Notulen raadsvergadering 4 november 2025 (concept)

Ik zit nu bijna twaalf jaar in de raad en ik heb bijzonder weinig investeringsprogramma's van de VVD voorbij zien komen. Ja, behalve een megalomaan steentjesplan in de Langstraat waar niemand in Wassenaar iets aan heeft en waar iedereen struikelt en zich afvraagt waar die groene bloembakken voor dienen. Wat dat betreft bent u inderdaad een meesterinvesteerder in dingen die niet nuttig zijn en Hart voor Wassenaar wil graag investeren in de dingen die wel nuttig zijn. De voorzitter: Wilt u daar nog op reageren? De heer Stekelenburg en daarna gaan we naar de heer Krabbendam. De heer Stekelenburg: Voorzitter, ik raad de heer Hendrickx aan toch wat vaker met inwoners te spreken. Ik kan u zeggen dat de inwoners die ik spreek heel blij zijn met het centrumplan, die zijn blij dat er een centrum komt dat straks bruist van de energie, waar bezoekers komen, waar inwoners komen, het kloppend hart van dit centrum en dat laten we niet door een steentjesframe dat u hier in deze raad iedere keer poogt te laden, kapen. Wij investeren in het centrum, we nemen onze verantwoordelijkheid als gemeente zodat we een aantrekkelijk dorp blijven. Het centrum is het kloppend hart van ons dorp en daar staan wij zeker voor en niet alleen het centrum zeg ik tegen u de heer Hendrickx via de voorzitter.

Uiteraard hebben we ook de wegen, hebben we het groen, hebben we de scholen, hebben we een aantal wegen opgeknapt, denk aan de Storm van 's-Gravesandeweg en denk inderdaad ook aan de Schouwweg. Denk ook aan fietsveiligheid waar wij herhaaldelijk aandacht voor vragen en we volgen uiteraard de richtlijnen voor wat het meest veilig is. De mensen op de Schouwweg die ik spreek mijnheer Hendrickx zijn heel blij want die fietsen namelijk allemaal op straat omdat het gewoon een 30km-weg is, net als op de Kerkstraat daar fietsen mensen ook gewoon op de straat, daar gaat u toch ook geen fietspad neerleggen? De voorzitter: De heer Hendrickx, maar nu ook echt afrondend. De heer Hendrickx: Ja, ik rond even af. Ik zou daar veel dingen over kunnen zeggen. Ik zie overigens links naast me een blocnoteje liggen wat ik erg amusant vind, maar dat terzijde. De voorstelling van zaken van de heer Stekelenburg is onjuist, maar goed daar zullen we later vandaag ook nog wel een paar dingen over kunnen zeggen en laten we dat dan vooral dan doen. Het beeld dat wij niet willen investeren, niet in de wegen willen investeren en dat soort dingen is compleet onjuist, maar het is makkelijk om dat te zeggen want het is goedkoop want op het moment dat je de norminvestering… dan weet je dat je in Wassenaar 330-340 straten hebt.

Je moet ze eens in de dertig jaar vervangen en bij de Prinsenweg wachten ze al veertig jaar op de VVD die daar iets gaat doen en eindelijk gaat daar wat gebeuren, eindelijk. De voorzitter: De heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Zeker, de Prinsenweg wordt in 2026 aangepakt, dat staat ook begroot, dus dat is fijn maar ik zeg ook tegen de heer Hendrickx, hoeveel voorstellen heeft de heer Hendrickx nou de afgelopen jaren gedaan? Ik tel even voor hem, 0,0. De voorzitter: Wij gaan naar de heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Ja, dank u wel voorzitter. Ik ben graag op allerlei bijeenkomsten en feestjes aanwezig, maar ik ben toch heel erg blij dat ik tijdens de coalitieonderhandelingen niet bij dit feestje van deze vier partijen aanwezig was want wat nu wordt uitgewisseld, verklaart wel waarom 13

die coalitie nooit is gaan vliegen en we uiteindelijk genoodzaakt zijn geweest om in november of oktober bij de behandeling van de begroting met een amendement in te grijpen. Zelfs daar was denk ik een compromis mogelijk geweest, maar daar bleken partijen niet op uit, om dat compromis aan te gaan, want het had niet nul hoeven worden, het had ook een lichte verhoging kunnen zijn. Mag ik de leden van deze raad er wel aan helpen herinneren dat in die begroting nog niet het ravijnjaar was opgelost, dat bepaalde grote investeringen on hold waren gezet en dat die er nog bovenop moesten komen als we daartoe hadden besloten, maar dat het geld van die ozb-verhoging in die begroting wel degelijk al aan andere zaken was uitgegeven. Dus misschien dat partijen daar ook wat meer actieve herinneringen aan zouden kunnen hebben. De voorzitter: De heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Waarvan akte. Inderdaad, de gigantische ozb-verhoging die toen was opgenomen, die was niet bedoeld om het ravijnjaar op te lossen, dat was puur om allerlei nieuwe uitgaven te financieren, onverantwoord. De voorzitter: Wilt u afrondend nog iets zeggen? De heer Krabbendam: Ja, dan het tweede punt van deze fijne gedachtenuitwisseling in deze raad, de fietsveiligheid. Ik ben blij dat dit bij welke partij binnen deze raad dan ook op nummer 1 staat.

We lopen daar misschien qua ideeën wat over uiteen maar naar de komende verkiezingen toe zie ik hier iets moois over fietsveiligheid tussen deze partijen groeien, misschien zouden we er wel een stembusakkoord met elkaar over kunnen sluiten. Dank u wel voorzitter. De voorzitter: De heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Dat idee zien wij met belangstelling tegemoet. De voorzitter: De heer Paulides, ook nog een interruptie. De heer Paulides: Ja, dank voorzitter. Ja, ik denk dat we wel even klaar zijn met de ozb-discussies en over de investeringen die zijn gedaan. Ik hoorde de heer Hendrickx en ook de heer Stekelenburg iets zeggen over het lijstje en ik vraag me eigenlijk af of mijnheer Stekelenburg het net zo belangrijk vindt als mijnheer Hendrickx, geniet u nog wel van het in Wassenaar wonen of beïnvloedt het lijstje u net zo als de heer Hendrickx, dat u van plan bent te gaan verhuizen? Overigens heb ik ook zo'n mooi blocnoteje voor de heer Hendrickx, als hij daar belangstelling voor heeft. Ik ben heel benieuwd, beïnvloedt het lijstje u ook in uw woongenot? De voorzitter: De heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Voorzitter dank. Volgens mij hebben we het hier over een lijstje uit 2022, dus kennelijk heeft de heer Hendrickx nog ergens in zijn studeerkamer of waar dan ook een oude Elsevier hangen. Het is een lijstje van drie jaar geleden.

Ik moet zeggen dat ik niet dagelijks met dat lijstje bezig ben, ik ben bezig met Wassenaar, ik loop hier rond, ik winkel hier, ik sport hier, ik heb hier mijn kinderen op school, dit is Wassenaar waar ik mensen spreek en dan heb ik het niet over lijstjes waar we dan wel of niet in staan, maar dan heb ik het over 'Joh, hoe vind jij het in het dorp, wat kan er beter, wat gaat er goed'. Of ik nou bij De Kieviten ben of bij Rozenstein, of het nou in het centrum of bij het Sterrenbad is, op al die plekken in het dorp waar ik kom… Of op Backershagen een wandeling maak, altijd als ik met Wassenaarders spreek dan zeggen ze 'joh, wat hebben we toch een prachtig groen dorp en wat is toch een genot om hier te wonen'. Wat zouden toch veel mensen jaloers op ons moeten zijn omdat we én zo dicht bij het strand wonen en een prachtig natuurgebied hebben en we hebben een centrum met veel voorzieningen en we hebben een bibliotheek en we hebben een bioscoop en we hebben een zwembad. Dat zijn de lijstjes die ik hoor voorzitter. Ik denk dat dit toch een ander verhaal is dan het lijstje dat u bedoelde. De heer Paulides: Ja, dank u wel voor het antwoord. Ja, dat lijstje beïnvloedt mijn woongenot ook niet en misschien moeten we blij zijn dat de heer Hendrickx zich er wel druk over maakt want dan zou het kunnen zijn dat het zijn woongenot wel beïnvloedt en misschien gaat hij dan verhuizen.

