Notulen raadsvergadering 4 november 2025 (concept)

Wij vinden de luchtfoto op de voorpagina de meest informatieve afbeelding. Hilarisch, als het niet zo triest zou zijn. Punt 2. Onze inwoners moeten gezamenlijk € 6,5 miljoen aan afvalstoffenheffing ophoesten omdat wij het, in tegenstelling tot andere gemeenten, niet voor elkaar krijgen om goed om te gaan met onze grondstoffenverwerking. € 6,5 miljoen per jaar is geen klein bier in onze begroting van € 95,5 miljoen. Het gaat om 6,8% van onze totale begroting en onze afvalstoffenheffing is dus ook geen klein bier in de woonlasten van onze inwoners. Gemiddeld beslaat onze afvalstoffenheffing 33%, dus een derde, van de totale gemiddelde woonlasten voor een huishouden in ons dorp. Onze afvalberg en de bijbehorende kosten worden in de paragraaf over onze belastingcapaciteit genegeerd, die gaat alleen over de hoge WOZ-waarden in ons dorp. Op hoe wij met ons afval en onze afvalverwerking omgaan, hebben wij als gemeenteraad meer invloed dan op de WOZ-waarde, dus werk aan de winkel. Daarom hebben wij het onderwerp Afval geagendeerd voor de commissievergadering Bestuur & Middelen op 11 november a.s. Wij zien ernaar uit om gezamenlijk beter zorg te gaan dragen voor ons milieu en voor lagere woonlasten voor onze inwoners. Punt 3. Parkeren staat nog steeds aan de uitgavenkant van onze begroting terwijl het anno 2026 aan de inkomstenkant van een gemeentebegroting thuishoort.

Wij zien uit naar concrete plannen om dit eindelijk te gaan verwezenlijken. Via een vignetsysteem zou onze voorkeur hebben, maar dat weet u inmiddels al. Punt 4. De structurele invoering van Bibob-toetsen blijft ons te langzaam gaan. Deze begroting rept weer over onderzoek over hoe wij onze capaciteit voor de uitvoering van het Bibob-beleid kunnen vergroten. Onze vertaling: beleidswolligheid. We hebben het college al eerder gewezen op het Landelijk Bureau Bibob van Justis. Dit bureau voert tegen betaling Bibob-toetsen voor gemeenten uit en houdt het Bibob-register van al uitgevoerde toetsen in de lucht, waar onze gemeente na aansluiting gebruik van kan maken. Het gebruikmaken van deze Justis-dienstverlening kost geld, maar het niet gebruikmaken van deze dienstverlening en Bibob-toetsen met eigen ambtenaren proberen uit te voeren is volgens ons een klassiek voorbeeld van penny wise, pound foolish. Fraude en ondermijning laten voortbestaan is duurder voor onze samenleving dan de kosten van de Justis-dienstverlening. Overigens gaan wij er ook van uit dat de gemeenschappelijke regelingen die namens ons inkopen zoals het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden standaard Bibob-toetsen uitvoeren en dat het college hierop toeziet. Punt 5. Goed dat het voldoen aan de Mededingingswet vanaf dit boekjaar is opgenomen in het controleprotocol voor onze externe accountant.

Wij verwachten voor het boekjaar 2025 geen groene score op dit onderdeel van het toetsingskader, daarvoor overtreden wij de regels van de Wet markt en overheid nog te veel. Een substantiële verbeterstap voor de 2026-score lijkt ons het eindelijk marktconform maken van de huren van de woningen die wij nog steeds tegen ons beleid in bezitten en het versneld verkopen van deze woningen, waar nodig in verhuurde staat. Punt 6. Wij lopen flink achter op het gebied van hernieuwbare elektriciteit, namelijk 10% ten opzichte van 41% landelijk. Dat komt onder andere omdat aanvragen van vergunningen voor zonnepanelen voor de meeste inwoners nog steeds sneller hoofdpijn dan zonnepanelen oplevert. Goed om in het begrotingsdocument te lezen dat een actief beleid voor zonnepanelen bij monumenten en binnen ons beschermd dorpsgezicht, en vergis u niet, onze definitie van beschermd dorpsgezicht is heel ruim en beslaat een groot deel van ons dorp, een van de belangrijkste resultaten voor 2026 wordt binnen het programma Fysieke leefomgeving. Wij zien uit naar een werkbaarder beleid met meer hernieuwbare elektriciteit als gevolg en minder hoofdpijn bij onze inwoners. Punt 7, aansluitend op het alcoholprobleem dat de heer Gankema zojuist zo mooi heeft geschetst en aansluitend op het OKO-programma dat wij unaniem in deze raad hebben aangenomen.

2026 is voorlopig het laatste jaar dat ons programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving, dus het OKO-programma, op een rijksbijdrage draait, dus 2026 wordt een cruciaal jaar om resultaten uit de interventies te gaan halen. Uit de nulmeting bleek dat vooral bij sportverenigingen en bij ouders werk te doen valt. Wij zien uit naar concrete 26

acties en interventies en naar een betere GGD-score aan het einde van 2026. Punt 8. Belastingen zijn alleen eerlijk als er voldoende afdrachtdiscipline is en bij de toeristenbelasting is ons dit al een tijd onvoldoende duidelijk. Hoe staat het met het controleren op afdracht van de toeristenbelasting, zowel bij de grote aanbieders als bij de kleinere aanbieders die bijvoorbeeld via Airbnb verhuren? Punt 9. Het college is bezig met een stelselwijziging voor onze legesverordening en de bijbehorende tarieventabel. Dit is goed nieuws gegeven de hoeveelheid vragen de afgelopen maanden over onze leges, waaronder onze trouwleges en onze bouwleges. Wij nemen aan dat de scheefgroei van de kostendekkendheidspercentages in deze stelselwijziging per hoofdstuk en per paragraaf in onze tarieventabel wordt meegenomen. We vragen daarbij specifieke aandacht voor hoofdstuk 3 van de tarieventabel, onze dienstverlening onder de Europese dienstenrichtlijn. Daar is sprake van een schrikbarend laag kostendekkendheidspercentage van 18,4%, dit terwijl dienstverlening onder de Europese dienstenrichtlijn ziet op zaken die per definitie grensoverschrijdend kunnen zijn, anders horen zij niet in dit hoofdstuk thuis.

Met andere woorden, het gaat hier niet om particuliere aanvragen, het gaat hier om professionele aanvragen en die verhouding loopt volgens ons in sommige gevallen scheef, kijkend naar sommige tarieven voor particuliere aanvragen onder hoofdstuk 2. Punt 10. Dit is het eerste begrotingsdocument waarin het overzicht Begrotingssubsidies zoals bedoeld in ons nieuwe subsidiebeleid is opgenomen en wij snappen dit overzicht niet. In het overzicht Begrotingssubsidies horen de ontvangers te staan die zijn uitgezonderd van de verdeelregels omdat niets hoeft te worden verdeeld, bijvoorbeeld als er maar één partij is die een activiteit kan uitvoeren zoals een bibliotheek of een reddingbrigade. Die staan dan ook in het overzicht en dat snappen wij. Wat wij niet snappen is waarom organisaties zoals De bij-Bus, een SMOW of een vrijwilligerscentrale in dit overzicht ontbreken en waarom organisaties zoals een Rotary er wel in staan. Tot slot een dankwoord. Goed dat de eenmalige cashimpact voor de overgang van de wethouderspensioenen naar ABP nu is berekend en goed dat wij in 2027 tijdig kunnen bijstorten in de relevante voorziening hiervoor. Dank u voorzitter. De voorzitter: Ik dank u wel. Dan geef ik graag het woord aan de heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Dank u wel voorzitter.

