Bijlage - Begroting 2023-2026 - definitieve versie 6 oktober 2022

De activa, die geen relevantie hebben voor de maatschappelijke taken van de gemeente worden afgestoten. 5. Het monumentale raadhuis De Paauw zal conform het besluit uit de vorige raadsperiode worden opgeknapt. 6. Verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed.

31

Wat gaan we daarvoor doen ?

Belangrijkste resultaten 2023 1.1 Onderzoek structureel klanttevredenheidsonderzoek 1.2 Optimalisatie KCC bezoek 1.3 Bereikbaarheidsmeting gemeente 1.4 Behoeftepeiling gemeentelijke producten en diensten 1.5 Beleidsnota Dienstverlening en uitvoeringsplannen 1.6 Kanaalstrategie en doorontwikkeling social media gemeente 1.7 Vergunningscheck verder uitgebouwd 3.1 Nota Samenwerkingsverbanden actualiseren 3.2 Vastgoed verhuur kostendekkend en marktconform 4.1 Vastgoed- en accommodatiebeleid 4.2 Grondbeleid en grondprijsbrief 6.1 Verduurzaming integreren in beheerplan vastgoed Projecten en investeringen 2.1 Verbeterde arbeidsomstandigheden thuiswerken 5.1 Renovatie interieur De Paauw t.b.v. goede werkomgeving bestuur en (deel) organisatie in gang zetten

Toelichting Onderzoek structureel klanttevredenheidsonderzoek Een onderzoek wordt uitgevoerd om te bezien of een structureel klanttevredenheidsonderzoek mogelijk is. Digitale feedback geven is al mogelijk, tevredenheid uitvragen naar telefonisch contact is mogelijk maar doen we nog niet en eerder is ook het contact aan de balie beoordeeld. Onderzoek moet uitwijzen wat een goede manier is om de tevredenheid in kaart te brengen. Optimalisatie KCC bezoek Op dit moment is het zo dat een deel van de inwoners niet komt opdagen op afspraken (de no-show ligt iets boven de 10%). Een deel komt te laat of te vroeg (ook rond de 10%) en een deel heeft niet de benodigde spullen bij zich (ook rond de 10%). Middels een bewustwordingscampagne is het de bedoeling hiervoor aandacht te vragen zodat het proces soepeler verloopt want nu loopt dit in 1/3e van de gevallen niet zoals beoogd. Bereikbaarheidsmeting gemeente Afgelopen jaar is de bereikbaarheid gemeten door een onderzoeksbureau van het centrale nummer, de eenheden en ook de rechtstreekse bereikbaarheid van medewerkers. Hier zijn verbeteringen mogelijk waardoor het callcenter makkelijker medewerkers kan bereiken en zij geen belnotities hoeven achter te laten. Het terugbellen van inwoners kan in ieder geval ook een stuk beter.

32

Behoeftepeiling gemeentelijke producten en diensten Het is belangrijk om te weten welke producten en diensten volgens de inwoners extra aandacht verdienen. Hierover is al informatie opgehaald in het 'Waarstaatjegemeente'-onderzoek. Zo blijken onderwerpen als toezicht en handhaving, het nakomen van beloftes (zoals terugbellen) en participatie grote impact te hebben op de ervaring van inwoners. We werken al met toptaken. Aan formulieren die het meest gebruikt worden wordt de meeste aandacht besteed. Een behoeftepeiling kan verband houden met structureel klanttevredenheidsonderzoek als een klantenpanel hieraan zou bijdragen. Beleidsnota Dienstverlening en uitvoeringsplannen In 2023 wordt een nieuwe beleidsnota Dienstverlening voorgelegd aan de raad, voorzien van uitvoeringsplannen voor de komende jaren. Kanaalstrategie en doorontwikkeling social media gemeente Het inzetten van social media voor gemeentelijke communicatie en participatie wordt al ingezet, maar dit kan optimaler. Een visie hierop is in ontwikkeling zodat de boodschap de keuze van het kanaal bepaalt (kanaalstrategie). Vergunningscheck verder uitgebouwd De vergunningscheck zal in 2022 in lijn worden gebracht met de minimale vereisten van de Omgevingswet, maar zal in 2023 mede in het kader van de dienstverlening verder worden ontwikkeld.

De dienstverlening wordt verhoogd als inwoners en ondernemers via het digitale kanaal al 24/7 eenduidig inzicht kunnen krijgen of er wel of geen vergunning nodig is voor een bepaalde activiteit. Nota Samenwerkingsverbanden actualiseren Sturing op GR-en is van belang om in control te blijven ten aanzien van de financiën, maar ook ten aanzien van producten van de GR-en. De rol van de raad bij GR-en is, onder invloed van wet- en regelgeving, recentelijk nog gewijzigd. Actualisatie van de Nota Samenwerkingsverbanden en daarbij een (beperkte) evaluatie van deelname aan de huidige GR-en is passend bij het aantreden van een nieuwe raad. Vastgoed verhuur kostendekkend en marktconform Het gemeentelijk vastgoed, panden en gronden, kostendekkend en marktconform verhuren is een grote opgave. De raad heeft hiervoor al middelen ter beschikking gesteld in 2022. Het vraagt echter ook in 2023 veel inzet om dit te realiseren. Heroverwegen van beleid is noodzakelijk, alvorens tot invoering overgegaan kan worden. Vastgoed- en accommodatiebeleid Met het vaststellen van vastgoed- en accommodatiebeleid legt de raad haar kaders vast voor een hoeveelheid van uitvoerende taken op het gebied van het gemeentelijk vastgoed. Verhuur, verkoop, opstellen en bijstellen beheer- en onderhoudsplannen, verduurzamen etc. moeten zich baseren op de visie op het gemeentelijk vastgoed.

Dit kader is dus van groot belang om deze gericht voor te bereiden en uit te voeren.

33

Grondbeleid en grondprijsbrief Het grondbeleid en de grondprijsbrief zijn toe aan actualisatie. Nieuwe ontwikkelingen, zoals de Omgevingswet en het Didam-arrest kunnen meegenomen worden in het grondbeleid. Verduurzaming integreren in beheerplan vastgoed Er is de afgelopen periode ervaring opgedaan met het verduurzamen van een drietal gemeentelijke panden. Op basis van deze ervaring en het op te stellen vastgoedbeleid kan gewerkt worden aan een passende set van verduurzamingsmaatregelen, die aansluiten bij het beheerplan voor het vastgoed.

Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden Gemeenschappelijke regeling Belastingsamenwerking Gouwe-Rijnland (BSGR) De BSGR is een uitvoeringssamenwerking op het gebied van heffen en innen van belastingen. Wassenaar gaat zelf over de inhoud. Dit betekent dat de BSGR ook in 2023 haar taak zo efficiënt mogelijk uitvoert. Aandachtspunt zijn de bezwaren die worden ingediend, mede met behulp van daarin gespecialiseerde organisaties. De BSGR onderneemt in samenwerking met andere partijen (o.a. VNG, Waterschappen, Ministerie(s)) actie om het WOZ-proces te verbeteren en het aantal bezwaarschriften te verminderen.

Projecten en investeringen In gang zetten renovatie interieur De Paauw t.b.v. goede werkomgeving bestuur en (deel) organisatie De Paauw Met het project De Paauw willen we het volgende bereiken: •

De renovatie en een goede werkomgeving voor het bestuur en de organisatie;

•

Herstel van de kwaliteiten van raadhuis De Paauw als icoon van Wassenaar;

•

Een zorgvuldige kostenbeheersing.

Voor de noodzakelijke renovatie van het interieur van De Paauw en om het pand geschikt te maken voor het bestuurscentrum wordt in 2023 een ontwerp uitgewerkt. Vervolgens wordt vergunning aangevraagd. Het huisvestingsplan en de restauratievisie zijn de onderleggers voor het ontwerp. Als vergunning is verleend volgt in de zomer van 2024 de verhuizing en vervolgens de renovatie waarvoor een krediet is verleend van € 12,23 miljoen. Daarin zijn ook de kosten voor professioneel management opgenomen. Zij zal de vergunningaanvraag en de aanbesteding voorbereiden en de directie op de uitvoering op zich nemen. Maandelijks, vanaf start besteding in 2024, wordt de raad in kennis gesteld van de financiële stand van zaken van dit krediet. Op basis van de uitgevoerde subsidiescan worden door zowel gemeente als de stichting Pavonis inspanningen verricht ten behoeve van subsidies en bijdragen. De renovatie zal drie jaar in beslag nemen en vanaf 2027 zit het bestuurscentrum in De Paauw. Zowel de financiën als de planning zijn risicovolle zaken bij een dergelijk grootschalige aanpak van een monumentaal pand. Een hele zorgvuldige voorbereiding moet voorkomen dat er verrassingen ontstaan. Met de directiebegroting en aanbesteding komen in 2023 de financiële gevolgen heel concreet in beeld. De raad heeft aangegeven dat de investering wordt gezien als medebepalend voor de mate van restauratie.