De voorzitter: Goed, volgens mij bent u klaar met de bijdrage. Toch? De heer Stekelenburg: Jazeker voorzitter. Je krijgt bijna het idee dat de heer Hendrickx soms in een ander dorp woont, maar dat terzijde.

14

De voorzitter: De heer Hendrickx. De heer Hendrickx: Voorzitter, een persoonlijk punt. De voorzitter: Ja, dat mag. De heer Hendrickx: De heer Stekelenburg heeft zijn verhaal gehouden en om dan na zijn verhaal, terwijl ik gewoon op mijn stoel zit, een sneer uit te delen dat is het niveau van u, het is het niveau van de VVD, het is het niveau van allerlei opgeblazen verhalen waarbij u zo'n sneer, het is echt een sneer, weer uitdeelt en dat is u aan te rekenen. De voorzitter: Dat punt is gemaakt. Wij gaan naar de heer Gankema, zijn bijdrage, en niet op een blokje van DLW, maar op een ander blokje. Gaat uw gang, het woord is aan de heer Gankema. De heer Gankema: Dank u wel voorzitter. Een kilometer of twaalf van ons dorp ligt de stad Leiden met een universiteit en aan deze universiteit is professor Vincent Icke verbonden. Professor Icke is theoretisch natuurkundige, tevens afgestudeerd in de kunstgeschiedenis en groot liefhebber en kenner van het werk van Christiaan Huygens. Ik zei het al, in een van zijn vele hoorcolleges die nog terug te luisteren zijn. Alle kennis en verbetering begint met opmerkzaamheid. Het kunnen waarnemen, kunnen benoemen, patronen herkennen of juist het ontbreken daarvan is een vaardigheid die nodig is om zaken te verbeteren, inzicht te krijgen, door te hebben wat er speelt.

U vraagt zich wellicht af waar collega Gankema nu weer met zijn betoog naartoe wil. Ik zal u niet langer in spanning houden, de kern van het eerste deel van mijn bijdrage. Wassenaar heeft een alcoholprobleem, Wassenaar heeft een alcoholprobleem en ik wil graag enkele observaties met u delen hoe ik hiertoe ben gekomen. Aan het eind van het schooljaar van de basisschool wordt bij Blauw-Zwart een prachtig evenement georganiseerd waarbij alle basisschoolleerlingen zijn uitgenodigd, die kunnen daar op springkussens, een silent disco, popcorn, hun gezicht laten schminken, ontzettend leuk. Om ongeveer 15.00 uur, rond die tijd, gaat de bar open, niet één bar maar wel zes verschillende taps en dan kan men zich te goed doen aan bier. De eerste observatie. De tweede observatie. Wellicht is het u ook wel eens overkomen, je gaat op vrijdagavond rond 18.30 uur naar de Albert Heijn en dan word je aangesproken door een jongere. Die jongere vraagt je 'mijnheer, mijnheer, mag ik u wat vragen, kunt u wat alcohol voor mij kopen, een kratje bier of iets dergelijks?' Dat doen ze op een charmante manier, zodat je denkt 'ik gun hen ook een leuke avond', maar je doet het toch maar niet, gelukkig. Observatie 3. Ik ging onlangs naar de Gall & Gall en daar moest ik een flesje droplikeur halen.

Ik had het zelf nog nooit geproefd, maar de verkoper zei 'goh, wie in uw kring is zestien jaar geworden?' en hij had nog gelijk ook. Hij vertelde mij ook dat het in Wassenaar gebruikelijk is dat je een fles droplikeur van je vrienden krijgt als je 16 wordt. Hij zei 'ik heb minimaal vier boxen per week nodig want het loopt zo hard, je wil het niet weten'. Observatie 4. De jeugd in Wassenaar, in ieder geval een gedeelte daarvan, vindt het leuk om alcohol te gebruiken en grenzen te verleggen en daarvoor doen zij ook aan het zogenoemde indrinken. Dat gebeurt in heel veel gemeenten, ook hier, en dat gaat meestal ook met hard liquor. Het gebeurt in Wassenaar heel vaak dat een paar jongeren ieder weekend knock-out gaan. Dan worden ze opgenomen, dan worden ze meegenomen door een ambulance of, als dat niet gebeurt, moeten ze zien thuis te komen maar goed, ik heb u net vier observaties geschetst van zaken waarvan ik denk 'dat zijn eigenlijk niet de ontwikkelingen die we zouden willen hebben'. Ik heb er ook niet 1-2-3 een oplossing voor, maar het begint met de observatie. Mijn linkerbuurvrouw heeft er een oplossing voor en misschien mag ze straks vertellen wat die is want het onderwerp is belangrijk genoeg. Ik maak ook nog even van de mogelijkheid gebruik. Op 5 november a.s.

is er in het Adelbert College een theatercollege en dat heet 'Proost! daar gaan ze!', een interactieve voorstelling over alcohol, roken en opvoeden. Toegang gratis, van harte aanbevolen. Dat was het eerste gedeelte van mijn inbreng. Dan ga ik nu verder naar de wat meer saaie kant, maar ook wel heel erg interessant, de begroting an sich. Het is al eerder gezegd, dit is een beleidsarme begroting dus wij zullen ook gewoon instemmen. Wij hebben bij de kadernota de bespreking gehad en dit is een goede afspiegeling daarvan. We hebben wel twee amendementen, die zijn al rondgestuurd. Het eerste amendement gaat over een verkennend onderzoek naar tweedelijnsjeugdzorg in eigen beheer door de gemeente Wassenaar. Ik heb het genoegen dat ook de heer Paulides medeondertekenaar van dit amendement is. Ik zal het nog eventjes toelichten. Zoals net al geschetst, is Wassenaar een prima gemeente om in te leven en wij zijn als gemeente ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de jeugdzorg. Nu is het zo dat, als je als jeugdige, als jongere een probleem hebt, niet al te ernstig maar je hebt negatieve gevoelens, je hebt behoefte om met mensen ergens over te praten, je wordt gepest, dat niveau, dan ga je naar bijvoorbeeld de huisarts en die kan je onmiddellijk doorverwijzen naar iemand van de GGZ want die zit namelijk twee deuren verderop.

Daar word je dan geholpen, dan kun je een gesprek of tien krijgen en daarna hoop je dat de jongere het leven weer aankan en weer verder kan. Vervolgens heb je ook de crisiszorg, als het thuis heel erg slecht gaat 15

en je hebt misschien wel te maken met een uithuisplaatsing, als er dus acuut moet worden ingegrepen, is dat eigenlijk goed geregeld hier in Wassenaar, dan word je wel geholpen. Ik heb het bij het voorbeeld in het amendement over de tweedelijnszorg waarbij het niet een vrij eenvoudige zaak is en ook niet een crisissituatie, het zijn de zaken die ertussenin zitten, neem een heftige gokverslaving of gameverslaving van een jongere. Als een ontwikkeltraject moet worden opgestart dan is het net als in de rest van Nederland minder goed geregeld, je zit sowieso met een wachttijd van twee maanden. Dit amendement wil erin voorzien om eens te bekijken of het een oplossing zou kunnen zijn om zaken in eigen beheer te doen. Dat kan tweeërlei voordelen hebben, je neemt wachtlijsten weg en je hebt een verlaging van de kosten. Op dit moment kopen we alle hulp in en die ingekochte hulp is vaak duurder, is eigenlijk altijd duurder dan als je het zelf zou willen doen. Ik zie dat de mijnheer van de PvdA is opgestaan en wellicht wil hij mij wel een interruptie gunnen. De voorzitter: Voordat ik het woord aan de heer Van Smirren geef, even praktisch. Dan maakt het nu onderdeel uit van de beraadslaging, is het amendement bij dezen ingediend en krijgt het de letter A. Het wordt nu ook aan de griffier overhandigd. Dan geef ik graag het woord aan de heer Van Smirren voor een interruptie.

