrijk

een toegankelijker netwerk van recreatieve

bedrijventerrein. Voor Wassenaar ligt er een

verbindingen. Samenwerking met regionale

opgave om voldoende ruimte te bieden aan

partners, zoals de landschapstafel Duin,

kleine en middelgrote bedrijven en om toe te

Horst en Weide en het Nationaal Park

werken naar een toekomstbestendig

Hollandse Duinen, is daarbij noodzakelijk om

bedrijventerrein. Met ruimte voor

recreatiestromen goed te begeleiden en de

ambachtelijke en innovatieve bedrijven die

kwaliteit van het recreatief aanbod te

passen bij het Wassenaarse economische

behouden.

profiel. De bestaande verkeersproblemen rond Maaldrift moeten worden aangepakt, omdat de druk nu al groot is. Daarbij speelt ook de beperkte capaciteit op het elektriciteitsnet een rol; deze kan de ontwikkeling van bedrijven en voorzieningen vertragen en vraagt om nauwe afstemming met netbeheerders om vertraging te voorkomen en keuzes tijdig te maken. 8.2.2

Recreatie en toerisme

Wassenaar staat voor de opgave om in te spelen op de groei van recreatie en toerisme, terwijl natuur, leefbaarheid en draagkracht van het gebied behouden blijft. De ligging tussen kust, duinen en stedelijke regio’s zorgt voor een toenemende stroom bezoekers, wat vraagt om een zorgvuldige

Voor het kustgebied is een duurzame en toekomstbestendige benadering nodig, waarin recreatie, natuurwaarden en veiligheid met elkaar in balans blijven. Dit vraagt om maatregelen die gericht zijn op behoud van natuur, goede toegankelijkheid en een veilige inrichting van het strand- en duingebied. Het vergroten van de belevingswaarde en de bereikbaarheid is een belangrijk aandachtspunt. Daarbij is het van belang dat routes en voorzieningen aansluiten op zowel drukke als rustige perioden, zodat het gebied op een passende manier kan worden gebruikt. Zo kan Wassenaar bezoekers blijven ontvangen op een manier die past bij het karakter van het gebied.

afweging tussen gebruik en bescherming van kwetsbare natuur- en recreatiegebieden.

Pagina 78 van 112

8.3

Aandachtspunten voor de

Wanneer besluiten uitblijven, ontstaat het

komende jaren

risico dat voorzieningen achterblijven bij de

Wassenaar staat de komende jaren voor

demografische ontwikkeling, dat het

keuzes om het dorp aantrekkelijk te maken

economische weefsel veroudert en dat

voor jongeren, jonge gezinnen en mensen die

bedrijven wegtrekken door gebrek aan

in belangrijke sectoren werken, zoals

ruimte, capaciteit en ondersteuning. Ook

onderwijs, zorg, horeca en dienstverlening.

kunnen winkelleegstand, verkeersproblemen

Door veranderingen in de

en een stijgende druk op natuur en

bevolkingssamenstelling en een beperkte

leefomgeving toenemen.

instroom van jonge inwoners ontstaat meer druk op voorzieningen en wordt het lastiger om voldoende personeel aan te trekken. Daarom is het belangrijk om te zorgen voor meer betaalbare en passende woningen, een prettige leefomgeving en een evenwichtige mix van voorzieningen die aansluiten bij zowel de behoeften van gezinnen en starters als die van ouderen. Daarnaast vraagt de ontwikkeling van het centrum en bedrijventerrein Maaldrift om gerichte keuzes. Voor Maaldrift speelt de balans tussen ruimte voor Defensie en behoud van een vitaal mkb, in combinatie met de noodzaak om verkeersdruk en bereikbaarheid aan te pakken. In recreatie en toerisme leidt een toenemende bezoekersstroom tot de opgave om natuurwaarden te beschermen, recreatie te spreiden en de infrastructuur te verbeteren. Een duurzame inrichting van kust- en duingebied en goede regionale samenwerking zijn daarbij essentieel.