De mate van restauratie wordt tevens bepaald door de vergunbaarheid van de geplande ingreep.

34

In de eerste helft van 2024 moet er een vergunning zijn op basis van het ontwerp, moet de aanbesteding zijn doorlopen en is de aanneemsom bekend. Tevens zijn subsidies aangevraagd en waar mogelijk toegekend. Gemeentewinkel en -werf Ingezet wordt op laagdrempelig, makkelijk en snel contact met de gemeente. Daarbij is het van belang om ook het fysieke contact met de gemeente, in de vorm van een gemeentewinkel voor de baliefuncties, te onderzoeken en te verbeteren. Naast De Paauw zijn nog twee locaties nodig om de organisatie te huisvesten. Een gemeentewinkel voorziet in de baliefuncties van de gemeente en bevindt zich op een goed bereikbare plaats, bij voorkeur in of rond het centrum van Wassenaar. De nieuwe gemeentewerf is de basis voor de buitendienst en ligt zo centraal mogelijk maar is vooral goed ontsloten. In 2023 wordt aan de raad een voorstel voorgelegd waarin de mogelijkheden voor de winkel en de werf zijn uitgewerkt en waarin de consequenties van de verschillende opties zijn opgenomen. Op basis van het voorstel wordt in 2023 een keuze gemaakt. Warenar Beoogd is het gebouw eind 2022 te verkopen aan de parochie, die vervolgens samen met Stichting Beheer Warenar en een ontwikkelaar de door de raad gestelde doelen en kaders realiseert, zoals behoud van de culturele en maatschappelijke functies.

Mocht dit niet lukken dan zal een alternatieve aanwending onderzocht moeten worden. De gemeente financiert de kosten het voortraject voor in de veronderstelling dat een latere anterieure overeenkomst voor dekking zal zorgen (voorjaarsnota 2022). Verbeterde arbeidsomstandigheden thuiswerken Omdat we inzetten op het laten uitvoeren van de kerntaken van de gemeente door medewerkers in vaste dienst zetten we in op: •

het invullen van vacatures;

•

opgebouwde kennis wordt behouden voor de gemeente Wassenaar;

•

medewerkers blijven langjarig werken voor de gemeente Wassenaar;

•

investeringen in de samenwerkingsrelaties gaan niet verloren;

•

hoge lasten ten gevolge van externe inhuur worden beperkt.

Mede daarom wordt ingezet op het verbeteren van de arbeidsomstandigheden in verband met het thuiswerken. Voor min of meer verplicht (deels) thuiswerken, het 'Nieuwe Werken' en werken met ZZP’ers geldt ook de Arbeidsomstandighedenwet. Voor thuiswerken en telewerken gelden wel wat soepelere Arboregels dan voor de werkplek op de standplaats van de eigen organisatie. Wel geldt dat de werkgever moet zorgen voor goede en veilige arbeidsomstandigheden voor zijn werknemers. Dat is in de wet vastgelegd als zorgplicht. Kosten daarvan in materiële zin (structurele kosten met een afschrijving van 5 jaar) zijn globaal berekend en komen voor 2023 tot een investering van naar verwachting € 150.000. Daarnaast is er een jaarlijks bedrag van € 25.000 beschikbaar voor beheer en onderhoud (reparatie, opslag) en met name voor extra activiteiten op het gebied van sociale cohesie.

35

Effectindicatoren

Tabel 3.1 - Effectindicatoren P3 Bestuur en Middelen

Peilwaarde Streefwaarde Streefwaarde Effectindicator

Streefwaarde Streefwaarde

(begin 2022

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

obv JR 2021)

2023

2024

2025

2026

Rekening-courant verhouding met het Rijk blijft positief!

€ 30,4 mln

€ 20 mln

€ 10 mln

€ 5 mln

€ 2,5 mln

Wat gaat het kosten ?

Investeringen Tabel 3.2 - Investeringen P3 Bestuur en Middelen Reeds beschikbaar gestelde lopende investeringen De Paauw

12.230.000

Duurzaamheid panden in eigen bezit

550.000

Reeds in het meerjarenbeeld opgenomen investeringen Omschrijving

2023

2024

Tractie

0

45.000

Totaal

0

45.000

2025

2026

0

0

Nog beschikbaar te stellen investeringen Omschrijving

2023

2024

2025

2026

ICT Investeringen

320.000

110.000

60.000

1.000.000

Warenar (renovatie)

1.000.000

Thuiswerken

150.000

0

0

0

Duurzaamheid in eigen panden

175.000

350.000

350.000

350.000

0

86.000

0

0

De Paauw aanlichten De Paauw bruggen Totaal

0

330.000

0

0

1.645.000

876.000

410.000

1.350.000

36

Programma Tabel 3.3 - Baten en lasten P3 Bestuur en Middelen Programma: P3 Bestuur en middelen

Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Baten

49.441

52.696

57.588

57.026

58.411

55.293

Lasten

-15.897

-18.217

-20.259

-20.133

-20.053

-19.982

Saldo van baten en lasten

33.544

34.479

37.328

36.893

38.358

35.311

( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000

Onttrekking reserves

3.692

1.104

500

0

0

0

Toevoeging reserves

-3.488

-1.235

0

0

0

0

204

-131

500

0

0

0

33.749

34.348

37.828

36.893

38.358

35.311

Mutaties reserves Geraamde resultaat

Kostenverdeling (gemeentebreed neutraal) In 2023 is de kostenverdeling van overhead over de overige taakvelden geactualiseerd op basis van regelgeving (BBV). Deze actualisering leidt er toe dat er meer middelen worden verantwoord op taakveld (TV) overhead en minder naar andere taakvelden. Per saldo heeft dit geen effect op de gemeentelijke begroting. Ook zijn onjuistheden gecorrigeerd. Zo zijn middelen die eerder op TV 0.1 Bestuur werden verantwoord nu op TV 0.4 Overhead opgenomen. Hogere lasten Energie en Gas (gemeentebreed lasten € 560.000) Voor 2023 moet er een nieuw energiecontract worden afgesloten. Deze inkoop vindt plaats in regionaal verband. Er wordt rekening gehouden met fors hogere tarieven. In de begroting 2023 zijn de budgetten daarom met factor 3 verhoogd. Het gaat in totaal om € 560.000, die vooral in de programma’s 2, 3 en 5 terechtkomen. Onroerende Zaak belasting (baten € 2,26 mln structureel) Het nieuwe college heeft besloten om de OZB, naast inflatie, met 20% te verhogen. Dit leidt tot hogere belastinginkomsten vanaf 2023. In totaal gaat het om € 2,26 mln. Impuls interactie met inwoners (lasten 2023 € 250.000 en vanaf 2024 € 400.000 structureel) Het nieuwe college investeert fors in de gemeentelijke organisatie.

Het gaat dan om communicatie, zoals het verbeteren van interactie met inwoners (€ 300.000 structureel), raadplegen van jongeren (€ 35.000 structureel), verstrekken van informatie over isolatie en duurzaamheid (€ 20.000 structureel) en het verbeteren van arbeidsomstandigheden, bijvoorbeeld op het gebied van thuiswerken (€ 55.000). In 2023 is er sprake van een opbouw naar 2024, waaronder het aantrekken van medewerkers die in de loop van 2023 zullen starten, waardoor in 2023 minder budget benodigd is. Projectkosten 'De Warenar' (lasten € 50.000 in 2023) Dit bedrag verwachten we in 2023 voor de projectleiding nodig te hebben.