De heer Van Smirren: Dank u wel voorzitter. Ik vraag me even af wat de interpretatie van eigen beheer is, betekent dat nu dat wij zelf binnen het gemeentelijke apparaat tweedelijnsvoorzieningen gaan organiseren? U knikt ja, dan heb ik een vervolgvraag voor u als dat mag. Is de schaalgrootte binnen Wassenaar naar uw idee voldoende om dit met minimaal één fte, maar één is geen dus dan ga je naar minimaal twee, te gaan onderzoeken? Met andere woorden, is er massa om dit zelf te gaan doen? De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Ja, een heel terechte vraag. Daarom is het ook een verkennend onderzoek, mocht er geen sprake van zijn dan moet je het natuurlijk niet doen, het moet efficiënt en effectief en het moet ook bijdragen aan een verbetering van de situatie zoals we die nu hebben. Ik heb specifiek gezegd '(gedeeltelijk) eigen beheer', 'gedeeltelijk' tussen haakjes, dus je kunt ervoor kiezen om één fte te doen. Eén man is geen man, één vrouw is geen vrouw, dus je zou er ook voor kunnen kiezen om er twee te doen of een hybridevorm, dat is allebei mogelijk. Het verzoek is om daar onderzoek naar te doen en in september 2026 aan ons te rapporteren, zodat we er dan een gedegen besluit over kunnen nemen. De voorzitter: De heer Van Smirren. De heer Van Smirren: Ik heb nog één andere vraag om het helder te krijgen.

Zijn er bij u voorbeelden bekend van andere gemeenten die het zo aanpakken? De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Nee mijnheer Van Smirren, ik ben een totale leek op dit gebied. Ik heb wel gezien dat er veel geld omgaat in de categorie die ik net heb beschreven en dat we toch niet de goede dienstverlening hebben. Nu dacht ik, als we het nu zelf gaan doen of in ieder geval onderzoeken of we het zelf kunnen gaan doen... Ik heb daarover met de wethouders gesproken en die vonden het wel een goed idee, vandaar dat ik dacht 'laat ik dit amendement indienen zodat we proberen de situatie te verbeteren'. De heer Van Smirren: We gaan het oordeel van het college afwachten mijnheer Gankema. De voorzitter: Een interruptie van mevrouw Everard. Mevrouw Everard: Ja voorzitter, dank. Ik vind altijd interessant om naar dit soort voorstellen over de jeugdzorg te luisteren. Wij hebben daar zelf natuurlijk ook aandacht aan geschonken bij de behandeling van het inkoopkader. Mijn eerste vraag is eigenlijk net al gesteld, of er ook andere voorbeelden zijn en die zijn er blijkbaar niet. Wel gaf de heer Gankema aan dat het sowieso waarschijnlijk is dat het goedkoper is als de gemeente als overheid dat zelf gaat doen dan als je dat bij marktpartijen inkoopt.

Ik heb daar zelf toch wel mijn twijfels over, ik heb het idee dat het juist duurder is als we dat zelf gaan doen en misschien kan de heer Gankema toelichten waarop hij dat baseert. De voorzitter: De heer Gankema.

16

De heer Gankema: Ja, zoals gezegd wil ik er graag onderzoek naar laten doen maar als je het mij vraagt, zou het goedkoper kunnen zijn. Laten we nu eens aannemen dat we er 1,5 fte voor nemen, dus ieder geval twee mensen zodat we er nog eentje hebben die de telefoon kan opnemen als er eentje ziek is en we plaatsen hen in het nieuwe gezondheidscentrum. Daar heb je een huur van € 50.000,00 en dan kom ik uit op ongeveer € 225.000,00. Als je daar de wachtlijsten mee kunt wegwerken, is dat al een maatschappelijke winst, die moet je ook in ogenschouw nemen en dan hangt het dus van het onderzoek af of dat wel of niet een bezuiniging zou zijn. Mijn kennis op dat gebied schiet tekort, maar ik ben ervan overtuigd dat je spekkoper bent als je dit bedrag eraan uitgeeft en je daarmee de jeugdigen kunt helpen want dan ben je goedkoper uit dan als je het via een privébedrijf inkoopt. De voorzitter: Mevrouw Everard. Mevrouw Everard: Ja voorzitter, die overtuiging deel ik niet. Ik heb het idee dat je juist veel duurder uit bent als je dit als overheid allemaal moet verzorgen. Er komt natuurlijk veel meer bij kijken dan alleen de huur van een pand en daarbij heb ik ook de vraag: we hebben natuurlijk de voormalige Schooladviesdienst, die heet nu Kanslokaal, gesubsidieerd, waar ook heel veel orthopedagogen en dat soort mensen werken die dit soort dingen oppakken.

Wat zou dan precies het verschil moeten zijn als we dan in plaats van daar zelf één of twee personen in onze eigen gemeente aannemen, wat zou er dan positief veranderen? De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Het gaat hier om een ander soort zorg dan u beschrijft. Je hebt hiervoor een BIG-registratie nodig en het gaat hier om een intensief traject, dat is een ander soort dan waaraan u refereert. De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Ja, dank u voorzitter. We hebben in alle haast natuurlijk ook nog even naar het amendement gekeken en ik dacht 'laat ik deze interruptie gebruiken om alvast wat feedback te geven'. Wat ons betreft lijkt het erop dat het om een te klein volume zou gaan en het daarmee dus heel kostbaar is waardoor ook de kwaliteit nog wel een risico kan zijn, dat die zou achterblijven, en dat we dus niet in staat zullen zijn om alle voorzieningen te kunnen bieden. Dat is de eerste reflectie op het amendement. We wachten natuurlijk ook graag het oordeel van het college af, dus op dit moment echt nog niet positief. Wel over het idee over hoe je dat gat gaat opvangen, maar of dit het juiste instrument is? Wat ons betreft op dit moment nog niet, maar we wachten het nog even veel met interesse af, misschien kunt u ons nog iets verder meenemen in hoe u kijkt naar die reflectie van ons op te klein et cetera. De voorzitter: De heer Gankema.

De heer Gankema: In alle eerlijkheid, als uit dat onderzoek zou blijken dat er te weinig schaal is en je niet samen met andere gemeenten hierin een weg zou kunnen vinden dan moet je het natuurlijk niet doen. Ik constateer wel dat er op dit moment veel geld aan wordt uitgegeven en dat de dienstverlening niet is zoals jeugdigen in Wassenaar en hun ouders mogen verwachten. Dan kun je twee dingen doen, of je denkt 'we houden de situatie zoals die is' of je gaat eens op zoek naar of er andere mogelijkheden zijn en dit lijkt mij een van de mogelijkheden. Nogmaals, als straks blijkt dat het niet een goede businesscase is en hier maatschappelijk niks mee wordt verdiend dan moet je het ook niet doen. De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Ja, dank u voorzitter. Dan nog even de timing van het amendement. We gaan het natuurlijk binnenkort over het jeugdbeleid hebben en het was misschien ook wel een idee geweest om het eerst daarbij inhoudelijk te bespreken. Daar graag ook een reflectie op, waarom nu alvast bij de begroting want heeft dit verder ook nog financiële consequenties, om hoeveel geld gaat het ook alweer? Had dat dan niet ook daar gekund en dan kijken naar een goede inhoudelijke discussie, of er voldoende draagvlak voor is? De voorzitter: De heer Gankema.

17

De heer Gankema: Ja, we hebben het over de begroting voor 2026, dus als je wilt dat er in 2026 iets aan gaat gebeuren dan zul je daar nu geld voor moeten vrijmaken. Het college zal hier in het kader van de najaarscirculaire ook nog wel op terugkomen. Dus wellicht valt het allemaal mee. De voorzitter: Ja, nog een afrondende laatste vraag. De heer Krabbendam: Dank. Dus uw verwachting is in ieder geval dat er voldoende financiële ruimte zal zijn om dat op te vangen. Daar was ik ook een beetje naar op zoek, dat dit de inschatting is. Oké, dat nemen we mee in de overweging. Dank u wel. De voorzitter: Nog een interruptie van de heer Paulídes. De heer Paulides: Hoe was de naam ook alweer? Ja, ik ben mede-indiener en ik ga toch… De voorzitter: De heer Paúlides. De heer Paulides: Ja, ik ben mede-indiener, ik ga nu toch een beetje helpen en dat doe ik in de vraagvorm. De bedoeling is dat er een inventarisatie komt om te kijken of we die kinderen in een vroeger stadium kunnen helpen bij de problemen en het is niet de bedoeling dat het geld kost, maar dat het geld gaat besparen. Is dat de insteek van uw, wat is het, motie, amendement, motie? De heer Gankema: Het is een amendement, maar fijn dat u mij de kans geeft.

