Bijlage - Gemeente Wassenaar Overdrachtsdossier

20

Wet maatschappelijke ondersteuning– inclusief welzijn Doel is mensen zoveel mogelijk zelfredzaam te laten zijn en deel te laten nemen aan het dagelijks leven. De gemeente is verantwoordelijk voor het inkopen en beschikbaar stellen van huishoudelijke ondersteuning, begeleiding en dagbesteding, vervoer en maatwerkproducten voor inwoners die hier vanuit bepaalde criteria voor in aanmerking komen omdat ze het zelf niet kunnen regelen. Ook is de gemeente verantwoordelijk voor beschermd wonen en opvang voor psychisch kwetsbare mensen en daklozen (huisvesting en ondersteuning), voor de aanpak van huiselijk geweld en voor de ondersteuning van mantel­zorgers en vrijwilligers. Ook subsidieert de gemeente welzijnsactiviteiten ter voorkoming van eenzaamheid en het bevorderen van ontmoeting. In de nazorg op de coronapandemie ligt hierin voor de gemeente een extra opgave.

Onderwijs en kinderopvang

Participatiewet Doel is dat zoveel mogelijk mensen betaald werk hebben en mensen voldoende inkomen hebben om de noodzakelijke kosten van hun bestaan te betalen. De gemeente is verantwoordelijk voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen, extra financiële ondersteuning voor minima en voor armoedebestrijding en schuldhulpverlening. Daarnaast helpt de gemeente mensen bij het participeren in de maatschappij naar vermogen, variërend van vrijwilligerswerk tot betaald werk. Het ingezette re-integratie– en participatiebeleid heeft de afgelopen periode geresulteerd in minder mensen in de bijstand. Dit positieve effect is het waard om vast te houden, door onder andere de inzet van jobcoaches. Wassenaar heeft de ambitie ‘geen kind in de armoede’ duidelijk uitgesproken. Binnen het armoedebeleid krijgt deze doelgroep extra aandacht. Ten behoeve van alle inwoners van Wassenaar is in de afgelopen jaren een aantal pilots binnen de schuldhulpverlening uitgevoerd, waar­onder de inzet van een armoede­ regisseur. De pilots hebben geresulteerd in een voorstel ‘Integrale vroeghulp financiën’. Wassenaar is aangesloten bij de Nederlandse Schuldhulproute. Er is gewerkt aan de implementatie van de Wassenaarse schuldhulp­route, essentieel in de nazorg van de coronapandemie met sociale en financiële (TONK) problematiek.

Naast de drie bovenstaande wetten die de gemeente uitvoert, heeft de gemeente ook een taak in het onderwijs en de kinderopvang. Wat betreft onderwijs is de gemeente verantwoordelijk voor het zorgen voor onderwijshuisvesting, toezicht op openbaar onderwijs, lokaal onderwijsbeleid, het bestrijden van onderwijsachterstanden (voor- en vroegschoolse educatie, leerplicht) en het zorgen voor leerlingen­ vervoer in het kader van passend onderwijs. Ook is de gemeente verantwoordelijk voor het voorkomen van voortijdig schoolverlaten. Wat betreft de kinder­ opvang draagt de gemeente zorg voor voldoende gezonde en veilige kinder­opvanglocaties, door eventueel bestemmingen van locaties aan te wijzen of marktconform locaties ter beschikking te stellen. Wassenaar heeft nu te maken met een kleine wachtlijst voor Voorschoolse Educatie (een programma om peuters van 2,5 jaar tot 4 jaar te ondersteunen bij achterstanden, zodat zij makkelijk en zonder achterstanden kunnen landen in groep 1.). Het nieuwe kabinet is van plan om kinderopvang gratis te maken. Samen met de (eventuele) toestroom van vluchtelingen­kinderen maakt dat de opgave alleen nog maar groter. De gemeente is verantwoordelijk voor toezicht en handhaving op de naleving van de wettelijke, minimale kwaliteitseisen in de kinder­ opvang.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

21

Integraal huisvestingsplan De gemeente kent een integraal huisvestingsplan om te zorgen voor voldoende huisvesting van scholen in Wassenaar. In het integraal huisvestingsplan is de urgentie en zijn de financiën en plannen voor de onderwijshuisvesting opgenomen. Het huisvestingsplan van de gemeente is in 2019 vastgesteld en wordt in 2022 geëvalueerd. Ontwikkeling binnen IHP: nieuwbouw St. Jozef­school & St. Jan Baptistschool Beide katholieke scholen, St. Jozefschool aan de Thorbeckestraat en de St. Jan Baptistschool aan de Anemonenweg, worden voorzien in gezamenlijke vervangende nieuwbouw op de locatie van de voormalige St. Huibregtseschool. Het streven is om hier een Integraal KindCentrum (IKC) te realiseren. In het bestemmingsplan is geen rekening gehouden met deze ontwikkeling. De Stichting Katholiek Onderwijs Wassenaar wil graag in 2023 starten met de voorbereidingen voor dit project. Er zijn verschillende redenen waarom de stichting om deze nieuwbouw heeft gevraagd. De St. Jozefschool voldoet niet meer aan de eisen voor goed onderwijs.  Daarnaast kan een IKC meerwaarde opleveren doordat diverse functies onder één dak plaatsvinden en elkaar versterken en de samenvoeging van de scholen een sterkere school oplevert. Deze ontwikkeling zal de komende periode veel aandacht vragen van de raad en van de ambtelijke organisatie.

Zo moeten wellicht alle drie de locaties: Burmanlaan, Thorbeckestraat en Anemonenweg worden herontwikkeld, waardoor participatie en herbestemming op al deze locaties van toepassing is.

Opvang en huisvesting statushouders Vanuit het Rijk krijgt de gemeente een taakstelling om te zorgen voor voldoende ? voor statushouders. Ook biedt de gemeente maatschappelijke begeleiding aan deze groep.

Algemene gezondheid Het doel van de gemeente is het beschermen, bewaken en bevorderen van de gezondheid van de inwoners van gemeenten (publieke gezondheidszorg). Dit doet zij onder andere door het in stand houden van een GGD die preventief voorlichting verzorgt op scholen en vaccinatieprogramma’s verzorgt. De jeugdgezondheidszorg zorgt voor de preventieve controle van de fysieke en psychische groei bij kinderen en jeugdigen. De gemeente heeft een lokaal gezondheidsbeleid en doet mee met het lokale preventieakkoord waarbij een nog grotere focus ligt op gezondheidspreventie. Daarnaast heeft de gemeente een sportakkoord dat hiermee samenhangt. Immers, beweging en sport draagt bij aan de algehele gezondheid. Met het plan van aanpak Lokaal Mentaal wordt preventief ingezet op psychosociale problematiek.

Wet inburgering Sinds 1 januari 2022 zijn gemeenten verantwoordelijk voor de inburgering van statushouders. Doel is om inburgeringsplichtigen zo snel mogelijk te laten meedoen aan de samenleving. De gemeente heeft de regie over de gehele inburgering en biedt de taal­opleiding aan alsmede de begeleiding naar werk. Ook biedt de gemeente (financiële) begeleiding en ondersteuning aan deze groep. In de voorliggende periode (tot 1 januari 2022) waren de inburgeraars zelf verantwoordelijk voor hun taalonderwijs. Onder deze eerdere inburgeraars, en met name bij na-reizers, is vaker sprake van een taalachterstand. Inzet op het wegwerken van taalachterstanden binnen deze groep en combinatie met inzet op laaggeletterdheid, vergroot de integratie in de maatschappij. In samenwerking met de bibliotheek probeert de gemeente deze groepen te ondersteunen door het organiseren van taaleducatie.

22

Sport Sport en beweging voor alle inwoners stimuleren en een verenigingsstructuur faciliteren om een gezonde leefstijl en sociale samenhang te bevorderen is een belangrijk doel van de gemeente. De gemeente

is verantwoordelijk voor het stimuleren en faciliteren van een gezond en vitaal sportaanbod binnen de gemeente in samenwerking met verenigingen door het beschikbaar stellen van gronden, het bestemmen van locaties voor dit doel en het beschikbaar stellen van subsidies. Afgelopen periode heeft de gemeente een sport­ akkoord afgesloten met lokale stakeholders en sportclubs. Het sportakkoord focust zich op een inclusief en positief sport– en beweegklimaat waarbij iedereen de kans krijgt om van jongs af aan vaardig te kunnen bewegen.