Pagina 79 van 112

9. Sport, cultuur en onderwijs Indicator

Wassenaar

Aantal sportverenigingen

40

Bereik sportverenigingen (percentage inwoners lid van een sportvereniging 2025)

35%

Aantal sportaccommodaties

30

Aantal jeugdleden (conform de Jeugdledensubsidie 2025)

2.713

Aantal Scoutingroepen

2

Aantal basisscholen (regulier)

8

Aantal basisschoolleerlingen (regulier 2025)

2.030

Aantal scholen voor voortgezet onderwijs (regulier)

2

Aantal middelbare scholieren op de 2 scholen (regulier – 2025)

2.059

Aantal internationale (particuliere) scholen

2

Wassenaar heeft een breed aanbod aan sport, cultuur en onderwijs, met een actief verenigingsleven waarin clubs, culturele organisaties en scholen een belangrijke rol spelen. Deze activiteiten brengen inwoners op een natuurlijke manier samen en versterken zo de sociale samenhang in het dorp. Door de verbinding tussen deze sectoren en het sociaal domein ontstaan bovendien meer mogelijkheden om inwoners te ondersteunen en te betrekken bij lokale initiatieven. Dit zorgt ervoor dat mensen zich sterker verbonden voelen met Wassenaar en minder geneigd zijn om voor sportieve of culturele activiteiten naar Den Haag uit te wijken.

Pagina 80 van 112

9.1

Waar staan we?

De visie is opgebouwd rondom vier pijlers:

In Wassenaar zijn de afgelopen periode

het versterken van sportaanbieders, het

belangrijke stappen gezet op het gebied van

stimuleren van deelname aan sport en

sport, onderwijs en cultuur. Eind september

bewegen, het creëren van een

2025 is de Sportvisie Wassenaar 202529

beweegvriendelijke omgeving en het

vastgesteld, waarmee de gemeente richting

ontwikkelen van toekomstbestendige

geeft aan de ontwikkeling van sport en

sportvoorzieningen. Op deze manier ontstaat

bewegen in het dorp. In 2025 stelde de

een samenhangende aanpak waarin

gemeenteraad bovendien het herijkte

inwoners, sportverenigingen en de

Integraal Huisvestingsplan 2024–203930 vast,

leefomgeving met elkaar worden verbonden.

dat de koers bepaalt voor de onderwijshuisvesting in de komende jaren. De gemeente heeft een wettelijke zorgplicht om te voorzien in adequate onderwijshuisvesting. Dit is opgenomen in de Wet op het primair onderwijs en de Wet voortgezet onderwijs. De gemeente ontvangt Rijksmiddelen om aan deze zorgplicht te voldoen. In het eerste kwartaal van 2026 is ook de Lokale Educatieve Agenda (LEA) met

Sportverenigingen vervullen een belangrijke

het onderwijs en maatschappelijke partners

functie binnen het sociale en sportieve leven

vastgesteld, waarmee afspraken voor de

in Wassenaar. Zij bieden inwoners ruimte om

komende periode zijn verankerd.

elkaar te ontmoeten, zich te ontwikkelen en

Ondertussen is binnen de culturele sector

in beweging te blijven, wat ook bijdraagt aan

veel in ontwikkeling en wordt in de volgende

bredere doelstellingen binnen het sociaal

coalitieperiode gewerkt aan een nieuw

domein. Om sport voor jeugd toegankelijk te

uitvoeringsprogramma. Ook is begin 2025

houden, is extra subsidie beschikbaar gesteld

het programma Cultuur met Kwaliteit (CmK4)

voor jeugdleden. Hiermee wordt deelname

van start gegaan en wordt er gewerkt aan de

aan sport voor kinderen en jongeren verder

culturele professionalisering van docenten en

ondersteund.

de samenwerking tussen lokale culturele en

In lijn met de sportvisie werkt de gemeente

kunstzinnige organisaties en het onderwijs

samen met sportverenigingen aan het

verankerd.

verbeteren van het beheer en onderhoud van

9.1.1

buitensportvoorzieningen. Deze

Sport

De sportvisie van de gemeente Wassenaar

samenwerking draagt bij aan een duidelijke

geeft richting aan de verdere ontwikkeling

en toekomstgerichte taakverdeling en biedt

van sport en bewegen in het dorp.

verenigingen ondersteuning in de uitvoering van hun maatschappelijke rol.

29 30

Sportvisie Wassenaar 2025 Herijking IHP 2024 - 2039 Onderwijshuisvesting PO en VO gemeente Wassenaar Pagina 81 van 112

9.1.1.1 Gezond en Actief Leven akkoord

De gemeente Wassenaar ondersteunt dit via

Fit in Wassenaar ondersteunt inwoners bij

jeugdledensubsidie, waarbij beide

een gezonde en actieve leefstijl en draagt als

verenigingen jaarlijks subsidie kunnen

onderdeel van Kanslokaal bij aan de

aanvragen op basis van het aantal

uitvoering van het Gezond en Actief Leven

jeugdleden onder de 18 jaar.

