Bijlage - Begroting 2023-2026 - definitieve versie 6 oktober 2022
Tekst van het document
BEGROTING 2023-2026
Colofon: uitgave Wassenaar
INHOUDSOPGAVE Algemeen .................................................................................................................................................. 4 Inleiding .................................................................................................................................................... 4 Leeswijzer ............................................................................................................................................... 10 Infographic .............................................................................................................................................. 12 Programma's ........................................................................................................................................... 15 P1 Veiligheid en Handhaving ...................................................................................................................... 15 P2 Mens en Maatschappij ........................................................................................................................... 19 P3 Bestuur en middelen.............................................................................................................................
31 P4 Fysieke leefomgeving ........................................................................................................................... 40 P5 Natuur, klimaat en Mobiliteit .................................................................................................................. 51 Beleidsindicatoren..................................................................................................................................... 63 Recapitulatie ............................................................................................................................................ 65 Paragrafen .............................................................................................................................................. 66 Paragraaf Lokale heffingen......................................................................................................................... 66 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing ..................................................................................... 76 Paragraaf Onderhoud kapitaalgoederen ....................................................................................................... 81 Paragraaf Financiering ...............................................................................................................................
86 Paragraaf Bedrijfsvoering .......................................................................................................................... 90 Paragraaf Verbonden partijen ..................................................................................................................... 94 Paragraaf Grondbeleid ............................................................................................................................... 98 Financiële begroting ..............................................................................................................................
100 Uitgangspunten .......................................................................................................................................100 Meerjarenbeeld 2023-2026 .......................................................................................................................101 Resultaat begroting 2023 .........................................................................................................................102 Toelichting meerjarenperspectief ...............................................................................................................102 Incidentele baten en lasten .......................................................................................................................103 Mutaties reserves per programma .............................................................................................................104 Overzicht baten en lasten per taakveld .......................................................................................................105 Bijlagen ................................................................................................................................................. 107 Reserves en voorzieningen .......................................................................................................................108
Algemeen
Inleiding
demografische verdeling. Het inwoneraantal zal licht zijn gegroeid richting 30.000 en het aantal woningen is met 1.000 gestegen naar 13.000. Onze gemeente staat nog steeds in de top van de lijst mooiste en meest leefbare gemeenten. Het strand, de duinen, de polders, landgoederen en parken zijn behouden, goed verzorgd en versterkt. Scholen en kinderopvanglocaties zijn van hoge kwaliteit. Wassenaar heeft een levendig centrum met fijn en divers aanbod van winkels, De huidige inflatie en hoge energieprijzen
speciaalzaken, restaurants en cafés.
raken iedere Wassenaarder. De toekomst is onzeker. Veel beleid wordt landelijk bepaald,
Er zijn volop recreatiemogelijkheden zonder
maar het gemeentebestuur doet wat het kan
overbelasting van de natuur en het dorp. We
om Wassenaar veilig en fijn te houden.
hebben goede zorgvoorzieningen. Ouderen die dat willen kunnen tot op hoge leeftijd thuis blijven
Onder de huidige omstandigheden, maar met
wonen.
een blik op de toekomst, is het college gekomen tot een zelfbewuste, duurzame en realistische begroting voor de periode 20232026. De burgemeester en de vier wethouders zijn elk verantwoordelijk voor een specifiek programma en de daarbij behorende begroting. Omdat veel gemeentelijke activiteiten elk jaar hetzelfde blijven, heeft het college ervoor gekozen hierop minder in te gaan en vooral te focussen op veranderingen. De bewoners van Wassenaar voelen zich veilig, Onze visie op 2050
zowel thuis als op straat. Het dorp beschikt over
Bij het opstellen van de begroting hebben we niet
veilige fietspaden en de verkeersdruk is
alleen gekeken naar de komende vier jaar, maar
afgenomen, onder meer door verkeer te weren dat
zijn we ook uitgegaan van onze visie op 2050. Het
niet direct in Wassenaar hoeft te zijn. We zetten
jaar waarin Wassenaar een zelfstandige, groene,
ons in voor een andere inrichting van de N44,
schone, sociale gemeente is met een evenwichtige
waarmee de weg ook beter past in de omgeving.
4
Ons dorp kent een langdurig stabiel
campagnes, zoals ‘Zorg voor morgen, doe het nu’,
gemeentebestuur, dat transparant is en open en
‘Wassenaar in beweging’ en ‘Collectieve zorg is
eerlijk communiceert met haar inwoners. Mede
sociale zorg’.
doordat Wassenaar een financieel krachtige gemeente is, heeft zij haar zelfstandigheid behouden. Programma 1: Veiligheid en handhaving In een veilig en groen dorp is het fijn leven, wonen en werken. De gemeente werkt goed samen met belangrijke partners als de politie, brandweer en reddingsbrigade. Zorg en veiligheid vullen elkaar aan. Samen zijn we scherp op signalen wanneer de criminele onderwereld de bovenwereld raakt en pakken deze op. Iedereen in Wassenaar is gelijkwaardig en de gemeente
We vragen Wassenaarders meer eigen
communiceert duidelijk, consequent en treedt waar
verantwoordelijkheid te nemen voor hun
nodig handhavend op. Een zelfbewust Wassenaar
gezondheid en leven. Tegelijkertijd zorgen we,
staat in verbinding met de omgeving, werkt aan
samen met de betrokken organisaties, dat er een
ordelijke besluitvorming en boekt resultaten.
stevig vangnet van hulp en ondersteuning beschikbaar blijft voor de inwoners die het nodig hebben. Daarnaast steken we de komende jaren geld en energie in nog meer activiteiten in de buurt, op scholen en bij sportverenigingen. Programma 3: Bestuur en Middelen Wassenaar gaat voor een verantwoordelijk, weloverwogen financieel beleid zonder schulden. Dienstverlening en communicatie naar de inwoners moet van gewenst niveau zijn: hiervoor is onder meer een stevig ambtelijk team nodig.
Programma 2: Mens en Maatschappij
Daarnaast ontwikkelen we een
Wassenaar is een fijne plek om op te groeien en
projectmanagementsysteem, waarmee we
oud te worden. Wel zien we de vraag naar zorg
projecten efficiënt kunnen plannen en uitvoeren.
toenemen, terwijl de tekorten in deze sector dat ook doen. Willen we ons huidige zorgsysteem
Gemeentelijk bezit zonder maatschappelijke functie
bereikbaar en betaalbaar houden, dan zullen we
wordt verkocht en grote investeringsprojecten
onze prioriteiten moeten aanscherpen. De
worden naar behoren uitgevoerd. De inkomsten
komende jaren investeren we in preventieve en
hiervan dragen bij aan een financieel gezonde
gezamenlijke voorzieningen. We werken aan één
gemeente.
toegang voor zorg en ondersteuning én informeren en inspireren inwoners met verschillende 5
het bouwen van woningen op de huidige gemeentewerf en woningen in Het Kerkehout.
Programma 4: Fysieke leefomgeving In 2025 staat heel Wassenaar beschreven in de Omgevingsvisie, op basis van de dan ingevoerde Omgevingswet. Voor wat betreft de nog niet
Programma 5: Natuur, klimaat en mobiliteit
beschreven delen van het dorp, geven we prioriteit
De opgave om te verduurzamen is groot en urgent.
aan het beschrijven van het noordelijke en
We volgen de landelijke ambities en stimuleren
zuidelijke deel.
dorpsgenoten om zelf maatregelen te nemen. In de
In het noorden grenst Wassenaar aan Katwijk. Op
komende periode zetten we in op het invoeren van
ons grondgebied blijft de groene zone tussen de
30 km/u binnen de bebouwde kom en het
twee dorpen zo groen mogelijk. We streven naar
reduceren van sluipverkeer.
een duurzame en hoogwaardige inrichting zonder intensieve recreatie. De minimumafstand tussen de bebouwing van Wassenaar en die van Katwijk wordt 1.500 meter. Daarnaast beginnen we met het ontwikkelen van een visie op de zuidrand van Wassenaar, inclusief Duindigt. Op basis van eerder uitgevoerde onderzoeken, een stedenbouwkundig plan en een brancheringsplan komen we met een aangepast, haalbaar plan voor de herinrichting van het dorpscentrum.