Ontwikkelingen Er is de laatste decennia een trend zichtbaar dat steeds meer zorgtaken gedecentraliseerd worden naar de lokale overheid. Landelijke trends en ontwikkelingen, waaronder mogelijk verdere uitwerking van plannen in het regeerakkoord, laten zien dat de gemeente steeds belangrijker wordt in het zorgen voor hulp en ondersteuning aan inwoners. Twee belangrijke taken die op de gemeente afkomen:

Beschermd wonen en maatschappelijke zorg Vanaf 2023 worden de gelden voor beschermd wonen gedecentraliseerd naar de individuele gemeenten, die daarmee verantwoordelijk worden voor het eigen aanbod beschermd wonen voor nieuwe cliënten. Voor bestaande cliënten verandert er niets. Voor maatschappelijke opvang worden de gelden ook gedecentraliseerd vanaf 2026. De samenwerking voor beschermd wonen moet dus ook anders georganiseerd worden. Voor beschermd wonen wordt het woonplaatsbeginsel ingevoerd, waardoor elke gemeente verantwoordelijk wordt voor de eigen inwoners, zowel financieel als inhoudelijk. Deze verantwoordelijkheid geldt vanaf 2023 voor nieuwe aanmeldingen en geldt ook als de cliënt naar een voorziening in een andere gemeente gaat.

Integrale dienstverlening en toegang sociaal domein Cultuur Een levende en toegankelijke cultuursector voor alle inwoners en daarmee het bevorderen van sociale samenhang is een belangrijke taak van de gemeente. De gemeente is verantwoordelijk voor het stimuleren van samenwerking tussen culturele instellingen, voor actieve cultuurparticipatie met als doel onderlinge afstemming van aanbod, onderlinge versterking en gezamenlijke aanpak. Ook de bibliotheek wordt gesubsidieerd.

De gemeentelijke dienstverlening voor verschillende wetten wordt uitgevoerd door consulenten. Voor de Wmo en Jeugdzorg is dat geregeld in een Dienst Verlening Overeenkomst (DVO) met de gemeente Voorschoten (jeugdconsulenten en consulenten WMO). Voor de consulenten Werk en Inkomen is er een DVO met de gemeente Leidschendam-Voorburg (beheerd door Voorschoten). Daarnaast is de Wet verplichte GGZ ondergebracht bij het Meldpunt Bezorgd van de GGD en de zware Wmo-zorg (zoals beschermd Wonen) bij de gemeente Den Haag. Onze inwoners hebben bovendien te maken met andere ontwikkelingen: Wassenaar vergrijst en inwoners kunnen niet meer in verzorgingshuizen terecht door beperkte instroom in de WLZ. Het langer zelfstandig thuis blijven wonen en de (digitale) uitdagingen van deze tijd maken de kwetsbaren vaak nog kwetsbaarder. Door deze toename van complexe samenhangende problemen in de samenleving voldoet ons huidig ondersteuningslandschap niet meer: inwoners zien soms door de bomen het bos niet meer en onder­ steuners hebben niet de tijd, de taak of het vermogen om inwoners zorgvuldig bij de juiste ondersteuning te

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

23

laten aankomen. Daarbij is het preventieve aanbod en het zorgaanbod nog te weinig met elkaar verbonden. Onze nieuwe website Thuisinwassenaar.nl en het WWZ-loket zijn helpend, maar kunnen hierin nog onvoldoende ondersteuning bieden.

Het college en de raad hebben in 2021 besloten om een sociaal kernteam in te richten, om de vindbaarheid en effectiviteit van het maatschappelijk aanbod sterk te verbeteren: een integrale toegangsorganisatie naar veel gebruikt model. Met deze vorm wordt de integrale samenwerking tussen alle gemeentelijke loketten en alle preventieve organisaties verstevigd en geregeld in een eenduidig werkproces. De ontwikkeling naar een integrale dienstverlening wordt ondersteund door de nieuwe middelen in de decembercirculaire 2021 en de plannen in het nieuwe regeerakkoord. Naar aanleiding van de Parlementaire Ondervragingscommissie Kinder­opvangtoeslag (POK) wil het kabinet de menselijke maat in de dienstverlening vergroten en voorkomen dat mensen van het kastje naar de muur worden gestuurd. Vanaf januari 2022 ontvangen gemeenten jaarlijks 23 tot 25 miljoen euro van het Rijk om samen met sociaaljuridische partners de rechtsbescherming van kwetsbare inwoners te versterken. Aanleiding zijn de maatregelen die het kabinet neemt in reactie op het rapport van de Parlementaire Ondervragings­ commissie Kinderopvangtoeslag (POK). Inwoners krijgen voldoende juridische ondersteuning. Dit gaat zowel om eerstelijns sociaaljuridische ondersteuning, zoals sociaal raadslieden en het Juridisch Loket, als om een gemeentelijke ombudsfunctie.

24

Nazorg corona Corona heeft een diepe impact gehad op de maatschappij. Inmiddels zijn inwoners veelal gevaccineerd en is het virus minder ziekmakend. Dit maakt dat we ons meer kunnen gaan richten op de nasleep van de coronacrisis. Tijdens de coronacrisis hebben inwoners aanspraak kunnen maken op de TONK. Dit was een vergoeding voor noodzakelijke kosten als, door de crisis, plotseling het inkomen wegviel. Een deel van de TONK-uitkering is in de vorm van een lening ontvangen. Afspraken over de terugbetaling daarvan moeten met de gemeente worden gemaakt. Op dit punt werkt de gemeente samen met de SMOW. Via de al bestaande Wassenaarse schuldhulproute kunnen inwoners die door corona in de schulden zijn beland, ondersteuning krijgen vanuit de gemeente. Naast de financiële gevolgen heeft corona ook een duidelijk sociaal-maatschappelijke impact gehad. De algemene gezondheid van inwoners is achter­ uitgegaan. Middels de bestaande preventie- en sportakkoorden hoopt de gemeente de komende periode inwoners te ondersteunen om in de nasleep van corona de algemene gezondheid te verbeteren. Ook heeft corona een verlate inzet op de (jeugd)zorg tot gevolg gehad. Dit is de komende periode een extra opgave voor de gemeente. Door corona is het gevoel van eenzaamheid versterkt en buurtcentra werden steeds slechter bezocht.

De al bestaande welzijns­ activiteiten ter preventie van eenzaamheid zullen hier meer op moeten inspelen en hierin ligt voor de gemeente een extra opgave. Ook de culturele sector heeft te lijden gehad onder corona. Het herstel van deze sector is een blijvend aandachtspunt in de nazorg van corona.

Overige ontwikkelingen Naast bovenstaande ontwikkelingen zijn er vanuit het regeerakkoord en andere bronnen nog de volgende ontwikkelingen te verwachten op het gebied van het sociaal domein: • Mogelijke veranderingen rondom de eigen bijdrage in de Wmo. • Mogelijke wet over aanpak meervoudige problematiek in het sociaal domein. • Bezuinigingen vanuit het Rijk op (Jeugd)zorg. • Onderwijskwaliteit en NPO. • Arbeidsmogelijkheden voor iedereen (inclusie). • Gratis kinderopvang. • Nog meer aandacht voor armoedebestrijding. • Regiovisie gezondheid. • Verdere uitwerking van het sportakkoord. • Geen discriminatie meer (inclusie). Met deze ontwikkeling is de gemeente al aan de slag gegaan. In Wassenaar heeft de raad een start­notitie vastgesteld om te komen tot een Lokale Inclusie Agenda. De komende periode zal aan deze Agenda worden gewerkt conform dit proces. Al deze thema’s kunnen tot veranderingen leiden binnen de taken in het sociaal domein. In deze thema’s zitten zeker kansen voor Wassenaar maar ook uitdagingen om het te realiseren. Zo kan bijvoorbeeld het gratis maken van kinderopvang mogelijk leiden tot een grotere behoefte aan kinderopvangaccommodaties.

