Bijlage - Gemeente Wassenaar Overdrachtsdossier

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

39

De Lokale Energiestrategie heeft nuttige inzichten en vooruitgang gebracht die in de verdere voorzetting op strategische punten eenvoudig kan worden uitgebreid. Fundamenten zijn aanwezig voor lokaal eigenaarschap, lokale uitvoeringscapaciteit, inwonersparticipatie, partnerships en strategie tot aan 2030. Ook zijn we concreet aan de slag gegaan met de uitvoering van dit beleid en de realisatie van duurzaamheidsprojecten. De volgende maatregelen worden uitgevoerd of behoren tot de mogelijkheden voor gemeente Wassenaar: • Klimaatadaptatie. • Inkoop van energie, laadpalen, elektrische deel­ auto’s en scooters, verduurzaming vastgoed (bijvoorbeeld herstel bodemenergiesysteem gemeentekantoor). • Energieverbruik gemeente verder verlagen (CO2-prestatieladder). • Verduurzamen ruimtelijk beleid (bijvoorbeeld toepassen ladder van circulariteit om grondstoffengebruik te beperken bij beheer openbare ruimte, klimaatadaptief en natuurinclusief bouwen en inrichten, beperken mogelijkheden tot houtstook). • Verder stimuleren energiezuinig gedrag en woning­ isolatie door inwoners middels een voucheractie, buurtaanpakken en promotie en informatie via het duurzame bouwloket. • Uitvoering geven aan de Transitievisie Warmte. • Opstellen van een vervolgprogramma Lokale Energiestrategie uit 2019.

• Opvolging geven aan de afspraken binnen de Regionale Energiestrategie, waaronder meer borging via de instrumenten van de omgevingswet. • Stimuleren en verbinden van de samenleving op duurzaamheid via de Klimaattafel. • Verduurzamen van scholen middels update IHP. • Bestrijding Energiearmoede. · Grondwaterkwaliteit bewaken in samenwerking met de provincie. • Ook op het gebied van gezondheid, sociale cohesie en andere thema’s kan de gemeente kiezen voor meer inzet om de Global Goals te helpen behalen.

Nationale en internationale context Naast ons eigen beleid op het gebied van duurzaamheid hebben wij ook te maken met nationale en internationale afspraken. Wereldwijd is duurzaamheid uitgewerkt tot het VN-programma Global Goals (ook wel Sustainable Development Goals of duurzame ontwikkelingsdoelen). Deze doelen hebben wij als gemeente ook omarmd. De duurzame ontwikkelingsdoelen streven naar een ontwikkeling waarbij ecologische, economische en sociale belangen in evenwicht zijn (ook wel bekend als de drie P’s: planet, profit, people).

40

De Global Goals omvatten vrijwel alle terreinen van overheidszorg zoals wij die kennen, en bij de gemeente kunnen we de volgende punten aan elkaar koppelen: • Sociaal domein – Global Goal 1, 2, 3, 4, 5, 8, 10, 11. • Duurzame economie, infrastructuur en werk­ gelegenheid – Global Goal 2, 8, 9, 11, 12. • Fysieke leefomgeving – Global Goal 2, 3, 6, 7, 9, 11, 12, 13, 14, 15. • Veiligheid, goed bestuur en informatiesamenleving – Global Goal 16. • Partnerschappen en beleidscoherentie voor duurzame ontwikkeling – Global Goal 17.

Wetgeving Naast de zeventien duurzame ontwikkelingsdoelen zelf, zijn in het fysieke domein de afgelopen jaren onder meer de volgende maatregelen op rijksniveau gereguleerd die bijdragen aan de duurzame ontwikkelingsdoelen: • De kwaliteit van buitenlucht, bodem en water moet aan bepaalde waarden voldoen. • De nieuwbouw van woningen moet voldoen aan basiseisen (onder andere BENG, aardgasvrij). • Bescherming van flora en fauna, Wet natuur­ bescherming. • De kwaliteit en winning van drinkwater. • Kantoren hebben minimaal energielabel C in 2023. • Bedrijven die een relatief hoge energierekening hebben, treffen energiebesparende maatregelen. • Zorgplicht voor beheer van afvalwater, hemel­water en grondwater.

In andere gevallen hebben maatregelen (nog) niet de status van wetgeving, maar zijn hierover in convenanten of akkoorden tussen organisaties wel uitvoeringsagenda’s afgesproken, die inspannings- en resultaatsverplichtingen (kunnen) opleveren, zoals: • Klimaatakkoord Parijs 2015 (COP21) • Klimaatakkoord NL 2019 • European Green Deal • Deltaplan Biodiversiteitsherstel

Ontwikkelingen Het wordt druk op het gebied van monitoring van duurzaamheid. Mogelijk wordt de komende jaren een alomvattende duurzaamheidmonitor beschikbaar gesteld aan gemeenten: de Monitor Brede Welvaart (CBS). Daarnaast is er de duurzaamheidsscan van Telos, deze toetst bijvoorbeeld de Bank Nederlandse Gemeenten hun investeringen aan duurzaamheid, en heeft de VNG een SDG menukaart. De raad legde een onderzoek naar de CO2-prestatieladder op, die een deelgebied bestrijkt. De nieuwe minister voor Klimaat en Energie zal zonder twijfel, maar pas richting najaar 2022, met nieuw beleid komen, gericht op het behalen van de duur­zame ontwikkelingsdoelstellingen. Tevens verwachten wij dat klimaatadaptatie zal gaan spelen. Mensen, dieren, planten, gebouwen maar zelfs de ondergrondse infrastructuur van Wassenaar zullen zich aanpassen, of aangepast moeten worden, aan de realiteit van hogere temperaturen, heftiger weer, et cetera. De Omgevingsdienst Haaglanden zal, net als in het nauwer gedefinieerde beleidsgebied milieu, een rol kunnen spelen. Ook verwachten wij met de komst van deze minister een soortement fusie van de internationale agenda en de nationale agenda. Deze zal waarschijnlijk in de breedte faciliterend zijn, met specifieke dwingende zaken op nog onbekende punten.

Het is nog onduidelijk of nieuw beleid en werkzaamheden vanwege deze ontwikkelingen ook binnen de huidige formatie kunnen worden uitgevoerd en of er nieuwe middelen beschikbaar komen vanuit het Rijk.

Wat komt er op Wassenaar af? Er komt veel op Wassenaar af. Het domein is in beweging, bijvoorbeeld de Wet natuurbescherming: deze legt een gedragscode soortbescherming en bestendig beheer op en moet door de gemeente van toepassing worden verklaard, inclusief werkprotocollen en soortmanagementplan. Dus waar de ethiek van de Omgevingswet uitgaat van ‘er mag meer’, zijn er ook dwingende sectorale regels in de richting van ‘er mag minder’. De realiteit is dat de gemeente heel veel rijksbeleid uitvoert, al dan niet na het lokaal nader gedefinieerd te hebben. Wij verwachten in de duurzaamheidscontext extra rijksbeleid. Het is een bekende klacht dat in de integrale afweging van belangen de zachte belangen grote kans hebben om beetje bij beetje te worden weggewogen. Als het om stikstof gaat, hebben het Urgenda-vonnis en minder bekende vonnissen over de systematiek van neerslag en compensatie, duidelijk gemaakt dat het menens is met de gebiedsgerichte aanpak stikstof. Dit zal de komende jaren worden doorgezet. Daardoor kan de gemeente voor dilemma’s komen te staan. Het beschermen van natuurgebieden (Natura2000) tegen stikstof en de plicht die de gemeente daartoe heeft in de Wet natuurbescherming, kan in spanning staan met de realisatiekracht van fysieke projecten. Duidelijk is dat de energietransitie onverminderd doorgaat.