Akkoord (GALA) en de ambitie om in 2040 een gezonde generatie te bereiken. Het programma richt zich op sportdeelname, gezond gedrag, mentale gezondheid, het verkleinen van gezondheidsverschillen en het tegengaan van langdurig zitten, met speciale aandacht voor actief bewegen voor ouderen. Buurtsportcoaches spelen hierin een belangrijke rol: zij zijn zichtbaar in wijken, op scholen en bij verenigingen, helpen inwoners laagdrempelig meer te bewegen en ondersteunen sportverenigingen. Zo vormen zij een directe schakel tussen landelijke GALA-doelen en de uitvoering in Wassenaar, en maken zij gezond en actief leven voor iedereen beter bereikbaar.

9.1.2

Kunst en cultuur

Wassenaar beschikt over een breed en gevarieerd cultureel aanbod. De aanwezigheid van een relatief groot aantal professionele kunstenaars, een omvangrijke gemeentelijke kunstcollectie en voorzieningen zoals Museum Voorlinden en theater De Warenar vormen samen een stevige basis voor het culturele profiel van het dorp. Cultuur speelt daarnaast een steeds grotere rol binnen het sociaal domein. Kunst en cultuur verrijken het dagelijks leven van inwoners en bevorderen de sociale cohesie. Ze creëren ontmoetingsmomenten, versterken onderlinge verbinding en dragen

9.1.1.2 Scouting

bij aan een hechtere gemeenschap.

Scouting heeft weliswaar een sportief en

Ook in het onderwijs heeft cultuur een

avontuurlijk karakter, maar is in de kern een

belangrijke functie. Kunstzinnige activiteiten

jeugdvereniging voor vrijetijdsbesteding en

helpen leerlingen bij het ontwikkelen van

persoonlijke ontwikkeling. Wassenaar heeft

uiteenlopende vaardigheden, zoals

twee scoutinggroepen: Scouting De Paauw en

taalvaardigheid, communicatie,

Scouting Van Woesikgroep. Beide spelen een

samenwerking en analytisch vermogen.

belangrijke rol in het vrijetijdsaanbod voor

Hierdoor levert cultuur een waardevolle

kinderen en jongeren.

bijdrage aan de brede ontwikkeling van kinderen en jongeren.

Pagina 82 van 112

9.1.3

Onderwijs

Goed onderwijs draagt in belangrijke mate bij aan de leefbaarheid van Wassenaar. De acht reguliere basisscholen en twee middelbare scholen stemmen regelmatig met elkaar af over leerlingenstromen, zorgstructuren en de doorgaande leerlijn. Ook met de American School of The Hague (ASH) is sprake van een constructieve samenwerking, waarbij ontwikkelingen worden gedeeld die relevant zijn voor de begeleiding en ontwikkeling van kinderen en jongeren. Deze structurele afstemming zorgt voor een samenhangend 9.1.2.1 De Warenar De Warenar is het cultureel centrum en ontmoetingspunt van Wassenaar, met een belangrijke rol voor theater, cultuur en buurtactiviteiten. In 2025 stemde de gemeenteraad31 in met een plan om het verouderde gebouw te renoveren en te verduurzamen, zodat het zijn functie als cultureel hart van het dorp kan blijven vervullen. De renovatie richt zich op het behoud van de theaterfunctie en het toevoegen van flexibele ruimtes voor sociaal-culturele activiteiten en verenigingen. Ook wordt onderzocht hoe een dorpsmuseum en buurthuisfunctie kunnen worden geïntegreerd, zodat De Warenar een veelzijdig en toekomstbestendig cultuurhuis wordt. Het gebouw wordt daarnaast energiezuiniger gemaakt met betere isolatie en moderne installaties. De gemeente Wassenaar werkt hierbij nauw samen met inwoners, huurders en lokale organisaties. De werkzaamheden starten in 2026 en moeten