Wat komt er op Wassenaar af? Deze landelijke trends laten zien dat de gemeente steeds belangrijker wordt in de zorg en ondersteuning van onze eigen inwoners. Daarnaast zijn er al veel wetten die de gemeente binnen het sociaal domein op dit moment moet uitvoeren. Deze taken vragen veel aandacht en capaciteit en de verwachting is dat dit de komende jaren niet afneemt. Een belangrijke reden hiervoor is de demografie van Wassenaar en de sterke vergrijzing van de Wassenaarse inwoners. Ook wordt veel samen­gewerkt met sociale partners wat een goede samenwerking en afstemming vraagt. Tevens zijn de kaders vanuit het Rijk aan verandering onder­hevig wat constante aandacht vraagt. De landelijke trends in combinatie met de taken die nu al belegd zijn bij gemeenten, betekent dat er zowel nu als in de toekomst veel op Wassenaar afkomt. Afgelopen jaren hebben verschillende taken en projecten veel aandacht gevraagd. Hierbij kan worden gedacht aan de kostenbesparende maat­regelen voor de Jeugdwet en de Wmo. Het bouwen van een toegangsorganisatie en thuisinwassenaar.nl gevuld krijgen. Ook is ingezet op het verstevigen van de preventie en de samenwerking hierbij met verschillende maatschappelijke organisaties en is een start

gemaakt met het realiseren van een integraal huisplan voor verschillende onderwijs­instellingen. Ook corona vroeg natuurlijk veel op verschillende vakken.

Wat is er nodig? De verwachting is dat een aantal specifieke projecten de komende jaren aandacht vragen van de gemeente. Hierbij kan worden gedacht aan het bouwen van een toegangsorganisatie voor het sociaal domein en ook de huisvesting van deze organisatie. Ook vragen de huisvestingsopgaven van bijzondere doelgroepen en de opvang in het O&O-gebouw de blijvende aandacht. Ook zijn er ambities die de komende jaren om aandacht vragen. Voor onderstaande ambities en de specifieke projecten zijn middelen en capaciteit nodig: - Verder bouwen aan een stevige toegangsorganisatie voor al onze inwoners. - Visie op sociale basis (preventieve veld) en herijking van bezuinigingen daarop, als onderdeel van beleidsplan sociaal domein. - Een stevige verbinding tussen de zorg– en veiligheidsketen, met accent op preventie en als het nodig is de mogelijkheid om snel op te schalen. - Een betaalbare Wmo en Jeugdzorg. Afgelopen periode zijn er een aantal kostenbesparende maatregelen vastgesteld rond de Wmo en de Jeugdzorg. Een betaalbare Wmo en Jeugdzorg is de komende periode een groot punt van aandacht. - Voor een verdere realisatie van het integraal huisvestingsplan zullen middelen vrijgemaakt moeten worden de komende jaren. - Vitale en zelfredzame inwoners.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

25

BOUWEN AAN EEN SOLIDE BASIS Een solide basis voor de gemeente omvat verschillende belangrijke thema’s. Dit gaat om een degelijk gemeentelijk huishoudboekje, een goede dienstverlening vanuit de gemeente en voorzieningen waar de samenleving goed gebruik van kan maken. Er zijn een aantal vaste taken voor de gemeente rondom vastgoed, gemeentelijke accommodaties, de gemeentelijke financiën, afval en de dienstverlening van de gemeente.

Onderwerpen die aan bod komen • Dienstverlening • Grondexploitatie en planeconomie • Riool en water • Afval • Financiën • Vastgoed en bouwprojecten

Dienstverlening Doel De gemeente is een dienstverlenende en service­ gerichte organisatie en een goede dienstverlening is het uitgangspunt.

Cijfers - De medewerkers in het callcenter behandelen 25.000 telefoontjes per jaar dus zo’n 100 per dag. - Er zijn 11.000 afspraken bij burgerzaken ingepland waarvan meer dan 5000 digitaal. - Meer dan 9000 digitale (aanvraag)formulieren zijn ingevuld. - Vanuit de Burgerlijke stand hebben bijna 160 huwelijken, meer dan 80 naturalisaties, 19 partnerschappen en meer dan 10 opties plaatsgevonden. - Vanuit het team BRP zijn er iets minder dan 700 inschrijvingen buitenland verwerkt. Dit zijn de cijfers over 2021.

Cijfers website 255.422 websitebezoeken. Per bezoek is er gemiddeld 04:40 minuten op de website doorgebracht. De top 3 van pagina’s is: 1. Contact met de gemeente 2. Informatie over de gemeenteraad 3. Afspraak maken en inplannen Facebook: 4000 volgers. Twitter: 2578 volgers. Instagram: 1478 volgers. LinkedIn: 1540 volgers. Dit zijn de cijfers over 2021.

Huidige stand van zaken De dienstverlening van de gemeente bestaat uit verschillende onderdelen:

Burgerzaken Het team burgerzaken levert producten als identiteits­ bewijzen (paspoorten, ID-kaarten en rijbewijzen). Daarnaast kun je er ook terecht voor een Verklaring omtrent gedrag (VOG), een garantverklaring, de legalisatie van een handtekening en het waarmerken van een kopie legitimatie.

26

Inwoners kunnen digitaal een afspraak maken om voor bovenstaande producten langs te komen op het gemeentekantoor. Het kantoor van team burgerzaken is elke werkdag open van 08.00 – 17.00 uur en op woensdagavond van 18.00 tot 20.00 uur. Als het nodig is, kan er ook een huisbezoek worden afgelegd. Een aantal producten levert het team aan de balie. Ook kunnen producten digitaal aangevraagd worden, deze krijgt de inwoner dan thuis­gestuurd. Tijdens de coronaperiode is uitsluitend gewerkt op afspraak om drukte in de ontvangsthal te voorkomen. De ervaringen met het uitsluitend werken op afspraak tijdens deze periode zijn zeer positief ontvangen.

babs bij het huwelijk aanwezig, die zorgdraagt voor de aktes en het goede verloop van de ceremonie. Mensen kunnen ook kosteloos trouwen bij de gemeente op maandagen. Dit gebeurt ook bijna elke maandag. Deze huwelijken worden sinds corona in het bedrijfsrestaurant voltrokken (meer ruimte).

Niet balie-werkzaamheden zijn het verstrekken van gehandicaptenparkeerplaatsen en kaarten, de blauwe zone-vergunningen en de ontheffing voor de Buurtweg en de Van Zuylen van Nijeveltstraat. Notarissen kunnen een verzoek indienen voor een verklaring van erfrecht zodat duidelijk is welke erfgenamen er zijn. Bij een echtscheiding wordt de huwelijksakte opgevraagd. Verder behandelen zij de aangiftes van overlijdens en geboortes en verzoeken van erkenning. Binnen het team verrichten ook twee medewerkers werkzaamheden voor het (digitale) bouwloket. Dit betreft kapvergunningen, het inzien van bouw­ tekeningen en het bouwarchief.

De Burgerlijke stand behandelt tevens naturalisatieverzoeken en optieverzoeken. Een aantal keer per jaar vindt de naturalisatieceremonie plaats waarbij de Koninklijke- en optiebesluiten worden uitgereikt. De optieverzoeken lopen via de burgemeester en de naturalisatieverzoeken via de IND. Echtscheidingen worden verwerkt in de registers van de Burgerlijke stand. Ook zorgt de ambtenaar van de Burgerlijke stand ervoor dat er berichten uitgaan naar de afnemers zodat een verandering in de persoonlijke omstandigheden (huwelijk, partnerschap, naams­ wijziging, echtscheiding) bijgewerkt wordt in de BRP.

Echtscheidingen worden verwerkt in de registers van de Burgerlijke stand. Ook zorgt de ambtenaar van de Burgerlijke stand ervoor dat er berichten uitgaan naar de afnemers zodat een verandering in de persoonlijke omstandigheden (huwelijk, partnerschap, naams­ wijziging, echtscheiding) bijgewerkt wordt in de BRP.