We investeren nadrukkelijk in het nóg mooier en groener maken van ons dorp. Al in 2023 willen we
De Woonvisie 2021-2025 is vastgesteld door de
concrete resultaten kunnen laten zien als het gaat
gemeenteraad en blijft, tot de Omgevingsvisie een
om groen, onderhoud van de openbare ruimte en
feit is, het uitgangspunt voor de komende vier jaar.
verkeersveiligheid.
Deze raadsperiode wordt in elk geval de woningbouw van vier projecten uitgewerkt: - de omvorming van het hoofdkantoor van de ANWB op de grens met Den Haag tot woningen, - de bouw van huizen op het terrein Den Deyl/Middelweg, -
6
Financiën
tenminste 3.000 huishoudens (een kwart van de
OZB en toeristenbelasting
Wassenaarders) betekent dit de laagste
We nemen enkele ingrijpende maatregelen. De OZB
woonlastenstijging in decennia.
wordt verhoogd met 20% (+€2,2 miljoen) en de opbrengst van de toeristenbelasting wordt verdubbeld (+€1,2 miljoen). Hoewel belastingverhoging altijd vervelend is, is getracht een evenwichtig pakket samen te stellen. Een verhoudingsgewijs fors deel van de lastenverhoging wordt gefinancierd door toeristen, waardoor we de OZB-verhoging enigszins kunnen beperken. De OZB-verhoging (van het gebruikersdeel) geldt
Overschot
niet voor Wassenaarders die een woning huren bij
Het jaar 2023 laat een overschot zien van
onze woningcorporaties. Huurders zijn vaak minder
€392.000. Dit is inclusief een "plug" van
koopkrachtig en we willen voorkomen dat zij straks
€1.250.000. Deze plug kent twee redenen.
in financiële problemen komen.
Enerzijds is er geanticipeerd op een hogere
Met de OZB verhoging vangen wij de belangrijkste
algemene uitkering van het rijk. Inmiddels blijkt uit
kostenstijging op van de Jeugdzorg in Wassenaar.
de septembercirculaire dat deze aanname juist is, gezien het positieve effect van € 920.000 voor 2023. De septembercirculaire is niet meer verwerkt in deze begroting, maar zal meegenomen worden in de najaarsnota. De tweede reden van de "plug" is dat een overgroot deel van de incidentele lasten, samenhangend met uitvoering van het coalitieprogramma, is geboekt in 2023. Hier kan nog op gestuurd worden. In de praktijk en na besluitvorming betreffende het College Uitvoeringsprogramma zal de "plug"
Afvalstoffenheffing
afnemen tot 0 en blijft een er een overschot van
De afvalstoffenheffing Avalex wordt minimaal
€392.000 over.
verhoogd. Voor een deel van de bewoners zal deze in het geheel niet stijgen en voor het overige deel
Ook zonder de "plug" laat de meerjarenbegroting
van de bewoners gaat de heffing omhoog met 2%.
van 2023 een structureel overschot in de jaren 2024 en 2025. Dat maakt dat de Wassenaarse
Woonlastenstijging
begroting structureel in evenwicht is. Het is voor
Wassenaarders die een woning huren bij één van
het eerst in acht jaar dat dit evenwicht wordt
onze corporaties krijgen te maken met een
bereikt zonder gebruikmaking van reserves.
woonlastenstijging van net boven de 0%; voor 7
Tekorten In 2026 zien we een tekort. Alle gemeentes in Nederland krijgen in 2026 te maken met het zogenoemde "ravijn”: een duidelijke bijdragevermindering van de rijksoverheid.
Begroting is Front-end loaded In 2023 boeken we nogal wat incidentele kosten, in totaal €1.892.000. Trekken we de kosten voor onze nieuwe organisatie er vanaf (die worden voorzien uit de reserves), dan komen de incidentele kosten uit op €1.392.000. Dit is een fors bedrag samen De verwachting is dat de rijksoverheid de komende
met de structurele plannen uit het coalitieakkoord.
jaren met nader beleid zal komen. Zo niet, dan zal
Veel kosten worden voorzien in het eerste volledige
bijzondere aandacht moeten uitgaan naar 2026 en
nieuwe collegejaar, 2023. De begroting is hiermee
de daarop volgende jaren. Toch durven we nu al te
bijzonder front-end loaded. Nadere uitwerking van
stellen dat de risico's voor Wassenaar beperkt
het College Uitvoeringsprogramma laat zien dat een
zullen zijn.
groot deel van deze kosten wordt geherdistribueerd
De jaarlijks oplopende tekorten worden niet meer
over verdere jaren.
gefinancierd uit de algemene reserve of door verkoop van bezittingen; jaarlijkse lasten kunnen
De kosten van energie, voor rekening van de
we zodoende daadwerkelijk uit jaarlijkse inkomsten
gemeente Wassenaar, laten in 2023 een forse
betalen. Ook hebben we hierdoor voldoende
stijging zien van bijna €0,6 miljoen.
middelen om investeringen te kunnen doen in het
Realistisch begroten heeft ook geleid tot een
dorp zonder schulden aan te gaan.
aanpassing van het budget voor Jeugdhulp. Vanaf 2023 wordt het budget voor Jeugdhulp met € 1,9
Investeringsprogramma waaronder
mln structureel opgehoogd. De afgelopen jaren
verkeersveiligheid
lieten een stijging zien van de uitgaven terwijl de
We investeren vooral in verkeersveiligheid; dit
budgetten achterbleven. De verwachtte uitgaven op
vloeit voort uit het coalitieakkoord. De 10-jaars-
Jeugdhulp in Wassenaar zijn nu in lijn met
liquiditeitsplanning toont voor alle jaren een positief
jeugdbudgetten in vergelijkbare gemeenten. Omdat
saldo, terwijl een stevig investeringsprogramma
de Jeugdhulp een open-einde financiering kent, zijn
wordt uitgevoerd. Investeringen zullen in
de kosten moeilijk beheersbaar, maar met de
toenemende mate worden gefinancierd door
verdere uitwerking van de kostenbesparende
afschrijvingen; een teken van evenwichtig en
maatregelen en het inzetten op normalisering en
stabiel financieel beleid.
verhoging van de effectiviteit wordt beoogd verdere stijging van de uitgaven te beteugelen.
8
Voor verbetering van onderhoud van de openbare
Wassenaar in 2022 heeft nu ongeveer 195
ruimte wordt in 2023 €375.000 begroot en voor de
ambtenaren in dienst; stuk voor stuk kundige
jaren daarna €750.000.
werknemers, die zeer zijn toegewijd aan hun werk en aan ons dorp. Er zijn nog steeds veel vacatures
Voor verbetering van de communicatie met de
niet structureel ingevuld. De grootste en
Wassenaarder wordt structureel €250.000 per jaar
belangrijkste uitdaging voor dit college de komende
begroot.
vier jaar is dan ook het ambtelijk team weer op kracht brengen. Kracht die nodig is om Wassenaar goed te besturen, de dienstverlening aan de Wassenaarders op het gewenste niveau te brengen en de belangen van Wassenaar ook buiten onze gemeente te behartigen. Dit proces zal niet zonder slag of stoot gaan, maar samen krijgen we het voor elkaar. Voor een zelfbewust, duurzaam en realistisch Wassenaar.
Onze ambtelijke organisatie versterken In de afgelopen tien jaar heeft de gemeente Wassenaar te maken gehad met grote veranderingen. Ons dorp heeft uiteindelijk te weinig profijt gehad van de ambtelijke fusie met Voorschoten in 2013 – 2021 (Werkorganisatie Duivenvoorde, de WODV). Ten tijde van de opsplitsing verlieten 30%-40% van de medewerkers de werkorganisatie. Na de noodzakelijke en gewenste ontvlechting in 2021 startte de nieuwe Wassenaarse ambtelijke organisatie met bijna veertig vacatures en een ziekteverzuim van ruim 11%.