Bestaande landelijke afspraken uit het klimaatakkoord worden uitgebreid, zoals de RES en de verduurzaming van de gebouwde omgeving. Bewoners kunnen meer subsidies tegemoet zien en gemeenten krijgen meer geld om de uitvoering bij te kunnen benen. De markt is volop in beweging met betaalbare oplossingen, en regionaal wordt vanuit de draagkracht van het landschap gewerkt aan het invulling geven aan de energieopwekkingsopgave. Integratie van het landschap met de energieopgave is spannend, maar met inzet van bewoners niet onmogelijk. Het elektriciteitsnet wordt steeds zwaarder belast en moet worden uitgebreid, ook in Wassenaar.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

41

Met de uitvoering van de Transitievisie Warmte werkt de gemeente hard aan concrete manieren om gasverbruik in de gemeente te verminderen. Het is belangrijk dat het tempo van dit proces hoog ligt zodat we onze doelen te kunnen halen. Tegelijkertijd is het ook van groot belang dat het draagvlak bij inwoners voor de keuzes die gemaakt worden zo groot mogelijk is. Hierin moeten belangenafwegingen worden gemaakt. Op veel plekken in onze gemeente worden stappen gezet tot het verduurzamen van mobiliteit, zoals elektrische personenauto’s en elektrisch deelvervoer. Deze ontwikkelingen dragen bij aan onze doelen op het gebied van duurzaamheid, maar de infrastructuur die nodig is om dit te faciliteren, legt een claim op de openbare ruimte. Deze ruimteclaims kunnen concurreren met andere doelen van de gemeente. Hierin zullen keuzes moeten worden gemaakt. Op een hoog niveau van analyse speelt een veel­ omvattend conflict rond onze functie in de regio. Wij bieden onze groene, gezonde leefomgeving ook aan recreanten van buiten de gemeente. Om de draagkracht daartoe te behouden, worden wij enigszins ontzien in de energietransitie. En wordt geaccepteerd dat we de woningbouwopgave passend maken voor die functie. Geen recreanten én geen windmolens én geen woningbouwopgave? Dat gaat niet.

42

Wat is er nodig? SDG’s: • Overzichtelijk en SMART maken van de SDG’s en in hoeverre de gemeente hiernaartoe werkt definiëren. • Aanjagen van het nastreven van deze doelen binnen de organisatie. • Meer aandacht voor het programma klimaat­ adaptatie. • Verkennen hoe de SDG-doelen in de organisatie kunnen worden opgepakt buiten klimaat -en natuurgerelateerde thema’s.

Lokale Energiestrategie: • Verder uitvoering geven aan de Warmtetransitie, Regionale Energiestrategie en de Klimaattafel. Aansluitend daarop is een goede communicatie­ strategie nodig. • Een robuuste basis zodat de organisatie de flexibiliteit heeft om te reageren op nieuwe ontwikkelingen, en een antwoord heeft op capaciteitsclaims. • Ondersteunen van lokale initiatieven, buurtteamondersteuning, onderzoek en pilotprojecten. • Opstellen van een nieuw programma als opvolging van de LES 2019-2022. • Capaciteit flexibele schil op basis van projectinzet of inzet op andere afdelingen op projecten zoals: Verduurzaming Scholen; Verduurzaming Eigen Vastgoed; Verduurzaming Mobiliteit, Verduurzaming Eigen bedrijfsvoering. • Aanvullend middelen en dekking vanuit de opgaven van het Rijk (wijkaanpakken, isolatie­programma, regionale energiestrategie. • Borging van de energietransitie in de instrumenten van de Omgevingswet.

DENKEN IN MOGELIJKHEDEN In de gemeente Wassenaar wordt gedacht in mogelijkheden. Ambities richting 2030 zijn hierbij om planvorming te laten plaatsvinden met of vanuit de samenleving; regelmatig het principe toe te passen van ‘leren door te proberen’; woonkwaliteit te bieden aan alle leeftijden; transformatie en aanpassing mogelijk te maken en dit tegelijkertijd te doen met respect voor wat van waarde is; gemeentelijke monumenten goed te onderhouden. Het dagelijkse werk met betrekking tot deze ambities, richten zich met name op: bouwen en wonen, vergunningverlening, beheer van groen/ water / milieu, ruimtelijke ordening, erfgoedbeleid en cultureel erfgoed. Deze onderwerpen beslaan het grootste deel van het werk. Daarnaast is er een aantal grote projecten, die extra complex van aard zijn en/of een politiek karakter hebben. Het gaat hier om de invoering van de Omgevingswet in combinatie met de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, de renovatie van De Paauw, een aantal grote RO-projecten zoals de ontwikkeling van Valkenhorst en de inrichting van de Groene Zone, de herontwikkeling van het ANWBgebouw en het herstel van Ivicke. Ook is het de bedoeling om diverse participatietrajecten te hebben doorlopen en burgerinitiatieven te hebben gerealiseerd, waarbij de gemeente – zo nodig – meedenkt en adviseert.

Op veel thema’s die aan bod komen in ‘Denken in mogelijkheden’, wordt samengewerkt in de regio. Het is van belang om in de regio sterk vertegenwoordigd te zijn vanuit Wassenaar. Als kleine gemeente hebben we de regio nodig om taken uit te voeren, diensten aan te bieden en resultaten te bereiken. Samenwerking betekent echter ook dat er soms water bij de wijn moet worden gedaan. Om een zelfstandige gemeente te blijven én om het Wassenaarse geluid duidelijk te laten horen, is inzet op de regio van groot belang.

Onderwerpen die aan bod komen • Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging, in relatie tot vergunningverlening, toezicht en handhaving • Wonen • Groen, natuur en leefomgeving • Erfgoed • Ambtelijke huisvesting: bestuurscentrum De Paauw, het gemeentekantoor en de gemeentewerf • Groene Zone & Valkenhorst • Deijlerhoeve / ontwikkeling ASH Naast deze onderwerpen is het ook van belang om van een aantal andere dossiers kort de stand van zaken weer te geven. • Residentie Parkzicht: vanaf 24 maart 2022 ligt het ontwerpbestemmingsplan zes weken ter inzage. • Griffioen: het ontwerpstartdocument ligt vanaf 17 maart 2022 zes weken ter inzage. • Voorlinden: het overleg met de provincie is nog aan de gang. Aspecten: grondwaterwingebied, cultuurhistorie, ruimtelijke kwaliteit, Natuurnetwerk Nederland. • Ontwikkeling Horsten: er is een visie in voor­ bereiding, opgesteld door de eigenaar. Deze visie wordt later gedeeld met de gemeentelijke organisatie. • Ivicke: op 16 maart 2022 is een raadsinformatiebrief gestuurd met de laatste stand van zaken.

Omgevingswet en Wet kwaliteitsborging, in relatie tot vergunningverlening, toezicht en handhaving Huidige stand van zaken Met betrekking tot vergunningverlening wordt gewerkt aan: • Advisering bij ontvangst (principe)verzoeken voor nieuwe plannen en legalisatieonderzoeken naar aanleiding van toezicht en handhavingszaken. • Vergunningverlening Wabo (kruimelgevallen). • Vergunningverlening Wabo (uitgebreid). • Bestemmingsplannen, uitwerkingsplannen, wijzigingsplannen op grond van de Wro en de daarbij behorende randonderwerpen, zoals kostenverhaal.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

43

• Planschadeverzoeken op grond van de Wro. • De advisering bij en begeleiding van projecten. • Voorbereiden van zienswijzen op bestemmings­ plannen, beleid en regelgeving van medeoverheden. • Implementatie en voorbereiding op de inwerkingtreding van nieuw beleid en wetgeving. Er vindt nauwe samenwerking plaats met Toezicht en Handhaving. Hieronder valt: • Kwaliteitscontrole en toezicht op de uitvoering van sloop- en bouwprojecten waarvoor een omgevingsvergunning is verleend. • Controle en toezicht op de naleving van het gebruik van bouwwerken en percelen waarvoor een omgevingsvergunning is verleend. • Controle en toezicht op het brandveilig gebruik van bouwwerken met ondersteunend advies vanuit Veiligheidsregio Haaglanden. • Controle en toezicht op milieutechnische aspecten zoals asbest en flora/ fauna bij bouwprojecten met ondersteunend advies van Omgevingsdienst Haaglanden. • Advisering tijdens de uitvoering van projecten aan de vergunninghouder en/of bouwteam. • Fungeren als aanspreekpunt en coördinator in bouwdossiers naar de verschillende gemeentelijke disciplines Verkeer, Omgevingsbeheer, Openbare Veiligheid en Milieu tijdens de uitvoering van projecten waarvoor een omgevingsvergunning is verleend. • Het inmeten van horecalocaties ten behoeve van de APV-vergunningen Drank- en Horecawet.