en goed afgestemd onderwijsaanbod. In de afgelopen periode is hard gewerkt aan het versterken van de hele onderwijsketen. Scholen spelen daarbij een steeds belangrijkere rol in het sociaalmaatschappelijk domein, omdat signalen over welzijn, gedrag of een kwetsbare thuissituatie vaak als eerste in de school zichtbaar worden. Daarom is het onderwijs nauw betrokken bij nieuwe beleidsregels voor jeugdhulp en het Lokaal Jeugdbeleid. Ook in de voorschoolse fase zijn stappen gezet: de toeleiding wordt verbeterd, doelgroepen worden duidelijker afgebakend en de overgang tussen peuteropvang en basisonderwijs wordt versterkt. Met gerichte subsidies wordt het bereik vergroot, zodat peuters die extra ondersteuning nodig hebben dit ook echt krijgen. Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) ondersteunt deze doorgaande lijn door de ontwikkeling van integrale kindcentra te stimuleren.

in 2027 leiden tot een vernieuwde en vertrouwde Warenar.

31

Haalbaarheidsonderzoek herbestemming De Warenar Pagina 83 van 112

De Lokale Educatieve Agenda (LEA) 2026–

Daarnaast verzorgt Leidschendam-Voorburg

2037 vormt de gezamenlijke koers voor de

ook de taken van het Doorstroompunt, dat

komende jaren. Onderwijs, kinderopvang,

jongeren zonder startkwalificatie (tot 27 jaar)

maatschappelijke partners zoals het Sociaal

ondersteunt bij het vinden van een passende

Team Wassenaar en de gemeente werken

route naar school, werk of een combinatie

hierin samen aan het vergroten van

daarvan. Dit Doorstroompunt volgt jongeren,

ontwikkelkansen, het stimuleren van brede

biedt begeleiding en werkt samen met

talentontwikkeling en het versterken van de

partners om uitval te verminderen en hun

samenwerking binnen de onderwijsketen.

ontwikkelkansen te vergroten.

Gelijkwaardigheid, gedeelde verantwoordelijkheid en het perspectief van kind en gezin staan daarbij centraal. De langetermijnafspraken bieden een stabiele en duurzame basis voor verdere samenwerking.

9.1.3.2 Onderwijshuisvesting In 2025 heeft de gemeenteraad het herijkte Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2024–2039 vastgesteld. Gemeenten hebben de wettelijke taak om te zorgen voor adequate huisvesting

Een gezonde en duurzame

van reguliere scholen. Hoewel het onderwijs

onderwijshuisvesting is eveneens van belang

zelf een verantwoordelijkheid van het Rijk is,

voor een veilig en stimulerend leerklimaat.

moeten gemeenten ervoor zorgen dat

Het IHP ondersteunt dit door afspraken te

schoolgebouwen voldoen aan actuele eisen.

maken over duurzaamheid, ventilatie en veiligheid binnen onderwijsgebouwen.

Het IHP is opgesteld in nauwe samenwerking met de schoolbesturen van het primair en

9.1.3.2 Leerplicht en voortijdig

voortgezet onderwijs. Het plan biedt

schoolverlaten

duidelijkheid over de keuzes en

De gemeente Leidschendam-Voorburg voert

verwachtingen voor de komende jaren en

voor Wassenaar de volledige uitvoering uit

vormt de basis voor investeringsbeslissingen.

van leerplicht, kwalificatieplicht en het

Op basis van het IHP kunnen scholen

voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Zij

kredietaanvragen indienen, die vervolgens

behandelt meldingen van verzuim, voeren

afzonderlijk worden beoordeeld en

gesprekken met leerlingen, ouders en

goedgekeurd door de gemeenteraad.

scholen, beoordelen vrijstellingsaanvragen en

Hierdoor wordt zorgvuldig, transparant en

zorgen voor tijdige signalering en begeleiding

voorspelbaar gestuurd op de ontwikkeling

wanneer problemen ontstaan.

van de onderwijshuisvesting.

Pagina 84 van 112

In het geactualiseerde plan is per

9.2.1

schoolgebouw vastgelegd welke ingreep op

De komende jaren staat de sportsector in

termijn nodig is - renovatie, vernieuwbouw of

Wassenaar voor duidelijke opgaven.