Basisregistratie personen (BRP) De medewerkers BRP vullen, beheren en controleren de basisregistratie personen. Er zijn jaarlijks rond de 700 eerste inschrijvingen in Wassenaar. Dat is veel voor een kleinere gemeente. Ter vergelijking: de gemeente Zoetermeer heeft eenzelfde aantal inschrijvingen. Er moet voor deze inschrijving veel worden uitgezocht. Ook moet de informatie met veel instanties worden gedeeld. Dit benadrukt het belang van het juist afhandelen van alle registraties. De medewerkers hanteren daarom het vier-ogen-principe zodat al het werk nog een keer gecontroleerd wordt. De audits zijn ook een controlemechanisme en ook inwoners geven correctieverzoeken door. Voor deze audits is het belangrijk dat de werkprocessen actueel zijn beschreven. Daarnaast organiseert de BRP ongeveer elk jaar de verschillende verkiezingen.

De Burgerlijke stand De ambtenaar Burgerlijke stand zorgt dat de huwelijken, partnerschappen en omzettingen worden voltrokken of zet deze uit naar een van de trouw­ ambtenaren. De melding voorgenomen huwelijk (de ondertrouw) regelen de meeste mensen digitaal. De gemeente kent tien trouwambtenaren. Het is belangrijk dat er een goede match is tussen het koppel en de trouwambtenaar en dat er keuze is. Er zijn ook trouwambtenaren die voor één dag benoemd kunnen worden om een huwelijk te voltrekken in Wassenaar. Dan is er altijd een schaduw-

Telefonie en receptie Naast de wettelijke taken die uitgevoerd worden, vindt de gemeente het belangrijk dat zij benaderbaar is. Hiervoor is een receptie waar mensen tijdens kantooruren langs kunnen komen, met uitzondering van de vrijdagmiddag. Inwoners melden zich voor­ namelijk voor afspraken met team burgerzaken maar ook voor een afspraak met medewerkers. Zij komen soms met een vraag of een klacht of om iets af te geven (een pakketje of een gevonden voorwerp). Ook is de gemeente via de telefoon goed benaderbaar.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

27

Op dagelijkse basis zijn dit rond de 100 telefoontjes. Vooral de maandag is een drukke dag, dan zijn er de hele dag twee medewerkers beschikbaar om de telefoon te beantwoorden. Op de andere dagen zijn dat er in de ochtend twee en in de middag één. Op vrijdag is de gemeente alleen in de ochtend telefonisch bereikbaar. Dit betekent dat het dienstverleningsproces op dinsdag, woensdag en donderdagmiddag kwetsbaar is bij ziekte en afwezigheid. Voor de medewerkers aan de telefoon is het belangrijk dat de collega’s van de eenheden bereikbaar zijn als zij het antwoord niet weten of niet kunnen achterhalen. Is een medewerker niet bereikbaar dan maken zij een terugbelnotitie en worden de collega’s geacht binnen twee dagen terug te bellen. Lukt een inhoudelijk antwoord niet, dan is een procesantwoord ook goed. Als de inwoner (of ondernemer of instelling) maar weet waar hij of zij aan toe is.

Ontwikkelingen De coronapandemie heeft er zeer breed voor gezorgd dat mensen op een andere manier moesten werken en systemen anders ingericht dienden te worden. Mensen gingen massaal thuis werken en digitale middelen om groepsgroottes in te perken werden vol ingezet. In de gemeente Wassenaar heeft dit er onder andere toe geleid dat inwoners uitsluitend op afspraak langs konden komen bij team burgerzaken. De ervaringen met het uitsluitend werken op afspraak tijdens de coronaperiode zijn dermate positief ontvangen, dat heroverweging van de vrije inloop – ook als corona dat weer mocht toelaten – daarom op zijn plaats is. De vrije inloop bij de receptie wordt – ook in de coronaperiode – wel in stand gehouden. De ontwikkelingen op digitaal vlak hebben invloed op de dienstverlening van de gemeente. Mogelijke digitale vernieuwingen kunnen de mogelijkheden van dienstverlening voor zowel de gemeente als inwoners verbeteren. Dit kan echter ook vragen om een andere werkwijze waarbij werkzaamheden zullen verschuiven vanaf de balie naar de achterkant. Een tweede ontwikkeling is de aandacht voor ondermijning in de Nederlandse samenleving. De landelijke aanpak adreskwaliteit kan een rol spelen bij de aanpak van ondermijning. Deze wet gaat op 1 juli in. Afdeling BRP gaat hierin ook samenwerken met de adviseur ondermijning van de gemeente.

Wat komt er op Wassenaar af?

Digitale toegankelijkheid De adviseur digitale media is verantwoordelijk voor de actualiteit van de gemeentelijke website en voor de digitale doorontwikkeling. Zoals het invoeren via een digitale interactieve kaart op de website. Ook stemt de adviseur de te plaatsen informatie op de website over projecten en ander gemeentelijk beleid af. Daarnaast is het waarborgen van de digitale toegankelijkheid van informatie op de website een belangrijk onderdeel. Het beheer en de doorontwikkeling van de social mediakanalen Twitter, Facebook, LinkedIn, Instagram en YouTube behoren ook tot de werkzaamheden. Op dit moment wordt gewerkt aan een gerichte kanaalstrategie. Die moet ervoor zorgen dat de gemeentelijke communicatie optimaal via deze kanalen wordt verspreid en de boodschap aankomt bij de juiste doelgroep.

28

De BRP-afdeling heeft het de afgelopen tijd steeds drukker gekregen. De naturalisatieverzoeken en optieverzoeken zijn verdrievoudigd. Zo zijn bijvoorbeeld veel Syriërs en Eritreeërs inmiddels vijf jaar in Nederland. Zij kunnen dan een verzoek tot naturalisatie indienen mits zij aan alle voorwaarden voldoen. De Britten doen nu veel optieverzoeken in verband met de Brexit. Ook de asielzoekers die opgevangen worden in Duinrell worden vaak geholpen door de gemeente. Verwachting is dat dit de komende tijd niet zal afnemen.

Wat is er nodig? Een goede bezetting van de telefonie en receptie is van belang. Er is een continu aandacht voor de bezetting nodig zodat een goede dienstverlening gewaarborgd blijft voor de inwoners. De receptie en telefonie zijn immers het eerste contact die de inwoner veelal heeft met de gemeente. Op dit moment ontbreekt een integrale visie op het parkeerbeleid van de gemeente. De wens is om hier als gemeente aan te werken zodat dit meer duidelijkheid schept voor zowel de medewerkers als voor inwoners van de gemeente.

Grondexploitatie en planeconomie Een faciliterende rol bij ruimtelijke projecten en een nette afhandeling van kosten.

behulpzame overheid die met inwoners meedenkt. Dit speelt op landelijk niveau heel sterk, maar ook op lokaal niveau zoekt men constant naar manieren om de inwoner nog beter te kunnen helpen en laten participeren bij ruimtelijke ontwikkeling.

Huidige stand van zaken

Wat komt er op Wassenaar af?

Gemeenten kennen twee vormen van grondbeleid: het actief grondbeleid en het faciliterend (passief) grondbeleid. Bij actief grondbeleid maakt de gemeente een plan, bezit of verwerft de grond, maakt deze grond bouw- en woonrijp om deze vervolgens te verkopen. Bij passief grondbeleid kiest de gemeente niet voor een ondernemende, maar voor een faciliterende rol. Per ruimtelijke ontwikkeling wordt een afweging gemaakt voor actief of passief grondbeleid. De afgelopen periode is in Wassenaar gekozen voor passief grond­ beleid en zit zij vooral in een faciliterende rol. Voor de gemeente is het van belang dat de kosten die zij maakt om de ontwikkeling te faciliteren worden verhaald op de ontwikkelaar. Dat kan worden gedaan door het sluiten van een anterieure of posterieure overeenkomst (privaatrechtelijke weg) of door gelijktijdig met het ruimtelijk besluit een (grond)exploitatieplan vast te stellen (publiekrechtelijke weg).

De komende jaren gaat een actualisering van het grondbeleid in een bredere visie op ruimtelijke ordening spelen binnen de gemeente. Het grond­­beleid is vastgelegd in de nota grondbeleid. De huidige nota grondbeleid 2015-2019 is de afgelopen jaren stilzwijgend verlengd, maar zal/ moet in 2022 geactualiseerd en besloten worden. Hetzelfde geldt, voor wat betreft actualisatie en besluit, voor de grondprijsbrief.