Het gaat bij deze begroting niet alleen over geld, het gaat ook over de zorg en de dromen van onze inwoners: kan ik straks als oudere naar een kleinere woning met voldoende zorg in de buurt, kom ik als starter überhaupt nog aan de bak in Wassenaar en bouwen we voldoende sociale en betaalbare woningen, blijven de bibliotheek en het zwembad open en blijft de zorg voor ouderen en kinderen toegankelijk zonder lange wachtlijsten, krijgen mijn kinderen les in een gezond schoolgebouw en kunnen ze elke dag gewoon veilig op de fiets naar school? Dit zijn de vragen waarop wij antwoorden dienen te geven en waarmee we aan de slag gaan om te zorgen voor morgen. Dat doen we door te investeren in de toekomst van Wassenaar en dit Wassenaar verdient zoveel beter dan gesomber en doemdenken alsof we met onze nagels aan de financiële afgrond hangen terwijl we er als Wassenaar juist zo goed voorstaan. We investeren op een verantwoorde manier in een hoog voorzieningenniveau en presenteren een sluitende begroting voor 2026 en 2027. We zijn er als gemeentebestuur niet om op te centen van onze inwoners te zitten, maar om te investeren. Voorzitter, Wassenaar gaat de komende jaren gericht lenen om een aantal belangrijke investeringen te kunnen doen.

Tot nu toe hebben we dat uit eigen middelen kunnen doen en het alternatief was geweest om niet te investeren, het achterstallige onderhoud te laten oplopen en het voorzieningenniveau uit te hollen. Wij hebben de moed gehad om te blijven investeren en deze investeringen zijn nodig om Wassenaar aantrekkelijk, leefbaar en vitaal te houden voor huidige en toekomstige generaties. Besturen betekent vooruitkijken en investeren. Vergelijk het met het onderhoud van een huis, steken we onze kop in het zand en schuiven we de rekening door naar volgende generaties en eigenaren of zijn we nu verstandig en slim en nemen we de verantwoordelijkheid? We leggen wat D66 betreft de rekening niet bij de volgende generaties neer. Achterstallig onderhoud achteraf moeten herstellen, dat hebben we in het verleden helaas te vaak gedaan, is altijd duurder dan nu doen wat nodig is en dus niet slim. Je moet je ogen niet sluiten voor wat nodig is. Voorzitter, wat hebben we in deze periode gerealiseerd. D66 is daar zeer tevreden over, over de resultaten die we hebben behaald, en kijkt vol optimisme naar de toekomst. We hebben met deze coalitie een duidelijke investeringsagenda neergelegd en deze wordt nu uitgevoerd.

We investeren in Wassenaar in moderne en gezonde schoolgebouwen in een groene omgeving, in een levendige dorpskern waarvan we de positieve resultaten nu al terugzien, in het bouwen van betaalbare woningen waarbij wij als D66 voor de toekomst er graag nog een schepje bovenop doen en echte keuzes durven te maken. We investeren structureel in het behoud van belangrijke voorzieningen zoals het behoud van ons zwembad, de bibliotheek en goede sportaccommodaties. In 2026 maken we bijvoorbeeld € 65.000,00 extra vrij voor de bibliotheek en zorgen we dus goed voor onze bibliotheek en alle kinderen en inwoners die hier graag komen om boeken te lenen, te studeren en elkaar te ontmoeten. Dat is goed nieuws want zo borgen wij de toekomst van de bibliotheek in Wassenaar. Onlangs nog namen wij een belangrijk besluit over de toekomst van de Warenar, het culturele kloppende hart van onze gemeenschap. We 27

houden Wassenaar financieel gezond, we staan er nog steeds heel goed voor en zijn daarmee een uitzondering in Nederland. Ik zal dat illustreren. De totale nettoschuld van alle gemeenten in Nederland samen bedroeg in 2024 € 34,2 miljard, dit wordt ook wel het financieringstekort genoemd. Per inwoner in Nederland betekent dit een schuld van… Dat werd eerder gevraagd, wat is de schuld nou? Nou gemiddeld was er in Nederland in 2024 een schuld van € 1.896,00. Voor Wassenaar met ongeveer 27.000 inwoners zou dat dan in theorie in 2024 een totale schuld van iets meer dan € 52 miljoen hebben betekent maar voor de goede orde, die hadden we in 2024 dus niet. Dit is het gemiddelde bedrag per inwoner en dat gaan we ook nooit halen. Er is slechts een handvol gemeenten in Nederland dat nog nooit heeft moeten lenen, wij behoren nog steeds tot deze groep en zijn daarmee de grote uitzondering. De voorzitter: Een interruptie van de heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Ja voorzitter. Uiteraard is het zo dat we het grote geluk hebben gehad dat we in 2009 € 45 miljoen voor de verkoop van onze aandelen Nuon hebben gekregen en als we kijken hoe we die hebben besteed dan denk ik dat het helemaal niet zo florissant is wat we ermee hebben gedaan, maar dat terzijde. We staan nu, we gaan richting nul en we gaan de schulden in. Een paar dingen rechtzetten.

Hart voor Wassenaar houdt er nadrukkelijk rekening mee dat wij schulden aangaan. Het kan niet anders, je zult je wegen moeten vervangen, je zult huizen moeten bouwen, nou ik heb vandaag het rijtje voorbij zien komen. Dat zal allemaal moeten, dus wij zullen de schulden in gaan en iedereen staat er bijna bij van 'goh, laten we vooral schulden gaan maken want het is goed als we schulden gaan maken'. Met 3% rente en gemiddeld, nou pak hem beet, 2,5% afschrijving kom je toch aardig in de kosten. Realiseert u zich dat je naast het maken van schulden je per miljoen, pak hem beet, € 50.000,00 aan lasten voor je kiezen krijgt? De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Dank u voorzitter. Ja, dat realiseren we ons en daar staan we niet bij te juichen zoals u wellicht aan mijn lichaamstaal kunt zien. We zijn daar wel realistisch over, ook over de effecten, en nou is het fijne dat ons dat wordt voorgerekend, ook door de ambtelijke staf, door de controller, door het college, die er ook heel transparant over zijn. Het is vrij uniek dat wij hier een liquiditeitsprognose tot 2050 hebben en ik ben het college daar erg dankbaar voor, daarmee kun je de effecten en ook de beperking die wij zelf in onze besteding, in onze uitgaven, aanbrengen… Die komen daar gewoon in terug, dus ja die beperking in onze uitgaven zien we, dat zijn we eigenlijk gewoon helemaal met u eens.

De voorzitter: De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Hoe gaan we de kosten, de lasten om het zo te noemen, voor de Wassenaarse samenleving betalen? De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Voorzitter, de lasten die we zullen hebben die financieren we op meerdere manieren. Dat doen we door onze totale inkomsten, het grootste gedeelte komt uit het Gemeentefonds en een deel zullen we zelf moeten opbrengen. Met een deel kunnen we helemaal niks want dat moeten we gewoon aan de riolering of aan de afvalstoffenheffing besteden en een deel kunnen we vrij besteden, dat vrije gedeelte, aan die knoppen kunnen we draaien. U hebt zelf een paar keer aan de knop van de ozb willen draaien en dat doen wij nu ook. We doen het in een ander tempo en op een andere manier, maar dat is dezelfde knop waar we als politiek aan draaien. De voorzitter: De heer Hendrickx, afrondend. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, ik ben blij dat de heer Krabbendam…, zij het ietwat met een rookgordijn eromheen. Op het moment dat je gaat investeren dan kost dat de samenleving geld, rente en afschrijvingen, en dat zal moeten worden opgebracht want de staat is er niet bij om dat te doen, dus dat zullen we zelf moeten doen. Dus wat het voorland, is natuurlijk iets wat ook de VVD probeert... Nee, laat ik dat niet zeggen.

Wat u voorstaat is dat het zeker is dat er een lastenverhoging voor de Wassenaarder gaat aankomen die de komende jaren relevant is. De voorzitter: Nog behoefte om te reageren? De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Nee hoor, want we zijn het vaak niet helemaal met elkaar eens en dat is ook zo. Ik zie dat ik een nieuwe interruptie heb. 28

De voorzitter: We gaan naar de heer Gankema toe. De heer Gankema: De heer Krabbendam gaf weer wat de gemiddelde schuld van inwoners in een gemeente is en als we dit zouden neerleggen in Wassenaar. Het is discutabel of dat een juiste berekening is want dat is appels met peren vergelijken, je kunt de schuldpositie van Den Haag niet vergelijken met een Odiliapeel ergens in Friesland of waar ligt dat? Even kijken, wat mij triggerde om hier even heen te lopen. Wij zullen hier in Wassenaar nooit de € 53 miljoen schuldpositie halen, dat waren uw woorden als ik het goed heb onthouden, omdat het niet wenselijk is of omdat het niet zal… De vraag is eigenlijk: waarom zal dat niet gebeuren? De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Voorzitter dank. Ja, omdat we daar uiteindelijk zelf over gaan, dat minidebatje hebben we net al met elkaar gevoerd en ik kom in mijn verdere bijdrage ook nog op waarom we daar als het aan mij ligt niet op zullen terechtkomen want er zijn bepaalde uitgangspunten die we hier als gemeenteraad kunnen nemen. Ik ga dat zo vertellen, het is een beetje dubbelop om dat nu te doen. Dus het antwoord is: nee, daar gaan we wat mij betreft niet op komen omdat we daar zelf nog een keuze toe moeten maken. We gaan zelf over die keuze, ik ga het u zo in mijn eigen bijdrage voorleggen want dat gaat anders een deel van de opbouw van mijn betoog wegnemen.