37

Vastgoed en grondbeleid (lasten € 40.000 structureel) In 2023 zal een vastgoed- en grondzakenbeheersysteem worden ingericht met als doel het grond- en vastgoedbeleid van de gemeente te ondersteunen. Voor dit systeem wordt structureel € 30.000 beschikbaar gesteld. Voor het opstellen van de nota grondbeleid is € 10.000 beschikbaar. Verduurzamen vastgoed (lasten € 50.000 structureel) Het verder verduurzamen van gemeentelijk vastgoed zal worden geïntegreerd in het beheerplan Vastgoed. Voor de verduurzamingsmaatregelen zelf is jaarlijks een investeringsbudget beschikbaar. Rechtmatigheidsverklaring gemeente en P&C-communicatie (lasten € 30.000 structureel) Vanaf verslagjaar 2023 is het college van B&W verplicht om zelf een rechtmatigheidsverantwoording af te geven in de jaarrekening. Voor de hiermee verband houdende Verbijzonderde Interne Controle (VIC) wordt € 10.000 extra beschikbaar gesteld. Hetzelfde bedrag is nodig voor de vele SiSa-verklaringen (Single Information Single Audit) die het Rijk vraagt van gemeenten. Tot slot wordt er de laatste jaren meer gecommuniceerd naar de burger over de P&C-cyclus, voornamelijk in de Wassenaarse Krant. Ook hiervoor wordt € 10.000 beschikbaar gesteld. Verkiezingen (lasten € 15.000 structureel) Het organiseren van verkiezingen wordt duurder aangezien hier, mede als gevolg van corona, meer eisen aan worden gesteld.

Er wordt hiervoor aanvullend structureel € 15.000 vrijgemaakt. Uitkering gemeentefonds - stand meicirculaire (baten € 2,43 mln structureel) Gemeenten ontvangen vanuit het gemeentefonds geld van het Rijk om hun taken uit te voeren. Het gemeentefonds bestaat uit twee onderdelen, de algemene uitkering en de integratie/decentralisatieuitkeringen. De uitkeringen uit het gemeentefonds in de begroting 2023-2026 zijn berekend op basis van de meicirculaire 2022. Vanaf 1 januari 2023 wordt het eerder aangekondigde nieuwe verdeelmodel van kracht. Voor Wassenaar levert dit een voordeel op van € 98.000 omdat de eerder aangekondigde verhoging van de OZB-korting van 80% naar 90% nu definitief van de baan lijkt te zijn. Het accres wordt de komende jaren flink verhoogd wat in de jaren 2023-2025 voor extra inkomen zorgt. In 2026 wordt echter weer een flinke daling van de uitkering uit het gemeentefonds voorzien wegens het toepassen van de opschalingskorting. Landelijk vindt in VNG-verband overleg plaats met het Rijk om deze daling in 2026 te voorkómen. De meicirculaire levert in 2023 een voordeel op van € 2,43 mln. Uitkering gemeentefonds - anticiperen op komende circulaires (baten € 1,25 mln in 2023) De verhoging van de algemene uitkering tussen primaire begroting en jaarrekening bedroeg de laatste drie jaar gemiddeld een kleine € 2,5 mln per jaar.

De reden hiervoor was in het begin corona en op dit moment zorgt inflatie voor een hogere uitkering gedurende het jaar. Het doel van de ophoging is om hogere lasten gedurende het jaar op te vangen, maar het college heeft een deel van deze hogere lasten al opgenomen in onderliggende begroting, vandaar dat € 1,25 mln als inkomstenstelpost wordt opgenomen. NB: inmiddels blijkt uit de septembercirculaire dat in 2023 € 920.000 extra inkomsten worden ontvangen. Hiermee wordt bij de najaarsnota 2022 de stelpost verlaagd van € 1,25 mln naar € 330.000.

38

Opbouw Organisatie als gevolg van de reorganisatie In 2023 zal verder worden gewerkt aan de opbouw van de organisatie. Hiervoor is een bedrag van € 500.000 beschikbaar ten laste van de reserve reorganisatie. Onttrekking reserves In 2023 is een onttrekking van € 500.000 voorzien uit de reserve reorganisatie.

39

P4 Fysieke leefomgeving

Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelings Doelstellingen/Sustainable Development Goals

Visie Wassenaar is een van de mooiste en aantrekkelijkste woongemeenten van Nederland. Dat komt niet alleen door de ideale en centrale ligging ten opzichte van de grote steden Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. De aantrekkingskracht berust ook op de aanwezigheid van het strand, de duinen en de landgoederen. Wij hebben de ambitie om Wassenaarders van alle leeftijden een zo goed mogelijk leef- en woonkwaliteit te bieden. Wassenaar is en blijft zelfstandig, maar staat niet alleen. Voor haar zelfstandigheid is het belangrijk dat Wassenaar een levendige samenleving blijft, met een gezonde mix van jong en oud. Dit willen wij stimuleren door de woningbouw gericht uit te breiden en de doorstroming te stimuleren. Omgevingswet Heel Wassenaar zal in 2025 beschreven zijn in de Omgevingsvisie, op basis van de dan ingevoerde Omgevingswet. Grotendeels betekent dit het beleidsluw omzetten van de Structuurvisie Landgoed aan zee, aangevuld met de ontbrekende wettelijk verplichte onderwerpen en de gebiedsuitwerkingen. Voor het opstellen van de nog ontbrekende gebiedsuitwerkingen wordt prioriteit gegeven aan de zuid- en de noordrand. Dit gebeurt op basis van een geactualiseerd programma van de Structuurvisie. Het voldoen aan de vereisten van de Omgevingswet betekent de opbouw van een samenhangende beleidscyclus, bestaande uit de vier kerninstrumenten (visie, plan, programma, vergunning).

Daarvoor is het nodig tot 2028 te werken aan een transitieaanpak om te komen tot de vaststelling van het definitieve Omgevingsplan. Het 'digitaal stelsel omgevingswet' (DSO) is daarbij het nieuwe loket (Omgevingsloket) waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving. Daarvoor verkennen we de mogelijkheden van toepasbare regels.

40

Groene zone/Valkenhorst Wij dragen zorg voor een breed gedragen ruimtelijke en programmatische visie op de Groene Zone, waarbij de ambitie gericht is op het openhouden van een strook van minimaal 1500 meter agrarisch cultuurlandschap met de daarbij behorende cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten. Dit gebeurt op basis van een breed gedragen 'Masterplan'. Een belangrijke kwaliteitsimpuls voor natuur en cultuur wordt bereikt door de herinrichting van de Groene Zone met aandacht voor extensief recreatief medegebruik. Wonen De beleidsopgaven van de gemeente op het gebied van wonen zijn groot. Er is momenteel een landelijk tekort aan woningen. Bovendien is Wassenaar een gewilde plaats om te wonen. Aan zogenaamde ‘regionale woontafels’ wordt overlegd hoeveel woningen elke gemeente in onze regio zal bouwen, waarbij zo veel mogelijk wordt vastgehouden aan het belang van Wassenaar als recreatieve gemeente voor de regio en hetgeen is vastgelegd in de Woonvisie 2030. Nog niet is in te schatten wat de doorvertaling zal worden op de woningbouw van de toenemende druk vanuit Rijk en Provincie op de taakstelling. Ook ligt er vanuit de Provincie een opgave om nieuwe woonproducten onder de verzamelnaam ‘Flexwonen’ toe te voegen. Dit blijft onderwerp van gesprek, ook met de corporaties.

Voor de komende vier jaar blijft woningbouw beperkt tot vier projecten: de omvorming van het hoofdkantoor van de ANWB op de grens met Den Haag tot woningen, de bouw van huizen op het terrein Den Deylschool/Middelweg, het bouwen van woningen op de huidige gemeentewerf en in Kerkehout. Scholen Voldoende scholen en kinderopvanglocaties van hoge kwaliteit. In overleg met schoolbesturen wordt onderzocht wat er aan verduurzaming van de gebouwen kan plaatsvinden. De gemeente kent een integraal huisvestingsplan (IHP) om te zorgen voor voldoende huisvesting van scholen in Wassenaar. In het integraal huisvestingsplan is de urgentie inclusief de financiën en plannen voor de onderwijshuisvesting opgenomen. Het huisvestingsplan van de gemeente is in 2019 vastgesteld en wordt in de komende periode geëvalueerd. In 2023 wordt gewerkt aan de renovatie van de Kievietschool en de uitbreiding van het Rijnlands Lyceum. Ook worden de voorbereidingen getroffen voor de realisatie van een gefuseerde school voor de Stichting Katholiek Onderwijs Wassenaar (SKOW). Conform het IHP zouden de St. Josefschool en de St. Jan Baptist fuseren en opgaan in een nieuw 'Integraal kind centrum' (IKC). Centrumontwikkeling De gemeente kan bijdragen aan een gezellig dorpscentrum met mooie winkels en goede voorzieningen door te zorgen voor een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte.

Op basis van de reeds uitgevoerde onderzoeken, een stedenbouwkundig plan en een brancheringsplan wordt een aangepast, haalbaar plan voor de herinrichting van het dorpscentrum ontwikkeld. Bij deze uitwerking houden we alle belanghebbenden nauw betrokken. Ook blijft de gemeente de komende tijd werken aan een goed florerend, vindbaar, toegankelijk en compact centrum met een minimale leegstand (frictieleegstand = wens) en meer ruimte voor wonen boven winkels en nabij het kernwinkelgebied (ofwel de winkelhaak).