Doel

De gemeente kent verschillende soorten projecten in relatie tot grondbeleid: 1. Onroerend goedzaken 2. Vastgoedprojecten 3. Vastgoedprojecten met plaatselijke ruimtelijke ontwikkeling 4. Grote ruimtelijke ontwikkelingen met vastgoed- en grondexploitatie-aspect De meeste ontwikkelingen van type 3 en alle grote/ complexe ruimtelijke ontwikkelingen (inclusief de grondexploitaties) van type 4 behoeven betrokkenheid van de planeconoom. De planeconoom adviseert bij de keuze van het grondbeleid en is actief betrokken bij de voor- en nacalculatie van het kostenverhaal, het opstellen van de grondexploitatie en het kosten­ verhaal via de publiekrechtelijke of privaatrechtelijke weg. Het wettelijk kader hierbij is de Wet Ruimtelijke Ordening (WRO), het Besluit Ruimtelijke Ordening (BRO) en het Besluit Begroting en Verantwoording (BBV). Dit kader bepaalt welke kosten er zijn en wanneer deze op de initiatiefnemer kunnen worden verhaald.

Ontwikkelingen De landelijke woningbouwopgave betekent ook dat er komende periode meer ruimtelijke projecten in Wassenaar zullen zijn. Dit heeft invloed op verschillende beleidsterreinen, waaronder Ruimtelijke Ordening. Een andere ontwikkeling is de roep om een meer

Bij veel grote ruimtelijke projecten speelt de plan­ econoom een belangrijke rol. Er zijn de komende tijd veel projecten die zijn aandacht vragen. Onze ambitie is om kosten die door initiatiefnemers moeten worden gedragen, privaatrechtelijk of publiekrechtelijk inderdaad door initiatiefnemers te laten dragen en niet door de Wassenaarse belastingbetaler. Maar ook de gemeentelijke projecten op kosten van deze belastingbetaler zullen baat hebben bij gedegen planeconomie. De Omgevingswet is in veel opzichten ingrijpend maar zal in het kostenverhaal weinig verandering brengen.

Wat is er nodig? - Een actualisatie van de nota grondbeleid.

Riool en Water Doel Het duurzaam beschermen van de volksgezondheid, het op peil houden van de kwaliteit van de leef­ omgeving en het duurzaam beschermen van natuur en milieu (bodem, grond- en oppervlaktewater), is de taak van de gemeente.

Cijfers • 144 km vijverval riolering en 30,6 km druken persleidingen. Waarvan: - 23 kilometer gemengd stelsel; - 21 kilometer gescheiden stelsel; - 18 kilometer hemelwaterriolering; - 3 kilometer vuilwaterriolering; - 50 kilometer drainage; - 25,1 kilometer drukriolering; - 5,4 kilometer persleidingen.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

29

Huidige stand van zaken De gemeente heeft de wettelijke zorgplichten rondom afval- (Wet Milieubeheer artikel 10.33), hemel(Waterwet artikel 3.5) en grondwater (Waterwet artikel 3.6). Er wordt invulling gegeven (onderhoud) hoe om te gaan met het kapitaalgoed riolering, waar de hoofddoelen de basis vormen geconformeerd aan het vastgestelde gemeentelijk beleid. De riolering is een ondergronds stelsel en moet beschermd blijven bij graafwerkzaamheden in de openbare ruimte. Een overheid heeft de wettelijke verplichting om informatie te leveren op aanvraag van een persoon die in de openbare ruimte ingraven gaat plegen. Het leveren van deze informatie is geregeld in de Wet Informatie-uitwisseling Bovengrondse en Ondergrondse Netten (WIBON).

een object. Daarvan is sprake als het object niet voldoet aan de eisen die daaraan in de gegeven omstandigheden mogen worden gesteld. Het wordt gezien als een onrechtmatige daad.

Samenwerkingsverband cluster Leidse regio Wassenaar is sinds 2016 samen met de gemeenten Leiden, Zoeterwoude, Leiderdorp, Oegstgeest, Voorschoten, het Hoogheemraadschap van Rijnland en Dunea, deelnemer aan het samenwerkings­verband waterketen cluster Leidse regio. In dit samenwerkingsverband wordt gekeken naar de gehele waterketen. De waterketen gaat over de productie van drinkwater tot de verwerking van afvalwater. Deze samenwerking over de gemeentegrenzen heen is noodzakelijk als wij nieuwe opgaven, zoals verstedelijking, klimaatadaptatie en duurzaamheid op willen pakken. Deze samenwerkingsovereenkomst vloeit voort uit het bestuursakkoord water, dat in 2011 door bestuur­ lijke vertegenwoordigers van het Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen en drink­waterbedrijven is ondertekend. Het bestuursakkoord water dringt aan op samenwerking in de waterketen om met name de autonome kostenstijgingen (minder meerkosten) een halt toe te roepen. Naast kwaliteitsborging en vermindering van de kwetsbaarheid, is het matigen van de stijgende trend in de kostenontwikkeling in de waterketen voor inwoners en bedrijven een belangrijke doel­stelling. Dit wordt bereikt door deze samenwerking. Binnen de samenwerking wordt onder andere het ‘Integraal Waterketenplan’ (IWKP) uitgewerkt en is het hemelwater en grondwaterverordening opgesteld.

Integraal Waterketenplan Ook heeft de gemeente Wassenaar de zorgplicht voor het oppervlaktewater op grond van de regels van het Hoogheemraadschap van Rijnland. Wassenaar draagt zorg voor een goede doorstroming, het op diepte brengen/ houden van de watergangen en het schoonhouden van de watergangen. Waterbouwkundige kunstwerken moeten veilig voor de omgeving zijn en functioneren op het niveau waarvoor ze bedoeld zijn. Waterbouwkundige kunstwerken moeten grotendeels voldoen aan verschillende Europese en landelijke normen en richtlijnen, zoals de Eurocode. Het niet voldoen aan bovenstaande wet- en regel­ geving kan leiden tot schadeclaims op grond van Artikel 6:174 van het Burgerlijk Wetboek (BW), dat bepaalt dat de raad aansprakelijk is voor de schade die is ontstaan als gevolg van een gebrekkige staat van

30

Momenteel is gestart met de voorbereiding van het Integraal Waterketenplan, dat medio 2023 door het bestuur vastgesteld dient te zijn. Elke gemeente is wettelijk verplicht een verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP)te hebben. Met de komst van de Omgevingswet gaat deze verplichting vervallen. Binnen de samenwerking wordt een toekomstbestendig plan opgesteld, waarin de gehele watercyclus inclusief rioolbeheer opgenomen is. Dit is breder dan het traditionele vGRP. In het waterketenplan staat de watercyclus centraal en dient deze als kapstok voor het plan en de maat­regelen. Het biedt tevens de mogelijkheid opgaven, zoals voorbereiding op klimaatadaptatie en de hieruit voortvloeiende maatregelen, op elkaar af te stemmen. De doelmatigheidsafwegingen van de maatregelen worden daarmee op een regionaal niveau getrokken en beschouwd vanuit de keten.

Verordening afvoer hemelwater en grondwater

Afval

1 april 2021 is de Verordening afvoer hemelwater en grondwater bestuurlijk vastgesteld.

Doel

Door de vaststelling van de Verordening afvoer hemelwater en grondwater zijn voorwaarden gesteld aan lozingen van afvloeiend hemelwater of grond­ water in de bodem of een riool én lozingen van afvloeiend hemelwater of grondwater in een vuil­ waterriool te beëindigen. Dit om wateroverlast door de klimaatverandering te beperken en kostbaar en schaars drinkwater te besparen.

De gemeente heeft de taak om huishoudelijk afval in te zamelen en te (laten) verwerken.

Cijfers - Restafval per inwoner per jaar is nu 210kg. - Doel restafval per inwoner per jaar in 2025: 30kg. - Wassenaar heeft een relatief hoge afvalstoffen­ heffing in vergelijking met andere gemeenten.

Huidige stand van zaken Ontwikkelingen Het Nationaal Deltaprogramma 2022 heeft als doel Nederland waterrobuust en klimaatbestendig (klimaatadaptatie) te maken. De uitwerking hiervan kan invloed hebben op de inrichting van de openbare ruimte. Wassenaar is een groene en waterrijke gemeente en heeft een goed hydraulisch functionerend rioolstelsel, waardoor minimaal tot geen aanpassingen in de openbare ruimte nodig zijn. Wel dient bij elke (her)inrichting van bestaande gebieden of nieuwe ontwikkelingen klimaatadaptatie als optie te worden meegewogen. Het overgaan naar alternatieve energiebronnen speelt ook een rol in de toekomst. Deze bronnen hebben invloed op het riool en water.