De voorzitter: Helder. De heer Krabbendam: Ik vraag u om nog even geduld. De heer Gankema: Dat geduld zal ik zeker opbrengen, ik ga nog even zitten en dan ga ik luisteren naar wat u hebt te vertellen. De voorzitter: Prima. Mijnheer Krabbendam, aan u weer. De heer Krabbendam: Dank. Tot 2032, dat zien we in die liquiditeitsprognose waar ik net al naar verwees, loopt het geleende bedrag op tot maximaal € 30 miljoen om daarna snel weer af te nemen. Het lijkt erop dat ze bij Hart voor Wassenaar zichzelf overtoepen, van € 100 miljoen naar zeer recent zelfs € 125 miljoen schuld. Deze bedragen zijn wat ons betreft helemaal nergens op gebaseerd, deze berekeningen lijken te zijn gemaakt op de achterkant van een bierviltje. Het is een bewust fout frame gericht op het zaaien van twijfel over de cijfers en angst over de zelfstandigheid van Wassenaar. Dit draagt bij aan het wantrouwen bij delen van de samenleving tegenover de politiek en overheid, politieke partijen in de raad die hun controlerende taak naar eer en geweten uitvoeren maar het bewust verspreiden van onjuiste cijfers, en daarom kwam ik daar ook al op bij de heer Gankema, valt wat betreft D66 niet onder deze taakopvatting. De voorzitter: Een interruptie van de heer Hendrickx.

De heer Hendrickx: Ik had al gehoopt dat de heer Krabbendam hierover zou beginnen omdat hij aantoont dat hij pagina 116 en 117 van de begroting nog niet heeft bekeken. Natuurlijk, inleidingen zijn leuk en inleidingen zijn aardig want daar komen altijd de gevleugelde woorden. Op pagina 116 en 117 staat heel eenvoudig dat de komende jaren moet worden geïnvesteerd ten bedrage van € 106 miljoen minus nog te besteden, minus € 13 miljoen is € 93 miljoen. Snoeihard, het staat er lijntje voor lijntje en het is niet zo dat het alleen maar leuke dingen zijn. Als je op een gegeven moment bedenkt 'we gaan een Strandvisie bedenken en daar gooien we € 5 miljoen tegen aan', die stond er niet in en zo zullen we nog wel een paar andere tegen gaan komen. Dus waar haalt u vandaan, wanneer het zwart-op-wit door uw college is neergezet dat er de komende jaren € 93 miljoen moet worden geïnvesteerd, dat dit niet zo zou zijn want er staan hele reële dingen tussen zoals de Prinsenweg en andere straten, scholen € 35 miljoen waar Hart voor Wassenaar erg enthousiast over was. Dat moet ergens van worden betaald, maar u gelooft daar niet in. De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Dank voorzitter. Nee, u gelooft de cijfers niet, dat is het probleem in Wassenaar.

U krijgt elke keer rapportages van het college, raadsinformatiebrieven die u selectief leest en u maakt eigen berekeningen, u haalt investeringen naar voren, schulden naar voren, u telt het allemaal op in de komende raadsperiode en komt dan op € 100 miljoen-€ 125 miljoen waarbij de wijze waarop ze gefinancierd worden en of je er wel of niet schulden voor moet maken u niet

29

uitmaakt. U telt ze gewoon allemaal bij elkaar op en zegt 'kijk € 100 miljoen schuld, kijk € 125 miljoen schuld'. Ja, zo kan ik het ook. De voorzitter: De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Erg grappig wat de heer Krabbendam zegt, maar ik volg alleen maar de begroting. Ik lees de begroting, ik kijk wat er in de begroting staat, ik kijk wat het jaarbeeld is, ik kijk naar wat er allemaal ter beschikking wordt gesteld. Ik maak daar geen eigen berekeningen van want dan zouden ze er nog anders uit gaan zien ook want dan tel ik er sowieso nog gemiddeld 40%overschrijding per investering bij op omdat we geen controle hebben omdat we geen projectmanagement willen hebben en dat soort dingen, dus daar houd ik me nog redelijk beperkt in. U verwijt mij dingen om uw eigen straatje schoon te vegen, om dingen te kunnen zeggen die gewoon niet waar zijn. We zijn in vier jaar tijd van € 30 miljoen naar nauwelijks iets gegaan en er is ieder jaar geld weggegooid, ieder jaar zijn er miljoenen weggesmeten. Ik maak me daar zorgen over en dat u zich daar geen zorgen over maakt dat moet u zelf weten, dat zal uw politieke inslag zijn maar wij maken ons daar zorgen over want we kijken verder dan de komende verkiezingen. De voorzitter: De heer Krabbendam, wilt u daar nog verder op reageren? De heer Krabbendam: Kort voorzitter.

Ja, we zijn het wederom met elkaar oneens, net als bij de vorige interruptie en ik heb geen onderbouwing van de € 100 miljoen en de € 125 miljoen gezien. Wel een verwijzing naar de begroting die we allemaal hebben kunnen lezen. Dus ja, wij gaan hier niet uitkomen met elkaar en ik denk dat ik graag verderga met de rest van mijn betoog. De voorzitter: Afrondend. De heer Hendrickx: Ja voorzitter, het is toch jammer dat op een gegeven moment feiten uit de begroting worden ontkend, dat is ernstig want je kunt het naar je eigen straatje gaan invoeren, maar het staat er snoeihard. Als er andere cijfers hadden gestaan dan was ik met andere cijfers omgegaan, het staat gewoon snoeihard in de begroting en de heer Krabbendam wil dat graag ontkennen want dat legt een extra verantwoordelijkheid op hem en dat is niet makkelijk, dat begrijp ik. De voorzitter: Mijnheer Krabbendam, gaat u verder met uw betoog. De heer Krabbendam: Voorzitter, u geeft nu aan de heer Hendrickx... De voorzitter: Zeker u heeft ook alle ruimte. De heer Krabbendam: Nee, ik maak hier graag een punt en u mag mij graag even laten uitspreken. U geeft hier de heer Hendrickx de kans om nog een keer te herhalen wat hij net zei. Ik heb antwoord gegeven op zijn tweede bijdrage in zijn interruptie, hij zet nogmaals een wat mij betreft vals frame neer en daar kan ik dan weer niet op reageren.

Daar ben ik een beetje klaar mee, we hebben hier interrupties in tweeën, ik ga netjes met hem in debat en u geeft hem te veel ruimte en daar spreek ik u nu als voorzitter op aan. De voorzitter: Die heb ik bij dezen gehoord. Gaat u verder. De heer Hendrickx: Zo werkt dat niet. We hebben hier vandaag en vaak…, als u mij wilt toestaan mijnheer de voorzitter. Wij hebben hier vaak interrupties in tweeën, correct, met ieder nog een derde ronde nawoord, dat is zo langzamerhand hier het gebruik geworden. Als het de heer Krabbendam niet bevalt dan is dat heel vervelend voor hem, maar het is wel de usance in deze raad. De voorzitter: Goed, verder probeer ik deze vergadering in goede banen te leiden en geef ik u graag verder het woord voor het vervolg van uw betoog want uw constatering dat u het niet met elkaar eens was, dat was mijn overweging waarom ik handelde zoals ik handelde. Gaat u verder mijnheer Krabbendam. De heer Krabbendam: Dank u wel voorzitter. Dat iets de gebruikelijke usance is, ik kijk gewoon naar het reglement en de afspraken die we met elkaar hebben en daarom stel ik dat nogmaals vast. Voorzitter, hoe zit het wel. Ik heb net al verwezen naar die raadsinformatiebrieven 62 en 107, zeer informatief. Daar laat ik het wat dat punt betreft bij, dat zijn de uitgangspunten waarop ik mijn betoog heb gebaseerd.