41

Evenementenbeleid Evenementenbeleid biedt ruimte om gemeentelijke doelstellingen, regels en prioriteiten, zoals duurzaamheid duidelijk te maken. Eén en ander zal integraal worden afgestemd met inwoners, ondernemers, ketenpartners en organisatoren van evenementen mede als bouwsteen voor de omgevingsvisie. Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed is een belangrijke pijler voor de identiteit en kwaliteit van Wassenaar. Het is een sterk merk, dat een wezenlijke bijdrage levert aan een gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid (zorgplicht) om zorgvuldig om te gaan met ons erfgoed, dat authentiek, vitaal en duurzaam is. Door bezuinigen is het programma Cultureel Erfgoed 2018-2022 zeer beperkt uitgevoerd. Een geactualiseerd programma biedt ruimte om het coalitieakkoord uit te voeren en te voldoen aan de nieuwe wetgeving met nieuwe instrumenten, zoals omgevingsvisie en -plan. Dat betekent onder meer het aanleveren van bouwstenen voor de uitwerking van de Omgevingswet, het aansluiten bij de opgaven die er liggen voor verduurzaming, de klimaattransitie, het verbeteren van werkprocessen (digitalisering) en het beleid voor toezicht en handhaving. Doelstellingen 1.

Voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving in het kader van de Omgevingswet.

2.

Een visie ontwikkelen op de Noordrand, waar het 'Masterplan voor de Groene Zone' deel van uitmaakt.

3.

De inrichting van een groene buffer (zone), tussen de laatste bebouwing van Wassenaar en de eerste bebouwing van Katwijk, waarbij de ambitie een 1500 meter brede zone is van open en vitaal agrarisch cultuurlandschap, met behoud en versterking van de aanwezige cultuur- en natuurwaarden, maar zonder intensieve recreatie.

4.

Voor wonen is de Woonvisie 2030 het uitgangspunt waarbij woningbouw wordt beperkt tot vier woningbouwlocaties te weten de ANWB-locatie, de locatie van de voormalige Den Deylschool aan de Middelweg, de huidige gemeentewerf en in Kerkehout.

5.

Voor nieuwe woningbouwprojecten wordt ingezet op tenminste 25% sociale huurwoningen.

6.

Uitvoering geven aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) waarbij schoolgebouwen beter worden geïsoleerd.

7.

Het dorpscentrum gezellig maken met mooie winkels en goede voorzieningen met een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte.

8.

Duidelijkheid geven over wat mogelijk is bij het organiseren van evenementen.

9.

Het erfgoed behouden en waar mogelijk waarden stimuleren en verduurzamen.

42

Wat gaan we daarvoor doen ?

Belangrijkste resultaten 2023 1.1

Een Ontwerp Omgevingsvisie, die op basis van een startnotitie, inclusief een sturingsfilosofie zal worden

opgesteld en, al dan niet in combinatie met een (uitwerkings-)programma, welke in 2024 ter vaststelling worden voorgelegd. 1.2

Vaststellen transitieaanpak Omgevingsplan

2.1

Plan van aanpak (startnotitie) uitwerking noord- en zuidrand zijn vastgesteld, inclusief Masterplan

Groen Zone 3.1

Uitvoering inrichting Groene Zone is gestart

4.1

Vaststellen regionale woonzorgvisie

4.2

Vaststellen (regionale) huisvestingsverordening 2023

4.3

Jaarschijf prestatieafspraken

4.4

Woningmarktmonitor actualiseren

4.5

Opstellen doelgroepenverordening

4.6

Notitie zelfbewoningsplicht

4.7

Een plan voor de uitbreiding van de woonwagenlocaties.

4.8

Een Bestemmingsplan en Beeldkwaliteitsplan voor de ANWB-locatie.

4.9

Een ruimtelijk plan om de herontwikkeling van de Den Deylschool

4.10

Een ruimtelijk plan om een nieuwe gemeentewerf te realiseren

6.1

Een ruimtelijk plan om de ontwikkeling van een school ter vervanging van de St. Josef en St. Jan

Baptist mogelijk te maken 7.1

De vaststelling van een nieuw haalbaar plan voor het centrum, incl. planning en beschikbaar gesteld

investeringskrediet 8.1

Een evenementenbeleid ontwikkelen en vaststellen

9.1

Een geactualiseerd Programma Cultureel Erfgoed 2023-2027;

9.2

Erfgoed (boven- en ondergronds) maakt integraal deel uit het meerjarenprogramma van Toezicht &

Handhaving 9.3

Bouwstenen Erfgoed voor de in ontwerp op te stellen Omgevingsvisie

9.4

De uitvoering van de wettelijke erfgoed taken worden in lijn met wettelijke taken Omgevingswet

uitgevoerd 9.5

Uitvoering van het programma Stimulering Instandhouding en verduurzaming monumenten

Toelichting Ontwerp Omgevingsvisie Op basis van een startnotitie, inclusief een sturingsfilosofie, zal gewerkt worden aan het opstellen van een Omgevingsvisie. Hierbij zal de mate van participatie worden uitgewerkt en de uitgangspunten voor het opstellen van de Omgevingsvisie. Bezien zal worden of een Programma Gezondheid daarbij zal worden opgesteld, om aspecten als leefbaarheid, bewegen, groen, lucht (roet en fijnstof), geluid, bodem, externe veiligheid, hitte etc. integraal in samenhang met elkaar uit te werken, te monitoren en op (bij) te sturen. Ook 43

zal moeten worden bepaald welke uitgangspunten uit eerder beleid nog zijn te hanteren en voor welke onderdelen nieuw beleid gewenst is. Voor de beschreven werkzaamheden is een bedrag beschikbaar van € 290.000; in 2023 € 190.000 en in 2024 € 100.000. Het totaal benodigde bedrag hangt samen met de te opteren aanpak, die begin 2023 in de startnotitie nader zal worden uitgewerkt. Omgevingswet inclusief Wet Kwaliteitsborging voor het Bouwen Het Programma Invoering Omgevingswet is, zoals het er nu naar uitziet, beëindigd. De Omgevingswet wordt 1 januari 2023 ingevoerd. De gevolgen van de Invoering, het opstellen van het Omgevingsplan, bijstellen van verordeningen etc. zal nog vele jaren doorlopen en mogelijk extra middelen vragen. Deze zijn echter vooralsnog niet duidelijk in beeld. Wonen: uitvoering meerjaren prestatieafspraken In 2023 wordt uitvoering gegeven aan de jaarschijf van de prestatieafspraken 2021-2025 (hoofdlijnen). De prestatieafspraken sluiten aan bij de uitvoeringsparagraaf in de Woonvisie 2021–2025. Jaarlijks worden nadere afspraken gemaakt met de corporaties over de toekomstige samenstelling van de woningvoorraad en het minimum aantal sociale huurwoningen dat op peil moet blijven binnen de gemeente. Zo zullen in 2023 in het project Stompwijckstraat netto 46 sociale huurwoningen worden toegevoegd en twee maatschappelijke voorzieningen.

Vaststellen regionale Woonzorgvisie De verwachting is dat in de eerste helft van 2023 de regionale woonzorgvisie, waaraan ook Wassenaar deelneemt, gereed is. Daarnaast is in het landelijke programma ‘Een thuis voor iedereen’ opgenomen dat elke gemeente per 1 januari 2024 een lokale woonzorgvisie moet hebben. Deze visie kan opgesteld worden als uitvoering van een bredere visie zoals de woonvisie, dan wel als zelfstandig document. Dit vraagt een intensieve samenwerking tussen 'Wonen' en het 'Sociaal Domein'. Vaststellen (regionale) Huisvestingsverordening In de huisvestingsverordening zijn o.a. regels opgenomen over de toewijzing van huurwoningen en over het bepalen van de urgentievolgorde voor woningzoekenden. Wassenaar werkt in de regio samen om te komen tot een Regionale Huisvestingsverordening waarin enige ruimte is voor lokaal maatwerk. Per 1 juli 2023 dient de huidige 'Huisvestingsverordening 2019' vervangen te worden door een nieuwe. De nieuwe huisvestingsverordening zal een belangrijk instrument worden om aspecten van het coalitie-akkoord te realiseren, waaronder preferentie voor Wassenaarders. Woningmarktmonitor actualiseren In de woonvisie is bepaald om de woningmarktmonitor jaarlijks te actualiseren en van een toelichting te voorzien.