• Controle en advies bij spoedeisende situaties waarbij de constructieve veiligheid van bouw­ werken gewaarborgd moet blijven. • Controle en advies bij interventieacties op het gebied van openbare veiligheid. • Het in behandeling nemen van handhavings­ verzoeken, klachten en meldingen. • Controleren en vastleggen in rapportvorm van vergunning plichtige/illegale bouw op basis van het Besluit Omgevingsrecht (Bor) en Wet Algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). • Controle en vastleggen in rapportvorm van het gebruik van percelen en bouwwerken in strijd met bestemmingsplannen, de beheersverordening. • Het voorbereiden van legalisatieonderzoeken in samenwerking met de planbegeleiders en afdeling Ruimtelijke Ordening.

Ontwikkelingen Bij de Omgevingswet krijgt participatie een belangrijke rol. Bij ontwikkelingen met veel impact en ontwikkelingen in beschermd dorpsgezicht moet de indiener van het plan zelf de participatie organiseren.

44

Samenwerking tussen ketenpartners en andere overheden (bevoegd gezag) gaat via het Digitaal Stelsel Omgevingswet lopen en afstemming wordt vroegtijdig georganiseerd. Onze medeoverheden en verbonden partijen stellen de komende tijd nieuw beleid en regels vast. Dit moeten wij kritisch blijven volgen en er, indien nodig, op reageren.

Wat komt er op Wassenaar af? De wet- en regelgeving met betrekking tot vergunning­verlening en toezicht en handhaving is onderhevig aan verandering. Met de invoering van de Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) worden veel van de huidige wet- en regelgeving vervangen. De Omgevingswet en de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen, leggen vast hoe de gemeente moet handelen. De insteek van de wet is vereenvoudiging en verbetering: inzichtelijk omgevingsrecht (alle wet- en regelgeving wordt gebundeld in één wet), de leef­omgeving staat centraal (samenhang tussen bouwwerken, infrastructuur, milieu en erfgoed), ruimte voor lokaal maatwerk (de gemeenten krijgt meer keuzevrijheid om doelen te bereiken) en snellere besluitvorming (dit vraagt om een integrale en samenhangende werkwijze van overheden, inwoners en bedrijven: open, flexibel, uitnodigend, innovatief en vertrouwen en verlening van een reguliere vergunning binnen acht weken). In andere woorden: dit nieuwe stelsel moet leiden tot: • meer inzichtelijkheid, voorspelbaarheid en gebruiksgemak binnen het omgevingsrecht; • snellere en verbeterde besluitvormingsprocessen; • integratie van plannen en toetsingskaders; • een grotere bestuurlijke afwegingsruimte. De Omgevingswet heeft twee doelen: 1.

Beschermen: het bereiken en in stand houden van een veilige en gezonde fysieke leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. 2. Benutten: de fysieke leefomgeving doelmatig beheren, gebruiken en ontwikkelen om er maatschappelijke behoeften mee te vervullen. Daarnaast is er een aantal projecten die de komende jaren veel aandacht vragen: • Griffioen: De locatie is gelegen in Kroonjuweel cultureel erfgoed en het vergt veel onderzoek en overleg om tot planvorming te komen. Het ontwerpstartdocument is ter vaststelling aan­ geboden aan de gemeenteraad en gaat ter inzage. Dit project zal nog veel werk opleveren. • ANWB-locatie: Dit bestemmingsplan gaat als ontwerp ter inzage. Naar verwachting wordt het in 2022 vastgesteld.

• Polanenpark – kunstwerk: Het kunstwerk heeft een nieuwe plek nodig en ligt nu in de opslag in afwachting van een nieuwe toekomst. • De Horsten: In De Horsten zijn ontwikkelingen voorzien. Dit vraagt veel overleg intern en extern ook met gemeente Voorschoten. • Gezondheidscentrum St. Jozefkerk: Het gezondheidscentrum is een gemeentelijk monument en krijgt een nieuwe zorginvulling. Hoewel niet een uitgebreide procedure, heeft dit ook onze aandacht vanuit procesbegeleiding. • Kasteel de Wittenburg: Deze ontwikkeling vergt intern overleg en overleg met de provincie. • Ivicke: Wij zijn betrokken als planbegeleider bij de zaak. Het vergt veel overleg. • Warenar: Een herstructureringsproject met meerdere partijen waardoor het een complex plan is maar van sterk maatschappelijk belang door culturele en woonbelangen.

Wat is er nodig? • Er verandert zo veel als gevolg van de invoering van de Omgevingswet dat alle zeilen bijgezet moeten worden om tijdig en goed voorbereid te zijn op de invoering. Het vergunningenproces moet worden aangepast en de organisatie zal in dit kader trainingen moeten volgen om de processen op een goede wijze af te ronden. Ook moeten bepaalde keuzes worden gemaakt: tot wanneer kan een project met een bestemmingsplan oude stijl worden ingediend? Hoe gaat de gemeente om met een omgevingsplan? • Met de Omgevingsdienst Haaglanden moet bezien worden of een verschuiving van taken wenselijk is. Dit is het advies geweest van de Rekenkamercommissie. Hier is al een start mee gemaakt. Echter, in het kader van de Omgevingswet, nieuwe taken op het gebied van milieu en de organisatieontwikkeling, is het verstandig om verder te onderzoeken welke taken door de ODH kunnen worden uitgevoerd. • Ook de invoering van de Wet kwaliteitsborging vraagt wijzigingen op het gebied van toezicht en handhaving. Deze wet heeft aanzienlijke gevolgen voor de leges die de gemeente mag innen. De financiële gevolgen hiervan en het al dan niet verkrijgen van middelen van het Rijk zijn nog onduidelijk. • Tot slot is - om te voldoen aan de uitgangspunten van de Omgevingswet - ook een andere werk­wijze van de gemeenteraad noodzakelijk.

Dit zal zich de komende jaren zowel bij vergunning­verlening voordoen, als bij het opstellen van de Omgevings­ visie en Omgevingsplannen (voorheen Structuur­ visie en bestemmingsplannen).  

Wonen Doel • Volkshuisvesting. • Passend bouwen en woningen toevoegen conform de woonvisie, voor jongeren, gezinnen en ouderen. • Het bieden van woonkwaliteit aan alle leeftijden.

Cijfers • Wassenaar kent ruim 12000 woningen. • De woningvoorraad in Wassenaar is relatief ruim en oud. • Er is in Wassenaar het afgelopen decennium beperkt bijgebouwd. • Wassenaar kent relatief veel eengezinswoningen en relatief weinig appartementen. • De woningvoorraad in Wassenaar kent relatief veel particuliere huur. Het gemiddelde ligt met 17,8% boven het regionale en boven het landelijke gemiddelde. • Het percentage koopwoningen wijkt met 56,2% voornamelijk naar boven af in vergelijking met het regionale gemiddelde. Het percentage sociale huur wijkt met 26% naar beneden af zowel in vergelijking met het regionale als het landelijk gemiddelde. • Het aantal woningmutaties in Wassenaar is met 4,9 mutaties per 1.000 woningen heel beperkt ten opzichte van zowel het regionale als het landelijke gemiddelde. Dit betekent dat de kansen om in- en door te stromen in Wassenaar beperkt zijn. • Een woning kopen is in Wassenaar relatief duur. Zowel de mediane vraagprijs van € 875.767,- als de gemiddelde vraagprijs van € 1.189.575,- liggen hoog. • Er is geconstateerd dat het aantal verhuringen binnen de sociale sector onder druk staat doordat woningen beperkt beschikbaar komen en dat het aantal reagerende woningzoekenden stijgt. Dit leidt echter niet tot een stijging van de prijzen.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

45

Ontwikkelingen Het college werkt onder andere samen met de lokale woningcorporaties. De relatie tussen gemeente en corporaties is het afgelopen jaar verbeterd, door nauw met elkaar af te stemmen en prestatieafspraken te maken. Ten aanzien van de WoonZorgVisie zal ook de samenwerking met bijvoorbeeld zorg­aanbieders moeten worden opgepakt.