9
Leeswijzer
Voor u ligt de vernieuwde programmabegroting 2023-2026. Deze is aanzienlijk korter dan voorgaande jaren. We zijn op basis van een eerder dit jaar uitgevoerd doelmatigheidsonderzoek naar de financiële producten van gemiddeld 250 pagina’s teruggegaan naar ongeveer 100 pagina’s. Het doel was om de leesbaarheid, de toegankelijkheid en het bereik van de financiële producten te verbeteren. Deze begroting is het eerste product waarin een groot aantal van de adviezen is opgevolgd. In deze leeswijzer wordt u meegenomen in de nieuwe – verbeterde – structuur van de begroting. Vijf programma’s De kern van de begroting bestaat uit vijf programma’s. De programma’s verhouden zich één-op-één tot de portefeuilles van de vijf collegeleden: •
Programma 1: Veiligheid en Handhaving (Leendert de Lange)
•
Programma 2: Mens en Maatschappij (Caroline Klaver-Bouman)
•
Programma 3: Bestuur en Middelen (Henri Hendrickx)
•
Programma 4: Fysieke Leefomgeving (Bart Boon)
•
Programma 5: Natuur, Klimaat en Mobiliteit (Aart van Sloten)
Opbouw programma’s Ieder programma is op dezelfde manier opgebouwd. Bovenaan ieder programma staan de 'Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen' weergegeven waar het programma aan bijdraagt. Deze doelstellingen betreffen de 17 Sustainable Development Goals (SDG's) van de VN waar Nederland zich, net als 193 andere landen, aan verbonden heeft. Zij zijn bedoeld om de wereld een betere plek te maken in 2030. Als mondiaal kompas helpen ze bij uitdagingen als armoede, ongelijkheid, onderwijs en klimaatverandering. Na de SDG’s wordt de visie uiteengezet op de belangrijkste onderwerpen van dat programma. Vervolgens wordt deze visie vertaald in een aantal doelstellingen, waarmee op een actieve manier wordt aangegeven waar dit college zich deze periode voor inzet. Deze doelstellingen worden vervolgens concreet gemaakt aan de hand van resultaten. De resultaten worden eerst overzichtelijk opgesomd, waarna ze kort en krachtig worden toegelicht in de tekst die volgt. Aan de nummering van de resultaten is te zien aan welke doelstelling ze bijdragen. Bijvoorbeeld: resultaten 1.1, 1.2 en 1.3 dragen bij aan doelstelling 1, resultaten 2.1, 2.2 en 2.3 dragen bij aan doelstelling 2, etcetera. Na de toelichting van de resultaten wordt stilgestaan bij de relevante verbonden partijen.
Verbonden partijen zijn de samenwerkingsverbanden waar we als gemeente aan deelnemen om onze taken uit te kunnen voeren of om onze doelen te bereiken. Er wordt hier een korte uitleg gegeven over de relevante verbonden partijen. Voor de financiële aspecten van deze verbanden, wordt verwezen naar de aparte paragraaf 'Verbonden partijen' verderop in de begroting. Na bespreking van de verbonden partijen, worden de belangrijkste projecten en investeringen doorgelopen. Vervolgens worden bij de effectindicatoren enkele indicatoren gepresenteerd waarmee door de jaren heen gemonitord kan worden welke stappen er worden gezet om de doelstellingen van het programma te bereiken.
10
Dit zijn meetbare indicatoren waarmee de ontwikkelingen door de jaren inzichtelijk gemaakt worden en waarmee onze resultaten gemakkelijk kunnen worden vergeleken met die van andere plekken uit het land. Ieder programma sluit af met het financiële plaatje. Van de belangrijkste resultaten én van de resultaten waar het meeste budget mee gemoeid is, wordt toegelicht hoeveel geld ervoor wordt uitgetrokken. Hierbij zal worden voortgeborduurd op de eerder gegeven toelichting in de kaderbrief 2023 op de en structurele gevolgen van de voorjaarsnota 2022. Dit betekent dat in de toelichtingen de nadruk ligt op de gevolgen van het nieuwe coalitieprogramma. Overige onderdelen De begroting start met een inleiding waarin het college haar plannen voor het komende jaar op hoofdlijnen toelicht. Nadat vervolgens de vijf programma’s zijn beschreven, worden van alle programma’s de landelijk verplichte beleidsindicatoren op een rij gezet en wordt een financiële samenvatting gegeven over de gehele begroting. Vervolgens wordt in een aantal paragrafen uitleg gegeven over: •
De lokale heffingen
•
Het weerstandsvermogen en risicobeheersing
•
Het onderhoud van kapitaalgoederen
•
De financiering
•
De bedrijfsvoering
•
De verbonden partijen
•
Het grondbeleid
Na deze paragrafen ontluikt de financiële begroting zich. Hier komen onder andere het meerjarenbeeld aan bod, een toelichting van het meerjarenperspectief en een overzicht van baten en lasten. Tot slot Met de doorgevoerde wijzigingen hebben we geprobeerd de begroting begrijpelijker en leesbaarder te maken. We hopen dat we dit doel hebben bereikt! Veel leesplezier toegewenst!
11
Infographic
12
13
Beleidsbegroting
14
Programma's
P1 Veiligheid en Handhaving
Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelings Doelstellingen/ Sustainable Development Goals
Visie Een dorp waar mensen veilig en goed leven, wonen, werken en zich thuis voelen. Het hebben van een schone, hele en veilige leefomgeving is daarbij randvoorwaardelijk. De gemeente is zich goed bewust van haar eigen karakter binnen de regio en we dragen dit actief uit. Met behoud van hun eigen identiteit doen de ‘internationals’ mee aan onze samenleving. Doelstellingen 1.
Samen met partners toezien op de verlaagde maximumsnelheid van 30km/u.
2.
Strenger handhaven bij bebouwing die niet in overeenstemming is met het bestemmingsplan en de verleende vergunning.
3.
Blijvende aandacht voor aanpak ondermijning.
4.
Versterking, verbinding, zorg, en veiligheid.
Wat gaan we daarvoor doen ?
Belangrijkste resultaten 2023 1.1 Plaatsen flitspalen en smiley-borden waarop automobilisten hun snelheid kunnen zien 2.1 Er zijn genoeg ambtelijke capaciteit en middelen aanwezig om handhaving bebouwing adequaat te kunnen uitvoeren 3.1 Er is genoeg ambtelijke capaciteit aanwezig voor blijvende inzet aanpak ondermijning 4.1 Sluitende regie op ketenniveau voor Zorg en Veiligheid
15
Toelichting Plaatsen smiley-borden De gemeente plaatst smiley-borden om te zorgen dat de verlaagde maximumsnelheid van 30 km/uur ook nageleefd wordt. Daarnaast gaan we in gesprek met het Openbaar Ministerie over het plaatsen van flitspalen. Ambtelijke capaciteit en middelen voor handhaving bebouwing Voor wat betreft het handhaven op bebouwing, die niet in overeenstemming is met het bestemmingsplan en/of de verleende vergunning, wordt de benodigde ambtelijke capaciteit ingezet. Ook moeten er voldoende middelen zijn voor het voeren van juridische procedures met betrekking tot handhavingszaken. Met een ingroeimodel wordt de organisatie op sterkte gebracht. In 2023 beginnen we met een handhavingsjurist, in de jaren daarna komen er handhavers bij. Dit biedt de tijd om juridisch een slag te maken en in te spelen op wijzingen van de Omgevingswet. Tevens is er geld gereserveerd voor de extra kosten die handhavingstrajecten met zich mee kunnen brengen, zoals bijvoorbeeld advocaat- en proceskosten. Aanpak ondermijning Voor de aanpak van ondermijning is een full-time ondermijningsregisseur in vaste dienst. Ook is er genoeg BOA-capaciteit aanwezig om te worden ingezet op de aanpak van ondermijning.
Versterking verbinding zorg en veiligheid We willen inwoners die de grip op hun leven dreigen te verliezen, beter in beeld krijgen en houden en eerder naar zorg toeleiden, waardoor escalatie en/of openbare orde verstoringen zoveel mogelijk worden voorkomen. Daarvoor is een duidelijke structuur nodig waarbinnen de verschillende samenwerkingspartners al in het beginstadium signalen oppakken. Internationals Op basis van de startnotitie wordt eind 2022 de nota Internationale Wassenaarders vastgesteld. Hierin staan nadere voorstellen voor gemeentelijk beleid.
Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden Veiligheidsregio Haaglanden (VRH) De Veiligheidsregio Haaglanden voert taken namens de gemeente uit op het gebied van brandweerzorg, rampenbestrijding en crisisbeheersing en geneeskundige hulpverlening.
Effectindicatoren Resultaat 1 - Plaatsen smiley-borden waarop automobilisten hun snelheid kunnen zien: in gebieden waar harder gereden wordt dan de verlaagde maximale snelheid van 30 km/uur heeft minimaal een maand een smiley-bord gehangen. Resultaat 2 - Er zijn genoeg ambtelijke capaciteit en middelen voor handhaving op bebouwing die niet in overeenstemming is met het bestemmingsplan en/of de verleende vergunning: handhavingsjurist is gestart en doorgroeiplan voor 2024 is gereed. 16
Resultaat 3 - Er is genoeg ambtelijke capaciteit aanwezig voor blijvende inzet aanpak ondermijning: hele organisatie kan signalen van ondermijning herkennen en weet waar ze die melden. Resultaat 4 - Versterking verbinding zorg en veiligheid: Ketenaanpak is geïmplementeerd.
Wat gaat het kosten ?
Investeringen Tabel 1.1 - Investeringen P1 Veiligheid en Handhaving Nog beschikbaar te stellen investeringen Omschrijving
2023
2024
2025
2026
Tractie
54.500
0
0
0
Totaal
54.500
0
0
0
Programma Tabel 1.2 - Baten en lasten P1 Veiligheid en Handhaving Programma: P1 Veiligheid en
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Baten
204
2.200
1.101
101
101
101
Lasten
-3.274
-5.353
-4.427
-3.463
-3.388
-3.388
Saldo van baten en lasten
-3.070
-3.153
-3.326
-3.362
-3.287
-3.287
Onttrekking reserves
0
0
0
0
0
0
Toevoeging reserves
0
0
0
0
0
0
Mutaties reserves
0
0
0
0
0
0
-3.070
-3.153
-3.326
-3.362
-3.287
-3.287
Handhaving ( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000
Geraamde resultaat
Opvang Ontheemden Oekraïne (lasten € 1.000.000 incidenteel, baten € 1.000.000 incidenteel): In 2022 is voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen € 2.100.000 begroot. Hierbij is er vanuit gegaan dat deze lasten volledig door het Rijk worden gedekt. De verwachting is dat ook in 2023 Oekraïense vluchtelingen in Wassenaar zullen moeten worden opgevangen. Vooralsnog is er vanuit gegaan dat voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen in 2023 € 1.000.000 nodig is. Ook hier is het uitgangspunt dat deze uitgaven volledig door het Rijk zullen worden gedekt. Bij de Voorjaarsnota 2023 zal uitgaande van de situatie zoals deze dan is opnieuw worden bekeken welk bedrag nodig is voor de opvang van Oekraïense vluchtelingen in 2023. Extra inzet voor versterken keten zorg en veiligheid en integraal veiligheidsbeleid (lasten € 80.000 in 2023 en vanaf 2024 € 110.000 structureel) Voor het versterken van de keten zorg en veiligheid en het integraal veiligheidsbeleid wordt extra ambtelijke capaciteit beschikbaar gesteld.
17
Strenger handhaven bebouwing (lasten 2023 € 120.000 en vanaf 2024 € 380.000 structureel) De gemeente zal strenger handhaven bij bebouwing, functies en activiteiten in de fysieke leefomgeving die niet in overeenstemming zijn met het (tijdelijke) omgevingsplan en/of de verleende vergunning. Hiervoor wordt structureel € 380.000 beschikbaar gesteld. In 2023 is er sprake van een opbouw naar 2024, waaronder het aantrekken van medewerkers, die in de loop van 2023 zullen starten, waardoor in 2023 minder budget benodigd is. Een deel van het budget is specifiek bestemd voor de uitvoering van de wettelijke taken voor groen en erfgoed (boven- en ondergrond). Onderzoek naar de rol van gemeente Wassenaar in onteigening van Joods vastgoed tijdens WOII (lasten € 30.000 in 2023) In 2023 zal een onderzoek worden gestart naar de rol van de gemeente Wassenaar in de onteigening van Joods vastgoed tijdens de Tweede Wereldoorlog en het rechtsherstel daarna. Onderzoeken elders in Nederland hebben aanleiding gegeven om dit ook in Wassenaar te onderzoeken. Het onderzoek zal zich specifiek richten op de rol van de gemeente bij deze gebeurtenissen. Een lokale klankbordgroep zal de gemeente adviseren bij het opzetten van het onderzoek en de onderzoekers van advies voorzien. De onderzoeksopdracht zal worden gegeven aan een externe en neutrale partij.
18
P2 Mens en Maatschappij
Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelings Doelstellingen/ Sustainable Development Goals
Visie Samen sociaal gezond! – sociale zorg is betere zorg In beginsel is iedereen de baas over het eigen leven. Dat komt met een eigen verantwoordelijkheid voor een gezonde leefstijl, het zorgen voor morgen en het bewustzijn van de dingen die bij het leven horen. Inwoners staan samen sterker. Wassenaar bevordert de gemeenschapszin, een gezonde leefstijl, zelfredzaamheid en een leven lang bewegen (gezond zijn). Samen sociaal gezond is ook inclusief. De interactie tussen de inwoners en de gemeente is optimaal, met volop participatie bij de vorming van beleid, ook door jongeren. Sport en cultuur werken verbindend en vergroten de betrokkenheid van inwoners in het algemeen en vrijwilligers in het bijzonder. Het beleid voor welzijn, (gezondheids)zorg, ouderen en jongeren, sport en cultuur, wordt onveranderd voortgezet. Wassenaar kent goede zorgvoorzieningen. Ouderen die dat willen kunnen tot op hoge leeftijd thuis blijven wonen en onderdeel blijven van de samenleving. Eenzaamheid is een grote beperkende factor en geeft stress, met verergering van ziekten tot gevolg. Collectieve voorzieningen en algemene voorzieningen brengen mensen samen en voorkomen eenzaamheid. Wassenaar versterkt de zelfredzaamheid van ouderen met een algemeen en toegankelijk collectief aanbod van gezondheid bevorderende voorzieningen.
Inwoners die (tijdelijk) niet goed meekomen in de samenleving worden ondersteund door de gemeente. Fysiek of digitaal contact met onze gemeente en het maatschappelijk veld is laagdrempelig, makkelijk en snel. Er is aandacht voor nieuwe doelgroepen zoals kwetsbare mensen met bijvoorbeeld een GGZ achtergrond.
19
Houdbare zorg - scherpere keuzes Om kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg te kunnen borgen dient de zorg in financieel, personeel en in maatschappelijk opzicht houdbaar te zijn. Deze drie dimensies van houdbaarheid staan echter steeds meer onder druk door ontwikkelingen als vergrijzing, de opkomst van nieuwe zorgtechnologie en de toename van het aantal chronisch zieken. Om de groei van de zorg te begrenzen moeten we scherper gaan kiezen waar onze prioriteiten in de zorg liggen. Scherpe keuzes over de zorg vragen om bewustwording en draagvlak zowel bestuurlijk als maatschappelijk. Bijdragen naar draagkracht is zo een te onderzoeken keuze. Passende zorg - focus op wat wel kan Passende zorg is een manier van samenwerken die ervoor zorgt dat iedereen ook in de toekomst goede zorg kan krijgen. Dat is zorg die, waar mogelijk dicht bij de patiënt, werkt en waarbij patiënt en zorgverlener samen beslissen. Het gaat om een ommezwaai in ons denken over zorg. Minder focus op ziekte en behandeling en meer inzet op gezondheid en wat iemand wel kan. Samenhangende zorg - integrale en gezamenlijke aanpak De gemeente ziet het belang van samenhangende zorg en integraal werken.