Op basis van de woningmarktmonitor wordt met de raad gesproken over ontwikkelingen in de woningmarkt (Woningmarktmonitor – Gemeente Wassenaar (incijfers.nl)). Uitbreiding Standplaatsen Woonwagens In de Woonvisie 2021-2025 is vastgesteld dat er ruimte komt voor een beperkte uitbreiding van het aantal standplaatsen. Voor locatie Lagerweide gaat het mogelijk om vier plaatsen en voor de locatie Ruigelaan om drie tot vijf. In overleg met de bewoners van de locaties en in afstemming met de omgeving wordt in 2023 invulling 44

gegeven aan deze uitbreiding. Voorzien is dat er in het tweede kwartaal van 2023 een concreet plan ligt en dat vervolgens gestart kan worden met de ruimtelijke planvorming. In 2024 wordt overgegaan tot realisatie van de uitbreiding. Rijksstraatweg 601 / Land van Ons De handelskwekerij Griffioen is verkocht aan 'Land van Ons'. De raad is over de voorgenomen verkoop geïnformeerd in raadsinformatiebrief 051 d.d. 10 mei 2022. Hierin staan ook de contouren omschreven van een nieuwe door 'Land van Ons' te ontwikkelen plan. 'Land van Ons' neemt hierin het voortouw. De verwachting is dat dit in 2023 tot ruimtelijke besluitvorming gaat leiden. Vaststellen evenementenbeleid De gemeente Wassenaar heeft nog geen eenduidig beleid rondom de omgang met evenementen. Het ontwikkelen van het evenementenbeleid, waarin wordt beschreven wat, waar en hoe evenementen in de gemeente kunnen worden georganiseerd, draagt bij aan duidelijkheid voor ambtenaren, organisatoren, ondernemers en bewoners. Door middel van een participatieproces wordt rekening gehouden met de inbreng van inwoners, bezoekers, organisatoren en andere relevante partijen. Ook gaan we aan de slag met aan te wijzen evenementenlocaties, wat voor type evenementen daar welkom zijn, en hoe we evenementen gaan verspreiden over het dorp en de tijd.

In 2022 is gewerkt aan het opstellen van een startnotitie voor het evenementenbeleid, zodat in 2023 het daadwerkelijke beleid invulling kan krijgen.

Projecten en investeringen Kievietschool Voor de Kievietschool zijn de voorbereidingen in volle gang. Er is een krediet aangevraagd voor de nieuwbouw en renovatie van de school. In het IHP staat een bedrag opgenomen van € 3.150.000. In dit bedrag zijn alleen de bouwkosten van de renovatie en de nieuwbouw opgenomen. De voorlopige raming valt hoger uit dan het bedrag dat in het IHP staat aangegeven. De kosten zullen gezien de prijsstijgingen uitkomen op ongeveer 4 miljoen euro. Dit is volgens de voorlopige raming inclusief sloop en noodlokalen. In onderliggende begroting is een aanvullend krediet opgenomen van € 1 mln. De raad zal middels een afzonderlijk voorstel worden gevraagd om krediet beschikbaar te stellen voor de Kievietschool. Rijnlands Lyceum Voor de bouw van de internationale afdeling van het Rijnlands Lyceum is een krediet beschikbaar gesteld van ongeveer 6,1 miljoen euro. Het Rijnlands Lyceum is bouwheer en het uitgangspunt is om de bouw te realiseren binnen dit bedrag. Overschrijding van het budget komt voor rekening van het schoolbestuur. De uiteindelijke realisatie zal na de zomervakantie van 2023 zijn. Stichting Katholiek Onderwijs Wassenaar (SKOW) Eind 2023 ligt er een vastgesteld ruimtelijk plan om de nieuwbouw voor een school voor de SKOW mogelijk te maken. Conform het vastgestelde integraal huisvestingsplan Wassenaar (IHP) wordt ter vervanging van de St.

Jozefschool en de St. Jan Baptist een gezamenlijke nieuwe school gebouwd. De gemeente is daarbij enerzijds verantwoordelijk voor het leveren van financiën en anderzijds voor de locatie.

45

In het IHP is voor de bouw van de nieuwe school in tranche 2023-2026 een bedrag opgenomen van € 1.740.000 en in tranche 2027-2030 van € 3.680.000. De verwachte kosten conform de laatst bekende normbedragen november 2021 voor de onderwijshuisvesting zijn momenteel € 6.428.784. Hierbij is nog geen rekening gehouden met de toename van de bouwkosten van de komende jaren, tijdelijke huisvesting en sloop. Na het voorbereidingskrediet van maximaal 10% zal dit investeringskrediet met een separaat voorstel beschikbaar gesteld moeten worden. Herontwikkeling Duindigt Op 14 december 2021 heeft de raad het 'Startdocument' en 'Stedenbouwkundig Plan van Eisen' vastgesteld voor de herontwikkeling van renbaan Duindigt. Het college wil op basis van deze door de raad vastgestelde kaders de ontwikkeling opnieuw tegen het licht houden en gaat hierover met de gemeenteraad in gesprek. Herontwikkeling ANWB In het eerste kwartaal van 2023 wordt het bestemmingsplan 'Residentie Parkzicht' vastgesteld. Hiermee wordt het mogelijk gemaakt om 400 tot 425 woningen toe te voegen waarvan 25% sociaal. Het bestemmingsplan is in lijn met het op 18 mei 2021 vastgestelde startdocument en stedenbouwkundig kader en de aanpassingen zoals gecommuniceerd in de raadsinformatiebrief nr. 038 van 22 februari 2022. Bij de vaststelling van het bestemmingsplan wordt ook het beeldkwaliteitsplan aangeboden.

Deze wordt als aanvulling op het vigerende welstandsbeleid voor vaststelling aan de raad voorgelegd. Herontwikkeling Den Deylschool Eind 2023 ligt er een definitief ontwerp voor de woningen en is daarvoor de ruimtelijke procedure gestart om de herontwikkeling van de locatie Den Deylschool mogelijk te maken. Begin 2023 wordt op basis van de inzendingen een winnaar van de ontwikkelcompetitie gekozen en wordt de locatie gegund/verkocht. Vervolgens kan in 2024 de bouw starten. Voor het opstellen van het ruimtelijke plan is € 70.000 op de begroting gebracht en voor de toetsing en het voeren van de ruimtelijke procedure tot vaststelling € 105.000. Deze kosten worden gedekt uit de verkoopopbrengst van de locatie. Herontwikkeling gemeentewerf Eind 2023 ligt er een ontwerp en is daarvoor de ruimtelijke procedure doorlopen om realisatie van een nieuwe gemeentewerf mogelijk te maken als gevolg van de woningbouwontwikkeling van de huidige werf aan de Johan de Wittstraat. Medio 2023 wordt op basis van een voorstel een locatie gekozen voor een nieuwe werf. Voor het opstellen van het ruimtelijke (postzegel)plan en voeren voor de procedure is in 2023 een bedrag beschikbaar van € 70.000. Voor de toetsing en het voeren van de ruimtelijke procedure tot vaststelling is een bedrag benodigd van € 105.000. Deze kosten worden naar verwachting gedekt uit de verkoopopbrengst van de locatie.

In 2023 starten we met de planontwikkeling van de huidige gemeentewerf en het gemeentekantoor. Centrumontwikkeling De gemeenteraad heeft besloten om binnen het beschikbare krediet een aangepast plan voor het centrum te maken. Het plan zal voorzien in een goed functionerend en aantrekkelijk centrum van een zelfstandig dorp en zal de waarde van het centrum als huiskamer van alle inwoners erkennen (jong en oud, vitaal en minder vitaal). 46

Groene zone Valkenhorst Uitgangspunt voor het opstellen van het 'Masterplan van de Groene Zone' is de in maart 2021 vastgestelde 'Nota van Uitgangspunten' en de 'Structuurvisie Landgoed aan Zee'. Ook zal hierbij de beperkte 'Gebiedsvisie' worden betrokken. Dit masterplan is onderdeel van de uitwerking van de 'Noordrand', waarvoor in 2023 de startnotitie wordt vastgesteld. Van de in 2021 uitgewerkte visie op de ecologische verbindingszone 'Lentevreugd – de Horsten' wordt in 2023 in samenwerking met de provincie Zuid-Holland de eerste fase uitgevoerd. Het gaat om de herinrichting van het gebied tussen Lentevreugd en Maaldrift. Met het herstel en beter zichtbaar maken van de tankgracht worden de erfgoed- en natuurwaarden versterkt en beter beleefbaar gemaakt; de extensieve recreatie heeft betrekking op de aanleg van wandel- en fietspaden. De provincie is subsidieverstrekker voor het herinrichtingsplan. Ook de tweede fase, waarbij als natuurcompensatie voor de aanleg van de Rijnlandroute laanbeplanting komt langs de Kokshoornlaan, zal in 2023 worden gerealiseerd. Producten -

Masterplan Groene zone voorlopig ontwerp (VO) De Nota van Uitgangspunten en Beperkte gebiedsvisie doorvertalen in een masterplan VO.

