Bijlage 2 - Woonvisie Wassenaar 2021-2025 'Grip op Wonen'

Beschut Wonen. Het percentage sociaal op het totaal

rol spelen bij het invullen van de woningbouwopgave en

van gemeentelijke locaties komt uit op 25%.

invulling geven aan de vraag naar betaalbare woningen

De ontwikkeling van De Gemeentewerf en Kerkehout

voor starters en jonge huishoudens. Voor het transfor-

biedt kansen aan zowel jongvolwassenen, jonge

meren van gebouwen met een niet woonfunctie naar

gezinnen als voor senioren die door willen stromen.

wonen wordt het ‘Ja tenzij’ principe gehanteerd’wanneer

Met de woningcorporaties worden afspraken

het te realiseren programma zicht richt op het betaal-

gemaakt over hun bijdrage voor de realisatie van

bare en middeldure segment.

de sociale woningbouw. In 2021 wordt op de locatie Van Polanenpark 105 begonnen met de bouw van

Splitsen

acht sociale huurwoningen geschikt voor starters /

Het splitsen van woningen biedt kansen, maar kent ook

jongvolwassenen.

risico’s. In veel steden leidt woningsplitsing tot problemen in met name toch al dichtbebouwde gebieden.

Het totale woningbouwprogramma op gemeentelijke

De toename van het aantal huishoudens ten gevolge

locaties bestaat bij het schrijven van deze woonvisie uit

van woningsplitsing leidt bijvoorbeeld tot extra par-

241 woningen. Er worden 69 nieuwe sociale huurwo-

keerdruk. In Wassenaar biedt het splitsen van wonin-

ningen gebouwd op gemeentelijke locaties. Hieronder

gen vooralsnog kansen. De opsplitsing van grotere

vallen ook woningen voor de opgave Beschermd Wonen.

eengezinswoningen kan bijvoorbeeld kansen bieden voor gezinnen. Op dit moment worden er alleen via de Huisvestingsverordening beperkingen opgelegd aan het splitsen van sociale huurwoningen. Wanneer het bestemmingsplan woningsplitsing toelaat heeft de gemeente hier geen nadere formele rol. Veelal leidt splitsing van woningen tot bouwkundige

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 29

aanpassingen. Dit kan met name bij monumentale gebouwen leiden tot strijdigheid met regelgeving. We brengen in kaart welke belemmerende regels er

Uitgangspunten:

momenteel zijn voor woningsplitsing en hoe op een verantwoorde wijze medewerking verleend kan worden

1.

Toevoeging van minimaal 50 t/m 75 woningen

aan het splitsen van woningen. Hierbij wordt een onder-

per jaar en een woningbouwprogramma van

scheid gemaakt tussen ‘wenselijke woningsplitsing’ en

ca. 950 toe te voegen woningen t/m 2030.

‘onwenselijke woningsplitsing’. Wenselijke woningsplitsing wil de gemeente faciliteren terwijl onwenselijke

2.

Er wordt gemiddeld 25% sociaal , 50% middel-

woningsplitsingen ontmoedigd of belemmerd worden.

duur (koop/ huur) en 25% duur (koop/huur)

Ook voor woningsplitsing gelden de uitgangspunten

gebouwd.

van een goede ruimtelijke ordening bijvoorbeeld op het gebied van parkeren, woonkwaliteit en aanpassingen

3.

In 2021 wordt begonnen met de gemeentelijke locaties Den Deijl en aan de hand van ontwik-

van monumenten.

kelscenario’s met de locaties Gemeentewerf en Kerkehout.

Woonunits Voor de doelgroep jong volwassenen, maar ook voor inwoners die snel woonruimte nodig hebben, bijvoor-

4.

Voor transformatie van bestaande gebouwen

beeld ten gevolge van een scheiding, is er weinig aanbod

naar wonen geldt het principe van ‘Ja tenzij’

beschikbaar in Wassenaar. In de regio wordt gekeken of

wanneer het te realiseren programma zicht

het mogelijk is om (tijdelijke) voorzieningen te realiseren

richt op het betaalbare en middeldure seg-

in de vorm van woonunits. Dit type woningen is veelal

ment.

ook geschikt voor andere doelgroepen zoals uitstromers uit instellingen en alleenstaande vergunninghouders.

5.

Er wordt in kaart gebracht welke belemmeren-

Het splitsen of transformeren ten behoeve van zorg-

de regels er momenteel zijn voor woningsplit-

woningen zal in de eerste plaats aan moeten sluiten bij

sing en hoe op een verantwoorde wijze mede-

de vraag uit Wassenaar zelf.

werking verleend kan worden aan het splitsen van woningen.