De gemeente Wassenaar heeft het inzamelen van het afval ondergebracht in de Gemeenschappelijke Regeling Avalex. Dit is een samenwerkingsverband tussen de gemeenten Leidschendam-Voorburg, Rijswijk, Delft, Pijnacker- Nootdorp, Midden-Delfland en Wassenaar. De ambtelijke organisatie heeft op regelmatige basis overleggen binnen deze gemeenschappelijke regeling en zorgt voor een regelmatige informatiedeling met de raad. Ook op bestuurlijk niveau wordt regelmatig binnen de gemeenschappelijke regeling overlegd. De verwerking van het huishoudelijk afval ligt bij HVC. De gemeente is mede-eigenaar geworden van HVC in Avalex-verband.

Wat betreft het onderwerp water, ontbreekt momenteel een gemeentelijk instandhoudingsplan (beheerplan) water, de oude is sinds 1 januari 2021 niet meer van kracht. Er ligt geen vastgesteld document ten grondslag aan het huidige onderhoud. Het instandhoudingsplan beschrijft hoe Wassenaar het kapitaalgoed water, inclusief de waterbouwkundige kunst­ werken zoals duiker, steiger en beschoeiing, in stand houdt met daarbij de benodigde financiële middelen.

In de GR Avalex is er een verdeling aangebracht als eigenaar en als opdrachtgever. De eigenaarsrol gaat over met name de financiële aspecten van het ‘bedrijf ’ Avalex zoals begroting, jaarrekening en invloed op de partner HVC voor de verwerking van het huishoudelijk afval. Daarnaast is er een opdrachtgevende bestuurder. Deze bestuurder vervult met name de rol over de invulling van de service naar de inwoners en uitvoering van een overeengekomen dienstverlening. Afval, en het reduceren hiervan, is een uitdaging die integraal met de verschillende afdelingen / teams binnen de gemeente aangegaan zal moeten worden. Hierbij valt te denken aan vastgoed, educatie, communi­catie, et cetera. Deze uitdaging zal onder de verantwoordelijkheid van de opdrachtgevende bestuurder vallen. Het is ook wenselijk deze taken bij verschillende bestuurders neer te leggen. Op die manier is er ook balans in het college van Wassenaar.

Wat is er nodig?

Ontwikkelingen

- Gemeentelijk instandhoudingsplan water realiseren. Het instandhoudingsplan beschrijft hoe Wassenaar het kapitaalgoed water, inclusief de waterbouwkundige kunstwerken zoals duiker, steiger en beschoeiing, in stand houdt met daarbij de benodigde financiële middelen.

De ontwikkelingen op het gebied van klimaat­ adaptatie zijn van invloed op het beleid van afval. Het terugdringen van de CO2-footprint binnen Wassenaar is een belangrijke ontwikkeling voor de komende jaren. Dit vertaalt zich onder andere in een aantal regelingen over producentenverantwoordelijkheid en statiegeld. Deze zullen uitwerking hebben op de manier van inzamelen.

De verwachting is dat vanaf 1 oktober 2022 of 1 januari 2023 de Omgevingswet (Ow) van kracht is. Deze nieuwe wet integreert de vele wetten die betrekking hebben op de fysieke leefomgeving en zal ook invloed hebben op riool -en waterbeheer.

Wat komt er op Wassenaar af?

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

31

Het participeren van inwoners bij verschillende onderwerpen wordt steeds meer geïmplementeerd in Nederland en ook in Wassenaar. Zeker op het gebied van afval ziet de gemeente hiervoor kansen, kijk bijvoorbeeld naar het participatietraject rond de Groene Meent. Inwoners zijn zeer betrokken bij het verbeteren van de verschillende Global Goals waar­ onder het reduceren van de hoeveelheid afval (www. groenemeent.nl). De verwachting is dat hiermee meer zal worden gedaan.

Wat komt er op Wassenaar af? Nieuwbouw/ verbouw van de huidige locaties van Avalex (Den Haag en Delft). De komende periode zal ook een evaluatie plaatsvinden van de Governance en de samenwerking met Avalex en met de verwerker van het huishoudelijk afval HVC.

Overige punten - Invoering van zijbelading in het Avalex-gebied. Om de uitvoeringskosten te beperken is binnen Avalex gestart met de invoering van zijbelading. Deze manier van inzamelen heeft verschillende voor­ delen. Er zijn minder arbeidskrachten nodig om de containers in te zamelen en er vallen regels rond de arbeidsbelasting weg. Hierdoor kunnen er meer containers per dag geleegd gaan worden. Ook binnen Wassenaar zal invulling gegeven worden aan deze manier van inzamelen om daarmee de kosten te drukken. Het streven is om dit in 2023 te gaan invoeren. - Circulaire Ambachtscentra. De bestuurlijke wens op dit moment en uit het verleden, is om het afvalbrengstation aan de Hogeboomseweg te verplaatsen. Om mee te gaan in de huidige tijdgeest is het opzetten van een circulair Ambachtscentrum een mogelijkheid. - Vanuit de rijksoverheid is er een doel gesteld over de vermindering van de hoeveelheid restafval. Dit is verwoord in het rapport Van Afval Naar Grondstof (VANG). Het doel is om in 2025 nog maar 30kg restafval per persoon te hebben. Zoals aangegeven in de cijfers zijn wij in Wassenaar daar nog ver van verwijderd. Er zal de komende coalitieperiode ingezet moeten worden op het verder laten dalen van de hoeveelheid restafval.

Financiën Doel Een solide gemeentelijke begroting met oog voor toekomstige taken en opgaves

Huidige stand van zaken De gemeenteraad heeft het budgetrecht, waarmee zij de financiële kaders van de gemeente vastlegt in een begroting. Het gaat om een jaarlijkse begroting van ongeveer € 70 mln. In de afbeelding hieronder is te zien hoe de gemeente aan haar inkomsten komt en hoe deze middelen op hoofdlijnen worden besteed: De gemeente maakt vervolgens gebruik van een planning en controlcyclus om financiële beheersing te krijgen over het beleid en uitvoering van dit beleid door de gemeente. Beleidskaders en ver­ordeningen zijn de basis voor deze planning en controlcyclus. Te denken valt aan de belangrijkste landelijke regel­ geving, BBV (Besluit Begroting en Verantwoording), de gemeentelijke financiële verordening (artikel 212 Gemeentewet) en onder­liggende beleidskaders, zoals de nota activabeleid en de nota reserves en voorzieningen. Het doel is om de huidige gezonde financiële positie als gemeente te behouden en om op juiste

32

wijze conform vigerende regelgeving, de financiële administratie te voeren. Onze toezichthouder, de provincie, kijkt mee, met name vanuit de begroting, en de accountant controleert, meer achteraf, de jaarrekening. Dagelijks worden kosten en opbrengsten van de gemeente administratief verwerkt en wordt geadviseerd op college- en raadsbesluiten. Dit gaat gepaard met het streven naar een continue verbetering van processen. Tevens worden ontwikkelingen op dit gebied nauwgezet gevolgd.

Ontwikkelingen De decentralisaties van de afgelopen jaren en de steeds grotere taken die afkomen op de gemeente, denk aan de Omgevingswet en verduurzamings­regels, hebben ook gevolgen voor de financiën van de gemeente. Dit betekent dat een goede advisering op financieel gebied van nog groter belang is bij de afwegingen die gemaakt worden rond het beleid. Dit geldt ook voor de financiële aansturing en controle van gemeenschappelijke regelingen waar de gemeente in samenwerkt.

Per verslagjaar 2022 zal de gemeente zelf verantwoordingen moeten afleggen over de rechtmatigheid van het gevoerde bestuur. De rol van de accountant beperkt zich dan alleen tot de controle op getrouwheid van de jaarrekening.