-

Masterplan Groene zone definitief ontwerp (DO) Het masterplan VO aanpassen op basis van zienswijzen naar een masterplan DO en deze vaststellen.

-

Uitwerken 3 deelgebieden (weidevogelgebied/Ruigelaan, Oostdorperweg, Maaldrift) Op basis van masterplan DO detailuitwerking maken per deelgebied.

Realisatie -

Realisatie ecologische verbindingszone, helofytenfilter en aanleg tankgracht op basis van de detailuitwerking.

-

Realisatie deelgebieden op basis van de detailuitwerking per deelgebied.

-

Realisatie bomenlaan Kokshoornlaan t.b.v. vliegroute vleermuizen.

-

Realisatie natuurcompensatie.

-

Realisatie uitbreiding watergang, plas drasgebied en natuurvriendelijke oevers t.h.v. Kaswatering.

-

Realisatie ecologische verbindingszone en extensieve recreatieve verbindingen tussen Valkenhorst en groene zone, tussen de duinen en de nog te realiseren Mient Kooltuin.

Risico's -

Planningen lopen uit of worden opgeschort.

-

Ontbrekende budgetten.

-

Vervolg geven aan toezeggingen of projecten die zijdelings te maken hebben met Groene Zone.

Instandhouding Huize Ivicke Er wordt vanuit gegaan dat de juridische procedures voor naleving van de instandhoudingsplicht (Erfgoedwet) van Huize Ivicke, waarvoor een last onder bestuursdwang is opgelegd, naar verwachting ook in 2023 doorlopen. Doel is dat veroorzaker van de overtreding de gemaakte kosten van circa 1 miljoen euro betaalt. Zolang er geen definitieve gerechtelijke uitspraken zijn en de financiële afwikkeling met de eigenaar niet is afgerond, kan op voorhand geen uitspraak worden gedaan over de financiële implicaties. Dit afgezien van het 47

feit dat in afwachting van de gerechtelijke uitspraken de provincie zo’n 50% bijdraagt in de gemaakte instandhoudingskosten. Afhankelijk van de ontwikkelingen bij het uitvoeren van deze wettelijke taak, zal tussentijdse financiële bijstelling plaatsvinden bij de voor- en najaarsnota. Dat geldt zowel voor de terug te vorderen kosten als voor de juridische bijstand. maar ook voor te maken kosten voor eventuele nieuwe WOB/WOO-verzoeken. Voor het lange-termijn-behoud van het rijksmonument zal doorgegaan worden met het blijven stimuleren dat er een uitvoerbaar plan komt gericht op een algeheel herstel van de buitenplaats en een passend gebruik.

Effectindicatoren

Tabel 4.1 - Effectindicatoren P4 Fysieke Leefomgeving

Effectindicator

Peilwaarde

Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde

(2022)

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

2023

2024

2025

2026

12.418

12.476

12.641

12.819

(plus 156)

(plus 58)

(plus 165)

(plus 178)

Aantal woningen (Plus nieuw toegevoegde woningen o.b.v. woonvisie 2030

12.262

(gesaldeerd met gesloopte woningen))

Wat gaat het kosten ?

Investeringen Tabel 4.2 - Investeringen P4 Fysieke Leefomgeving Reeds beschikbaar gestelde lopende investeringen IHP Rijnlands Lyceum Nieuwbouw en uitbreiding Kievietschool (deels beschikbaar gesteld)

6.116.211 3.150.000

Reeds in het meerjarenbeeld opgenomen investeringen Omschrijving

2023

2024

Tractie

0

55.000

Totaal

0

55.000

2025

2026

0

0

In meerjarenbeeld op te nemen investeringen - later beschikbaar te stellen dmv apart raadsbesluit Omschrijving Nieuwbouw en uitbreiding Kievietschool (aanvullend krediet) IHP SKOW Totaal

2023

2024

2025

2026

1.000.000

0

0

0

0

1.740.000

0

0

1.000.000

1.740.000

0

0

48

Programma Tabel 4.3 - Baten en lasten P4 Fysieke Leefomgeving Programma: P4 Fysieke leefomgeving

Rekening

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

Begroting

( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Baten

2.965

1.811

1.501

1.489

1.489

1.489

Lasten

-4.027

-4.614

-3.710

-4.661

-3.592

-3.584

Saldo van baten en lasten

-1.061

-2.803

-2.209

-3.172

-2.102

-2.094

Onttrekking reserves

386

760

0

1.000

0

0

Toevoeging reserves

-1.149

0

0

0

0

0

-763

760

0

1.000

0

0

-1.824

-2.043

-2.209

-2.172

-2.102

-2.094

Mutaties reserves Geraamde resultaat

Invoering Omgevingswet (lasten € 340.000 incidenteel) In verband met de geplande invoeringsdatum van 1 januari 2023 voor de Omgevingswet is ook in 2023 nog een incidenteel bedrag van € 340.000 opgenomen om de doorwerking van de Omgevingswet goed in de organisatie te implementeren. Van dit bedrag was € 190.000 voor een gemeentedekkende Omgevingsvisie reeds voorzien in de kaderbrief. Groene zone Valkenhorst (lasten 2023 € 30.000 structureel, vanaf 2024 € 70.000 structureel) Voor dit project verwachten we de komende jaren een beroep te moeten doen op externe deskundigheid. Het is onze ambitie dat de groene zone ten zuiden van de nieuwe woonwijk Valkenhorst een vitaal, open agrarisch cultuurlandschap met hoge cultuurhistorische en natuurwaarden blijft en dat er 1500 meter zit tussen de laatste bebouwing van Wassenaar en de eerste bebouwing van Katwijk. Betere isolatie van schoolgebouwen (lasten € 50.000 structureel) In het coalitieakkoord is opgenomen dat we voor het verbeteren van de isolatie in schoolgebouwen de komende jaren in gesprek gaan met de verschillende schoolbesturen in onze adviserende rol. Zie ook Programma 5. Cultureel erfgoed (lasten € 50.000 structureel) Deze middelen zijn nodig voor het actualiseren en uitvoeren van het programma cultureel erfgoed.

Beleidsvisie wonen (lasten € 80.000 structureel) Vanuit het coalitieakkoord is een ambitie om nieuw beleid op wonen te maken waarbij inwoners van Wassenaar prioriteit krijgen. Hierbij wordt vastgehouden aan het belang van Wassenaar en hetgeen is vastgelegd in de 'Woonvisie 2030'. Hiervoor wordt constructief deelgenomen aan regionale woontafels. Voor de woontaken, zoals het uitvoeren van de woonvisie, updaten Woningmarktmonitor, prestatieafspraken en contacten met corporaties, samenwerking met zorgaanbieders, uitvoering en toezicht op regelingen en vergunningen, hoe omgaan met flexwonen/statushouders/Oekraïners en de nieuwe Huisvestings- en doelgroepenverordening is de huidige bezetting onvoldoende. Deze zal worden versterkt.

49

Opstellen evenementenbeleid (lasten € 50.000 in 2023) Dit bedrag is nodig voor het op- en vaststellen van het nieuwe evenementenbeleid, dat mede als bouwsteen dient voor omgevingsvisie, programma en omgevingsplan. Stimulering instandhouding en verduurzaming monumenten (lasten € 50.000 structureel) Gezien het grote aantal vooroorlogse gebouwen met monumentale status is externe deskundigheid nodig om een programma op te stellen om de ambities te halen op zowel het gebied van verduurzamen van deze gebouwen als de wettelijke zorgplicht de instandhouding daarvan in de toekomst beter te borgen. Zie ook Programma 5. Onttrekking reserves In 2023 zijn op dit moment in afwijking tot 2022 geen reserve-onttrekkingen voorzien.