4.5 Midden en lange termijn perspectief woningbouw

6.

Onderzocht wordt of de plaatsing van (tijdelijke) woonunits wenselijk en haalbaar is.

Het huidige woningbouwprogramma kent een beperkte doorlooptijd. Voor de periode na 2025 staan er

7.

Er vindt een ruimtelijke verkenning plaats

momenteel geen nieuwe locaties in de programmering.

naar extra locaties voor woningbouw voor de

Daarnaast bestaat het woningbouwprogramma voor

periode na 2025.

een groot gedeelte uit de ANWB-locatie die gericht is op woningzoekenden in de Haagse regio. De toevoeging aan woningen op andere locaties is beperkt. De druk op woningen, meer centraal gelegen in Wassenaar zelf zal bij een normale economische ontwikkeling hoog blijven. Voor Wassenaar is het daarom belangrijk om ook locaties voor na 2025 te onderzoeken. Er wordt een verkenning naar locaties gedaan voor de periode na 2025. Daarbij is het van belang om meer ruimte te geven voor groepen die het nu moeilijk hebben op de woningmarkt: mensen met een bescheiden inkomen, middeninkomens, starters en kwetsbare doelgroepen.

30 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

8.

Jaarlijks wordt de woningbouwprogrammering besproken met de gemeenteraad.

5 | B E S C H I K B A A R H E I D E N B E TA A L B A A R H E I D

Wassenaar is een populaire en daarmee dure gemeente om te wonen. De prijzen zijn de afgelopen jaren snel toegenomen en de druk op de sociale huursector is verder vergroot. Doordat er beperkt gebouwd is de afgelopen jaren, is de doorstroming gestagneerd en is ook het aanbod in de bestaande bouw beperkt en kostbaar. De prijsstijging heeft zich niet alleen voltrokken in

zowel op nationaal als lokaal niveau steeds meer

Wassenaar, maar in meer of mindere mate door het

ingegrepen in de woningmarkt en het eigendoms-

hele land. Een achterblijvende bouwproductie, een

recht van woningeigenaren. De zelfbewoningsplicht

goed draaiende economie, een grotere aantrek-

bij nieuwbouw en het beperken van de mogelijk-

kingskracht van Nederland op migranten en expats

heden van verhuur voor toeristische doeleinden

dan geprognotiseerd in combinatie met een lage

zijn hiervan twee prominente voorbeelden. In dit

hypotheekrente zijn hiervan enkele oorzaken. Ook

hoofdstuk wordt het instrumentarium beschreven

worden steeds meer woningen in de regio gebruikt

dat de gemeente Wassenaar in gaat zetten om de

voor verhuur aan toeristen en zakelijke bezoekers

beschikbaarheid en betaalbaarheid van de woning-

via platforms als Airbnb.

voorraad voor lagere- en middeninkomens op peil te houden en te vergroten.

Om ook woningen beschikbaar en betaalbaar te houden voor lagere- en middeninkomens wordt er

Uitgangspunten: ■

Er wordt gebruik gemaakt van het beschikbare instrumentarium om woningen beschikbaar en betaalbaar te houden voor lagere- en middeninkomens.

■

Nieuw toe te voegen woningen in het betaalbare en middeldure segment zijn in eerste instantie bedoeld voor inwoners uit Wassenaar.

■

Een woning is bedoeld om in te wonen, recreatief gebruik is beperkt mogelijk en leegstand wordt ontmoedigd

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 31

5.1 Instrumenten gericht op ontwikkeling

de verkoopprijzen in het koopsegment. Om beter op het te realiseren woningbouwprogramma te kunnen sturen

5.1.1.

De Doelgroepenverordening.

worden met ontwikkelende partijen privaatrechtelijke

Met als basis een doelgroepenverordening kan de

afspraken gemaakt over het te realiseren woningbouw-

gemeente in het bestemmingsplan bepalen dat bij

programma. Hierbij wordt actief gestuurd op betaal-

nieuwbouw sociale huurwoningen en middeldure

baarheid voor de middeninkomens.

huurwoningen gerealiseerd worden. Hierbij kunnen de doelgroepen van beleid die in aanmerking komen voor