nieuwbouw - en wanneer deze het meest

Sportverenigingen hebben te maken met

passend en uitvoerbaar is. Daarnaast zijn

dalende ledenaantallen, financiële druk door

afspraken opgenomen over duurzaamheid,

onder meer stijgende energielasten en een

multifunctioneel gebruik, tijdelijke

toenemende vergrijzing onder vrijwilligers,

huisvesting en de rol van schoolbesturen in

waardoor het lastiger wordt om teamtaken en

de financiering. Dit biedt een compleet en

bestuur duurzaam te bemensen. Deze

realistisch beeld van de totale opgave. De

ontwikkelingen vragen om gerichte

herijking maakt het mogelijk om gericht te

ondersteuning, zodat verenigingen vitaal en

investeren in kwalitatief goede en

toekomstbestendig blijven en hun belangrijke

toekomstbestendige onderwijsruimtes, zodat

rol in de gemeenschap kunnen blijven

projecten tijdig, uitvoerbaar en betaalbaar

vervullen.

kunnen worden gerealiseerd.

Sport

Daarnaast bewegen veel inwoners minder

9.1.3.3 Leerlingenvervoer

dan wenselijk, en haken vooral jongeren en

Leerlingenvervoer is bedoeld voor leerlingen

drukbezette volwassenen sneller af. Het

die door afstand, beperkingen of andere

vergroten van sport- en beweegdeelname is

omstandigheden niet zelfstandig naar school

daarom een centrale opgave. Dit vraagt om

kunnen reizen. In Wassenaar is het systeem

een toegankelijk en passend aanbod voor

de afgelopen jaren vernieuwd. In 2025 is een

verschillende doelgroepen, maar biedt ook

nieuwe verordening vastgesteld, die sinds 1

ruimte om nieuwe vormen van sport en

januari 2026 geldt. Deze actualisatie leidt

bewegen in de vrije tijd te stimuleren. Een

ertoe dat per situatie wordt bekeken welke

beweegvriendelijke openbare ruimte, zoals

vervoersvorm, zoals fiets, openbaar vervoer,

goede wandelroutes en laagdrempelige

eigen vervoer of een taxibus, het meest

sportplekken, kan inwoners helpen om vaker

passend is. Ook kunnen afspraken over

en spontaner actief te zijn.

begeleiding, opstapplaatsen en eventuele bijdragen worden aangepast. 9.2

Opgaven voor de komende jaren

Ook op het gebied van sport, cultuur en onderwijs kent Wassenaar verschillende opgaven. Deze opgaven hebben invloed op de leefbaarheid van het dorp en worden mede bepaald door demografische ontwikkelingen, waaronder een relatief groot aandeel ouderen binnen de bevolking. Tegen deze achtergrond blijft het versterken van verbondenheid en het afstemmen van voorzieningen op een veranderende bevolkingssamenstelling van groot belang.

Pagina 85 van 112

Ook de kwaliteit van de sport- en

9.2.2

scoutingaccommodaties vraagt om gerichte

Ook op het gebied van kunst en cultuur staan

aandacht. Niet alle voorzieningen zijn

Wassenaar de komende jaren belangrijke

toekomstbestendig; renovatie,

opgaven te wachten. Centraal daarbij staan

verduurzaming, uitbreiding en modernisering

het vergroten van toegankelijkheid, inclusie

zijn nodig om ze geschikt te houden voor

en participatie. Door de vergrijzing groeit de

zowel verenigingen als recreatieve sporters.

behoefte aan laagdrempelige activiteiten,

Tegelijkertijd bieden deze investeringen

ontmoetingsplekken en zinvolle

kansen: door te kiezen voor duurzame en

vrijetijdsbesteding.

multifunctionele voorzieningen kan Wassenaar sport toegankelijker en betaalbaarder maken voor een brede groep inwoners.

Cultuur

Kunst en cultuur kan hierin een verbindende rol vervullen door inwoners samen te brengen en sociale cohesie te versterken. Dit vraagt om een sterke koppeling tussen

Daarnaast is in de sportvisie opgenomen dat

cultuur, zorg, welzijn, onderwijs en de

de verbinding tussen sport, gezondheid,

wijken, zodat het aanbod beter aansluit op

onderwijs en welzijn steeds belangrijker

maatschappelijke ontwikkelingen en

wordt. Deze integrale benadering helpt om

behoeften.

sport niet alleen als doel op zich te zien, maar als middel om sociale samenhang, vitaliteit en participatie te versterken.

Daarnaast is actualisatie van het kunst- en cultuurbeleid nodig: delen zijn verouderd en eerdere ambities zijn door onder andere de coronaperiode niet volledig gerealiseerd. Belangrijke aandachtspunten zijn een steviger samenwerkingsstructuur binnen het culturele veld, toekomstbestendige accommodaties, versterking van cultuureducatie (ook richting het voortgezet onderwijs) en beter beheer en zichtbare inzet van de gemeentelijke kunstcollectie.