U hebt gelijk maar we moeten ook wel onderkennen dat, als we dit gaan doen, als er uit dat onderzoek blijkt 'ja, dit moet je doen', het ook een zekere… Het moet wel eerst worden betaald en onder de streep zul je er waarschijnlijk op uitkomen dat je goedkoper uit bent, dat is inderdaad het geval. De heer Paulides: Precies, dat was de vraag. De voorzitter: Bij dezen opgeklaard. Dan gaan we terug naar uw termijn want u kondigde nog een tweede amendement aan. De heer Gankema: Ja, voordat ik naar het tweede amendement ga, heb ik nog wat andere dingen opgeschreven, daar heb ik nog wel tijd voor zie ik. Ik wilde het namelijk hebben over projectmanagement. We gaan een heleboel dingen doen en wat gaan we doen? Investeringen op stapel, De Paauw, de gemeentewerf, de Wassenaarse Slag, de aanpassing van de wegen zodra we hebben besloten tot invoer van 30 km per uur, ik hoop dat we dat in december a.s. gaan doen en dat brengt ons terug bij een punt waar we in deze raad al jaren over praten en dat is projectmanagement. Even naar het project De Paauw, dat is wat mij betreft geen best practice. Bij dit project lopen we grote financiële risico's en de financiële ongeletterdheid van een meerderheid van de raad speelt ons dan toch wel parten, er is te weinig onafhankelijke controle en beheer.

Wij zien twee oplossingen, bouw binnen de eigenlijke ambtelijke organisatie kennis en ervaring op op het gebied van projectmanagement in plaats van elke keer externe projectmanagers in te huren. Zij zijn veelal duurder, maken net zo goed fouten en vertrekken vervolgens met de opgedane kennis. Een ander gevolg is dat de organisatie lui wordt, achterover gaat hangen en ownership uit handen geeft; de externe lost het wel op. Geef enthousiaste ambtenaren het vertrouwen, laat hen het projectmanagement doen, laat hen leren en bouw aan je eigen organisatie. Ten tweede zien wij een grotere rol voor onze concerncontroller. De concerncontroller heeft een zelfstandige bevoegdheid los van de politiek, niet geheel onbelangrijk, om ons te informeren over de financiële risico's. Het lijkt ons een goed idee om bij de komende projecten vaker een beroep op zijn inzichten te doen. Dan kom ik bij het amendement. We gaan de schuld in en om eerlijk te zijn, is ons dat meer overkomen dan dat we daar echt een bewust besluit over hebben genomen en dat vind ik geen goede zaak. Het is nu eenmaal zo, maar ik zou net als in bijvoorbeeld de gemeente Bloemendaal toch een soort cap willen afspreken. U hebt het amendement gezien, in het voorstel van het amendement ga ik uit van € 25 miljoen en die is gebaseerd op ongeveer € 22 miljoen schuld die we sowieso gaan halen.

Doe daar nog eens een beleidsintensivering of ergens een tegenvaller bij en je gaat al gauw naar de € 25 miljoen, dus daar is dat bedrag op gebaseerd. Het is ietwat discutabel want je kunt ook zeggen 'waarom niet nul' of 'waarom niet 80', dat heeft dus te maken met de inzichten die we op dit moment hebben. De voorzitter: Goed, het amendement is dan bij dezen ingediend, maakt onderdeel uit van de beraadslagingen en krijgt B als aanduiding. Dan geef ik het woord aan de heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Ja, dank voorzitter. Ik had ergens eigenlijk nog even een poging willen doen om u ervan te weerhouden om het amendement ook echt in te dienen, maar goed dat is dan 18

nu te laat en ik ga ik in ieder geval een poging doen om u toch nog iets voor te houden. Staat hier nou echt een nieuwe Donald Trump tegenover mij, krijgen we hier nou echt Amerikaanse toestanden, Trumpiaanse toestanden, met een shutdown in Wassenaar als we straks die € 25 miljoen hebben overschreden? Zoals we weten mijnheer Gankema, fluctueert zo'n saldo, er zitten op de lopende uitgaven fluctuaties van € 5 miljoen tot € 10 miljoen, je hebt inkomsten uit het Gemeentefonds die in tranches worden overgemaakt en je hebt de BSGR, dus de ozb en de toestanden. Kortom, er zijn best wat fluctuaties, tussen de € 5 miljoen en de € 10 miljoen. Stel nou dat we op uw cap van € 25 miljoen gaan zitten, die fluctuaties kunnen € 5 miljoen tot € 10 miljoen zijn, en we zitten op € 22 miljoen, dan gaan we er net met € 500.000,00 overheen en dan hebben we een shutdown, dan wordt het Sociaal Team dichtgezet, dan worden de ambtenaren naar huis gestuurd, dan worden de wegen niet meer onderhouden, dan gaat iedereen hier in De Paauw naar huis en gaat de burgemeester thuis zitten. Is dat dan een beetje wat u hier bedoelt, kan ik het echt zo serieus nemen? De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Een leuke karikatuur, maar zo is het natuurlijk niet.

Het is een drempelwaarde waarbij je zegt 'tot zover en niet verder' en als je die ziet aankomen dan moet de raad bewust een besluit nemen: ja, we gaan nog meer lenen. Dat is de bedoeling van dit amendement. Zoals de situatie nu is, geven we het geld gewoon uit, er is geen gedachte over hoeveel schuld wij mogen hebben en dat vind ik ook geen goede situatie. Dus maakt u zich geen zorgen, we gaan geen shutdown doen, het worden geen Amerikaanse toestanden, maar we bouwen wel een drempel in, bij € 25 miljoen moet je bewust de keuze maken om daaroverheen te gaan. De voorzitter: De heer Stekelenburg. De heer Stekelenburg: Ja voorzitter, ik noem dit echt Trumpiaanse toestanden die we hier in Wassenaar krijgen. U zegt zelf nu net in de beantwoording 'als we met een paar euro over die € 25 miljoen gaan dan moeten we als raad opnieuw vergaderen en moeten we eruit komen'. U ziet in Amerika hoe die Democraten en Republikeinen al 35 dagen een shutdown hebben en ze komen er niet uit. Dan hebben we dus 35 dagen dat alle ambtenaren thuis zitten, dat de wegen niet worden onderhouden en het Sociaal Team on hold staat. U stelt wel degelijk een shutdown voor, dat maak ik echt uit uw antwoorden op. Jawel, want u zegt 'nee, dan moeten wij als raad opnieuw budget ter beschikking stellen'. Dat is precies wat er in Amerika nu ook aan de hand is.

Het effect van uw amendementen is wel degelijk een shutdown. Ik hoop dat ik u echt op andere gedachten kan brengen, het is echt een amendement dat inderdaad niet op onze sympathiek kan rekenen, dat is denk ik wel duidelijk. Het is onwerkbaar en er zijn fluctuaties tussen de € 5 miljoen en de € 10 miljoen op lopende uitgaven, dus het zou echt leiden tot… Het is gewoon de facto shutdownbeleid in Wassenaar en nogmaals, ik… Ja, ik kan het eigenlijk niet serieus nemen. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Wellicht kan ik u dan tegemoetkomen, dat je zegt 'oké, het is bij € 25 miljoen en daarna heb je nog € 500.000,00', ik noem maar wat, 'waarmee je de komende maand nog vooruit kunt' of de komende drie maanden. Daar is toch wel iets in te vinden. Nogmaals, u maakt er een karikatuur van, het is niet gezegd van 'we gooien de heleboel dicht', het is gewoon dat je met elkaar als raad, zoals ook in andere gemeenten is gebeurd, afspreekt 'dit is nog acceptabel en daarna gaan we het er echt met elkaar nog eens over hebben: gaan we ergens bezuinigen of gaan we de belasting verhogen', dat lijkt me heel erg normaal. Dat doen we op dit moment niet en daardoor lopen de schulden ook op zonder dat we echt de discussie hebben gevoerd over of we dit nog verantwoord vinden en dat vind ik een kwalijk iets.