Voorzitter, in dit kader zijn het amendement en de motie van Lokaal Wassenaar! en de behoefte die ze voelen om een schuldenplafond te introduceren op zich 30

begrijpelijk, ik zou daar nog op terugkomen. Lenen voelt natuurlijk een beetje eng, maar op dit moment is het vastleggen van zo'n schuldenplafond wat ons betreft niet noodzakelijk en onverstandig. Wij moeten doen wat nodig en mogelijk is binnen de financiële ruimte die er is en de kaders die er zijn en waarop door de toezichthouders strak wordt toegezien. Met de liquiditeitsprognose tot 2050 blijven we blijkens de financiële kengetallen ruim binnen de grenzen om nog steeds als financieel gezonde gemeente te kunnen worden aangemerkt. Daarmee leggen we onszelf feitelijk al een schuldenplafond op als we het er in deze raad over eens zijn dat we de status van financieel gezonde gemeente willen behouden. Dat is het antwoord dat ik u had beloofd. We hebben feitelijk dus al een beperking in onze uitgaven als wij zeggen 'we willen die status behouden'. Die wordt ook voorgerekend want het gaat daar niet alleen om de solvabiliteit maar het gaat ook nog om, nu ben ik het woord kwijt, maar er werd nog een ander percentage genoemd en dat ging nog uit van veel meer ruimte om te lenen en dan blijf je op gewoon maar dat lijkt ons onverstandig. Dus het antwoord op uw vraag was, zojuist uit de interruptie, dat we de financieel gezonde gemeentestatus graag willen behouden en dan blijf je dus binnen bepaalde kengetallen. De voorzitter: De heer Gankema.

De heer Gankema: Ja, het bedrag ging geloof ik over € 53 miljoen, maar je kunt in 2050 ook wel een schuld van € 70 miljoen hebben, dan ben je ook nog gezond. Vandaar dat ik werd getriggerd toen u dat bedrag van € 53 miljoen… Dat gaat nooit gebeuren en nogmaals is dat dan een wens, een norm, die u als raad zeg maar zou willen vastleggen of…? Want de redenatie dat we volgens het normenkader dat door de provincie wordt opgelegd niet financieel gezond zouden zijn, is niet juist, je kunt wel meer dan € 53 miljoen lenen. De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Ja dank voorzitter. Ik heb gekeken naar de solvabiliteit en daarin zit een beperking. Uiteraard als je begroting nog groeit, gaat dat bedrag ook… Daarom is het beter om naar die kengetallen te kijken, je daarin te maximeren en te zeggen 'welke status willen we als gemeente hebben'. Dan kom ik uit op die status van financieel gezonde gemeente. Dat is een heel helder kader en geeft je in de toekomst ook nog de ruimte om te kunnen inspelen op eventueel groeien van je begroting of niet want daar zijn we ook zeer afhankelijk van de omvang van het Gemeentefonds en onze uitkering. Daarom leek mij dat een beter kader. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Oké, laten we de toekomst en alle getallen en ontwikkelingen maar even laten voor wat ze zijn.

Het punt: zou het in uw visie op financiën dan kunnen dat wij de grens van het maximale opzoeken? Dat lijkt ons geen goed idee omdat de belastingdruk hier al heel erg hoog ligt, dus wij zouden daar prudentie in willen betrachten maar naar uw mening op het gebied van financiën zouden we die grens dus wel kunnen opzoeken? De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Dank voorzitter. Ja, dat hangt ervan af waar je het voor wilt doen, of het daadwerkelijk echt noodzakelijke investeringen zijn of dat ze ook over langere tijd kunnen worden uitgesmeerd. Geen voorstander van om absolute grenzen op te zoeken, dus wellicht wel handig om daar wel enigszins uit de buurt te blijven, maar we willen op dit moment dat… Het plafond dat u voorstelde ligt al te dicht bij wat we voor de komende jaren hadden begroot, dus dat leek ons niet verstandig. Daarmee beperken we ons, en dan sluit ik aan op het betoog van de VVD, te veel. Ik ga niet helemaal mee in de redenering over de shutdown maar ja toch, we beperken ons daarmee wel te veel, dus daarom zouden we dat niet willen. Nou dan heb ik de VVD weer getriggerd, leuk. De voorzitter: Mijnheer Gankema. De heer Gankema: Afrondend, dat bedrag van € 25 miljoen is helder en ik heb u al uitgelegd wat de achtergrond van het amendement was.

Ik ben blij dat we hier vanavond al in de eerste termijn inhoudelijk op kunnen ingaan en we wachten ook eventjes af welke visie het college nog heeft. Wellicht dat we er nog een tweede termijn aan moeten besteden, maar tot zover prima. De voorzitter: De heer Stekelenburg, gaat uw gang. De heer Stekelenburg: Ja dank. Ik werd toch inderdaad even getriggerd omdat de VVD werd genoemd. Ik begrijp inderdaad uit de woorden van de heer Krabbendam dat hij zo'n shutdownbeleid 31

van de heer Gankema ook wel erg ver vindt gaan, om dat hier in Wassenaar in te voeren. Dat zou denk ik een scenario zijn dat we hier niet moeten willen. Volgens mij zien we in de liquiditeitsprognose dat we in 2050 € 45 miljoen op de bank hebben staan, dus eigenlijk is het een tijdelijke dip die je ziet in de begroting en ik denk dat u het ook met me eens bent dat het zoiets is. Volgens mij, en dat is denk ik ook iets om ook op te wijzen, zijn we er als raad natuurlijk bij iedere uitgave zelf bij. Ieder raadsvoorstel dat de € 500.000,00 overschrijdt gaat langs de raad, dus het budgetrecht ligt natuurlijk altijd bij de raad, dus bij ieder voorstel kunnen wij volgens mij… De voorzitter: Mijnheer Stekelenburg, heel even. De heer Gankema gaf aan dat hij een persoonlijk feit wil geven en we komen toch ook wel steeds… dat er erg veel zaken over een ander worden verteld terwijl diegene niet aan bod is. Laten we dat nou gewoon niet doen want dat scheelt weer persoonlijke feiten. Mijnheer Gankema. De heer Gankema: Ja voorzitter, ik ben het helemaal eens met wat u naar voren brengt. Ik wil wel even zeggen dat dit frame 'shutdown van mijnheer Gankema'… Ik heb nooit gepleit voor een shutdown. Ik denk dat mijn intentie duidelijk is geweest en ik denk ook niet dat het goed is voor de vibe van het debat vanavond om dat nou steeds… Dat hebt u niet nodig.

De voorzitter: Goed, dan gaan we terug naar de inhoud van de vraag aan de heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Helder. Ik was eigenlijk aan een afronding gekomen. Het punt dat ik wilde maken is, en ik denk dat u het met me eens bent, we hebben natuurlijk bij ieder besluit dat we als raad nemen het budgetrecht en ieder voorstel dat over de € 500.000,00, gaat, kunnen we natuurlijk als raad… zijn we er zelf bij of we dat natuurlijk goedkeuren. Dus volgens mij hebben we zelf in de hand of we daarbinnen blijven en hebben we daar geen caps of geen begrenzingen voor nodig. De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Ik twijfel even over het antwoord voorzitter, maar ik denk dat ik het gewoon eens ben met wat de heer Stekelenburg zegt, dat we dat niet nodig hebben en dat we zelf gaan over welke investeringen we wel of niet willen doen en dus ook over de totale omvang van de schuldenlast in Wassenaar. Dus ja, eens. De voorzitter: Dan gaan we terug naar uw bijdrage. De heer Krabbendam: Voorzitter, in december behandelen we als gemeenteraad het definitieve wegencategoriseringsplan. Voor D66 is het belangrijk dat wij de komende periode helder maken wat de consequenties zijn voor de verkeersveiligheid in Wassenaar en een nieuw verkeersbeleid vaststellen.