9.2.1.1 Gezond en Actief Leven Akkoord De uitvoering van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) verandert de komende jaren: tot en met 2026 ontvangen gemeenten nog landelijke middelen, waarna het nieuwe Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA) van start gaat en zorgt voor een eenvoudiger en meer samenhangende aanpak van preventie, gezondheid en welzijn. Voor Wassenaar betekent dit dat Fit in Wassenaar, inclusief de

De wettelijke zorgplicht voor bibliotheken is inmiddels van kracht. Gemeenten moeten zorgen voor minimaal één volwaardige bibliotheekvoorziening die binnen redelijke afstand toegankelijk is, alle vijf wettelijke functies aanbiedt, beschikt over een fysieke collectie en professionele bezetting. Daarnaast stellen gemeenten samen met de bibliotheek een meerjarenplan op om de uitvoering van deze zorgplicht te borgen.

buurtsportcoaches, ook in de toekomst een belangrijke rol blijft spelen.

Pagina 86 van 112

Om dit alles te realiseren is een sterk

Een goed georganiseerd en toegankelijk

partnerschap tussen de gemeente, culturele

lokaal netwerk is essentieel om deze opgaven

instellingen en lokale verenigingen essentieel.

aan te pakken. Scholen zijn vaak de eerste

Door samen te werken ontstaat een krachtig

plek waar signalen zichtbaar worden. Door

cultureel netwerk dat beter kan inspelen op

nauwe samenwerking via het Sociaal Team

maatschappelijke vraagstukken,

Wassenaar, vaste overlegstructuren en korte

talentontwikkeling stimuleert en cultuur

lijnen met jeugdhulp kan vroeg worden

zichtbaar maakt in alle leefgebieden van het

ingegrepen en ontstaan er kansen om

dorp.

problemen te voorkomen. Zo krijgt iedere

Tegelijkertijd liggen er duidelijke kansen. De

leerling tijdige en passende ondersteuning.

verdere ontwikkeling van de Warenar als

Daarnaast laat de prognose een groeiend

cultureel centrum kan uitgroeien tot een

aantal leerlingen zien, mede door nieuwe

centrale plek voor ontmoeting,

woningbouw. Scholen zien bovendien dat

cultuurbeleving en samenwerking. Door deze

veel kinderen niet in groep 1 instromen,

ontwikkeling te verbinden met andere

maar later, bijvoorbeeld door verhuizing of

culturele voorzieningen en aanbieders in het

een internationale achtergrond. Hierdoor

dorp, kan Wassenaar toewerken naar een

kunnen vooral midden- en

samenhangend, toegankelijk en

bovenbouwgroepen sneller vollopen, wat het

toekomstbestendig cultureel aanbod.

belang van tijdige capaciteitsplanning verder

9.2.3

Onderwijs

vergroot.

Wassenaar staat voor belangrijke

9.2.3.1 Leerplicht en voortijdig

onderwijsopgaven die gericht zijn op het

schoolverlaten

vergroten van ontwikkelkansen voor alle

Binnen leerplicht en voortijdig schoolverlaten

kinderen. Dit vraagt om een sterke

zijn duidelijke aandachtspunten zichtbaar.

doorgaande lijn van voorschoolse educatie tot

Het aantal meldingen van relatief verzuim is

en met het voortgezet onderwijs en om

het afgelopen schooljaar gestegen, met vaker

hechte samenwerking tussen scholen,

herhaald verzuim en meervoudige

kinderopvang en jeugdhulp. Het onderwijs

problematiek. Daarom zet de gemeente sterk

speelt daarbij een centrale rol in het

in op preventie, onder meer via De Overstap,

vroegtijdig signaleren van zorgen en het

dat leerlingen ondersteunt bij risicovolle

ondersteunen van gezinnen, passend bij de

overgangsmomenten.

preventieve koers van de Hervormingsagenda Jeugd. Daarbij blijkt dat onderwijsachterstanden niet alleen voorkomen in kwetsbare huishoudens, maar ook bij kinderen van hoogopgeleide, vaak internationale ouders met beperkte Nederlandse taalvaardigheid. Dit onderstreept het belang van een stevige taalbasis voor alle leerlingen.