Ik vind dat we het financieel beheer dan maar zo moeten inkaderen dat er een verplichting is om het er wel over te hebben want de afgelopen jaren heb ik u vele malen gevraagd 'wat vindt u eigenlijk, hoeveel schuld mogen we hebben?' en u hebt keer op keer geweigerd om daar een mening over te hebben. U verstopte zich altijd achter dat schotje daar want dan was de VVD er eventjes niet want het werd eng. U kunt wel zeggen 'u bent een soort Trump', nee, ik ben degene die wel op de kas past en u niet. De voorzitter: Nog een afrondende vraag. Mevrouw Everard staat ook klaar voor een vraag. De heer Stekelenburg: Voorzitter kort. Ik ben dat zeker niet. Wassenaar heeft een leencapaciteit van ongeveer € 85 miljoen, dat weet u ook, dat staat in de cijfers, dat wordt door mensen geadviseerd, dat is heel beheersbaar, de maximale schuld in de liquiditeitsprognose is € 23,8 miljoen. In 2050 hebben we in Wassenaar weer € 45 miljoen op de bank staan en in 2040 € 10 miljoen, dus we gaan wel degelijk weer lekker de plus in, het is eigenlijk een tijdelijk dipje dat je even hebt. Dat 19

is in gemeenteland heel normaal, er zijn maar drie gemeenten in Nederland die geen schuld hebben. U pleit nu echt voor een shutdown en ik zeg u echt één ding, er zijn fluctuaties van € 5 miljoen tot € 10 miljoen en we hebben een fluctuatie van € 4 miljoen vanwege het Gemeentefonds, dus bij € 22 miljoen hebben we echt een shutdown. Dan zitten we er € 1 miljoen overheen en dan denk ik aan shutdown mijnheer Gankema. De voorzitter: Mijnheer Gankema, wilt u daarop reageren? Dan gaan we naar de interruptie van mevrouw Everard. Mevrouw Everard. Mevrouw Everard: Ja voorzitter, dank. Ja, lenen is op zich niet slecht, het gaat natuurlijk ook over investeringen die je doet die waarde hebben voor ons dorp. Wij als CDA staan er wel voor open om na te denken over tot hoever we die schuld kunnen laten oplopen. Dit bedrag dat nu als top wordt gegeven komt wat ons betreft ook wel een beetje uit de lucht vallen, we kijken maar naar wat Bloemendaal doet, dus dat doen wij dan ook. Zoiets kreeg ik te horen, maar ja ik weet eigenlijk niet hoe het zich verhoudt tot bijvoorbeeld de gemiddelde schuld die de gemeenten in Nederland hebben. Weet u dat wel? De voorzitter: De heer Gankema.

De heer Gankema: Ja, ik heb daar wel een idee over, maar het lijkt me ook niet zo heel erg relevant want iedere gemeente is weer anders, je kunt jezelf niet vergelijken met Rotterdam of iets dergelijks en je kunt het natuurlijk absoluut en relatief bekijken. Uw punt, ik nam die € 25 miljoen ook om de discussie uit te lokken. Wij gaan naar een schuld van zeker € 22 miljoen, die zit eraan te komen, dus ik denk 'doe daar nog eens € 3 miljoen bij'. Als iemand zou zeggen 'wij hebben liever € 30 miljoen', maar dan heb je in ieder geval een uitspraak over iets. Ik hoorde net de mijnheer van de VVD al zeggen 'we kunnen wel tot € 80 miljoen', dat wil ik dus niet. Ik denk dat dan onze exploitatie in gevaar komt, dat zijn grenzen die mij ver te buiten gaan. Ik heb in 2024 discussies met de PvdA gevoerd die zei 7, 8, 9, dat soort bedragen werden genoemd. Er moet ergens sturing plaatsvinden en dat moeten wij doen, dus ik ben blij dat u er in ieder geval over wilt meedenken en daarvoor is dit amendement ook bedoeld: laten we nou eens… De voorzitter: Wilt u afronden. De heer Gankema: Laten we nou eens met elkaar kijken wat wij gezien de uitdagingen waarvoor we staan een acceptabel iets vinden. De voorzitter: Mevrouw Everard. Mevrouw Everard: Ja voorzitter. Ja, ik kreeg het ook een beetje uit het antwoord te horen, we hebben het er eerder over gehad en toen werden andere bedragen genoemd.

Ik denk dat dit ook heeft te maken met: vinden wij het het waard om voor deze investering iets te lenen. Daar moet je echt goed over nadenken om ook echt met een doordacht voorstel te komen. We moeten straks scholen bekostigen. Wij hechten er veel waarde aan dat de kinderen gewoon goed onderwijs in onze gemeente kunnen krijgen en als je dan net tegen de plafond zit, zeggen we dan 'dan doen we dat gewoon maar helemaal niet'? In die zin denk ik dat het beter is als we dit voorstel dat u doet, dat amendement… Is het misschien niet beter om dat na de komende verkiezingen…, dat we daar met elkaar echt doordacht over nadenken en niet dat we nu even hier zo snel een bedrag vaststellen. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Ja het is zelfs zo… Kijk als je dit vaststelt… en in mijn voorstel geldt dat voor vijf jaar. Als hier de volgende keer een andere gemeenteraad zit, die kan dit natuurlijk zo van tafels vegen. Het is een trigger wat je als raad… Want ik denk dat wij dat als raad nodig hebben want ik zie dat op dit moment de stop eruit is en het wegstroomt. Dus daarvoor is dit bedoeld, dat we beseffen dat iedere investering wel geld kost. De voorzitter: Afrondend. Mevrouw Everard: Een korte reactie. Ik ben het er niet helemaal mee eens dat u zegt 'de stop is eruit en we gaan maar door', die lezing zie ik niet.

Ik denk dat duidelijk is hoe wij als CDA hiernaar kijken en dat wij denken dat het misschien beter is om dit op een ander moment te doen. De voorzitter: De heer Hendrickx. 20

De heer Hendrickx: Ja voorzitter. Op zich staan wij best sympathiek tegenover dit voorstel, maar ik ben het wel met de vorige spreker eens dat je dat niet in een beleidsloze begroting moet bespreken. We moeten er straks nog heel even over nadenken, maar voor ons zou het veeleer thuishoren in coalitiebesprekingen en vastgelegd moeten worden in een coalitieakkoord want als ik de afgelopen twaalf jaar één ding heb geleerd, is het dat de politieke waan van de dag alles flexibel maakt, dus ook schulden. Het tweede is, voordat je aan iets begint en voordat je dingen stelt moet je wel als gemeente in control komen. Ik heb het al vaker gezegd, deze gemeente is niet in control. We hebben het gezien, een sporthal van € 6,4 miljoen wordt € 11 miljoen, een havenwand van € 2 miljoen wordt € 4,4 miljoen, renovatie van de molen van € 800.000,00 wordt € 1,6 miljoen en zo kennen we er ook nog een paar. Ineens kom je dan tegen de situatie aan van 'ja baf, we mogen niet meer, stoppen met de bouw' en dat soort dingen. Bent u het met me eens, en dat is mijn afrondende vraag, dat op zich de gedachte heel goed is, dat op zich de gedachte constructief is, maar dat je daar een wat stevigere basis voor moet vinden, bijvoorbeeld in coalitiebesprekingen. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Ik ben het helemaal met u eens.

Bij uw toevoeging 'bijvoorbeeld in coalitiebesprekingen' denk ik 'oké, moet dat nou per se in coalitiebesprekingen?' want ik vind wel dat je dat eigenlijk raadsbreed moet bediscussiëren, maar ik ben het met u eens. We zien denk ik allebei ook de aanleiding want u noemt zelf ook al het weglekeffect van bedragen die gewoon wegstromen. Als u me nog heel even permitteert voorzitter. De voorzitter: Ja wel 21, ja hoor dat gaat. De heer Gankema: Ergens in de begroting staat ook dat het college wil bekijken hoe we het voorzieningenniveau in Wassenaar op peil kunnen houden terwijl dat door een relatief kleine groep wordt bekostigd. Aan de andere kant zeg ik dan: we doen de Langstraat voor € 6 miljoen, dat had ook voor € 2 miljoen gekund. De Strandvisie kost € 3,5 miljoen, dat had ook voor € 1,5 miljoen gekund. We doen de Warenar voor € 5 miljoen, dat had ook voor € 1,5 miljoen gekund. Bij ons zit niet de trigger dat we ons ervan bewust zijn dat dingen ook goedkoper kunnen, we geven het uit en we noemen het investeren, maar er moet ook ergens een doelmatigheidstoets in zitten. De voorzitter: De heer Hendrickx, afrondend.