Hier draait het om een gezamenlijke aanpak vanuit verschillende organisaties - waaronder ook de gemeente zelf - die een gedeelde verantwoordelijkheid voelen en een gezamenlijk belang delen om zo goed mogelijke zorg en/of ondersteuning te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. De gemeente kan het niet alleen; een nauwe en efficiënte samenwerking tussen betrokken maatschappelijke partners en inwoners is een voorwaarde. Nadrukkelijk worden hier ook de onderwijsinstellingen genoemd. Doelstelling 1.
Samen sociaal gezond, waarbij het brede aanbod van sport en cultuur bijdraagt aan de gezonde levensstijl en gemeenschapszin van Wassenaar. Waarbij het streven is dat het aanbod en de participatie ten minste gelijk blijven.
2.
Samen sociaal gezond is ook inclusief. Inclusie, waarbij iedereen optimaal kan meedoen en deelnemen in clubs, verenigingen, op de arbeidsmarkt, op school en in de buurt (ongeacht leeftijd, culturele achtergrond, gender, inkomen, seksuele voorkeur, talenten of beperkingen).
3.
Houdbare en betaalbare zorg, dit vraagt om het begrenzen van de groei van de zorg door het maken van scherpe keuzes.
4.
Bij te dragen aan de normalisering/de-medicalisering van problematiek en het versterken van de eigen kracht en verantwoordelijkheid van volwassenen en ouders van jeugdigen, zodat minder of geen zorg nodig is.
5.
Het creëren en ondersteunen van goede basisvoorzieningen. en de inzet van preventieve en bij voorkeur collectieve activiteiten, waardoor direct de meest passende hulp wordt ingezet en gewerkt wordt aan een duurzame verbetering en minder gebruik van duurdere individuele hulpverlening.
20
Wat gaan we daarvoor doen ?
Belangrijkste resultaten 2023 1.1 Het Sport- en preventieakkoord wordt voortgezet, evenals het Cultuuranker. 1.2 Het participatiekompas wordt geborgd in de organisatie en krijgt een vertaling naar inwoners om in de praktijk de verschillende niveaus van inwonersparticipatie te duiden. 2.1 De Inclusieagenda is opgesteld en in uitvoering gebracht (inclusief duurzame borging, coördinatie en monitoring). 3.1 Evaluatie en heroverweging van de vastgestelde Kostenbesparende maatregelen Jeugd en Wmo vanuit kwaliteit, effectiviteit en financiële houdbaarheid. 3.2 Gerichte communicatie naar inwoners, collectief en individueel, over eigen verantwoordelijkheid en zelfredzaamheid. 3.3. Het Sociaal Team Wassenaar (STW) biedt hulpzoekenden direct, of zo snel als mogelijk, de juiste ondersteuning op het juiste moment door de juiste ondersteuner. 3.4 Een registratiesysteem van het STW dat de gemeente de benodigde informatie levert om de dienstverlening te kunnen verbeteren en efficiënter te maken. 3.5 Subsidierelaties zijn herijkt en voor inkoop van twee Wmo producten zijn nieuwe contracten opgesteld, die beter aansluiten op de huidige context in het sociaal domein. 4.1. Onze lokale maatregelen Jeugd, Wmo en Participatie voor de meest kwetsbare groepen richten zich op normaliseren, kwaliteit en effectiviteit.
4.2 Wassenaar helpt kwetsbare mensen, met bijvoorbeeld GGZ problematiek, hun plek te vinden in de wijk. 4.3 Het STW blijft de inwoner begeleiden; er is een zorgregisseur en/ of de hulpvraag wordt door de juiste hulpverlener opgepakt. 5.1 Er is binnen het STW scherp aandacht voor het op- en afschalen van hulp; ook wordt de effectiviteit van de preventieve diensten binnen het SKT steeds getoetst. 5.2 Wassenaar zet actief in op bestrijding van (energie-)armoede en voorkomen van schulden. Voor alle doelstellingen: nieuw beleid voor WMO, Jeugdwet en Participatiewet.
Toelichting Dienstverlening en Integrale toegang tot ondersteuning 0 - 100+ We willen dat inwoners vanuit één ingang (telefonisch, digitaal en fysiek) de juiste ondersteuning, op het juiste moment, door de juiste ondersteuner krijgt die nodig is om regie op zijn/haar leven te hebben. Ondanks het complexe zorgaanbod vindt de ondersteuner persoonlijke ondersteuning, hulp of begeleiding op maat voor de hulpvrager. Daarnaast wordt ingezet op een collectief aanbod ten behoeve van sociale cohesie. De gemeente krijgt hierdoor meer zicht op de vraag van de inwoners en kan gerichter en preventiever aanbod inzetten. Preventie is een belangrijk middel om de vraag naar hulp te verkleinen en de zelfredzaamheid van de Wassenaarders te vergroten. Met gerichte communicatie richten wij de aandacht op de eigen regie over een actief sociaal gezond leven. En stimuleren we het gebruik van collectieve voorzieningen die dit ondersteunen.
21
De samenwerking in het Sociaal Team Wassenaar (STW) leidt tot een toetsing van de preventieve diensten op effectiviteit en noodzakelijkheid. Bijsturen, afbouwen of juist uitbreiden, vernieuwen en verbeteren zijn inzichten die het sociaal kernteam ophaalt. Zij kan de gemeente daarmee adviseren op de benodigde ontwikkelingen in het preventief veld voor inwoners van 0 tot 100+. We stimuleren het uitbreiden van het collectieve aanbod. Jeugdhulp De complexiteit van de problematiek onder jeugdigen (en hun gezinnen) is de afgelopen jaren toegenomen en daarmee zijn ook de kosten voor jeugdhulp gestegen. Dit zien we niet alleen in Wassenaar, maar door het hele land. Gedurende de coronapandemie leek de stijging van het aantal hulpvragen en de complexiteit ervan wat af te nemen. Sinds de coronamaatregelen begin 2022 zijn afgeschaft neemt die echter wederom toe. Daarmee groeit ook het aantal verwijzingen dat nodig is naar (hoog) specialistische hulp, waardoor de kosten voor jeugdhulp verder gestegen zijn. We kunnen voorlopig nog geen afname verwachten. Zowel gemeenten, lokale teams, als zorgaanbieders hebben te maken met krapte op de arbeidsmarkt. Dit leidt ertoe dat er weinig vast personeel is en er veel gewerkt wordt met (duurdere) inhuurkrachten om te kunnen doen wat nodig is. Wel zien we dat de kostenbesparende maatregelen die we treffen om het tij te keren, effect hebben.
Zonder maatregelen zouden de kosten alleen maar harder stijgen. De inzet van de praktijkondersteuner jeugd bij de huisartsen is structureel, hiermee worden veel verwijzingen naar de gespecialiseerde jeugdhulp voorkomen. Per januari 2023 zal het lokale jeugdteam binnen het STW starten. Met het jeugdteam beogen we de meer preventieve nulde- en eerstelijns jeugdhulp sterker neer te zetten, waardoor minder verwijzingen naar de gespecialiseerde jeugdhulp nodig zullen zijn. Ook zetten we in op normalisering en de-medicalisering van de problemen waarmee jongeren kampen, en versterken we hun eigen kracht en die van hun ouders. We zetten het ingezette jeugdbeleid dus voort, maar bekijken per geval kritisch of de zorg echt nodig is. In 2023 zullen we samen met de andere negen gemeenten uit de jeugdhulpregio Haaglanden incidenteel bijdragen aan de verdere ontwikkeling van de zorglogistiek van de regionaal ingekochte jeugdhulp en aan de inzet van volwassen GGZ in de jeugdbescherming. Door gemeenten en het Rijk wordt de Hervormingsagenda Jeugd uitgewerkt. De Wetenschappelijke Raad heeft hiertoe maatregelen voorgesteld om het jeugdhulpstelsel beter beheersbaar te maken. De investeringen die de gemeente Wassenaar doet met de kostenbesparende maatregelen, zijn in lijn met de maatregelen die opgenomen worden in de Hervormingsagenda.