50

P5 Natuur, klimaat en Mobiliteit

Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelings Doelstellingen/ Sustainable Development Goals

Visie Natuur en groen Onze gemeente blijft één van de mooiste gemeenten van Nederland met veel en veelzijdige natuur: het strand, de duinen, het agrarisch landschap, de vele landgoederen en parken. We beschermen de unieke, grote biodiversiteit in onze Natura 2000-gebieden en we bieden inwoners en bezoekers rust en ruimte om te ademen. De afgelopen jaren hebben inwoners en bezoekers onze natuur steeds beter weten te vinden. Soms een beetje té goed: het is op momenten erg druk in onder andere Meijendel. Om de natuur te beschermen en de natuurbeleving intact te houden, willen we de recreatiedrukte beperken. Daarom stimuleren we dat andere gebieden in en om Wassenaar heen aantrekkelijker worden voor extensieve recreatie. Zo kunnen recreanten zich beter spreiden en neemt de druk af, waar momenteel op een aantal plekken in Wassenaar al sprake van is. Ook zetten we in op de kwaliteit van onze landgoedparken. We doen dit door de parken te herstellen die in gemeentelijk bezit zijn. Verder gaan we aan de slag met ecologische verbindingszones, zodat versnipperde natuurgebieden verbonden worden. En om de gehele buitenruimte goed te onderhouden wordt er een impuls gegeven aan het beheer ervan. Economie Niet alleen natuur en groen zorgen voor een aantrekkelijke leefomgeving. Een levendig centrum, een mooi strand en een aantrekkelijk economisch vestigingsklimaat dragen daar ook aan bij.

Zo is er voor ieder wat wils die in Wassenaar wil wonen, werken en/of recreëren. Daarom gaan we aan de slag met een nieuw centrumplan. Daarover is in het vorige programma al geschreven. Ook gaan we starten met een nieuwe 'Strandvisie'. Daarnaast willen we meer inzicht in de bezoekers van Wassenaar. Daarom zetten we een digitaal nachtregister op en vernieuwen we het beleid op het gebied van 'Bed and Breakfasts'.

51

Verkeer Wassenaar moet een goed bereikbare gemeente zijn met veilige wegen en straten voor iedere weggebruiker. We gaan sluipverkeer tegen en de fietser komt centraal te staan. Dit zorgt voor minder drukte op de autowegen, draagt bij aan meer vitaliteit én zorgt voor minder uitstoot. We zetten stappen in de invoering van 30 km/uur binnen de gehele bebouwde kom (met uitzondering van de Wittenburgerweg en het traject Stoeplaan–Groot Haesebroekseweg tot aan de Papegaaienlaan). Hiermee neemt het sluipverkeer af en neemt de verkeersveiligheid toe. Ook gaan we de mogelijkheden onderzoeken voor de invoering van venstertijden voor vrachtverkeer. Naast vergroting van de verkeersveiligheid, kan dat ook bijdragen aan minder drukte op de weg tijdens spitsuren. Duurzaamheid Op het gebied van energie en warmte zetten we de transitie door en volgen we de landelijke ambities. In Wassenaar moet de productie van afval omlaag. Samenwerking met inwoners en organisaties is hierbij essentieel. De nadruk vanuit de gemeente ligt daarom op informeren, stimuleren en faciliteren. Doelstellingen 1.

We komen actief op voor het behoud en de versterking van de identiteit en kwaliteiten van Wassenaar op het gebied van cultuur-, natuur- en landschapswaarden en het tevens vitaal, toekomstbestendig en toegankelijk houden daarvan.

2.

We versterken het economisch vestigingsklimaat.

3.

We brengen het onderhoudsniveau van de openbare ruimte omhoog.

4.

We houden Wassenaar toekomstbestendig en zetten in op energie-, warmte- en watertransitie. Ook besteden we aandacht aan klimaatadaptatie om de schade door extreem weer te beperken (hitte, droogte, wateroverlast of overstromingen).

5.

De hoeveelheid afval die in Wassenaar geproduceerd wordt moet naar beneden. Ook hier geldt de aanpak van informeren, stimuleren en faciliteren.

6.

We vergroten de verkeersveiligheid, stimuleren het gebruik van de fiets en maken Wassenaar minder aantrekkelijk voor sluipverkeer. Ook maken we ons sterk voor een andere inrichting van de N44.

7.

We houden ons aan onze wettelijke verplichtingen en we voeren ons vastgestelde beleid uit.

52

Wat gaan we daarvoor doen ?

Belangrijkste resultaten 2023 Doelstelling 1.1: Digitaal Nachtregister Doelstelling 1.2: Druktemonitor/ruimtemonitor Doelstelling 1.3: Meerjarenprogramma 2.0 van Duin Horst & Weide 2022-2026 Doelstelling 1.4: Herstel kwaliteit en beter leefbaar maken van de historische buitenplaatsen Doelstelling 1.5: Actieplan geluid Doelstelling 1.6: Nota bodembeheer Doelstelling 1.7: Schone gemeentewerf Doelstelling 1.8: Verbeterde luchtkwaliteit en teruggedrongen geluidhinder Doelstelling 2.1: Strandvisie 'Wassenaar familiestrand 2030' Doelstelling 2.2: Kwaliteitskeurmerk Blauwe Vlag Doelstelling 2.3: Applicatie Chainels Doelstelling 3.1: Beheervisie en Integraal beheerplan openbare ruimte Doelstelling 4.1: Lokale Energiestrategie 2.0 Doelstelling 4.2: Buurtuitvoeringsplannen warmtetransitie (isolatie) Doelstelling 4.3: Verhoogde dorpsbetrokkenheid verduurzaming Doelstelling 4.4: RES 2.0 Doelstelling 4.5: Advisering scholen, bedrijven, maatschappelijk vastgoed bij verduurzaming Doelstelling 4.6: Advisering verzwaring elektranet Doelstelling 4.7: Maatregelen klimaatadaptatie in beeld brengen en uitvoeren Doelstelling 4.8: Klimaatstresstest Doelstelling 5.1: Zijbelading huisvuilauto's Doelstelling 5.2: Vermindering hoeveelheid restafval Doelstelling 6.1: Versnelde invoering 30 km/uur Doelstelling 6.2: Afgenomen sluipverkeer, en ingevoerde venstertijden vrachtverkeer Doelstelling 6.3:

Vervangen snelheidsmeters/-displays Doelstelling 6.4: Verbeterde verkeersveiligheid rond scholen Doelstelling 6.5: Verbeterde algehele verkeersveiligheid Doelstelling 6.6: Openbare laadpalen elektrische fietsen Doelstelling 6.7: Geactualiseerd parkeerbeleid

Toelichting Doelstelling 1.1: Het digitaal nachtregister brengt de herkomst van de bezoeker in kaart en registreert de verblijfsduur en de reden van bezoek. Daarmee kunnen we anticiperen op drukke periodes en minder drukke periodes benutten. Daarnaast genereert het betrouwbare en transparante data (ook relatie met toeristenbelasting) en maken de actuele en gedetailleerde data het mogelijk om trends te duiden, prognoses te maken en (gemeentelijk) beleid te bepalen.

53

Doelstelling 1.2: Met de ruimtemonitor willen wij inzicht in actuele bezoekersstromen krijgen met als resultaat het bewerkstelligen van een significante spreiding van bezoekers in tijd en ruimte. Hiermee willen we de druk op kwetsbare gebieden verminderen en bezoekers verleiden naar plekken waar ze in economische en maatschappelijke zin bijdragen aan de versterking van voorzieningen. Doelstelling 1.3: In 2023 is de samenwerking binnen het Nationaal Park Hollandse Duinen (NPHD) versterkt door de gezamenlijk ambities met de Landschapstafel Duin Horst en Weide op te nemen in het Meerjarenplan DHW 2.0 voor de periode 2022-2026. Naast de aandacht voor de natuur, het cultuurlandschap en de recreatie is de scope verder verbreed naar de actuele opgave als het gaat om de verstedelijkingsdruk, klimaat- en landbouwtransitie en circulaire economie. Het vitaal en authentiek, maar ook beleefbaar en toegankelijk houden van het bijzondere cultuurlandschap, zijn centrale thema’s in projecten als 'Landgoederen Verbinden' en 'De Poort naar de Hollandse Duinen'. Doelstelling 1.4: Ook in 2023 wordt doorgegaan met het herstel van de historische buitenplaatsen in de landgoederenzone. Dat geldt in de eerste plaats voor het parkherstel van 'Rust en Vreugd', waar de historische structuur en aanleg van het park beter herkenbaar wordt gemaakt met respect voor de aanwezig natuurwaarden.