De heer Hendrickx: Het was mijn tweede, dus… De gedachte dat je daar een raadsbrede overeenkomst over maakt, is natuurlijk de mooiste want dan dwing je als raad het apparaat om te gaan uitvoeren zoals het zou moeten en dan dwing je ook om een coalitie binnen de grenzen van het mogelijke te maken. Ik kan me met u voorstellen, op dit moment komt een leuk idee, ineens is dat de Strandvisie van € 5 miljoen, er is de Langstraat, de steentjes in de Langstraat, dat begon met € 2,3 miljoen. U zegt € 6 miljoen, ik denk zelfs al € 7 miljoen. De havenwand, € 2 miljoen wordt € 4,4 miljoen. Al dat soort dingen ga je dan meer in controle krijgen, is dat het doel van wat u voorstelt en wilt u dan ook de afweging maken: wat hebben wij nu als plannen en binnen welke grenzen moet het? U bent het hopelijk wel met me eens dat er nu al voor € 45 miljoen aan plannen is binnen € 22 miljoen begrotingsruimte die voor de komende vier jaar is aangegeven. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Om op dat laatste terug te komen. Daar ziet u natuurlijk al de grote risico's voor de komende vier jaar.

Over het eerste gedeelte van uw vraag, waarom heb ik dit ingediend? Ik wilde u een keertje van achter die computers naar het spreekgestoelte hebben want ik heb al zeker twee jaar geprobeerd om hier een discussie over te voeren en er was eigenlijk maar één partij die zich daartoe liet uitdagen, de rest bleef gewoon zitten. Dus wat betreft de doelstelling, die is voor mij al bereikt want ik heb nu eindelijk iedereen daar waar ik hen wilde hebben. De voorzitter: U wilt dat nog gaan bevestigen. De heer Hendrickx: Ja, zoals zo vaak gebeurt, great minds think alike, dus wat dat betreft zeg ik dat graag. Het punt is natuurlijk wel, en daar zullen we straks in de tweede termijn ook nog zeker over spreken, dat we in ieder geval al min of meer een commitment hebben aan € 45 miljoen en als we de lijst afkijken dan zit er nog wel € 10 miljoen, € 20 miljoen en misschien wel € 25 miljoen meer in om te investeren terwijl er maar voor € 22 miljoen aan de orde is. Op deze manier leer je als raad om niet met de politieke waan van de dag megalomane projecten zoals de Langstraat en

21

de strandstrategie uit te voeren, maar een goede afweging te maken wat daadwerkelijk nodig is in dit dorp en dat is iets wat de VVD niet kan. De voorzitter: Goed, wij gaan naar de heer Van Smirren. De heer Van Smirren: Ik ben het bijna kwijt als je er een halfuur staat. Ja, ik gooi hem over een andere boeg. Allereerst moet ik even corrigeren wat u zei. We hebben inderdaad een keer een debatje gehad en toen heb ik gezegd 'goh, bij de gemeente Bloemendaal hebben ze € 20 miljoen', maar ik heb nooit € 9 miljoen in de mond genomen, dat wil ik even corrigeren. Eerder in uw bijdrage, en daar stoorde ik me een beetje aan, hebt u gezegd dat een gedeelte van deze raad onvoldoende financieel is onderlegd om goed te kunnen besturen. Klopt het wat ik daaruit heb opgevangen? De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Als eerste eventjes, u hebt destijds wel degelijk € 9 miljoen of een bedrag rond die orde van grootte genoemd, kijkt u het nog eens terug, maar dat ging niet over Bloemendaal, dat ging over de schuldpositie van de gemeente Wassenaar. Ik heb u destijds gevraagd welke grootte voor u nog acceptabel is, toen gaf u als antwoord rond de € 9 miljoen en we zitten dus nu straks op € 22,5 miljoen.

Dat was een beetje spottend bedoeld en als u zich heel erg gekwetst voelt dan wil ik dat best terugnemen, ik wil alleen maar zeggen dat wij niet allemaal financieel expert zijn, dat is wel gebleken in de debatten, en daarvoor zouden wij een beroep kunnen doen op de concerncontroller die dat wel is. Die kan heel goed risico's inschatten en die heeft ook een nietpolitieke rol, die kan ons onafhankelijk van dienst zijn. Ik noemde het zelf ongeletterdheid op het gebied van Financiën. Ik denk niet dat dit heel erg is. De voorzitter: De heer Van Smirren. De heer Van Smirren: Nou ja, waarvan akte mijnheer Gankema. Ik heb dat niet gezegd, die € 9 miljoen, maar goed daar gaan we niet over kissebissen, dat doen we misschien nog wel een keer in een verkiezingsdebatje. Waar het om gaat is dat ik vind dat wij als raad in staat moeten worden geacht, en als u dat binnen deze raad niet voldoende vindt dan hopelijk dat u dat wel bij de volgende raad vindt, aan het stuur te staan, om de najaarsnota, de meicirculaire, de begroting, kadernota, noem de hele mikmak maar op, te controleren waarbij wij wel degelijk kritisch vragen kunnen stellen over de hoogte van bedragen. Volgens mij hebben wij de afgelopen jaren een mooie investeringsagenda behandeld, daar zitten flinke bedragen in maar daar hebben we hier enorme debatten over gehad, niet zover over de inhoud, maar ook over de hoogte.

Dus ik ben niet zo bang dat we als raad niet in beeld hebben hoe de schuldpositie van de gemeente zich in de toekomst gaat ontwikkelen. U zei zelf 'het is allemaal discutabel, ik roep even € 25 miljoen en we zien wel wat eruit komt'. Dan krijg je een soort koehandel, ik hoorde ook € 45 miljoen. Wat mij betreft, u hebt net ook gezegd 'mijn doel is al geslaagd', zou u de motie gewoon kunnen intrekken want het heeft op dit moment heel weinig zin. De voorzitter: De heer Gankema? Nee, verder geen reactie. Dan zie ik de heer Paulides klaarstaan voor een interruptie. De heer Paulides: Ja, dank voorzitter. Op zich een sympathiek idee om een amendement over te doen, ook sympathiek om daar afspraken over te maken maar als het maximum wordt bereikt, wilt u gaan spreken over lastenverzwaring voor de inwoners of bezuinigen op voorzieningen en dat is eigenlijk iets wat u ook kunt doen bij het voorstel als er een investering moet worden gedaan. U besluit zelf over de uitgaven, de consequentie dat er geld uit de spaarpot gaat of dat er een lening voor nodig is daar gaat u dan zelf over en ik vind het eigenlijk een beetje onzinnig om daar nu een maximum over te… want u kunt die discussie iedere keer bij iedere investering voeren. Op zich heb ik ook wel iets interessants gehoord.

Hart voor Wassenaar heeft nu een draai gemaakt, die wilde nooit in de schulden gaan maar die zegt nu wel dat er een maximum aan moet komen, dus dat vind ik op zich wel een hele positieve insteek van Hart voor Wassenaar. Ik hoorde hem ook spreken over overschrijdingen van allerlei budgetten. Mag ik hem eraan herinneren dat onder zijn leiding de sporthal, de btw die in de algemene reserve zou terugkomen, voor een overschrijding is gebruikt. Ik ga erover wat ik zeg. De voorzitter: Mijnheer Paulides, u ging in op Hart voor Wassenaar maar uw interruptie was naar mijnheer Gankema. Dus daarom snap ik dat de heer Hendrickx nu naar voren komt en nu krijgen we een raar model. Ik wil toch echt terug naar de vraag aan de heer Gankema.

22

De heer Paulides: De heer Hendrickx ging in zijn interruptie ook op dit soort dingen in, dus daar reageer ik op naar de heer Gankema toe. De voorzitter: We zijn hier een debat aan het voeren over een hartstikke belangrijk iets en daar is iedereen het ook over eens. Zullen we even focussen op de inhoud en iedereen interrumperen terwijl die er staat want dan blijft het ook gewoon te volgen. Mijnheer Hendrickx, u hebt met uw komst uw punt daarover gemaakt. U wilt nog een persoonlijk feit naar voren brengen. De heer Hendrickx: Jazeker voorzitter, een persoonlijk feit. Op het moment dat mij de woorden in de mond worden gelegd dat ik er voorstander van was om geen schulden aan te gaan… Om te beginnen, dat heb ik nooit gezegd, het is incorrect dat het dan op deze manier mij in de mond wordt gelegd. Het tweede waar de heer Paulides mij van beschuldigde, wat hij graag doet, ben ik inmiddels kwijt maar ja, hij moet wel zuiver blijven bij dingen die ik wel en dingen die ik niet heb. Het is erg makkelijk om het te zeggen, een leuk puntje gescoord, maar het is niet zo. De voorzitter: Ik ga terug naar de interruptie en het was een vraag aan de heer Gankema. Mijnheer Gankema. De heer Paulides: Nee, ik zou ook een persoonlijk feit kunnen brengen, maar… De voorzitter: Dat mag, maar zullen we ook gewoon terug naar de inhoud gaan? Kom op, het gaat hier over belangrijke dingen.