Vanuit diverse landelijke onderzoeken luidt het advies om deze kostenbesparende maatregelen te blijven (door) ontwikkelen. De kinderbeschermingsmaatregelen willen we in aantal en duur verder omlaag brengen. Hierom werken we in het lokale jeugdteam samen met de gecertificeerde instellingen volgens de methode Beter Samenspel. Deze methode zullen we de komende jaren verder doorontwikkelen. De jeugdteams kunnen zich dan voorbereiden op het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming 2026, waarin landelijk met regionale veiligheidsteams 0100+ gewerkt gaat worden. Dit betekent het doorzetten van de investeringen in preventieve justitiële maatregelen. De kosten voor gedwongen (justitiële) jeugdhulp zullen hiermee verder afnemen.
22
Landelijk is er een beweging gaande om de lokale teams verder te professionaliseren en te versterken. Zo kunnen inwoners de hulp dichter bij huis krijgen, en is de inzet van specialistische zorg minder snel noodzakelijk. In Wassenaar zetten we hier ook op in. Daarnaast blijven we voorzieningen versterken die gericht zijn op het voorkómen van ontstaan of verergering van problematiek. Waar mogelijk zetten we (nog meer) in op samenwerking met vrijwilligersorganisaties. De focus van preventie kan zijn in algemene zin, maar ook gericht op groepen of individuen met risicofactoren. Preventie en collectieve voorzieningen Wassenaar blijft investeren in de zelfredzaamheid van de inwoners. Zelfredzame inwoners kunnen zelfstandig de weg vinden naar de algemene en welzijnsvoorzieningen, die vooraf gaan aan de duurdere Wmo-geïndiceerde voorzieningen. Wassenaar ondersteunt inwoners in het algemeen, en oudere en/of kwetsbare inwoners in het bijzonder, met een breed pakket aan activiteiten die de gezondheid verbeteren. We leggen nadruk op preventie en gezondheid, zoals beweegactiviteiten, geheugenstimulatie bij ouderen en eenzaamheidsbestrijding. Er zijn verschillende preventieve projecten die op elkaar aansluiten en/of in elkaar grijpen.
Deze projecten leveren naar verwachting een verdere bijdrage aan het voorkómen van groter worden van sociale problematiek op verschillende leefgebieden, waaronder inkomen/bestrijding armoede en veiligheid. Dit zijn projecten als Zelfstandigenloket, extra inzet sociaal raadslieden, buurtcirkels voor empowerment door lotgenoten, extra inzet Veilig Verder Team, Vroeg eropaf (wettelijke verplichting) en Voorkomende dreigende uithuiszettingen. Ook de inzet van de armoederegisseur maakt hier onderdeel van uit. In 2021 is in Wassenaar, in samenwerking met de Indigo preventie, gestart met het suïcide-preventieplan om personen met suïcidale gedachten te kunnen helpen. Vanaf 2023-2024 is er een wetswijziging waarmee gemeenten verantwoordelijk worden voor de aanpak van suïcidepreventie. In Wassenaar is al gestart met deze aanpak en wordt voorgesteld om dit door te zetten de komende jaren om inwoners met suïcidale gedachten direct preventief te helpen en begeleiden naar passende hulp en/of behandeling. Buurthuizen en de buurtcentra zijn geschikt om dicht bij mensen thuis en in gezamenlijkheid (tegen eenzaamheid) deze activiteiten aan te bieden. Zo kunnen ook mensen met beginnende dementie zelf activiteiten ondernemen om die af te remmen. Collectieve voorzieningen zijn ook sociale voorzieningen.
In dat licht staat ook het project Automaatje, een vervoersvoorziening waarbij het samenzijn er automatisch bij komt. De landelijke trend is dat er meer druk komt op de welzijnsorganisaties. Het ligt daarom voor de hand dat er een intensievere inzet bij het welzijnswerk nodig is. De vergrijzingstrend zet door en dit is al te zien aan het toenemende aantal meldingen voor zorg en ondersteuning bij zowel de gemeente als bij het welzijnswerk. In het Sociaal Team Wassenaar zullen de preventieve ondersteuning en de geïndiceerde zorg op elkaar worden afgestemd. De dienstverlening en alle projecten preventie en collectieve voorzieningen worden vanuit de ambtelijke organisatie begeleid en jaarlijks beoordeeld op nut en noodzaak.
23
Versterking lokale implementatie Participatiewet, armoedebestrijding en re-integratie Taken op het gebied van armoedebestrijding, Participatiewet of re-integratie zijn steeds minder taken geworden die alleen maar vanuit het Rijk worden ingevuld. Om onze kwetsbare inwoners goed te ondersteunen en hun deelname aan de samenleving te bevorderen is steeds vaker preventieve inzet en lokale aanpak en implementatie nodig in samenspraak met Werk & Inkomen. Het hebben van betaald werk is belangrijk voor financiële onafhankelijkheid, eigenwaarde en het sociaal functioneren. We blijven inzetten om zoveel mogelijk mensen terug te geleiden naar werk. Ook preventief worden inwoners aangezet om er zelf voor te zorgen dat hun vaardigheden aansluiten bij het werk in de toekomst. Om dit goed in het lokale veld georganiseerd te krijgen is meer inzet op deze taakvelden noodzakelijk. Bestrijding (energie-) armoede en voorkómen schulden Er is nog onzekerheid rondom het verloop van de stijgende energielasten en oplopende inflatie in 2023. Vanuit het Rijk zijn en worden verschillende inkomens- en kostenmaatregelen getroffen om de koopkrachtdaling van 2022 te repareren. Stijgende energielasten en het duurder wordend levensonderhoud, raakt velen in Wassenaar; inwoners, ondernemers en verenigingen.
Belangrijk is dat de gemeente weet wat er speelt, de mensen om wie het gaat in beeld heeft en bereikbaar is. Dat de gemeente daarnaast vanuit het Sociaal Team voldoende ondersteuning biedt aan de inwoners die dat echt nodig hebben. Concreet gaat het dan onder andere over (aan-)vragen met betrekking tot inkomensondersteuning, energietoeslag, schuldhulpverlening en bijzondere bijstand. Maar ook over ondersteuning bij het verlagen van de energielasten door verduurzaming en energiebesparende maatregelen. Bemoeizorg Er is een steeds grotere groep inwoners uit Wassenaar die zorg mijdend is en waarvoor bemoeizorg wordt ingezet. De inzet van bemoeizorg heeft als doel dat zorgmijders worden toegeleid naar zorg vanuit de zorgverzekeringswet of de Wmo. Er wordt daarmee voorkómen dat de problematiek verder escaleert en inwoners dakloos worden, er veiligheidsissues optreden of een verplichte opname in de GGZ noodzakelijk is. Eerdere toeleiding naar zorg heeft daarmee een positieve impact op de maatschappelijke kosten. Woonvormen voor bijzondere doelgroepen Als onderdeel van de te ontwikkelen 'Woonvisie' wordt onderzocht welke woonvormen het meest passend zijn voor de verschillende doelgroepen en dat de doelgroepen (zoals bijvoorbeeld de ouderen) worden meegenomen in de definiëring hiervan in een woonzorgvisie.
Aanbesteden en subsidiëren binnen de huidige context In 2023 wordt gestart met de herijking van de subsidierelaties en een hernieuwde aanbesteding van de begeleidingstaken WMO en Huishoudelijke Ondersteuning. De oude en gedateerde contracten worden aangescherpt, passend in de huidige context van het zorgdomein. Daarnaast wordt aangesloten bij de ontwikkelingen in de regio en beschermd wonen. We vinden het belangrijk dat middelen voor de Jeugdwet en Wmo daadwerkelijk gebruikt worden voor zorg en ondersteuning. Daarvoor is toezicht op het leveren van zorg nodig. Bijvoorbeeld om malafide zorgaanbieders af te schrikken wil je als gemeente controles uitoefen en eventueel onrechtmatig bestede euro’s terugvorderen. Het gebruik van de Jeugdwet en de Wmo is de afgelopen jaren gestegen. Het uitoefenen van toezicht op de 24
kwaliteit en rechtmatigheid bij de uitvoering van de Jeugdwet is een wettelijke taak en vraagt gelet op het stijgende gebruik ook om meer capaciteit voor professioneler toezicht. Voortzetten Lokaal Sport- en Preventieakkoord Wassenaar We willen meer inzetten op de kracht van sport, met als doel een sociaal gezond Wassenaar. De coronapandemie heeft aangetoond dat inzetten op preventie bijdraagt aan een betere vitaliteit van meer inwoners. Het rijk wil graag dat gemeenten nog meer een verbinding leggen tussen de diverse regelingen. De maatschappelijke waarden van sport, preventieve zorg en cultuureducatie moeten meer benut worden. Hiervoor verstrekt het rijk budget als de gemeente ook anderhalf keer zoveel zélf inzet (rijk 40%, gemeente 60%). De gemeente zet de regeling Sport- en Preventieakkoord van het rijk dan ook voort. De zogenoemde regeling combinatiefuncties biedt structureel budget om buurtsportcoaches in te zetten voor bijvoorbeeld het aanbieden van sportstimulering. Het versterken van cultuureducatie is hierbij ook mogelijk. Cultuur Net als Sport kan ook Cultuur bijdragen aan sociale samenhang en verbinding, en mogelijkheden bieden voor ontplooiing en participatie voor alle Wassenaarders. In coronatijd is de cultuurbeleving afgenomen, en dit willen we ten minste weer op het oude peil brengen.