De planvorming en het herstel van het park 'De Wittenburg' vinden plaats in samenhang met plannen die de eigenaar van het gelijknamige kasteel heeft voor de kwaliteitsverbetering van zijn parkgedeelte. Om de bestaande kwaliteiten van de reeds herstelde parken te borgen worden voor 'De Paauw' en 'Backershagen' beheerplannen opgesteld. Doelstelling 1.5: In 2023 moet een nieuw 'Actieplan geluid' worden opgesteld. Dit actieplan moet door iedere gemeenten om de vijf jaar worden opgesteld volgens de 'Europese richtlijn omgevingslawaai' en de 'Wet milieuhinder'. Het doel hiervan is in kaart te brengen welke maatregelen de gemeente Wassenaar tussen 2023 en 2028 gaat nemen om geluidhinder door wegverkeerslawaai te voorkomen en om hier middelen voor beschikbaar te stellen. Doelstelling 1.6: Om te voldoen aan de eisen vanuit de 'Wet bodembescherming' moeten gemeenten iedere vijf jaar een 'Nota bodembeheer' vaststellen. Het doel van deze nota is om gemeentelijk beleid over bodemkwaliteit en grondverzet vast te leggen. Doelstelling 1.7: De bodem onder de gemeentewerf aan de Johan de Wittstraat 45 is vervuild vanwege een voormalige gasfabriek. Alhoewel er geen acuut gevaar is en de vervuiling zich niet verplaatst, is een schone bodem in bebouwd gebied wenselijk als onderdeel van een schone en veilige leefomgeving, ook met het oog op toekomstige ontwikkelingen en graafwerkzaamheden.

Voor sanering is in begrotingsjaar 2024 € 1 miljoen opgenomen, ten laste van de algemene reserve. Doelstelling 1.8: Luchtkwaliteit en geluidhinder vragen extra aandacht vanuit de Wassenaarse bevolking. Met enige regelmaat zijn er in dit kader vragen en meldingen over vliegtuigen, evenementen, houtstook en verkeer. Om de ervaren hinder te voorkomen wordt op verschillende manieren geacteerd. Doelstelling 2.1: In verband met het aflopen van de pachtovereenkomst van Staatsbosbeheer in 2025 en de strandexploitanten in 2027 dient er een visie te komen. 54

Doelstelling 2.2: Om de Wassenaarse Slag als aantrekkelijk en duurzaam strand onder de aandacht te brengen, vindt de uitreiking van het kwaliteitskeurmerk in 2023 in Wassenaar plaats. Doelstelling 2.3: Om op een minder arbeidsintensieve wijze een betrokken, effectieve en toekomstbestendige community te houden is het belangrijk om gebruik te gaan maken van 'Chainels'. Deze applicatie ondersteunt de bedrijfscontactfunctionarissen in de interactie met en tussen de ondernemers. (Zie ook Programma 3, doelstelling 1: Het contact met onze gemeente, of dat fysiek is of digitaal, is laagdrempelig, makkelijk en snel. Dat vergt voldoende ambtelijke capaciteit en aandacht van de organisatie). Doelstelling 3.1: Ter vervanging van deze beheerplannen zal er in 2023 een 'Integraal Beheerplan Openbare Ruimte' (IBOR-plan) ter vaststelling aan de raad worden aangeboden. Hierbij is het van belang dat we de leefomgeving kwalitatief in stand houden en we de biodiversiteit stimuleren. In het opstellen van de beheervisie wordt ook uitgezocht, welke middelen nodig zijn om de leefomgeving op A-niveau (op basis van CROWbeeldkwaliteit) te onderhouden. Voor verdere toelichting wordt verwezen naar de 'Paragraaf onderhoud kapitaalgoederen'.

Doelstelling 4.1: Om het energie-uitvoeringsbeleid voor de komende vier jaar te verankeren in de organisatie is een actualisatie nodig van de huidige Lokale Energiestrategie (LES). In het plan wordt uitgebreid ingegaan op de programmatische doelen en aanpak voor een CO2-neutraal Wassenaar in 2050. Doelstelling 4.2: In de transitievisie warmte (TVW, november 2021) staan doelstellingen vastgelegd om als Wassenaar over te gaan op duurzame (CO2-neutrale) verwarming. De uitvoering hiervan bevat een buurtgerichte aanpak voor betere isolatie. Doel voor 2023 is dat de eerste 30% van de buurten een aanpak heeft die bewoners kunnen uitvoeren. Doelstelling 4.3: We informeren, stimuleren en faciliteren inwoners nadrukkelijk om samen uitvoering te geven aan de verduurzaming van ons dorp. De 'Klimaattafel' is hiervoor een beproefd platform binnen de gemeente Wassenaar. Inzet voor 2023 is het verhogen van de betrokkenheid en uitbreiding van het netwerk. Doelstelling 4.4: Regionaal dienen de afspraken te worden gemaakt over hoe de invulling voor gemeenteoverstijgende vraagstukken plaatsvindt. Vaststelling van de RES 2.0 is het vervolg op de RES 1.0 uit 2021. Doelstelling 4.5: Scholen en maatschappelijk vastgoed kunnen vanaf eind 2022 in aanmerking komen voor een subsidie. De gemeente kan adviseren bij het aanvragen. Zie ook programma 4.

Doelstelling 4.6: Uit de transitievisie warmte en blijkens planologische uitvragen van Alliander volgen een grotere elektravraag, -productie en -verbruik. Het net kan dit nu niet aan en dient verzwaard te worden. Alliander voert deze verzwaring uit, in overleg met en met advies van de gemeente. Doelstelling 4.7: Klimaatadaptatie gaat in de kern over het voorbereiden op het extremere weer dat klimaatverandering met zich meebrengt. Extremer weer kan niet alleen schade opleveren aan huizen door overstroming en wateroverlast, maar ook aan de gezondheid van mens en natuur door hitte en droogte. 55

Klimaatadaptieve maatregelen kunnen het beste worden toegepast bij (her)inrichtingsprojecten. Omdat er momenteel geen beleid is voor het toepassen van klimaatadaptieve maatregelen, bekijken we in de komende jaren per project waar maatregelen nodig, mogelijk en nuttig zijn. Vergroenen en ontstenen van de leefomgeving maken deel uit van de klimaatadaptieve maatregelen binnen dit beleid. Doelstelling 4.8: Het 'Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie' (DPRA) stelt ambities op voor klimaatadaptatie in Nederland. De klimaatstresstest is één van de zeven ambities van het DPRA. Elke gemeente is verplicht de klimaatstresstest uit te voeren. Het doel van deze test is om de invloeden van extremer weer in kaart te brengen om zo te zien waar probleemgebieden ontstaan. Ook de specifieke plekken die gevoeliger zijn voor extremer weer worden aangegeven. Bijvoorbeeld plekken met vegetatie die niet tegen droogte kan en plekken waar veel niet-zelfredzame mensen wonen. Tezamen moet dit een volledig beeld geven van welke plekken het meest baat hebben bij welke klimaatadaptieve maatregelen. Met de resultaten van de stresstest wordt vervolgens een risicodialoog gevoerd, waarna een gedragen uitvoeringsagenda wordt opgesteld. Doelstelling 5.1: Met het invoeren van zijbelading van de huisvuilauto's is er een medewerker minder nodig om het afval in te zamelen. Hierdoor dalen de personeelskosten.

Door deze manier van inzamelen kan meer afval per ronde ingezameld worden. Doelstelling 5.2: De Nederlandse overheid wil in 2025 naar maximaal 30 kilo restafval per persoon per jaar. In Wassenaar is dat op dit moment 214 kilo per persoon. Om een stap in de goede richting te maken, gaan we onder meer inzetten op gedragsverandering. Doelstelling 6.1: Er wordt gewerkt aan het 'Wegcategoriseringsplan'. Op diverse wegen waar nu nog een maximumsnelheid van 50 km/uur geldt, wordt de maximumsnelheid 30 km/uur. Op andere wegen geldt al een maximumsnelheid van 30 km/uur, maar zijn deze nog niet ingericht als 30 km/uur zone. Doelstelling 6.2: We onderzoeken welke technische middelen we kunnen inzetten om sluipverkeer significant te verminderen. Om de verkeersveiligheid - met name voor schoolgaande kinderen - te vergroten en de drukte tijdens spitsuren te laten afnemen, willen wij venstertijden invoeren voor vrachtverkeer. Doelstelling 6.3: We hebben vijf snelheidsdisplays (smileys) waarmee we automobilisten attenderen op hun snelheid. Deze displays voldoen echter niet meer en daarom willen we ze vervangen door nieuwe. Om niet afhankelijk te zijn van een extern bureau voor het uitvoeren van verkeerstellingen én om klachten en verzoeken sneller af te kunnen handelen, willen we twee eigen radartellers aanschaffen.