De heer Paulides: Vooruit, maar ik handhaaf wat ik over Hart voor Wassenaar heb gezegd. De voorzitter: Ik ga naar de heer Gankema voor het antwoord op uw vraag. De heer Gankema: Ja, voor zover de heer Gankema die nog heeft kunnen onthouden. Mijnheer Paulides zei 'als we investeringen doen dan kunnen we dat altijd bekijken' en wat wij volgens mij wel met elkaar kunnen constateren, is dat we dat eigenlijk nooit doen en als we het al doen dan doen we het misschien nog met verkeerde getallen ook want dan krijg je van die discussies over van welke rekenrente we uitgaan, wat het kost en hoeveel afschrijvingen en hoeveel jaar. Volgens mij is de situatie waarin we nu zijn gekomen eigenlijk geen echt bewuste keuze geweest, we zitten ineens op € 22 miljoen schuld en de systematiek waar u eigenlijk op hoopt, gebruiken we niet. Daarvoor heb ik dit amendement bedacht en nogmaals, het is ook ter uitlokking van de discussie, dus ik ben blij dat iedereen nu participeert. Dat is de reden geweest waarom ik het zo heb opgeschreven en of het € 25 miljoen, € 30 miljoen of € 40 miljoen is, en ik hoor ook € 45 miljoen, ik denk echt dat we daar met z'n allen meer over moeten praten dan nu want het blijft nu weer zweven. De voorzitter: Gaat uw gang. De heer Paulides: Ja, dank voor het antwoord. Ik denk dat we enigszins op dezelfde lijn zitten maar ik zoek de oplossing op een andere manier.

Ik vind dat als we een investering doen we daar een begrotingswijziging bij moeten krijgen en als we die begrotingswijziging hebben, zo ging het vroeger altijd, dan komt u op het punt van 'hé, waar komt dat geld dan vandaan en hoeveel gaan we dan lenen? Ik denk dat de insteek, het idee van u, goed is maar dat het op een andere manier zou moeten, via de begrotingswijzigingen. De heer Gankema: Ja, dan zijn we het volgens mij voor een heel groot gedeelte eens. De voorzitter: Mooi. Dan gaan we naar de heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Ja, dank u wel voorzitter en dank ook voor de bijdrage van de heer Gankema. Ik zal straks in mijn eigen bijdrage nog op het amendement ingaan, maar u triggerde mij nu toch al omdat u het had over de cijfers en of wij die cijfers…, de discussie die daar telkens over ontstaat en dat we dan ook bij de controller te rade kunnen gaan. Die cijfers en die liquiditeitsprognose overkomen ons niet, we kijken vooruit, die cijfers worden door het team, de ambtelijke staf, opgesteld en met ons gedeeld door het college, dus het overkomt ons niet, we zijn er zelf bij. U zegt alleen 'we willen aan de voorkant wat meer gaan sturen op welke investeringen we doen en hoeveel schulden we aangaan'.

Die begrijp ik op zich wel maar ik verbaas me een beetje, ik zal daar straks in het tweede deel van mijn interruptie op terugkomen, we kijken telkens naar de gemeente Bloemendaal. Nee, maar we doen dat in deze raad wel heel erg en ik was heel erg benieuwd of u weet welke discussie zich daar de afgelopen jaren heeft voltrokken want u hebt het nu 23

over een schuldenplafond, die discussie speelt ook in de gemeente Bloemendaal en daar heeft de zusterpartij van Hart voor Wassenaar ook bepaalde opvattingen over. Hoe hebt u dat debat gevolgd of hebt u daar helemaal nog niet naar gekeken want ik dacht dat het daar vandaan zou komen. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Nee, in het geheel niet. Ik heb ook via de debatten hier vernomen dat Bloemendaal iets dergelijks heeft. Daar heb ik me niet door laten inspireren, dus ik kan daar ook niks over zeggen. Uw punt en daar verschillen we dan toch van mening over of dit ons is overkomen of dat het echt een bewuste keuze is geweest. Nogmaals, ik heb hier heel vaak geprobeerd om het debat te voeren over hoe hoog onze schuldenpositie mag zijn en ik vond daar toch altijd de inbreng mager, laat ik het zo zeggen. Dus dat is ook de reden geweest dat ik het nu heb ingediend. De voorzitter: De heer Krabbendam. De heer Krabbendam: Dank u voorzitter. We hebben volgens mij toen ook gezegd dat dit echt iets is om bij de begroting te bespreken want dan hebben we het over de ratio's, de kengetallen en hoe Wassenaar er nou financieel voorstaat. Ik ga toch even de discussie in Bloemendaal met u delen.

Hart voor Bloemendaal deelt daar ook een heleboel angst voor de financiële positie, dan is de positie € 18 miljoen maar dan roept Hart voor Bloemendaal 'nee dat klopt niet, dat is toch eigenlijk € 45 miljoen of € 40 miljoen al, in 2026 is het € 65 miljoen en sterker nog, we gaan naar € 80 miljoen in 2034'. Dat is het punt, je moet wel de cijfers die hier in onze begroting en in de liquiditeitsprognose staan geloven en op basis daarvan moeten we het debat voeren. Dus ik ben heel erg bereid om dat debat met u te voeren, ook over de hoogte van het schuldenplafond, maar laten we dan alsjeblieft de cijfers geloven en dat is niet een persoonlijk punt aan u, maar dat is aan deze hele raad omdat we er anders echt niet uitkomen en we dan niet de zuivere juiste discussie met elkaar hebben. De voorzitter: De heer Gankema. De heer Gankema: Ja, dank voor de uitleg dat het niet naar mij toe was want nogmaals, ik heb helemaal niks met Bloemendaal. Nog eventjes iets over een grens trekken. We hebben volgens mij ook zoiets als het EMU-plafond, je mag niet meer dan 3% over je begroting heengaan, dat is ook iets wat is afgesproken. Ik hoor de burgemeester al lachen, maar kijk als dat gebeurt dan zul je daar ook verantwoord van moeten afwijken. Het is een grens trekken of een streep ergens, 'dit is nog acceptabel' en daarboven moet je het er weer met elkaar over hebben.

Trouwens, die EMU geldt volgens mij ook voor de gemeente. Ik kijk even, 'ja hoor' zegt de concerncontroller als onafhankelijk politiek adviseur. Dat geldt ook en dat is trouwens nog wel een vraag aan het college: gaan wij met die € 5 miljoen per jaar lenen niet over die EMU-norm heen? Maar goed, dat zullen we nog horen. De voorzitter: Goed, dan hebben we de interrupties gehad, maar u zat nog in uw termijn. Nee, u zat nog in de termijn. De heer Gankema: Ja, dan zit ik even te denken of ik het nog kan rekken, maar ik geloof het eigenlijk niet, de klok loopt ook niet. Mag ik u allen hartelijk danken voor de participatie en voor uw enthousiasme, ik kijk uit naar een vervolg van deze vergadering. Dank u. De voorzitter: Hartstikke mooi. Voordat ik mevrouw Everard het woord geef, is het misschien wel goed om heel even de benen te strekken, maar dan wel de vraag om hier over vijf minuten ook echt terug te zijn. Dan schors ik nu de vergadering tot 17.05 uur. Schorsing De voorzitter: Ik heropen de vergadering en geef graag het woord aan mevrouw Everard. Mevrouw Everard: Ja voorzitter, dank. Vandaag behandelen we de begroting voor 2026, alweer de laatste begrotingsbehandeling van deze veelbewogen raadsperiode. Allereerst wil ik dankzeggen aan het college en de ambtenaren voor wederom een goed leesbare begroting. Voorzitter, Wassenaar is een prachtig dorp.