Hiervoor zetten we het Cultuuranker voort en handhaven we de subsidieverlening. Daarnaast verkennen we de handvatten voor het culturele veld voor verdere aandacht voor specifieke doelgroepen. Onderwijs De gemeente heeft een aantal wettelijke taken op het gebied van onderwijs. Zo moet ieder kind in staat gesteld worden fysiek naar school te kunnen, en moeten onderwijsachterstanden tegengegaan worden. Belangrijke partners voor Wassenaar zijn de School Adviesdienst (SAD) en de samenwerkingsverbanden in de regio Leiden voor zowel primair als voortgezet onderwijs. Met deze partners werken we onder meer aan beleid op het gebied van passend onderwijs en onderwijsachterstanden. Hierin hebben we specifiek aandacht voor de aanpak van taalachterstand en laaggeletterdheid. Daarbij is ook voor de bibliotheek een rol weggelegd. Voor de controle op de leerplicht en het voorkómen dat leerlingen voortijdig de school verlaten, hebben we een samenwerking met de gemeente Leidschendam-Voorburg. Sinds het voorjaar van 2022 heeft de gemeente daarnaast aandacht voor het onderwijs voor Oekraïense kinderen en tieners. Samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs De samenwerking tussen jeugdzorg en onderwijs is een onderdeel van het overleg met de scholen en de samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs.
Deze samenwerking gaan we versterken, om eerder en preventief problemen bij kinderen te signaleren. Zo kunnen kinderen, tieners en hun ouders eerder de zorg geboden krijgen om grotere problemen te voorkomen.
25
Verbonden partijen / samenwerkingsverbanden Gemeenschappelijke regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SBJH) Het behartigen van de belangen van de betrokken gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken, administratie en informatievoorziening op taakonderdelen binnen het sociaal domein. De betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de beleidsvorming. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voert de technische inkoop uit. Door gezamenlijke inkoop, afhandeling facturering en informatievoorziening zijn efficiencyvoordelen te behalen. Gemeenschappelijke regeling GGD Haaglanden De GGD Haaglanden heeft als doel het bewaken, bevorderen en beschermen van de gezondheid van de inwoners van de regio Haaglanden met producten en diensten die helpen gezond op te groeien en op te voeden, gezonder te leven en langer gezond te blijven. Lokale taken Naast de reguliere regionale taken zoals gezondheidsbevordering, epidemiologie, beleidsadvisering e.d., zijn er sinds 2018 ook lokale taken die elke gemeente bilateraal afspreekt met de GGD. Voor Wassenaar gaat het om de lokale taken Meldpunt bezorgd, Sociaal Medische Advisering, Schoolgezondheidsbeleid. Corona Het is nog onduidelijk welke impact het coronavirus in 2023 heeft op Nederland en daarmee welke werkzaamheden en financiële impact dit heeft op de GGD en gemeenten.
Werkvoorzieningsschap Kust-, Duin-, en Bollenstreek (KDB) Uitvoering geven aan de oude Wet sociale werkvoorziening (WSW). Sinds de invoering van de Participatiewet bestaat de Wsw niet meer, maar de GR KDB draagt zorg voor continuïteit voor de ‘oude’ doelgroep. Maregroep ontwikkelt en re-integreert mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, indien mogelijk, naar een reguliere baan. Maregroep biedt werk, begeleiding, scholing, training, aanpassingen van de werkplek en persoonlijke aandacht. Daarmee willen we bereiken dat arbeidsgehandicapten en langdurig werkzoekenden uitstromen naar de (gesubsidieerde) arbeidsmarkt. Hiertoe wordt samengewerkt met en in opdracht gehandeld van gemeenten en bedrijfsleven; dit alles binnen financieel verantwoorde kaders.
Projecten en investeringen Sociaal Team Wassenaar Het Sociaal Team Wassenaar is als netwerksamenwerking van start gegaan onder aansturing van de gemeente Wassenaar. In 2023 werkt ze verder aan haar missie. Ze voldoet aan de opdracht en werkt binnen de gestelde (financiële) kaders. Het is een lerende samenwerking waar regelmatig geëvalueerd wordt. Ook inwoners wordt om feedback gevraagd. De samenwerking levert mogelijk uitbreiding van collectieve dienstverlening en optimalisatie van de beschikbare gelden op. Het registratiesysteem van het Sociaal team levert namelijk in combinatie met de informatie uit de dashboards van jeugd en Wmo sturingsinformatie.
26
Aangezien huidige dienstverlening wordt samengevoegd, kan kostenneutraal worden gewerkt. Zowel de samenvoeging als de wens tot grotere sturing vanuit een stevig sociaal team vragen echter een aantal investeringen. Budgetten hiervoor zijn beschikbaar gesteld bij de kostenbesparende maatregelen Jeugd en Wmo. Voor dit sociaal team zijn vanaf 2023 echter ook andere investeringen nodig zoals de aanschaf van een registratie systeem, aansturing door een stevige netwerkmanager, huisvesting, opleidings- en teambuildingskosten, de communicatie om bekendheid van het sociaal team te vergroten, de aanschaf en inrichting van de website, en de inzet van kwaliteitsmedewerkers voor de werkprocessen. Het Sociaal Team Wassenaar start in januari 2023 en ontwikkelt zich verder in 2023. Over de voortgang en resultaten wordt de raad tussentijds geïnformeerd. De kosten voor 2024 en verder zullen inzichtelijk worden gemaakt en worden verwerkt in de P&C-producten. Het Sociaal Team Wassenaar wordt opgebouwd terwijl de dienstverlening aan de inwoners doorgang moet vinden. Een risico kan zijn dat hierdoor extra capaciteit nodig is om te ontwikkelen én om de kwaliteit van de dienstverlening te borgen. Gemeentelijke multifunctionele sporthal Dr. Mansveltkade Er wordt momenteel hard gewerkt aan de realisatie van een nieuwe multifunctionele sportaccommodatie aan de Dr. Mansveltkade.
Beoogd is in de tweede helft van 2023 de nieuwe hal op te leveren.
Effectindicatoren
Tabel 2.1 - Effectindicatoren P2 Mens en Maatschappij
Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde Streefwaarde Effectindicator
Peilwaarde
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
2023
2024
2025
2026
6,1% (2021)
6,0%
6,0%
5,9%
5,9%
27,1 (2021)
26
25
24
23
% jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp
8,5% (2021)
8,7%
8,6%
8,5%
8,4%
% eenzaamheid*
49% (2020)
49%
48%
47%
47%
% inwoners met schuldenproblematiek Aantal inwoners met bijstandsuitkering per 1.000 inwoners
Percentage van de volwassenen 19+ met een hoge eenzaamheidsscore
27
Wat gaat het kosten ?