De deelnemers aan het burgerberaad gaven ons daar ook goede en bruikbare adviezen over waarvan we hebben bepaald dat deze bij het nieuwe beleid moeten worden meegenomen. Fietsveiligheid is voor D66 daarbij een belangrijk speerpunt en daarom, ik zei het net al, kunnen we daar volgens mij alvast een mooi akkoord met elkaar over sluiten. Een goede fietsinfrastructuur, fietsstraten, beweegvriendelijke schoolzones en schoolstraten, met alleen de invoering van 30 km per uur zijn we er straks niet. De inrichting van onze wegen moet zo zijn dat naleving en handhaving van de nieuwe norm mogelijk wordt want naast gedragsverandering zullen wij ook moeten investeren in verkeersveiligheid en de leefbaarheid in Wassenaar. Dit zal mogelijk gevolgen hebben voor de komende begrotingen en daar wordt inderdaad in deze begroting ook al wel aan gerefereerd, maar nog geen invulling aan gegeven, dus dat gaan we de komende periode zien en dat hangt ook weer af van het ambitieniveau dat de nieuwe coalitie neerlegt. Het Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar behandelen we op 12 november a.s. in de commissie Mens & Maatschappij. Raadsinformatiebrief 108 naar aanleiding van de septembercirculaire 2025 leidt bij onze fractie tot enkele vragen over het behalen van de streefwaarde van 8,4%, waarbij dit percentage ziet op de jongeren tot achttien jaar met jeugdhulp.

Deze streefwaarde is opgenomen in de begroting over 2026 en verder. We zullen volgende week vragen stellen over de middelen die Wassenaar in 2025 ontvangt over de jaren 2023 en 2024 voor de Hervormingsagenda Jeugd en zullen daar waarschijnlijk ook op terugkomen bij de behandeling van de najaarsnota op 2 december a.s. Hoe gaan we met deze middelen om, hoe zetten we die in ten behoeve van de transformatie van de jeugdhulp waar we middenin zitten? Wat D66 betreft is het noodzakelijk om te investeren in het laten dalen van het aantal jongeren in de jeugdzorg in Wassenaar en wij hopen dat velen in deze raad dat met ons eens zijn. Om de beoogde structurele besparingen, waar het CDA het ook al over had, op de jeugdhulp daadwerkelijk te realiseren, gaan de kosten daarbij voor de baten uit. Door het voeren van deze discussie weten we dan beter of we de streefwaarde van 8,4% uit deze begroting kunnen halen. Voorzitter, D66 is positief over de begroting voor 2026 zoals het college deze aan ons heeft voorgelegd en zal deze steunen. Dank voor uw aandacht. 32

De voorzitter: Dank u wel. Dan gaan we naar de heer Paulídes, Paúlides. De heer Paulides: Het laatste zei u een beetje zachtjes, maar het was best goed. Ja, vandaag staat de bespreking van de begroting voor 2026 centraal. In 2026 wordt het zogenaamde ravijnjaar zichtbaar, het moment waarop de financiële uitdagingen voor onze gemeente bijzonder groot leken te worden. De vooruitzichten voor 2026 waren somber, er zouden dieprode cijfers aan komen, maar het is gelukt om een structureel sluitende begroting te presenteren zonder ingrijpende bezuinigingen of het aanspreken van reserve of lastenverhogingen. Dit positieve resultaat is mede toe te schrijven aan onze financiële experts die alle posten in de begroting grondig hebben geanalyseerd en de stofkam erdoorheen hebben gehaald. De inzet van onze financiële experts verdient een compliment. Er is geld over in plaats van dat er geld tekort wordt gekomen en de nog niet verwerkte septembercirculaire maakt het beeld nog positiever. Al met al is na een moeizame start van de coalitie met Hart voor Wassenaar, VVD, Lokaal Wassenaar! en GroenLinks in de periode 20222023 weinig vooruitgang geboekt, er werd chaos gecreëerd, geen verantwoordelijkheid genomen en niet geleverd.

Na de val van het college is er in de resterende periode al veel tot stand gekomen, het probleem rond Huize Ivicke werd en wordt voortvarend aangepakt, het cultureel centrum de Warenar dat figuurlijk en simpel gezegd op slot zat is eindelijk losgetrokken, achterstallig onderhoud is aangepakt, noodzakelijke investeringen zijn of worden gedaan in scholen, in sport, in het centrum, het strand et cetera. De bouw van woningen staat in de spreekwoordelijke steigers en helaas vertragen procedures bij de rechtbanken de realisatie, maar dat ligt niet aan de coalitie. Belangrijk is dat wij betaalbare woningen gaan krijgen, dat is voor onze fractie belangrijker dan de maximale opbrengst. Bij het opstellen van de begroting is niet alleen vooruitgekeken, maar ook geevalueerd wat goed is gegaan en waar verbetering mogelijk of nog noodzakelijk is. Niet alles verliep vlekkeloos, maar deze coalitie waarvan men dacht dat deze door de verschillende politieke uitgangspunten en de krappe meerderheid geen lang leven beschoren zou zijn, blijkt enorm stabiel te zijn, eenheid door verscheidenheid zou ik haast willen zeggen. De coalitie werkt goed samen, zoekt verbinding in de samenwerking en gunt elkaar ook wat in plaats van te werken vanuit ego, tegenstellingen, strijd en scoringsdrift. Wij willen het goede voor Wassenaar bereiken en ik denk dat dit goed gelukt is.

Wel zijn er met de invoering van de Omgevingswet nog uitdagingen op het gebied van Ruimtelijke Ordening. Ik maak mij zorgen over de handhaving en ik begrijp ook dat niet alles in één keer kan. Ondanks coalitieafspraken werd in de afgelopen periode nauwelijks ingezet op handhaving en ook in 2026 is dat nog niet veel beter. Er wordt slechts € 50.000,00 per jaar extra uitgetrokken voor een pilot Handhaving, pagina 17, laatste alinea. Dit bedrag is ontoereikend, dit blijven belangrijke aandachtspunten, maar als we niet handhaven dan zijn we straks verplicht alles te legaliseren en dat is oneerlijk tegenover diegenen die procedures hebben gevolgd, maar met een negatief besluit werden geconfronteerd. Let wel, dit zijn dus zaken die in een tijdsbestek van vele jaren zijn ontstaan. Ik dien hierover bij dezen een motie in. Ik denk dat ik later nog even aan het dictum toekom. De voorzitter: Ik neem aan dat u de motie over de paardennota bedoelt. De heer Paulides: Ja, die ga ik in… Over de… Even kijken hoor, over de handhaving is dat, paardennota en handhaving. Bij het opzetten… De voorzitter: Dan is die bij dezen ingediend en ik geef hem het cijfer 1.

De heer Paulides: Verder merk ik op dat schriftelijke vragen van 12 juni 2025 over de adviescommissie Omgevingskwaliteit Wassenaar, OKW die de WCE opvolgde, het antwoord kregen dat de jaarlijks te publiceren verslagen over 2022, 2023 en 2024 eind augustus 2025 beschikbaar zouden zijn. Let wel, dit zijn verslagen die jaarlijks moeten komen en we hebben het over 2022, 2023 en 2024. Helaas is nog niets van deze verslagen geleverd. Ook was in de afgelopen periode sprake van een aantal ongelukkige uitspraken over principeverzoeken. Wij vinden dat een college zich moet onthouden van uitspraken over een principeverzoek. Het college gaat er niet over, maar het suggereert ten onrechte aan de aanvragers dat een bepaalde aanvraag wel even wordt vergund. Dit heeft de afgelopen periode tot meerdere problemen geleid en heeft onnodig veel ambtelijke capaciteit en geld gekost. Daarnaast was er volgens onze fractie een gebrekkige aanpak van ondermijning, ook dat moet beter, ik heb GroenLinks daar trouwens ook over gehoord. We zullen daar geen motie over indienen. Wel zal ik in het kader van de Omgevingswet een motie indienen om de afgesproken evaluaties over de generieke delegatie en het verzwaard adviesrecht uit te voeren.