Wat komt er op Wassenaar af? De druk op woningmarkt blijft toenemen. De vraag naar woningen wordt groter, het aanbod neemt beperkt toe. Onderstaande trajecten zullen de komende jaren doorlopen en aandacht vragen: • Regionale woningmarktafspraken. In december 2021 is het Tussenakkoord door het college ondertekend. Momenteel wordt in een ingelaste ‘derde ronde’ door de provincie ZuidHolland met de gemeente en de corporaties afgestemd in hoeverre meer sociale woningbouw in Wassenaar mogelijk is. Na deze stap wordt verder toegewerkt naar de definitieve woningmarkt­ afspraken. • Regionale herziening Huisvestingsverordening. • Samenwerking met corporaties (prestatieafspraken en uitvoering daarvan). • Uitvoering Woonvisie (naast de punten hierboven genoemd): - Onderzoek locaties flexwonen. Onderzoek loopt momenteel op basis van de woonvisie, maar ook op basis van regionale afspraken. Beide in samenwerking met de corporaties. - Onderzoek mogelijkheden voor woning­splitsing. - (Realisatie projecten woningbouw­ programmering = monitoring). - Uitbreiding woonwagenstandplaatsen. Dit is een project dat in maart 2022 is gestart. Vanuit wonen dient er een oplossing te komen voor de woonruimteverdeling.

46

- Opstellen doelgroepenverordening. Door middel van de doelgroepenverordening kan in samenhang met bestemmings-/ omgevingsplannen worden gestuurd op bouwen voor specifieke doelgroepen. - Monitoringssysteem updaten en de raad daarover informeren. - In kaart brengen wenselijkheid zelf­ bewoningsplicht (per nieuwbouwproject). Dit wordt op grond van de Woonvisie per nieuwbouwproject bepaald. Sinds eind 2021 zijn er regionaal verkenningen voor zelf­ bewoningsplicht en opkoopbescherming. - Invulling geven aan landelijk opgelegde taak­ stelling huisvesting statushouders. Dit is een doorlopend proces. Zeker nu belangrijk in verband met huisvesting van mensen uit Oekraïne, uitstromers (zie ook volgende punt), spoedzoekers zonder en met een urgentie­ verklaring, is een duidelijke schaarste zichtbaar die zich uit in het moeilijk in kunnen vullen van de opgave. - Invulling geven aan huisvesting uitstromers. Het gaat hier om uitstromers uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang (BW/MO) en Jeugdzorg. Door de decentralisatie is dit een nieuwe, complexe huisvestingopgave voor de gemeente (voor zover bekend: circa 12 huishoudens per jaar). En ook dit is een doelgroep die een beroep doet op de sociale woningvoorraad.

Wat is er nodig? • Uitbreiding van capaciteit, momenteel wordt het werk uitgevoerd in 0,5 fte. Dit is te weinig voor de taken die er liggen. • Voortzetting van de goede samenwerking op volkshuisvesting met de corporaties, zowel vanuit het college als vanuit de ambtelijke organisatie. De opgaven zijn complex en komen voort uit een situatie van grote schaarste. Goede samenwerking met de ‘woon(zorg)partners’ is daarom van groot belang. Ook om dit te kunnen voortzetten, is meer capaciteit nodig. • Ten aanzien van de WoonZorgVisie zal de samenwerking met bijvoorbeeld zorgaanbieders moeten worden opgepakt.

Groen, natuur en leefomgeving Doel Onze omgeving veilig, heel en schoon te houden. Een veilige en prettige woonomgeving voor de inwoners en bezoekers van de gemeente Wassenaar. Met een mooie, groene, diverse omgeving om in te recreëren. Niet alleen voor de inwoners van Wassenaar zelf, maar

ook voor de inwoners van de regio die steeds dichter bebouwd raakt. Hierin werken we samen met gemeenten, terreinbeheerders, grondeigenaren, overheden en ondernemers, om stad, dorpen, natuur, cultuur, landschap en zee te verbinden voor iedereen. Zo wordt gezorgd voor een goede balans: kwetsbare natuur beschermen en versterken waar nodig en ervoor zorgen dat mensen ervan kunnen genieten.

Cijfers • De gemeente Wassenaar staat landelijk bekend om haar groene kwaliteit en kwantiteit. • De gemeente heeft ruim 173 hectare openbaar groen in beheer. • De landgoederenzone, laanboomstructuren en parken tussen de woonwijken vormen de belangrijkste structuren. • De gemeente heeft 25580 laanbomen staan. Dit is dus exclusief de bossen en landgoederen. In de praktijk betekent dit bijna één boom per inwoner. • Ons dorp is uitgeroepen tot de beste woon­ gemeente van Zuid-Holland (Elsevier Weekblad) en heeft de grootste biodiversiteit van Nederland. • Wassenaar is onderdeel van het Nationaal Park Hollandse Duinen dat met Meijendel jaarlijks 1,2 miljoen unieke bezoekers ontvangt. • Wassenaar is daarnaast ook onderdeel van de landschapstafel Duin, Horst en Weide, samen met Leidschendam-Voorburg, Voorschoten, Den Haag, Leiden en Zoetermeer.

Huidige stand van zaken Nationaal Park Hollandse Duinen Eind 2016 koos het Nederlandse publiek de Hollandse Duinen, het gebied tussen Hoek van Holland en Hillegom, als een van de mooiste natuurgebieden van Nederland. Onder aanvoering van Dunea sloten veertig partners, waaronder Wassenaar, zich bij het initiatief aan. Hiermee heeft de gemeente: 1. zich verbonden aan de ambities van het nationaal park: • het versterken van de natuur-, erfgoed, water-, landschaps- en recreatieve waarden van het gebied, waarin ook wonen, werken en duur­zame energieproductie een plaats heeft. • het in hoofden en harten verankeren van deze waarden. • het verbinden van organisaties en natuur­ gebieden met elkaar. 2. het belang en de urgentie onderschreven om de kwaliteiten van Nationaal Park Hollandse Duinen te behouden en te versterken; 3. toegezegd om samen met partners de schouders te zetten onder het gezamenlijke uitvoerings­ programma dat uitwerking geeft aan de beoogde doelstellingen; 4. aangegeven zich in te zetten om de doelstellingen en voor relevante delen van het uitvoerings­ programma in ons eigen beleid te borgen. Het gremium Nationaal Park Hollandse Duinen bevordert de samenhang in het gebied, helpt partners bij de samenwerking en voorkomt versnippering van beheer en onderhoud van de natuur.

Duin, Horst en Weide In het verband van Duin, Horst en Weide (DHW) wordt samengewerkt aan het bereiken van: • het waarborgen van de authenticiteit van het gebied, • het versterken van de vitaliteit en • het vergroten van de beleefbaarheid. Momenteel is het Meerjarenprogramma 2021-2025 van toepassing. Uitgangspunt blijft dat het investeren in natuur, landschap, recreatie en cultureel erfgoed niet alleen bijdraagt aan meer recreatieve mogelijk­ heden en natuurkwaliteit. Steeds meer wordt het belang onderkend vanuit het oogpunt van gezondheid van de bevolking en een aantrekkelijk vestigingsklimaat in de regio. Dit sluit aan bij de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet en de actuele opgave zoals opgenomen in de NOVI (Nationale Omgevingsvisie). De visiedoelstellingen sluiten aan bij de ambities van het Nationaal Park Hollandse Duinen i.o. (NPHD). In het verlengde hiervan is een strategisch partnerschap aangegeven met het NPHD.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

47

Ontwikkelingen Wassenaar streeft ernaar om de groenste gemeente van Nederland te worden. De visie en gemeentelijke beleidsdoelen zetten in op behoud, herstel en versterken van groenstructuren en van het groene karakter. De grote opgaven in een beperkte ruimte vragen om ruimtelijke keuzes voor een toekomstbestendige leefomgeving. Binnen Wassenaar zetten verschillende maatschappelijke organisaties zich in om te verduurzamen zoals bijvoorbeeld Groene Meent Wassenaar. Er is een kans voor Wassenaar, met inzet van burgerparticipatie vanuit deze organisaties, invoering van vergunningsplichten, ambities en beleidsdoelen met breder maatschappelijk draagvlak te implementeren en te borgen. Ook met inwoners wordt steeds meer samengewerkt. Er zijn positieve resultaten behaald met buurtparticipaties in het groen. Stukjes groen die geadopteerd worden door buurtbewoners en die op een hoog niveau worden onderhouden.