Investeringen Tabel 2.2 - Investeringen P2 Mens en Maatschappij Reeds beschikbaar gestelde lopende investeringen Sporthal Dr. Mansveltkade
7.411.000
Programma Tabel 2.3 - Baten en lasten P2 Mens en Maatschappij Programma: P2 Mens en Maatschappij
Rekening
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
Begroting
( "-"= nadeel / "+"= voordeel ) bedragen x € 1.000
2021
2022
2023
2024
2025
2026
Baten
9.540
8.741
7.921
7.762
7.745
7.745
Lasten
-32.357
-33.113
-33.826
-32.942
-33.768
-33.953
Saldo van baten en lasten
-22.818
-24.372
-25.905
-25.180
-26.023
-26.208
Onttrekking reserves
1.311
3.134
0
0
0
0
Toevoeging reserves
-350
-1.310
0
0
0
0
Mutaties reserves
961
1.824
0
0
0
0
-21.857
-22.548
-25.905
-25.180
-26.023
-26.208
Geraamde resultaat
Dienstverlening en Integrale toegang tot ondersteuning 0 - 100+ (lasten € 210.000 structureel) Het Sociaal Team Wassenaar (STW) is de integrale toegang tot het sociaal domein. Hier wordt komende coalitieperiode extra in geïnvesteerd. Voortzetten preventieprojecten (lasten € 177.000 structureel) Er zijn verschillende preventieve projecten die op elkaar aansluiten en/of in elkaar grijpen. Deze projecten leveren naar verwachting een verdere bijdrage aan het voorkómen van groter worden van sociale problematiek op verschillende leefgebieden, waaronder inkomen/bestrijding armoede en veiligheid. Dit zijn projecten als Zelfstandigenloket, extra inzet sociaal raadslieden, extra inzet Veilig Verder Team, Vroeg eropaf (wettelijke verplichting) en Voorkomende dreigende uithuiszettingen. Een groot deel van deze projecten / dienstverlening wordt jaarlijks beoordeeld op noodzaak en moet jaarlijks apart gebudgetteerd worden (geen subsidie). Voor een klein deel wordt structurele inzet gevraagd. Collectieve dagbesteding (buurtcentra) en vervoersvoorziening Automaatje (lasten € 55.000 structureel) Buurthuizen en de buurtcentra zijn geschikt om dicht bij mensen thuis en in gezamenlijkheid (tegen eenzaamheid) activiteiten aan te bieden. Door een uitbreiding kan een grotere groep worden bereikt en daarmee het aantal resultaten worden vergroot.
De vervoersvoorziening 'Automaatje' voegt toe aan de mobiliteit van de mensen dicht bij huis. De pilotfase is afgelopen en gezien de goede resultaten wil de gemeente dit structureel maken.
28
Suïcidepreventie (lasten € 20.000 structureel) In 2021 is in Wassenaar, in samenwerking met de Indigo preventie, gestart met het suïcide-preventieplan om personen met suïcidale gedachten te kunnen helpen. Vanaf 2023-2024 is er een wetswijziging waarmee gemeenten verantwoordelijk worden voor de aanpak van suïcidepreventie. In Wassenaar is al gestart met deze aanpak en wordt voorgesteld dit door te zetten de komende jaren, met als doel inwoners met suïcidale gedachten direct preventief te helpen en te begeleiden naar passende hulp en/of behandeling. Bemoeizorg (lasten € 50.000 structureel) Er is een steeds grotere groep inwoners uit Wassenaar die zorg mijdend is en waarvoor bemoeizorg wordt ingezet. Extra inzet is daarmee noodzakelijk om de grotere groep te kunnen ondersteunen. Beschermd Wonen (lasten € 20.000 in 2023) De gemeente Wassenaar treft in 2023 samen met de regio H5 de voorbereiding om per 1-1-2024 inwoners met een 'Beschermd Wonen'-behoefte te kunnen ondersteunen. Hernieuwde aanbesteding Wmo voorzieningen en herijking subsidierelaties (lasten € 70.000 structureel) In 2023 wordt gestart met de herijking van de subsidierelaties en een hernieuwde aanbesteding van de begeleidingstaken WMO en Huishoudelijke Ondersteuning. De oude en gedateerde contracten worden aangescherpt, passend in de huidige context van het zorgdomein.
Daarnaast wordt aangesloten bij de ontwikkelingen in de regio en beschermd wonen. Jeugdhulp (lasten € 1,9 mln structureel) De complexiteit van de problematiek onder jeugdigen (en hun gezinnen) is de afgelopen jaren toegenomen en daarmee zijn ook de kosten voor jeugdhulp gestegen. Dit zien we niet alleen in Wassenaar, maar door het hele land. Gedurende de coronapandemie leek de stijging van het aantal hulpvragen en de complexiteit ervan wat af te nemen. Sinds de coronamaatregelen begin 2022 zijn afgeschaft neemt die echter wederom toe. Daarmee groeit ook het aantal verwijzingen dat nodig is naar (hoog) specialistische hulp, waardoor de kosten voor jeugdhulp verder zijn gestegen. Versterking toezicht op rechtmatigheid Wmo en jeugd (€ 11.000 voor jeugd en € 11.000 voor Wmo structureel) We vinden het belangrijk dat middelen voor de Jeugdwet en Wmo daadwerkelijk gebruikt worden voor zorg en ondersteuning. Daarvoor is toezicht op het leveren van zorg nodig. Bijvoorbeeld om malafide zorgaanbieders af te schrikken wil je als gemeente controles uitoefen en eventueel onrechtmatig bestede euro’s terugvorderen. Versterking lokale implementatie Participatiewet, armoedebestrijding en re-integratie (lasten € 55.000 structureel) Taken op het gebied van armoedebestrijding, Participatiewet of re-integratie zijn steeds minder taken geworden die alleen maar vanuit het Rijk worden ingevuld.
Om onze kwetsbare inwoners goed te ondersteunen en hun deelname aan de samenleving te bevorderen is steeds vaker preventieve inzet en lokale aanpak en
29
implementatie nodig in samenspraak met Werk & Inkomen. Om dit goed in het lokale veld georganiseerd te krijgen is meer inzet op deze taakvelden noodzakelijk. Voortzetten Lokaal Sport- en Preventieakkoord Wassenaar (lasten € 60.000 structureel) De gemeente Wassenaar vindt een leven lang bewegen belangrijk. Met als doel een sociaal gezond Wassenaar. We zien dat er veel maatschappelijke winst valt te halen bij het stimuleren van sport- en beweegaanbod aan onze inwoners. De waarde van sport is sterk. Het levert rendement op. Eén euro investeren in sport en bewegen levert 2,67 euro aan maatschappelijke opbrengst op, aldus het Kenniscentrum Sport en Bewegen.
30
P3 Bestuur en middelen
Wat willen we bereiken ? Bijdrage aan de Duurzame Ontwikkelings Doelstellingen/ Sustainable Development Goals
Visie Wassenaar kent een langdurig stabiel gemeentebestuur. De financiën van de gemeente zijn gezond en de houding van het bestuur is conserverend met zorgvuldige investeringen en zonder schulden. Mede doordat Wassenaar een financieel krachtige gemeente is, behoudt ze haar zelfstandigheid. De lasten voor inwoners worden bepaald door de door hen gewenste activiteiten en diensten. De inwoners zijn bereid hiervoor te betalen, wetend dat hun geld goed wordt besteed. De gemeente gaat prudent om met de financiën en hanteert als ijkpunt een blijvend schuldenvrije positie. Alle overheidsgebouwen zijn klimaatneutraal. Het contact met onze gemeente, of dat fysiek is of digitaal, moet laagdrempelig, makkelijk en snel zijn. Het gemeentebestuur is transparant en communiceert duidelijk en eerlijk over de rol van de lokale overheid en over de mogelijkheden en onmogelijkheden. De interactie tussen de inwoners en de gemeente is daardoor optimaal, met volop participatie bij de vorming van beleid, ook door jongeren. Doelstellingen 1. Het contact met onze gemeente, of dat fysiek is of digitaal, is laagdrempelig, makkelijk en snel. Dat vergt voldoende ambtelijke capaciteit en aandacht van de organisatie. 2. Alle kerntaken van de gemeente worden uitgevoerd door medewerkers in vaste dienst. 3. De gemeente is financieel gezond en de P&C producten zijn zo realistisch mogelijk en in evenwicht. 4.