Wat komt er op Wassenaar af? In 2021 is een doelmatigheidsonderzoek uitgevoerd naar de begroting en P&C-cyclus (zie raadsinformatiebrief 016, d.d. 03-02-2022). Uit dit onderzoek kwam naar voren dat Wassenaar kan werken aan een efficiëntere vormgeving van de P&C-producten. Ook is gekeken naar de vormgeving van de financiële rapportages en een nieuwe programma-indeling, die beter aansluit op Wassenaar 2030. Op deze manier kunnen producten makkelijker leesbaarder worden voor de eigen ambtelijke organisatie en voornamelijk ook voor de raad. Dit draagt bij aan een goede ondersteuning en verantwoording van het college en van de raad met een grotere focus op de inhoudelijke besprekingen van de aangeleverde financiële stukken. In 2022 zal de afdeling financiën aan de slag gaan met de aanbevelingen uit het rapport.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

33

34

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

35

Wat nog steeds boven de markt hangt, is de herijking van het gemeentefonds. Deze herijking is al meerdere keren uitgesteld. Op dit moment is de communicatie vanuit het ministerie dat de herijking met ingang van 2023 zal worden doorgevoerd, echter de VNG is hier namens alle gemeenten vooralsnog niet mee akkoord. De huidige berekening laat een negatief effect voor Wassenaar zien van € 943.000 structureel vanaf 2025. Dit effect is nog niet verwerkt in de meerjaren­ begroting.

Vastgoed en bouwprojecten Doel Een vastgoedportefeuille die maatschappelijk relevant is, goed wordt onderhouden en efficiënt wordt gebruikt.

Huidige stand van zaken De gemeente heeft verschillende soorten vastgoed in eigendom, deze worden zoveel als mogelijk ingezet om maatschappelijke doelen te bereiken. De inzet is om dit vastgoed te onderhouden, te beheren en te exploiteren. Naast het vastgoed dat de gemeente in eigen beheer heeft, is er ook vastgoed in eigendom als gevolg van natrekking. Natrekking betekent dat de grond wordt verhuurd zonder recht van opstal. Ook is de gemeente economisch eigenaar van de schoolgebouwen in Wassenaar. Hierdoor kan je als gemeente verschillende soorten vastgoed hebben, bijvoorbeeld parkeergarages, monumentale gebouwen (onder andere molen Windlust en De Paauw), monumen­tale objecten, de bibliotheek, buurthuizen en verenigingsgebouwen en ook een sporthal, zwembad en gymzaal. Ook heeft de gemeente verschillende woningen en een woonwagen in bezit. De gemeente kent verschillende soorten projecten waar de afdeling vastgoed mee te maken heeft. Sommige van deze projecten vragen alleen aandacht vanuit onderhoudsperspectief of van de afdeling vastgoed. Type 3 en 4 projecten vragen echter meer van de ambtelijke organisatie aangezien er ook opgaves rond ruimtelijke ontwikkeling spelen. 1. Onroerend goedzaken. 2. Vastgoedprojecten. 3. Vastgoedprojecten met plaatselijke ruimtelijke ontwikkeling. 4. Grote ruimtelijke ontwikkelingen met vastgoeden grondexploitatie-aspect.

36

Vastgoedbeheer doet de gemeente vanuit een privaatrechtelijke rol. Als eigenaar van vastgoed moet je je aan veel verschillende wetten en regels houden, zoals milieuwetgeving en veiligheidsregels. Ook als je een pand als gemeente verkoopt, moet je aan de verplichting voor behoorlijk bestuur voldoen, deze verplichting gaat over de gelijkheid en trans­parantie rond de verkoop. Als gemeente heb je als eigenaar van vastgoed een voorbeeldfunctie voor andere vastgoedeigenaren. De verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is een belangrijk onderwerp en een voorbeeld om richting te geven aan de voorbeeld­ functie. In een aantal panden die de gemeente in eigendom heeft, worden wel wettelijke taken vanuit de gemeente uitgevoerd, hierbij kan gedacht worden aan de verplichte taak om te voorzien in onderwijshuisvesting en het voorzien in sportfaciliteiten. Deze wettelijke taken kunnen in beginsel ook uitgevoerd worden in een pand die de gemeente niet in eigendom heeft.

Ontwikkelingen Verduurzaming gemeentelijk vastgoed Maatregelen omtrent verduurzaming en een ver­ betering van het klimaat ziet men in de gehele samen­leving terug. Verduurzamingsregels worden steeds strenger en hier moet de gemeente rekening mee houden en telkens weer op inspelen als het gaat om het eigen vastgoed. De gemeente heeft begin 2022 een adviseur verduurzaming vastgoed aangenomen om in te spelen op deze ontwikkeling en juist de ambitie te vertalen naar daadwerkelijke maatregelen. De gemeente Wassenaar heeft hoge ambities met betrekking tot verduurzaming. Dit is onder meer vastgesteld in de lokale energie-strategie waaronder ook de transitievisie warmte valt. Deze ambities heeft de gemeente ook voor de panden waarin de gemeente zelf is gehuisvest. Deze ambitie heeft ertoe geleid dat een extern adviesbureau een eerste verkenning heeft gedaan. Begin 2022 is een projectleider verduurzaming gemeentelijk vastgoed gestart. Het doel van deze aanstelling is het fijnslijpen en zo snel als mogelijk uitvoeren van de verduurzamingsplannen van drie reeds geselecteerde panden: Langstraat 40 (bibliotheek), Het Kerkehout 6 (aula Joodse begraafplaats) en Paauwlaan 12 (gebouw scouting).

Daarnaast is de projectleider verantwoordelijk voor het opstellen van een korte-termijn-planning voor het overige gemeentelijke vastgoed, inclusief begroting, inkoop en begeleiding van de realisatie in de komende drie jaar, en voor het opstellen van een langetermijn-planning en begroting afgestemd op het meerjarenonderhoudsplan om daar zo veel mogelijk synergie mee te bereiken.

functioneren. De bibliotheek kan dan ‘van het gas af ’. De engineering van deze maatregelen vindt nu plaats en zullen hierna in uitvoering worden gebracht. Naast bovenstaande wordt nog gekeken naar vermindering van warmtelast door zon op de zuid­ gevel, wat veel koelcapaciteit (energie) vraagt en de mogelijkheid in coöperatie met de VVE zonnepanelen te plaatsen. Dit laatste zou de bibliotheek energie­ neutraal maken.

Het Kerkehout 6 (aula Joodse begraafplaats) In 2021 is de verlichting van de aula vervangen voor ledverlichting. In 2022 is de cv-ketel aan het einde van de economische levensduur. Bij de vervanging wordt gekeken naar duurzame alternatieven in combinatie met het functioneren van de ventilatievoorziening (van conventioneel naar warmteterugwinning en CO2-gestuurd). De uitvoering is in voorbereiding, realisatie in Q2. Het isoleren van de buitenschil vraagt vanwege de monumentale status een intensievere voor­ bereiding, hiervoor is nu de aanzet gedaan voor een integrale aanpak in samenwerking met een bouwkundig aannemer om de ontwerpfase en uitvoeringsfase met één partij op te pakken om zo snel en efficiënt de nodige processen te doorlopen en daadwerkelijk aan de slag te gaan.

Paauwlaan 12 (gebouw scouting) Voor dit pand is in verband met de monumentale status eenzelfde aanpak in gang gezet als de aula. Quick-wins als ledverlichting, aanwezigheids­detectie en waterbesparende maatregelen zijn geïnventariseerd en zullen in Q2 worden uitgevoerd.

Overig gemeentelijk vastgoed Concrete stappen in voorbereiding/uitvoering Langstraat 40 (bibliotheek) Verduurzaming in drie stappen: reduceren energie­ verbruik, aardgasvrij en energieneutraal. De ingezette pragmatische aanpak heeft geresulteerd in een verleende opdracht voor het vervangen van alle verlichting door ledverlichting, waarmee het energieverbruik door verlichting met 50% wordt gereduceerd; realisatie in mei 2022. Ten gevolge van een eventuele kleine verbouwing in de bibliotheek, volgt een aanpassing van de klimaatinstallatie. Gelijktijdig voeren we een aanpassing uit, die het gebruik vereenvoudigt en de installatie beter laat functioneren, dit vertaalt zich ook in een lager verbruik. Ten slotte volgt ook een ingreep die het mogelijk maakt de installatie aardgasvrij te laten

Naast de concrete aanpak op de drie panden is de projectleider direct gestart met een inventarisatie van quick-wins bij overige panden, hierbij rekening houdend met de strategie op het vastgoed. In 2022 kunnen hier resultaten van in uitvoering worden gebracht. Verkoop gemeentelijk vastgoed – Didam-arrest In 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat over­heden bij de verkoop van grond, gemeenten meerdere geïnteresseerden de kans moeten geven om mee te dingen. Dit betekent dat de overheid niet vrij is om grond te verkopen aan een partij naar keuze. Dit Didam-arrest kan ook gevolgen hebben voor Wassenaar en de uitwerking van dit arrest vraagt erom de komende tijd na te denken over beleid op dit thema.