Er is een proces gestart voor een definitieve aanvraag tot Nationaal Park ‘Nieuwe Stijl’ voor Nationaal Park Hollandse Duinen, als samenhangend geheel van rijke natuur, bijzonder landschap, cultuurhistorie, steden en bedrijvigheid. Dit proces loopt nog. In het uitvoeringsprogramma NPHD 2020-2025 zijn strategische projecten opgenomen die door Wassenaar getrokken worden of voor Wassenaar relevant zijn: - NNN-verbinding DH&W. - Robuuste ecologische verbinding Duin, Horst en Weide. - Landgoederenzone Wassenaar-Den Haag. - Groene Zone Valkenburg. - Kansen als (fiets)mobiliteit. - Haalbaarheidstudie parkway Duin, Horst en Weide. - Stad, landverbinding inclusief de afwaardering van de N44. - Bezoekersmanagement als instrument om de druk op kwetsbare gebieden te verminderen en bezoekers te verleiden naar gebieden waar zij (voor Wassenaar) meerwaarde beleven en creëren. - Ook de verdere revitalisering van de Wassenaarse Slag kan een plek binnen het uitvoeringsprogramma krijgen waardoor het een samenhangend gebied is ook qua uitstraling.

Wat komt er op Wassenaar af? De komende jaren komt een aantal complexe interdisciplinaire milieuvraagstukken op de gemeente af. Deze onderwerpen vragen om een integrale en zorgvuldige aanpak. Een voorbeeld hiervan is de ruimtelijke inpassing van allerlei functies in de bodem. Een warmtetransitie, bodemdaling, wateroverlast en toenemende drinkwaterschaarste leggen allen claims op bodemruimte. De maatschappij vraagt om meer bomen binnen de bebouwde kom, een uitgebreider elektriciteitsnetwerk, meer woningen (en dus kabels, funderingen en leidingen) en een robuuster rioleringsstelsel. Daarnaast is er veel aandacht voor een zorgvuldigere omgang met de natuur, waarvoor ook het bodemleven van essentieel belang is om verschraling en verarming te voorkomen. Een stijgende zeespiegel zorgt voor opkomend kwelwater en daarbij meer zout in de bodem en het drinkwater. Een integrale visie en aanpak op de bodem zijn zeer wenselijk om deze complexe ondergrondse ruimtelijke inpassing in goede banen te leiden. Een aantal landelijke milieuwetten worden steeds uitgebreider en strenger. Men kan de beoogde wetten die momenteel worden voorbereid rondom nieuwe typen vervuiling zoals PFAS, resistente schimmels en ZZS (zeer zorgwekkende stoffen) als voorbeeld nemen. Ook stikstofwetgeving en geluidwetgeving worden de komende jaren naar verwachting strenger en complexer. Dit vormt uitdagingen wat betreft

48

ruimtelijke ontwikkelingen, bijvoorbeeld als het gaat om de woningbouw. Het vormt ook uitdagingen in de samenwerking met andere overheden, bijvoorbeeld omdat verkeer (met betrekking tot geluid) en stikstofdepositie grensoverschrijdende thema’s zijn en in verband met de rollen die verschillende gemeenten vervullen voor de regio. Stikstofdepositie heeft grote nadelige effecten op de biodiversiteit. In Wassenaar zijn veel klachten over gezondheidseffecten van houtstook en uitstoot door verkeer. Ook ondergaan de Wassenaarse natuur­ gebieden veel schade door stikstofdepositie, veelal, maar niet enkel van, buiten de gemeente. Steeds meer stoffen in de bodem worden als schadelijk voor de volksgezondheid bevonden. Denk hierbij aan kankerverwekkende stoffen als asbest en PFAS, stoffen die schadelijk zijn voor de hersenontwikkeling zoals lood en aan ZZS (zeer zorgwekkende stoffen). Vooral daar waar mensen en kinderen wonen, sporten en spelen en daar waar kwetsbare natuur aanwezig is, moet de bodemkwaliteit geborgd worden. Hierin zit een grote uitdaging voor Wassenaar.

Wat is er nodig? • Zoals genoemd, komen de komende jaren een aantal complexe interdisciplinaire milieuvraag­ stukken op de gemeente af. Deze onderwerpen vragen om een integrale en zorgvuldige aanpak. Een voorbeeld hiervan is de ruimtelijke inpassing van allerlei functies in de bodem. Een integrale visie en aanpak op de bodem zijn noodzakelijk om de complexe ondergrondse ruimtelijke inpassing in goede banen te leiden. • Met meer bebouwing in de Randstad op komst en de aandacht voor de gezonde leefomgeving, neemt in de toekomst de druk op natuurgebieden toe. Dit zien we met name in Meijendel. Het is van groot belang om te komen tot een goede balans tussen natuur en recreatie. Spreiding van recreatie vormt hierin een belangrijke factor. • De beleidsdoelen op het gebied van groen en beschermingskaders moeten in de Omgevingsvisie opgenomen worden met een nadere uitwerking in het Omgevingsplan. • In de toekomst biodiversiteit als dwarsdoorsnijdend thema meenemen. En emissievrij (ver)bouwen en wonen en klimaat adaptief- en natuur inclusief inrichten- en bouwen in het omgevingsplan als vergunningsplichten op te nemen. Verder inzetten op emissiearme aanbestedingen. De grote opgaven voor verstedelijking, klimaat, natuur, waterbeheer en land - bouw en recreatie geven kaderstellende randvoorwaarden aan het ruimtelijke.

• Het is in het belang van Wassenaar dat andere gemeenten bronnen van stikstofuitstoot terug­ dringen. Wassenaar zou ervoor kunnen kiezen haar positie als gemeente met weinig bouw of andere bronnen van uitstoot te benutten door bewust koploper te worden wat betreft luchtkwaliteit. • Meer samenwerken met inwoners. De organisatie moet hierop wel worden voorbereid. • Effectief en strategischer optreden in netwerk / samenwerkingsverbanden; om als autonome gemeente te blijven functioneren en de beoogde gemeenten doelen te behalen, die een breder algemeen belang dienen. • Reservering voor de bijdrage aan het NPHD (deze loopt in 2022 af). Gelet op het Uitvoeringsprogramma en de kansen die er voor Wassenaar liggen, ook in relatie tot de Landschapstafel Duin, Horst en Weide, is het wenselijk om een financiële reservering te maken voor de uitvoering van de projecten. • Met betrekking tot Duin, Horst en Weide is het van belang om extra capaciteit beschikbaar te stellen, om uitvoering te kunnen geven aan de doelen uit het Meerjarenprogramma waaraan we ons hebben gecommitteerd. Daarnaast is het gereserveerde budget als bijdrage aan de bekostiging van de projectorganisatie van de DHW momenteel te laag.

Erfgoed Doel Zorgdragen voor ons erfgoed.

Cijfers • Wassenaar telt 385 rijksmonumenten en 127 gemeentelijke monumenten. • Wassenaar heeft een van de grootste rijksbeschermde dorpsgezichten van ons land. • Wassenaar is provinciaal Kroonjuweel vanwege de hoge cultuurhistorische waarden.

Ontwikkelingen Bij de grote veranderingen binnen het hele fysieke domein gaat het met name om een omslag in denken en handelen, waarbij steeds meer nadruk komt te liggen op het bereiken van de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet. Het aantal taken neemt substantieel toe voor de gemeente als dienstverlenende organisatie (informatieplicht), waarnaast het belang van participatie en kennisdeling aan de voorzijde van het proces extra nadruk krijgt, net als de toetsen en uitvoeren van controlerende taken (toezicht en handhaving, monitoren).

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

49

Daarnaast worden opgaven steeds meer in regionaal verband opgepakt. Hier liggen kansen als het gaat om op een effectieve en efficiënte wijze in gezamenlijkheid de samenhangende doelen bereiken. Ook neemt het belang van inwonersparticipatie toe.

Wat komt er op Wassenaar af? Net als nu in de Wet ruimtelijke ordening (Wro) en Besluit ruimtelijke ordening (Bro) is erfgoed na de inwerkingtreding van de Omgevingswet (per 01-012023) een verplicht onderdeel. Het behoud en versterken van erfgoed als kernkwaliteit moet in de Omgevingsvisie opgenomen worden met een nadere uitwerking in het Omgevingsplan. Meer dan voorheen is expliciet in de wet opgenomen dat er sprake is van een zorgplicht en moet ook de omgeving van het monument beschermd worden. Daarbij gaat het zowel om gemeentelijke- en rijksmonumenten, als beeldbepalende objecten/ zaken en archeologisch erfgoed. Er gelden daarbij ook instructieregels voor het uitvoeren van activiteiten die het monument raken, evenals een monitor- en onderzoeksverplichting.