Dat is best een hele heftige want wat hebben we afgesproken? Binnen één jaar en uiterlijk binnen twintig maanden na de ingang van de Omgevingswet, dat is op 1 januari 2024, zouden we een evaluatie van de generieke delegatie van het college krijgen en daarnaast heeft de raad een besluit over het verzwaard adviesrecht genomen en dat zou binnen twee jaar na inwerkingtreding van dit 33

besluit worden geëvalueerd. Daar zijn we bijna aan toe en het lijkt me verstandig, daar heb ik ook een motie voor voorbereid, om deze twee punten die eigenlijk voor een deel al hadden moeten gebeuren toch op korte termijn te gaan aanpakken. Ik heb daar eigenlijk het college nog meer ruimte gegeven dan wat het afgesproken had. Ik wil dat graag voorgelegd krijgen in het eerste kwartaal van 2026. De voorzitter: Prima, dan maakt deze motie nu ook onderdeel uit en dan krijgt hij het cijfer 2. De heer Paulides: De begroting laat dus duidelijk zien dat de situatie anders is dan wat door sommigen wordt voorgesteld, investeringen zijn niet altijd schulden, daar staat ook bezit tegenover, daar staan lagere lasten en daar staan inkomsten tegenover. Dus om te zeggen dat het geld dat wordt geleend alleen maar het riool in gaat, is een verkeerde voorstelling van zaken. Over wat voor woningen op de gemeentewerf moeten komen en de investeringen in het klantencontactcentrum en de gemeentewerf hebben we nog wel wat zorgen, maar die discussies volgen nog. Is het niet verstandiger om het gemeentekantoor voor een deel te behouden en het overige deel van de gemeentewerf met uitsluitend appartementen te bebouwen? Hiermee kom ik eigenlijk toe aan de bespreking van de meer inhoudelijke kant, ik heb niet zo heel veel tijd over.

Het bestemmingsplan voor Duinrell, Omgevingsplan moet ik tegenwoordig zeggen, laat toe dat statushouders ook tijdelijk kunnen worden opgevangen. Ik heb die vraag al eerder gesteld, zouden we bijvoorbeeld minder asielzoekers kunnen huisvesten en daarvoor in de plaats ook een aantal statushouders op Duinrell vestigen? Het bestemmingsplan geeft volgens mij die mogelijkheid. Wat best wel een punt is, is dat onze middenstand ernstig is gedupeerd nu in de zomermaanden dagelijks ongeveer 800 tot 1000 toeristen minder onze winkels bezoeken. Hotel Wassenaar, het CDA heeft daar het punt al gepakt en ook die vraag gesteld. Dan kom ik bij subsidies, punt 4.1 op pagina 22. Eind 2025 of begin 2026 worden de subsidieregelingen geëvalueerd, dat staat in de begroting en onlangs werd het subsidieplafond verhoogd, wat voor gevolgen heeft dat en hoe kan dat? Kunst en cultuur. Het beheer van de kunstcollectie wordt geoptimaliseerd, wat houdt dat in? Kostprijsdekkende huren. Daar zijn we al jaren over bezig en daar komen we ook niet verder. Heeft het wel zin als we de huren verhogen, de commerciële verhuurders verdwijnen en we de maatschappelijke huurders moeten compenseren? Misschien kunnen we beter stoppen met de kostprijsdekkende huren, het wordt toch niks, we zijn er al tien jaar mee bezig. Cultuurhistorische aandachtspunten.

Leuk dat die worden genoemd, maar wat wordt er concreet aan gedaan? Dan de gemeentewerf en de milieustraat, pagina 36, 43 en 45, wat daar staat is een chaos. Dan de toelichting onder de projecten op pagina 43, 1.4, pagina 45 en de tabel. ANWB. De procedure is doorlopen, de bouw is gestart. Op pagina 45 staat dat de uitvoering in het najaar 2027 zou zijn, dus niet in 2026. Ja, wat is het nu? Ik zie een aantal van de woningen niet terug en een deel van die woningen zou dan ineens in 2026 gerealiseerd zijn, ik geloof er niks van. Het karakter van de N44 past bij het parklandschap, dat is ook al gevraagd. Dan kom ik aan de twee laatste vragen. De energietransitie op pagina 57, Groupcard is failliet gegaan, wat heeft de gemeente hier voor probleem met de uitvoering van de energietransitie en hoe gaat het nu verder. Is sprake van een vordering op de boedel en om hoeveel geld gaat het? De aanscherping van de AVG heeft gevolgen voor de riool- en waterheffing. We krijgen de gegevens niet meer aangeleverd, hoe gaan we die riool- en waterheffing dan beoordelen? Dan staat er nog zo'n hele rare zin over de onderhoudsvoorziening Groen bij 2.1 op pagina 51 en bij Efficiency Groot onderhoud in de eerste alinea op pagina 57. Ik zie geen noodzaak om een voorziening in te stellen of zelfs maar een reserve in te stellen als er een MJOP Groen, een MJOP Riool en een MJOP Wegen is.

We hebben afgesproken geen potjes meer te maken en zeker geen potjes waar het college uit kan graaien, als er een reserve nodig is dan kan dat gewoon uit de algemene reserve komen. Ik zou daar graag een reactie op krijgen. Ik houd het hierbij in de eerste termijn en ik ben ook door mijn tijd. De voorzitter: Dat is het geval, dank u wel. Dan gaan we naar de heer Van Smirren. De heer Van Smirren: Ja, dank u wel voorzitter. Voor ons ligt de vierde begroting van deze raadsperiode en dat geeft aanleiding om te reflecteren op wat er in die periode is bereikt. Er is in de huidige periode hard gewerkt om ons dorp vooruit te brengen en klaar te stomen voor de toekomst. Daarbij zijn flinke knopen doorgehakt en kan niemand meer klagen over de bestuurskracht van de gemeenteraad van Wassenaar. We denken aan een nieuwbouwproject als de Den Deylschool, het ANWB-gebouw, de bouw van een Integraal Kind Centrum in Wassenaar-Noord, nog even en de opknapbeurt van ons centrum is klaar, we hebben inmiddels een nieuwe sporthal, De Paauw wordt gerenoveerd, datzelfde gaat gebeuren met de Warenar en de uitvoering van de Strandvisie gaat binnenkort starten. Ook in het Sociaal Domein zijn successen geboekt.

Stond het Sociaal Team Wassenaar aan het begin van deze raadsperiode nog in de steigers, inmiddels is dit samenwerkingsverband een bekende en vaste entiteit geworden waar je als inwoner met je problemen terechtkunt. De wachtlijsten van de WMO zijn weggewerkt en in ieder geval in hoge mate 34

teruggedrongen. De inwoner staat steeds meer centraal in het denken en doen van de gemeente Wassenaar en daar zijn we blij mee. De optelsom van dit alles is dat Wassenaar een nog fijnere gemeente is om in te wonen dan vier jaar geleden, los van alle lijstjes, en daar hangt natuurlijk een prijskaartje aan. Wat onze fractie betreft mogen we trots zijn op de stappen die zijn gezet maar voorzitter, een dorp is nooit af en er is nog genoeg te doen om bijvoorbeeld aan de enorme vraag naar betaalbare woningen te kunnen voldoen. Dat betekent wat onze fractie betreft dan ook dat de gemeentewerf nu zo snel mogelijk wordt uitgeplaatst en dat het gif daar nu ook zo snel mogelijk uit de grond wordt gehaald, dan kunnen we daar eindelijk woningen gaan bouwen, een belangrijke investering die zich laat terugbetalen aan onze samenleving. Vraagtekens hebben we nog wel bij de locatie van de gemeentewinkel die mogelijk in het oude gebouw van De Nederlandsche Bank zal komen. Onze fractie pakt geluiden uit de Wassenaarse samenleving op die dat niet logisch vinden en een meer centrale locatie in het dorp meer op prijs stellen. We komen daar vast nog wel over te spreken.