Tijdens mijn studententijd heb ik het vaak met vrienden van de middelbare school gehad over de vraag 'zou je op een gegeven moment terug naar Wassenaar willen verhuizen?' en voor mij was dat geen moeilijke vraag, natuurlijk wilde ik dat. Wassenaar is een prachtig dorp met mooie landschappen, een rustige plek midden in de Randstad en bovendien met heel 24

veel inwoners die zich voor elkaar inzetten. Denk maar aan al die jonge mensen die elke zomer weer de sport- en speldagen voor de Wassenaarse kinderen organiseren, mensen die kleding inzamelen voor hun dorpsgenoten die wat minder kunnen besteden, mensen die elke week langs de sportvelden staan te coachen, die zich inzetten voor de Voedselbank, die elk jaar weer de feestweek organiseren, de fietsmaatjes, de SchuldHulpMaatjes en zo kan ik nog veel meer noemen. Al deze initiatieven en mensen maken Wassenaar echt Wassenaar. We hebben het hier vandaag gehad over de lijstjes en dat we zijn gedaald, maar als we daar even naar kijken en als je even naar de nieuwsberichten van toen kijkt dan zie je inderdaad dat Wassenaar in 2022 is gedaald en hoe komt dat? Omdat er hele andere factoren meespeelden waarop werd beoordeeld, waaronder afhaalrestaurants. Ja, daar hebben wij er wat minder van dan bijvoorbeeld Leiden. Voorzitter, we zien dat er in de afgelopen periode flink in ons mooie dorp is geïnvesteerd, het strand krijgt een mooie upgrade, het centrum waarin veel van onze inwoners elkaar ontmoeten is bijna afgerond, het onderhoudsniveau is van C naar B gebracht en ook in de toekomst investeren we in ons dorp.

De begroting is ambitieus, we investeren extra in sport, de jeugdledensubsidie is verhoogd en draagt financieel bij aan sportaccommodaties, we investeren in de Warenar, we investeren in schoolgebouwen startend met de samenvoeging van de St. Jozefschool en de St. Jan Baptistschool tot een Integraal Kind Centrum zodat kinderen in Wassenaar nu en in de toekomst goed onderwijs kunnen volgen en natuurlijk heel belangrijk, we investeren in het bouwen van betaalbare en middeldure woningen. Daarbij heb ik wel een vraag aan het college. We hebben in het algemeen een zeer ambitieuze agenda, is deze ook uitvoerbaar met het huidige ambtelijk apparaat? Voorzitter, zoals ik al zei is Wassenaar een prachtig dorp en dat betekent dat ook veel mensen hier willen wonen. We kampen met een woningtekort, voor een sociale huurwoning moet je bijna zeven jaar op de wachtlijst staan, voor starters en jonge gezinnen is het moeilijk om aan een huis te komen en ouderen kunnen niet doorstromen naar een betaalbare toekomstbestendige woning. Voor het CDA is het belangrijk dat Wassenaarders die hier willen blijven wonen ook de mogelijkheid hebben om dat te kunnen, dat de leraar, de zorgmedewerker, de politieagent en de brandweerman of -vrouw hier een huis kunnen vinden. Met de vele nieuwbouwlocaties kunnen we dat mogelijk maken.

Het ANWB-terrein, de woningbouw bij Den Deijl, de gemeentewerf, de vrijgekomen locaties van de St. Jan Baptist en de St. Jozefschool, het Kerkehout, de nieuwbouw op de Rozensteinstraat in Oostdorp, de plannen op de Van Rechterenstraat en de Van Heemstraweg. Voor het CDA is het belangrijk dat deze ontwikkelingen ook echt doorgang vinden in de geplande tijd. Met meer woningen creeren we immers ook nog meer financieel draagvlak binnen onze gemeente. Voorzitter, het is ook belangrijk om naar andere oplossingen voor het woningtekort te zoeken. Leegstandsbeleid is daar een van en het is het CDA een doorn in het oog dat grote gebouwen zoals Auberge de Kieviet of Huize Ivicke al jaren leegstaan en daarbij ook de vraag aan het college: het is goed dat aan leegstandsbeleid wordt gewerkt, maar kan niet nu al actie worden ondernomen om met deze eigenaar tot een plan te komen om ook hier woningen te realiseren bijvoorbeeld. Daarnaast wordt Hotel Wassenaar nu ingezet om arbeidsmigranten die niet per se in Wassenaar werken te huisvesten. Met de huidige schaarste moeten we ons afvragen of we niet liever willen inzetten op huisvesting voor andere Wassenaarse doelgroepen zoals jongeren, mensen met een zorgbehoefte of statushouders? Graag een reflectie van het college. Voorzitter, we investeren enorm veel in het Sociaal Domein, het is bijna 45% van onze begroting.

We investeren in het Sociaal Team en programma's als Fit in Wassenaar en ook investeren we veel in ontmoetingsplekken, we hebben heel veel actieve vrijwilligers en werken aan een Woonzorgvisie maar toch voelt de helft van de Wassenaarse volwassenen zich eenzaam en dat is echt heel veel. Al deze investeringen hebben tot doel dat dit in vijf jaar met slechts 4% zal dalen. Waarom is gekozen voor zo'n voorzichtig doel, namelijk dat het aantal volwassenen dat zich eenzaam voelt met maar 4% zal dalen terwijl we hier wel heel veel in investeren. Zijn de maatregelen wel effectief? Graag een reflectie van het college. Voorzitter, eerder hebben wij als CDA onze zorgen geuit met betrekking tot de stijgende kosten van de jeugdhulp. In tien jaar tijd zijn de uitgaven bijna verdrievoudigd, we begroten nu rond de € 7 miljoen voor uitgaven aan de jeugdhulp met een kans van meer dan 70% dat dit budget zal worden overschreden. Met het inkoopkader waaraan nu wordt gewerkt willen we de kosten beteugelen. Daarbij hebben we een vraag aan het college, gaat de gemeente met het nieuwe inkoopkader opnieuw met een onbeperkt aantal jeugdhulpaanbieders werken voor veelvoorkomende jeugdhulp of wordt deze keer gekozen voor een beperkt aantal vaste aanbieders en wat betekent deze keuze voor de kosten en de beheersbaarheid van de jeugdhulp? Voorzitter, dan het Rozenplein.

Eerder heeft de raad bij de zienswijze over de plannen van Defensie bij Maaldrift een amendement van het CDA aangenomen en daarmee is ingezet op dat de verkeersproblemen rond het Rozenplein moeten worden opgelost voordat nieuwe ontwikkelingen rond het gebied in Maaldrift kunnen plaatsvinden. Het is goed te lezen dat inmiddels gesprekken zijn gevoerd en dat Wassenaar een aantal oplossingen heeft aangedragen. De vraag aan het college daarbij: kan het college aangeven hoe deze gesprekken verder worden opgepakt? We lezen in de begroting dat er een besluit is genomen over de ruimtelijke procedure voor het realiseren van de nieuwe gemeentewerf op het terrein van de Maaldrift en dat op 2 november, ik vermoed dat we het hebben over 2026, de overdracht van de grond 25

plaatsvindt. Dit staat wel heel definitief opgeschreven terwijl we natuurlijk ook nog een brief over de locatie van DNB op de Rijksstraatweg hebben ontvangen. Daarbij een vraag aan het college: kunt u erop reflecteren, is dit allemaal al definitief en ook hoe dit plan zich verhoudt tot onze inzet voor het Rozenplein. Tot slot voorzitter, heb ik nog een korte verduidelijkingsvraag. In de inleiding van de begroting is te lezen dat een relatief kleine groep inwoners jaarlijks een hoog voorzieningenniveau moet bekostigen. Het is het CDA niet helemaal duidelijk wat het college hiermee bedoelt, zouden we daar een toelichting op kunnen krijgen? Voorzitter, ik sluit af. Met deze begroting investeren we in een dorp dat blijft investeren in sport, cultuur, onderwijs, zorg en wonen, een dorp waar mensen naar elkaar omkijken, een Wassenaar dat we mooi kunnen doorgeven, ook aan de toekomstige generaties, en daar zijn we als CDA Wassenaar trots op. De voorzitter: Ik dank u wel. Het woord is aan mevrouw Hibbert. Mevrouw Hibbert: Dank u voorzitter. We krijgen tien minuten om onze beschouwing op het begrotingsdocument te geven en we hebben tien punten, dus hier volgt een éénpuntperminuutmars. Punt 1. Complimenten voor de luchtfoto van ons raadhuis op de voorpagina, een fantastische opname van ons ongeïsoleerde zinken dak. Volgens de inhoudsopgave staat de informatieve afbeelding op pagina 10.