Wat is er nodig? • Zorg voor een samenhangend verhaal vanuit de maatschappelijke doelen van de Omgevingswet (gezonde en veilige leefomgeving en goede omgevingskwaliteit) en vergeet daar niet de financiële component bij te betrekken. • Erfgoed is bij uitstek beleidsveld dat gebaat is bij continuïteit. Continuïteit in beleid, maar ook in onderhoud en beheer. Schommelingen in beleid (lees: bezuinigen, ad hoc-zaken) leidt in veel gevallen: goedkoop betekent duurkoop. • Meer investeren in tijd en capaciteit voor het op orde krijgen van uitvoering van wettelijke taken en het slim benutten van regionale deelnamen aan de Landschapstafel DHW, Erfgoedtafels en het Nationaal Park Hollandse Duinen om gemeentelijke ambities te realiseren (zoals Landgoederen, Poort Hollandse Duinen); • Verder ontwikkelen van bestaande instrumenten (bijvoorbeeld Cultuurhistorische Waardenkaart, Monumentenwacht) om Erfgoedvisie te realiseren; • Investeren in verbeteren werkprocessen (in- en extern), inclusief aanhalen banden met maatschappelijke partners (monumenteneigenaren, erfgoed­ organisaties, vrijwilligers); het bieden van voldoende houvast en kaders om het duurzame investeren in erfgoed meer aantrekkelijk te maken; dat geldt zowel voor het gebouwde, groene erfgoed als de cultuurgoederen (museale objecten); • Bevorderen van integraal werken.

Vroegtijdig onderkennen van wat nodig is om processen op een efficiënte en effectieve manier te laten verlopen; • Uitwerking van de visie op hoe om te gaan met cultuurgoederen, zowel qua (collectie)beheer, behoud, als benutting in relatie tot de collectie.

Ambtelijke huisvesting: bestuurscentrum De Paauw, het gemeentekantoor en de gemeentewerf Huidige stand van zaken De raad heeft besloten om Raadhuis De Paauw te gaan gebruiken als volwaardig bestuurscentrum. De gemeentewerf en gemeentewinkel zullen in ieder geval niet meeverhuizen naar De Paauw. Voor de bestaande werf en het gemeentekantoor is een startnotitie vastgesteld om de locatie (deels) beschikbaar te maken voor woningbouw. Inmiddels heeft ook de politie aangegeven na te denken over hun vastgoed. Gezien de mogelijke versterking van elkaar door bundeling van beide vragen, wordt gezamenlijk onderzoek uitgevoerd. Om De Paauw ook het gemeenschapshuis van Wassenaar te laten blijven is een openbare (beperkte) horecavoorziening gedacht in de Tuin- en Twentzaal van het raadhuis.

50

Ontwikkelingen De Paauw • De omgeving van De Paauw is betrokken bij de besluiten voor de nieuwe functie. Met name de verkeers(toename) is een grote zorg. Om deze reden is afgezien van een uitbreiding van het raadhuis. • Momenteel wordt gewerkt aan de afronding van de restauratievisie en het huisvestingsplan die gezamenlijk het verbouwingsplan en restauratieplan gaan bepalen. Uit het huisvestingsplan blijkt ook welke werkplekken aanvullend aan het volwaardig bestuurscentrum nodig zijn om de organisatie in een modern werkconcept met thuiswerken te laten draaien. Ook het uitwerkingsplan voor de onderdelen gemeente­winkel-plus en de nieuwe gemeentewerf is gestart. • Gezien de ontwikkeling van Bouwend Nederland is grip op de kosten een zorg. De restauratie is begroot op 12,3 miljoen. Extra aandacht wordt besteed aan het verwerven van subsidies en er wordt zelfs door middel van crowdfunding getracht om een deel van de investering te dekken.

Wat is er nodig? • Er zal op termijn sprake zijn van extra kosten voor de ontwikkeling van het gemeentekantoor, zoals hierboven beschreven onder het kopje Ontwikkeling. • Ook is een goed participatietraject van belang, om de omwonenden goed te betrekken bij de ontwikkelingen. • Voor De Paauw: het verwerven van subsidies en middels crowdfunding trachten om een deel van de investering te dekken.

Groene Zone & Valkenhorst Doel Zorgen voor een breed gedragen ruimtelijke en programmatische visie op de Groene Zone waarbij het agrarisch karakter behouden blijft, met ecolo­gische kwaliteiten en recreatief medegebruik aan de noordrand van Wassenaar.

Cijfers Ontwikkeling van ca. 78ha ecologisch beheerde grondgebied binnen de Groene Zone, waaronder een 12,4ha grote ecologische verbinding tussen de Katwijkseweg (N441) en het Valkenburgse Meer als onderdeel van NatuurNetwerk Nederland.

Gemeentewerf en gemeentekantoor • Dit project zal starten met een bodemsaneringsaanpak en -uitvoering, om daarna planvorming voor voorbereiden woningbouw en uitplaatsing van de werf mogelijk te maken. Er is openheid gegeven in de aanpak van bodemonderzoek. De betrokkenheid van omwonenden is zeer groot. • Omwonenden vragen om invloed te mogen uitoefenen op mogelijke bouwplannen en hebben zorg dat de parkeerdruk te groot zal worden. • Omdat de woningbouw ter plaatse van het gemeentekantoor van veel andere factoren afhangt, zullen opbrengsten deels later te verwachten zijn. Voorts zijn in de studie de kosten van uitplaatsing van de werf niet betrokken, omdat nog geen nieuwe plek is aangewezen.

Aan de kant bij Katwijk staat de bouw van de nieuwe wijk Valkenhorst gepland, met ongeveer 5600 woningen.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

51

Huidige stand van zaken Wassenaar heeft uitvoerige zienswijze ingediend op ontwerpbestemmingsplan Woongebied Valkenhorst. Belangrijkste aandachtspunten: al dan niet realiseren van 600 woningen extra (druk op het gebied), vorm­geving van het overgangsgebied naar de Groene Zone (inclusief top-wonen), verkeersgevolgen (A44 en N441) en juridische gevolgen toepassing Crisis- en Herstelwet (toekomstige rechtszekerheid). Betrokkenheid van Wassenaar bij verdere planontwikkeling is geborgd in het bestemmingsplan en de Bestuurlijke Afspraken 2018 en 2020. De gemeente Wassenaar werkt aan een samenwerkingsovereenkomst met het Rijksvastgoedbedrijf. Doel van deze samenwerking is de realisatie van ecologische en agrarische waarden op de gronden van Rijksvastgoedbedrijf binnen de gemeentegrenzen van Wassenaar, voor rekening van het Rijksvastgoed­ bedrijf. Mogelijkheden voor aankoop terreinen en toekomstig beheer in Groene Zone door Staatsbosbeheer worden onderzocht. Momenteel wordt een ‘Beperkte Gebiedsvisie’ ontwikkeld, als deeluitwerking van de Nota van Uitgangspunten. Na deze visie op de bebouwde omgeving aan de noordrand van Wassenaar zal een Masterplan worden geformuleerd, waarbij de deeluitwerking van de ‘Beperkte Gebiedsvisie’ wordt geïntegreerd. Ook zal een onderzoek gestart worden naar mogelijke alternatieve locaties voor Avalex.