Met dit project van de gemeentewerf, de nieuwbouw op de grond van de vrijkomende scholen in Noord en de bouw van appartementen aan de Van Rechterenstraat kan in de volgende raadsperiode een flinke slag worden geslagen als het gaat om het gevecht tegen de woningnood in Wassenaar. Het is goed om die investeringen terug te vinden in de begroting. De komende jaren gaan ook die investeringen in de scholen plaatsvinden. Zoals gezegd voorzitter, staat de PvdA-fractie achter deze begroting van het college en de investeringen die erin zijn beschreven. Dat dit betekent dat we hiervoor € 15 miljoen moeten gaan lenen, vinden we gelet op de maatschappelijke rendementen geen probleem, we kunnen als Wassenaar deze kosten goed dragen. Voorzitter, er zitten voor het Sociaal Domein ook mooie dingen in deze begroting. Bij de kadernota heeft onze fractie twee amendementen ingediend, een voor een structurele subsidie voor de Voedselbank en de tweede om de aanstelling van een extra consulent Jeugd voort te zetten voor de jaren 2026 en 2027 ter overbrugging van de uitgestelde hervormingsagenda Jeugd. Wij zijn daar blij mee. Vanuit de sportvisie wordt de jeugdledensubsidie voor sportverenigingen verhoogd, ook een goede en positieve ontwikkeling maar voorzitter, we hebben ook nog een aantal zorgen op specifieke onderwerpen.

Allereerst maken we ons zorgen over de ontwikkeling van de respijtzorg in Wassenaar. De PvdA heeft zich er sterk voor gemaakt om dit onderwerp op de agenda te krijgen en we hebben hiervoor meermaals in commissievergaderingen aandacht gevraagd. Wassenaar vergrijst de komende jaren verder en het aantal Wassenaarders dat afhankelijk is van mantelzorg neemt steeds verder toe, inmiddels verlenen circa 8000 inwoners, 8000 inwoners mensen, op een andere manier de zorg aan de naasten en deze soms intensieve zorg trekt een zware wissel op deze groep mensen. Onze fractie krijgt hierover zorgelijke berichten uit de samenleving en respijtzorg, het even overdragen van de zorg aan iemand anders om zelf even op adem te komen of op vakantie te kunnen, is dan noodzakelijk. Raadsinformatiebrief 76 van juli 2024 benoemt vele knelpunten en daarin is ons door het college een uitvoeringsprogramma beloofd. Dat laatste hebben wij tot op heden nog niet ontvangen en we zijn alweer een hele poos verder. Behalve dat respijtzorg in beleidsmatig opzicht de aandacht krijgt, vinden we ook niets terug in de begroting die voor ons ligt. Gelet op de verstreken tijd en de urgentie van het onderwerp dienen wij hierbij een motie in om dit in de toekomst toch beter te verankeren zodat dit gerealiseerd gaat worden. Dat doen we samen met de fracties van het CDA, VVD en DLW.

Verder voorzitter, op pagina 28 staan de effecten… De voorzitter: Mijnheer Van Smirren, dan maakt hij nu onderdeel uit van de beraadslaging en geven we hem het cijfer 3. De heer Van Smirren: Dank u. Op pagina 28 staan de effectindicatoren voor onder andere het percentage jeugdhulp tot achttien jaar. Dit percentage is in 2024 op 9,3% gepeild en voor de komende jaren wordt de streefwaarde op 8,4 gezet, waarom niet wat meer ambitie vraag ik aan het college via de voorzitter, ook met het oog op de Hervormingsagenda Jeugd die er komt en alle preventieve maatregelen die Wassenaar neemt en nog gaat nemen. Ditzelfde geldt voor het aantal inwoners met een bijstandsuitkering, een verlaging van 0,5 tot en met 2029 toont in onze ogen erg weinig ambitie. Graag een reactie van het college. De PvdA heeft in de vergadering van de kadernota al gevraagd naar de inloopvoorziening Geestelijke Gezondheidszorg die enerzijds wordt uitgebreid, maar waarop tegelijkertijd een bezuiniging wordt ingeboekt. In de tekst staat in dat kader nog een tegenstrijdigheid, enerzijds wordt er verkend en anderzijds staat er ook dat deze inloopvoorziening wordt ingevoerd. Wat is het nu? We gaan ervan uit dat het nu wordt ingevoerd en zo niet, graag een reactie van het college. U kent inmiddels ook onze mening over de inclusieagenda en de uitvoering daarvan.

We hebben hiervoor recent aandacht gevraagd in de commissie Mens & Maatschappij en voor nu laten we het er even bij maar we zijn niet tevreden over de ambitie van het college op dit punt. Nog een pijnlijk punt voorzitter, het college schrapt het minimaatwerkbudget. Het minimaatwerkbudget was bedoeld om inwoners die dreigen financieel in de problemen te raken te helpen voordat de problemen zich daadwerkelijk ontvouwen. Preventief dus, maar hoewel onze fractie er hard voor heeft moeten knokken om dit instrument te realiseren, begrijpen we de beslissing van het college om dit af te schaffen. Als er geen gebruik van wordt gewoon gemaakt, 35

heeft het geen nut en heeft het geen toegevoegde waarde, zo zitten we er ook in. Niettemin doet het deze sociaaldemocraat weer pijn dat door het college wordt opgeschreven dat inwoners kennelijk in de situatie zoals beoogd door het minimaatwerkbudget een beroep kunnen doen op kerken en charitatieve instellingen. Versta ons niet verkeerd, onze fractie doet niets af aan het goede werk van kerken en charitatieve instellingen maar het minimaatwerkbudget was nu juist bedoeld als middel voor de gemeenteambtenaren om in een vroegtijdig stadium hulp te bieden en deze zin met verwijzing naar de kerk en liefdadigheidsinstellingen, stemt ons dan ook weer erg verdrietig. Dan nog mogelijk een ander pijnpunt. Onze fractie is nieuwsgierig naar de eerste bevindingen van de aanvragen subsidiebeleid. We hebben vernomen dat Sociaal Kontakt Wassenaar stopt met haar activiteiten. Dat heeft enerzijds te maken met het feit dat het animo terugloopt maar de ervaren ingewikkelde regelgeving voor een kleine stichting heeft bij die beslissing om te stoppen een belangrijke rol gespeeld. Wij zouden graag van het college vernemen hoe de subsidieaanvragen nu in de praktijk lopen en of dezelfde signalen zoals van de SKW, mogelijk in een vroegtijdig stadium zijn gehoord. Graag een reactie van het college. Een ander punt van zorg, maar van een heel andere orde, is de ontwikkeling van de afvalstoffenheffing.

We produceren met elkaar in Wassenaar nog steeds veel te veel restafval, dit moet echt naar beneden, terwijl de landelijke trend zoals we die laatst in de media hebben gehoord, met restafval nog omhooggaat. We zien de afvalstoffenheffing ook in 2026 weer omhooggaan en als we kijken naar het meerjarenperspectief, zien we dat het daar ook niet bij blijft. Ook krijgen we van de inwoners het signaal dat het afvaltarief voor éénpersoonshuishoudens in appartementen als onevenredig hoog wordt ervaren. Daaraan gekoppeld mag de vraag steeds indringender worden gesteld of je als inwoner niet zou moeten betalen voor wat je daadwerkelijk aanbiedt, dit zou de keuze voor een kleinere of een grotere restafvalbak kunnen zijn maar wellicht zijn er ook nog andere systemen te bedenken waardoor de vervuiler betaalt naar wat hij levert. Het is dan ook zeker goed dat we binnenkort op instigatie van de fractie van GroenLinks over dit onderwerp van gedachten gaan wisselen in de commissie Bestuur & Middelen. Voorzitter, concluderend, we hebben nog een aantal vragen zoals u hoort en ook hier en daar wat kritisch noten maar in grote lijnen zijn we trots op wat er de afgelopen jaren is bereikt en onze fractie is dan ook voornemens om voor de begroting te stemmen. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: Ik dank u wel. Daarmee zijn we gekomen aan de eerste termijn aan de zijde van de raad.