Overdrachtsdossier gemeente Wassenaar

37

Kostprijsdekkende huur Een ander belangrijk onderwerp dat binnen de gemeente speelt, is de kostprijsdekkende huur die in rekening moet worden gebracht aan organisaties die vastgoed huren van de gemeente; een en ander is vastgelegd in de Wet Markt en Overheid. Invoeren van kostprijsdekkende huren kan in bepaalde gevallen leiden tot hogere huren voor deze organisaties. Het is van het grootste belang dat dit onderwerp op de kortst mogelijke termijn op een goede manier geborgd wordt in de organisatie en een besluit wordt genomen over de interne inrichting hiervan. Het moment van doorvoeren is afhankelijk van de lopende huurcontracten met partijen.

Wat komt op Wassenaar af? Het opstellen van vastgoedbeleid heeft de afgelopen tijd aandacht gevraagd vanuit de organisatie en zal ook in de nieuwe coalitieperiode aandacht vragen. Dit beleid moet worden vastgesteld door de gemeenteraad. Een aanbeveling is om te starten met doel­ groepenbeleid. Dit doelgroepenbeleid geeft inzicht in de gewenste maatschappelijke doelstellingen en welke lokale partijen in samenwerking met de gemeente kunnen bijdragen aan het behalen van deze doelen. Het doelgroepenbeleid geeft hiermee richting aan welke maatschappelijke partijen ondersteund kunnen worden in hun bijdragen, waarbij het bieden van huisvesting deze partijen kunnen helpen. De afgelopen jaren zijn er op het gebied van vastgoed een aantal grote projecten geweest, denk hierbij bijvoorbeeld aan de renovatie van de buitenzijde van De Paauw en de vervangende nieuwbouw van de gymzaal aan de Burmanlaan. Een aantal projecten lopen ook de komende jaren nog door en vragen aandacht van de organisatie en de raad. Onder andere kan gedacht worden aan: - In 2021 is gestart met de restauratie van molen Windlust. De schadebeelden aan het onder de pleisterlaag aanwezige metselwerk zijn omvang­ rijker gebleken dan eerder aangenomen. Dit maakt dat de restauratie langer heeft geduurd en dat aanvullende krediet beschikbaar is gesteld. De restauratie van de molen wordt in de zomer van 2022 afgerond.

De molenaars zullen dan ook na de zomer weer volop meel gaan malen voor de lokale bakker. - De sporthal, waarvan de verwachte oplevering in 2023 is. - De restauratie van het koffiehuisje is in 2021 nagenoeg afgerond. De laatste schilderbeurt wordt in het voorjaar 2022 uitgevoerd, zodat deze er weer naar historische verschijning bijstaat. Om het koffiehuisje ook een mooie toekomst te geven is ervoor gekozen de locatie te verkopen aan een partij die kan bijdragen aan een mooie toegang tot de

38

landgoederenzone. In 2022 wordt een nieuw verkoopproces opgestart. - De Warenar. Dit is maatschappelijk vastgoed dat is verkocht aan een derde partij maar waarbij de functie als theater wel behouden wordt. Dit loopt de komende jaren nog door. - Herontwikkeling Den Deylschool. Eind 2021 heeft de gemeenteraad het ruimtelijk kader vast­gesteld. De procedure is zorgvuldig vastgelegd om op deze manier een gedegen besluit te kunnen nemen. Het oude schoolgebouw is leeg en de locatie is geschikt voor woningbouw. Tijdens het ontwerpproces wordt op basis van de onderzoeken van de competitiepartijen een besluit genomen over de uiteindelijke opgave. Hierbij wordt bepaald of het Deijlerhuis en/of het gedeelte van de Fabritiuslaan onder de vastgelegde voorwaarden bij de ontwikkeling mag worden betrokken en of een Buitenschoolse Opvang (BSO) in het programma moet worden opgenomen. Met de omgeving is en wordt goed samengewerkt. Een buurtcommissie ‘Samen Sterk’ is opgericht voor deze ontwikkeling. De buurtcommissie heeft meegewerkt aan het ruimtelijk kader en de selectiedocumentatie. Ook in het vervolgtraject wordt de buurtcommissie intensief betrokken door hen een volwaardige plek te geven in de beoordelingscommissie. Halverwege het ontwerpproces is voorzien in een presentatie aan de buurt, waardoor de communicatie tussen buurt en ontwikkelaars wordt bevorderd.

De openbare inschrijving voor partijen die mee willen doen aan de competitie vindt op dit moment plaats. In december 2022 zal het ontwerp en de winnende partij voor de opdracht aan de raad voorgelegd worden. De verkoop moet minimaal budgetneutraal zijn, maar graag ook wat opleveren. De deelnemers aan de competitie krijgen een tegemoetkoming voor gemaakte kosten.

Wat is er nodig? - Opstellen van vastgoedbeleid en uitwerking van het Didam-arrest. - De lopende projecten zullen blijvend de aandacht en daarmee capaciteit vragen van de ambtelijke organisatie.

DUURZAAM EN TO E KO M S T B E S T E N D I G Wassenaar is een gemeente die toekomstbestendig handelt, zodat ook toekomstige inwoners en bezoekers hier aangenaam kunnen leven en verblijven. Kernwoorden hierbij zijn inclusie, participatie en duurzaamheid. Duurzaam en toekomstgericht handelen komt tot uiting in de integrale benadering van de aanpak en communicatie voor klimaat, afval, biodiversiteit en circulaire economie. Zo stimuleert de gemeente Wassenaar inwoners en ondernemers actief om bij te dragen aan de vermindering van CO2, werken we samen aan een regionale strategie voor opwekking van niet-fossiele energie en werken we aan het bereiken van de doelen uit de Transitievisie Warmte. Duurzaamheid is een dwarsdoorsnijdend onderwerp dat raakt aan vrijwel alle thema’s en beleidsterreinen van de gemeente. Het is niet alleen iets van deze programmalijn, maar iets dat terugkomt in alle programmalijnen en waar organisatiebreed aandacht aan wordt besteed. Ook bestuurders en medewerkers die niet direct aan duurzaamheid gekoppeld zijn, krijgen er in toenemende mate mee te maken; het raakt ons allemaal.

Duurzaamheid Doel Streven naar ontwikkeling waarbij ecologische, economische en sociale belangen in evenwicht zijn.

Cijfers • 153.200 ton CO2 uitstoot (2020) • 126 publieke laadpalen voor elektrische auto’s (2020) • 521 geregistreerde elektrische en plug-in hybride personenauto’s (2020)

Huidige stand van zaken In de afgelopen jaren heeft gemeente Wassenaar het verduurzamen van de eigen organisatie en de samenleving omarmd. Wassenaar is een groene gemeente met een grote biodiversiteit, het behouden van deze unieke kwaliteiten is een van de grootste speerpunten van de gemeente geworden. Samen met inwoners zijn wij aan de slag gegaan om te zorgen dat de huidige en toekomstige generaties hier ook nog goed kunnen wonen, werken en recreëren zonder dat dit ten koste gaat van ons groen of de biodiversiteit. We hebben in de afgelopen jaren gewerkt aan een stevige en goed uitgezochte beleidsbasis waar de volgende jaren op door kan worden gezet. Dit is tot uiting gekomen in de volgende beleidsstukken: • Regionale Energiestrategie 1.0 (2021-2023) (opwekking en opslag duurzame energie) • Transitievisie Warmte 1.0 (2021-2025) (duurzame warmte gebouwde omgeving) • Lokale Energiestrategie (2019-2022) • Integraal huisvestingsplan (2019-2022) (perspectief scholen)