Onderdeel van de ontwikkeling van de Groene Zone is een ecologische verbinding tussen Lentevreugd en De Horsten. Deze ecologische verbinding zal middels provinciale subsidie uitgevoerd worden. Een belangrijk aspect binnen deze ecologische verbinding is het herstel van het rijksmonument Tankgracht. Deze zal daarom ook binnen het project worden aangepakt. De gemeente Wassenaar heeft ook een samen­ werkingsovereenkomst opgesteld met het Rijksvast­ goedbedrijf. Doel van deze samenwerking is de realisatie van ecologische en agrarische waarden op de gronden van Rijksvastgoedbedrijf binnen de gemeentegrenzen van Wassenaar. Het bestemmingsplanproces van de gebieds­ ontwikkeling Valkenhorst is in het eerste kwartaal van 2022 tijdelijk stil komen te liggen, omdat het onderzoek naar stikstof niet kon worden voltooid. De bestuurlijke mijlpaal voor het vaststellen van het bestemmingsplan voor de komende gemeenteraadsverkiezingen is daardoor niet gehaald. Na enige vertraging is op 20 januari 2022 het landelijke rekenmodel (Aerius 2 calculator) beschikbaar gekomen, nodig voor de berekening van de effecten van

52

stikstof van het plan op omliggende Natura 2000 gebieden. Op 24 februari concludeerde het expertteam stikstof: Dit is voor de gebiedsontwikkeling Valkenhorst goed nieuws. De gemeente Katwijk laat deze uitkomst en de bijbehorende rapportage toetsen door Omgevings­ dienst Haaglanden. De doorlooptijd hiervoor bedraagt ongeveer vier weken, zodat bij een volledige en tijdig aanlevering van de onder­liggende gegevens, dit oordeel medio april 2022 gereed zal zijn. De vier bestuurlijke partners zijn overeengekomen dat het besluitvormingsproces over het bestemmingsplan in april weer zal worden hervat, met als doel dat de gemeenteraad van Katwijk voor de zomervakantie 2022 het bestemmingsplan Valkenhorst kan vast­ stellen.

Ontwikkelingen De ontwikkeling van de gehele Groene Zone hangt af van diverse actoren en projecten. Bij de formulering van het Masterplan zal een planning worden aangeboden. Aan de hand hiervan kunnen publieke en private deelprojecten in tijd worden gezet, dit is ook afhankelijk van beschikbare middelen. Op 20 januari 2022 heeft de burgemeester van Wassenaar ingesproken in de commissievergadering van de gemeente Katwijk over het bestemmingsplan Woongebied Valkenhorst. Vanuit Wassenaar zijn we verheugd over het feit dat in de regels voor de overgangszone de bouwhoogte is teruggebracht naar 15m voor gestapelde bouw en naar 13m voor grondgebonden woningen. Dit sluit beter aan bij ons groene gebied. De burgemeester ging in op de zienswijze die vanuit Wassenaar was ingediend op het bestemmingsplan. Hij gaf aan dat Wassenaar teleurgesteld is over het feit dat een aantal afspraken die we met Katwijk gemaakt hebben, juridisch niet goed zijn geborgd. Het betreft afspraken gebaseerd op en voortvloeiende uit de Bestuurlijke Afspraken. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de afspraken over het aantal woningen en de invulling van het grensgebied. Weliswaar is aangegeven dat Wassenaar betrokken zal zijn bij de verdere uitwerking en de ontwikkeling van het stedenbouwkundig raamwerk voor deelgebied 2, maar daarbij is er voor nu onvoldoende zekerheid over de wijze waarop dat gebeurt.

Het vastleggen van deze afspraken in de beleidsregels is onvoldoende bindend. De wet staat namelijk toe dat de beleidsregels op een later tijdstip kunnen worden gewijzigd. Als op dit moment alle afspraken zouden zijn opgenomen in de beleidsregels, dan is dat onvoldoende om te verzekeren dat de afspraken later worden nagekomen. Het opnemen van bijlage 8 ‘ontwikkelprincipe groen woonmilieu’ biedt in dit opzicht onvoldoende juridische houvast.

Bovendien: de vastgestelde beleidsregels verwijzen voor de criteria naar het Kwaliteitsboek dat uitsluitend betrekking heeft op Woongebied-1. Voor Woongebied-2 gelden dus in het geheel geen inhoudelijke beleidsregels met een invulling voor bebouwing in en nabij de Groene Zone. Dat kan niet de bedoeling zijn en dit is in strijd met artikel 7c, lid 6 van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet dat bepaalt dat de inhoudelijke beleidsregels gelijktijdig met het plan ter inzage liggen.

Wat komt er op Wassenaar af? • Bekrachtiging Samenwerkingsovereenkomst met Rijksvastgoedbedrijf • Actieve participatie in ontwikkeltraject Woongebied Valkenhorst (B4PO, stuurgroep Valkenhorst) • Opstarten deelprojecten (reconstructie Tankgracht, realisatie Ecologische Verbindingszone) • Samenwerkingsovereenkomst WassenaarStaatsbosbeheer • Omgevingswet • Interregionale samenwerking wat betreft het project ‘Poort naar Hollandse Duinen’ Dit kan een overeenkomst zijn met een belangrijke speler in het project, maar ook uitvoering geven aan een project dat gerelateerd is aan ‘De Poort naar de Hollandse Duinen’.

Wat is er nodig? • Behoefte aan een projectorganisatie voor de Groene Zone. Samenwerking met Katwijk, Rijksvastgoedbedrijf en de provincie Zuid-Holland kan (en moet) geïntensiveerd worden. Projecten dienen voorbereid en uitgevoerd te worden, hiervoor is begeleiding nodig door interne projectleiders. • Programmatische aanpak is hier noodzakelijk. • Met betrekking tot Valkenhorst: voortzetting van de bestuurlijke samenwerking in het vierpartijenoverleg. Het is van belang om bij het bestemmingsplan in de gaten te houden wat er is gedaan met de input die vanuit Wassenaar is gekomen in de zienswijze.

Deijlerhoeve/ ontwikkeling ASH Doel De Amerikaanse school of the Hague (ASH) wil uitbreiden en heeft het terrein de Deijlerhoeve gekocht. Globaal is het idee om - behoudens de oorspronkelijke boerderij – alle opstallen te slopen, de openheid naar het polderlandschap te herstellen en in de strook tegen het Adelbert College, een highschool en nieuw theater te bouwen. De ASH biedt hiermee een voorziening die de internationale gemeenschap in Wassenaar (circa 20%) ondersteunt.

Huidige stand van zaken De Amerikaanse school of the Hague (ASH) is gevestigd aan de Rijksstraatweg 200. Er is behoefte om de school met een highschool uit te breiden. Doordat het terrein van de buurman te koop kwam, heeft de ASH het terrein de Deijlerhoeve (Deijlerweg 175 en 177) gekocht. Het college heeft 18 mei 2021 na informele raadpleging van de raad aangegeven dat de gemeente bereid is een bestemmingsprocedure te doorlopen. Daarbij is een aantal aandachtspunten meegegeven: • Het terrein moet (deels) ook een openbaar recreatieve functie krijgen. • De verkeersafwikkeling via het bestaande parkeerterrein en een tunnel onder de Deijlerweg vormt een essentieel onderdeel van het plan. • Het borgen van medegebruik als theater voor openbare culturele activiteiten. Dit zal positief bijdragen in het verder stimuleren van activiteiten tussen ASH en de inwoners van Wassenaar. • Een overwegend deel van het terrein krijgt een sterkere groenbestemming dan de bestaande tuinbestemming. • Er wordt meegedacht met en meegewerkt aan plannen om de verkeerssituatie op het Rozenplein te verbeteren. • Een zorgvuldige participatie met de buurt en belanghebbenden maakt onderdeel uit van het voorbereidend proces (inclusief het vooraf bepalen van de opzet en het niveau van participatie).

Ontwikkelingen Op 13 november 2021 is de hele buurt uitgenodigd voor een locatiebezoek, presentatie en discussie. De school zal de participatie een vervolg geven. Het draagvlak in de omgeving is een risico, waardoor het participatietraject zorgvuldig moet geschieden. Voor de planning van een mogelijke herontwikkeling van de Deijlerhoeve is de gemeente volgend. De ASH bepaalt hierbij in hoge mate de planning.

Wat komt er op Wassenaar af? Door de gemeente is een ‘beperkte gebiedsvisie Groene Zone’ opgesteld (zie vorige pagina). In de gebiedsvisie is de Deijlerhoeve opgenomen. Er bestaat een risico in de discrepantie tussen het groen en openhouden van de Groene Zone, en de bebouwingsvraag die hier op de Deijlerhoeve aan de orde is.