Om het mogelijk te maken om ook te gaan eten en het college de mogelijkheid te geven om op de vragen die u hebt gesteld en op de moties en amendementen die voorliggen een advies te gaan geven, lassen wij nu een eetschorsing in, een pauze. Ik schors de vergadering tot 19.10 uur. Eet smakelijk. Schorsing De voorzitter: Hierbij heropen ik de vergadering. Ik hoop dat u allen goed hebt gegeten, we gaan over naar de eerste termijn aan de zijde van het college en dan beginnen we traditiegetrouw met de wethouder van Financiën bij de start van de beantwoording namens het college. Het is aan u. Wethouder Van Doeveren: Voorzitter, dank en dank aan de leden voor de bijdragen. We houden voor de laatste keer in deze collegeperiode dezelfde volgorde aan. Ik doe uiteraard het algemene financiële beeld, de vragen op mijn portefeuille, en dan de vakwethouders over hun portefeuilles, dan weet u dat. Dank voor alle bijdragen. Het is altijd een belangrijk moment als we de begroting bespreken, één keer per jaar kijken we integraal naar hoe we de € 95 miljoen voor volgend jaar gaan uitgeven. Ik dank ook de heer Paulides en mevrouw Everard voor alle complimenten voor de inzet van onze ambtenaren, ik doe dat bij dezen zelf ook.

Ze hebben vanaf de kadernota de afgelopen maanden hard gewerkt om weer dit lijvige document inclusief alle getallen voor u op te stellen en een speciaal woord van dank ook naar Karijn Walsh, Stefan Brugman en Helma van der Wende van het team Financiën voor alles wat ze hebben gedaan. Ik denk dat we kijken naar een stevige begroting. Heel veel van u hebben een appreciatie van de begroting gegeven. Laat me allereerst zeggen, dat is gewoon de feitelijke waarheid, dat de begroting gewoon een vertaling is van onze kadernota die we voor de zomer hebben vastgesteld. Omdat we in 2024 € 5 miljoen hebben omgebogen, bespaard, en de lasten hebben verhoogd, hebben we dit keer een kadernota gehad die relatief rustig was, maar wel met ambitie, honderdduizenden euro's extra voor sport door uitvoering van de sportvisie, geld voor economie met de economische visie, voor de Warenar en voor een aantal andere doelstellingen. Daardoor hebben we voor 2026 een sluitende begroting en ook het saldo voor 2027 is positief. Dat betekent ook dat we nu geen rekeningen doorschuiven en na de verkiezingen kan het nieuwe college er dan mee verder. Er is ook gesproken over 'was er nou echt een ravijnjaar of niet?' In heel Nederland was er inderdaad een ravijnjaar, dus ook hier, er zijn veel Kamerdebatten over geweest, de VNG, alle bestuurders waren ermee bezig.

U had het ook al in beeld in de begroting van 2022 die was voorgesteld, dat was de eerste keer in het vierjarige beeld dat we het ravijnjaar in beeld konden brengen en ondanks alles wat toen is voorgesteld, stond er al 36

een tekort van € 2,5 miljoen voor 2026 en dat hebben we in ieder geval, zoals mevrouw Everard, de heer Stekelenburg en een aantal andere zeiden, deze raadsperiode weggewerkt. Dan is er denk ik ook ruimte voor investeringen waarbij ik zelf heb getracht… want u focust zich ook heel erg op de hoogte van de investeringen, is alles nodig, maar uiteindelijk zijn de investeringen en de afschrijvingen een relatief klein gedeelte op onze begroting. Natuurlijk moet je naar elke euro kijken, maar ik heb in deze begroting wel getracht aan te geven dat we ons ook zorgen moeten maken over de zaken waar we het eigenlijk nooit over hebben. Wij zijn voor onze begroting voor 60% afhankelijk van de rijksoverheid, dat kunt u ook zien, wij krijgen jaarlijks meer dan € 55 miljoen van het rijk en de simpele constatering is dat het aandeel dat wij uit het Gemeentefonds krijgen jaarlijks steeds kleiner wordt als wij te weinig bijbouwen en andere gemeenten wel. Als dat 60% van je inkomsten is dan is elke schommeling daarin, vermindering, direct een substantieel bedrag. Dus als u allen zich zorgen maakt over de gemeentelijke financiën op lange termijn dan zullen we daar ook met meer ozb en meer huizen wat aan kunnen doen, anders wordt met de woningopgave in deze regio het aandeel van Wassenaar steeds kleiner.

Dat is ook een antwoord op mevrouw Everard die daar specifiek naar vroeg, ik vind het inderdaad zorgelijk dat je met een relatief kleine groep inwoners steeds meer voorzieningen moet betalen. Omdat het relatieve aandeel uit het Gemeentefonds op deze manier alleen maar kleiner kan worden, zie ik dat inderdaad als een risico voor houdbare gemeentelijke financiën. Het andere punt waarover ik nog wel wat wil zeggen, en daar hebben de heer Krabbendam en de heer Stekelenburg aan gerefereerd, is hoe het nou verdergaat want een andere grote zorg die ik voor de gemeentelijke financiën heb, is natuurlijk het Sociaal Domein. Wij wachten nog steeds op de invoering van het abonnementstarief voor de WMO, maar ook de extra compensatie van de jeugdzorg. De verkiezingsuitslag geeft hopelijk vertrouwen dat het allemaal wel kan, Het kan wel, maar dat moet nog wel blijken en de tekorten die daar nu op staan moeten ook echt in de komende periode met een nieuw kabinet worden opgelost. Dat zijn voor het college twee belangrijke ijkpunten voor het houdbaar houden van de gemeentelijke financiën en daar vraag ik met deze begroting ook aandacht voor. Dan is gevraagd of er dan veel in gang is gezet, de heer Paulides heeft eraan gerefereerd, mevrouw Everard, de heer Gankema, de heer Stekelenburg en ik dacht ook de heer Hendrickx. We zijn op maandag 3 november jl.

met de uitvoering van de Strandvisie begonnen, u hebt de aftrap daarvan kunnen zien. Het centrum is bijna af, De Paauw is in voorbereiding, de nieuwe sporthal is in 2024 opgeleverd, er zijn twee woningbouwprojecten gestart, dus zoals de heer Van Smirren zei is er inderdaad veel geïnvesteerd en dat kun je ook terugzien, maar tegelijkertijd staat er ook nog best veel op de planning. Ik wil dan ook ingaan op wat de heer Gankema naar voren heeft gebracht want iedereen onderschrijft tot in bepaalde mate de noodzaak van een levendig dorp en voldoende investeringen, de heer Stekelenburg heeft daar ook aan gerefereerd, de heer Krabbendam. Dat gaat natuurlijk over… Wij zijn de enige gemeente in Nederland die dat doet en ik ben er zelf ook wel trots op, het geeft me ook altijd een bijnaam als ik in de regio bij het overleg van de wethouders van Financiën zit. Wij zijn denk ik de enige gemeente Nederland die serieus een liquiditeitsprognose tot en met 2050 heeft over hoe onze cashpositie zich sec ontwikkelt en hoe liquiditeit ontwikkelt. Sterker nog, ik weet gewoon nu in het jaar hoe de liquiditeit binnen deze gemeente zich op hoofdlijnen ontwikkelt en voor een gemeente van onze omvang is dat echt bijzonder. Ik ken ook geen G4-stad die dat überhaupt heeft.

Dat blijft uiteraard altijd een prognose, maar het geeft wel de mogelijkheid om in ieder geval één of twee keer per jaar, bij de kadernota en de begroting, wel te kijken welke investeringen we nu hebben, of we die de moeite waard vinden en hoe we die afwegen tegen het bredere investeringsplaatje dat je ziet want in principe is het een valide vraag. De heer Paulides zei het wel mooi, die zei 'eigenlijk moeten we dat wel doen want vanaf elke € 500.000,00 moet gewoon een apart investeringskrediet naar de raad'. Dan blijft ook de vraag of je die investeringen de moeite waard vindt, maar ook of het zich verhoudt tot de andere investeringen die je ziet want met de liquiditeitsprognose tot en met 2050, het Integraal Huisvestingsplan voor scholen en de tabellen in de begroting is in principe in onze gemeente goed te zien, zo betrouwbaar mogelijk uiteraard, hoe het met die investeringen staat. Dat brengt me ook op een belangrijke vraag die we hebben gehad, wat is daar het maximum? Het college heeft bij de kadernota wel getracht in raadsinformatiebrief 62 een voorzet te geven want dat we gaan lenen is voor iedereen een feit en natuurlijk moet dat altijd financieel worden verantwoord. Er zijn een paar dingen waarvan ik vind dat je ze je aan de voorkant moet afvragen. Focus je alsjeblieft niet alleen op de hoogte van de schuld.