Wat is er nodig? De trekker van dit project is de ASH. Het is echter wel van belang om goed aangehaakt te zijn én om de samenhang met de ontwikkeling van de Groene Zone te bewaken.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

53

R E A L I S AT I E K R A C H T Bij de start van de vorige bestuursperiode in de zomer van 2018 was bestuurlijke zelfstandigheid een van de belangrijkste ambities van het gemeente­bestuur, met als tastbaar bewijs hiervan een kroonbenoemde burgemeester. Een eerder uitgevoerd bestuurskracht­ onderzoek gaf aanleiding om op diverse punten een verbeterslag te maken. Hier is sindsdien stap voor stap aan gewerkt. Naar aanleiding van het Raadsbesluit Versterken Realisatiekracht (d.d. 18 juni 2019) is het realisatiedocument ‘Op weg naar Wassenaar 2030’ opgesteld. Dit document beschrijft de toekomstvisie Wassenaar voor de komende jaren en omvat zes strategische programma’s (programmalijnen). Het opgavegericht en programmatisch werken is daarbij door het college benoemd als leidend organisatie- en sturingsprincipe. In de eerste helft van 2020 heeft Twynstra Gudde ons geholpen om het opgave­ gericht werken te verkennen. De gemeenteraad is hier toen ook bij betrokken. Naast het werken vanuit opgaven en programma’s werd voorzien dat communicatie en participatie een belangrijke rol zouden spelen als het gaat om het zichtbaar maken/ houden van de opgaven, concrete resultaten en de samenhang tussen de resultaten vanuit het coalitieakkoord en de (langere termijn) doelen van ‘Op weg naar Wassenaar 2030’.

Halverwege 2020 bleek dat de samenwerking binnen de WODV niet langer de gewenste meerwaarde bood voor de gemeenten en werd besloten de uitvoering van taken ‘terug naar de gemeente’ te halen. Na een periode van ruim een jaar waarin de Werkorganisatie Duivenvoorde werd ontvlecht, is per 1 september de ambtelijke organisatie van de gemeente Wassenaar uitgebreid met ruim 185 fte. Vanaf dat moment is de keuze van inrichting en zijn de gehanteerde werk­ wijzen weer volledig aan Wassenaar om te bepalen. Er is een Inrichtingsplan opgemaakt waarin de Wassenaarse organisatie is beschreven zoals we die over enkele jaren volledig functioneel willen hebben. Er wordt direct vanaf de start gewerkt binnen een andere organisatiestructuur, met elf eenheden. Binnen deze andere organisatiestructuur is één hiërarchische laag verdwenen en zal de rol van leidinggevenden wezenlijk anders ingevuld worden. Processen worden opnieuw ingericht, de samen­ werking wordt opnieuw vormgegeven.

54

Onderwijl blijft de dienstverlening aan inwoners, ondernemers en organisaties doorgang hebben. De ambtelijke organisatie is op dit moment nog niet zoals deze uiteindelijk zal zijn. Er zal ook de komende jaren nog geïnvesteerd moeten worden in de groei van de organisatie. Belangrijke thema’s van ontwikkeling die in het Inrichtingsplan verder uitgewerkt zijn en in dit document niet onbenoemd mogen blijven, zijn: - Opgavegericht werken (Omgevingswet, opgave­ tafel, werken in opgaveteams, programma­ management). - Samenwerking (van buiten naar binnen, partici­ patie, inclusie). - Opdrachtgeverschap/ Opdrachtnemerschap (stakeholdermanagement/ regie verbonden partijen, bestuurlijke besluitvorming, integraliteit). - Datagericht werken (dienstverlening, efficiënte/ effectieve middeleninzet, informatiemanagement). - Werkgeverschap (lerende organisatie, ontwikkelingsgericht organiseren, werkplezier, leidende principes, planbaar werk/ werkstressreductie). - Inclusie (dorp en dienstverlening toegankelijk voor iedereen). Het mooie is dat de komende bestuursperiode ook de vruchten geplukt kunnen worden van de investeringen. Wat niet vergeten mag worden, is dat er in de eerste helft van de bestuursperiode ook nog geïnvesteerd zal moeten worden. De financiële middelen om die investering te doen zijn al onderdeel van de meerjarenbegroting.

Onderwerpen die aan bod komen • Opgavegericht werken • Inwonersparticipatie • Communicatie • Arbeidsmarkt • Juridische ondersteuning • Data- en informatiemanagement

Opgavegericht werken Doel Het oplossen van vraagstukken vraagt van de gemeente een andere rol dan voorheen. We willen sneller resultaten boeken, in samenspel met alle relevante partners. Met focus op realisatie, maatschappelijke impact, zichtbare resultaten en samen met inwoners en andere partners.

Dit vraagt iets van de deelnemers aan deze tafel in termen van de afstemming van bestuurlijke ambities op ambtelijk prestatievermogen. Deelnemers zijn de gemeentesecretaris, de strategisch adviseurs en de coach/ coördinatoren van de eenheden, aangevuld met (agendaleden) dossiereigenaren.

Wat is er nodig? Een goede inrichting van de opgaventafel zodat er effectief en efficiënt gewerkt kan worden.

Huidige stand van zaken De uitgangspunten voor de nieuwe gemeentelijke organisatie zijn vastgesteld en beschreven in het Inrichtingsplan. Als organisatie maken we ons op om de doorontwikkeling van het meer opgavegericht werken op te pakken, om daarmee meer van buiten naar binnen te werken en op een meer integrale wijze onze meerwaarde voor Wassenaar aan te bieden. Onderstaande afbeelding laat zien aan welke onder­delen gewerkt moet gaan worden, met betrekking tot opgavegericht werken.

Ontwikkelingen Om dit concreet vorm te geven wordt een twee­ wekelijkse opgaventafel ingericht waar bestuurlijke besluiten worden voorbereid, oplossingen worden georganiseerd en de uitvoering wordt begeleid. Aan deze tafel vindt de bestuurlijke prioritering plaats en wordt gestuurd op processen en planning. Dus niet: wat we gaan doen? Maar: hoe, met wie en wanneer?

Doorlopende bijsturing en evaluatie.

Inwonersparticipatie Doel De gemeente Wassenaar betrekt inwoners, instellingen en ondernemers zoveel mogelijk bij het maken en uitvoeren van beleid, projecten en andere plannen. Met de stem van de inwoners in de advisering kan de gemeenteraad een nog breder afgewogen besluit nemen. Het wegen van die stem kan in elke fase van beleidsvorming: bij de agendering, voorbereiding, besluitvorming, uitvoering en evaluatie van beleid. Ons uitgangspunt is, dat we inwoners, ondernemers en organisaties betrekken in een zo vroeg mogelijk stadium, dus nog vóór de formele besluitvormings­ procedure.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

55

Huidige stand van zaken

Wat is er nodig?

De Verordening inwonersparticipatie is vastgesteld door de raad. Hiervoor is een werkwijze ontwikkeld: Het participatiekompas. We werken daarmee in vijf stappen naar een participatieaanpak per opgave.

Participatie moet in ieders hart en handen zitten. Van de raad tot aan alle medewerkers, allemaal hebben we een open houding en zoeken we samenwerking met de samenleving. Dat vergt dat inwonerspaticipatie continu een gespreksonderwerp blijft en dat we samen de aanpak steeds weer invullen. Dit vraagt dat medewerkers tijd krijgen om het participeren onder de knie te krijgen en zich hierin te blijven ontwikkelen. Voor grote opgaven is af en toe een extern bureau nodig. Om de juiste stakeholders te kunnen betrekken, moet je wel weten wie dat zijn en waar ze zitten. Om te zorgen dat er geen vergeten wordt, moeten we een vorm van stakeholdermanagement borgen in de organisatie.

Ontwikkelingen Draagvlak, betrokkenheid en het samen doen worden steeds belangrijker. Wassenaar heeft actieve en betrokken inwoners en daar zijn we heel blij mee. Dit vraagt wel om een eigen manier van participatie. De vraag naar meer inspraak en participatie zal toenemen voor een goed en effectief beleid. Als gemeente gaan we daarin mee. De druk op de gemeenten nemen toe om meer zeggenschap te geven aan inwoners. Daar zijn nieuwe vormen en activiteiten voor. Zoals bijvoorbeeld een burgerbegroting en een burgertop. De Wassenaarse organisatie is druk bezig te oefenen met de Verordening inwonersparticipatie en het ParticipatieKompas.