5.1.4. Zelfbewoningsplicht

deze woningen nader worden omschreven. Ook wordt er

Zelfbewoningsplicht dwingt huiseigenaren de aange-

in de verordening een instandhoudingstermijn genoemd

kochte woning zelf te bewonen en voorkomt aankoop

waarvoor de aangewezen prijscategorieën voor de

ten behoeve van verhuur. Het voorkomt dat nieuw-

doelgroep beschikbaar moeten blijven. Als uitwerking

bouwwoningen als beleggingsobject opgekocht worden.

van deze woonvisie wordt een doelgroepenverordening opgesteld voor de categorieën sociale- en middel-

Op dit moment hebben 18 gemeenten de woonplicht

dure huur en sociale koop. In de verordening wordt

voor nieuwbouw ingevoerd, variërend van grote steden

een omschrijving gegeven van de doelgroep, worden

als Amsterdam, Utrecht en Zwolle tot kleinere gemeen-

de woningbouwcategorieën vastgelegd en wordt een

ten als Bernheze, Nieuwkoop en Bergeijk. De zelf-

instandhoudingstermijn benoemd.

bewoningsplicht kan van toepassing verklaard worden voor nieuwbouwwoningen. Bij gronden die in bezit zijn

5.1.2. Het bestemmingsplan

van de gemeente kan dit geregeld worden bij de grond-

Via het bestemmingsplan kunnen de woningbouw-

overdracht. Bij gronden waarvoor planologische mede-

categorieën sociale en middeldure huur, sociale koop

werking is vereist, kunnen hierover afspraken gemaakt

en particulier opdrachtgeverschap vastgelegd

worden met de ontwikkelende partij.

worden. Op deze wijze worden ontwikkelende partijen via de publiekrechtelijke weg gebonden aan het bouwen

Gemeentebestuurders kunnen de maatregelen alleen

van een afgesproken programma. In Wassenaar wordt

voor kopers van nieuwbouwwoningen opleggen.

gebruik gemaakt van de categorieën sociale huur,

Voor bestaande woningen moet eerst de landelijke

middeldure huur en sociale koop. Sociale koop wordt

wetgeving aangepast worden. Minister Ollongren

ingezet als alternatief voor middeldure huur. Met andere

van Binnenlandse Zaken onderzoekt hiervoor de

woorden er kunnen met een ontwikkelende partij

mogelijkheden.

afspraken gemaakt worden over de bouw van sociale koopwoningen in plaats van middeldure huur. De maxi-

Aan het lokaal gebruik maken van de zelfbewo-

male verkoopprijs van een sociale koopwoningen is

ningsplicht zitten voor- en nadelen. Wassenaar is een

wettelijk gemaximeerd op € 200.000,-. De instand-

gemeente die een grote hoeveelheid internationals huis-

houding is voor een in de verordening vastgesteld

vest. Voor hen wil Wassenaar een goed woonklimaat

tijdvak van ten minste één jaar en ten hoogste tien jaar

bieden. Vaak huren zij een woning die door een particu-

na ingebruikname verzekerd.

liere verhuurder aangeboden wordt. Aangenomen wordt dat de hoge beleggerswaarde van woningen in gemeen-

5.1.3. Het anterieure contract

ten met veel internationals bijdraagt aan de stijging van

Met behulp van anterieure contracten worden

woningprijzen.

afspraken gemaakt met ontwikkelende partijen over het kostenverhaal voor bijvoorbeeld infrastructurele

Nu het instrument van zelfbewoningsplicht vaker wordt

werkzaamheden die nodig zijn voor een ontwikkeling.

ingezet en wetgeving in voorbereiding is, gaat ook

In het anterieure contract kunnen in aanvulling op het

Wassenaar per nieuwbouwproject beoordelen of

publiekrechtelijke instrumentarium meer gedetailleerde

zelfbewoningsplicht wenselijk is.

afspraken over woningbouw gemaakt worden. Er kunnen bijvoorbeeld afspraken gemaakt worden over

32 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

B E S C H I K B A A R H E I D E N B E TA A L B A A R H E I D

5.1.5. Vereveningsfonds sociale woningbouw

Particuliere verhuurders van sociale huurwoningen

Om de bouw van sociale huurwoningen te stimuleren

maken geen gebruik van de regels omtrent woonruim-

kan een vereveningsfonds sociale woningbouw behulp-

teverdeling zoals vastgelegd in de huisvestingsveror-

zaam zijn. Ruimtelijke initiatieven waarbij minder dan

dening. Dit betekent dat zij hun woningen aan de meer

het in deze woonvisie en in de op te stellen doelgroepen

kapitaalkrachtige huurder kunnen verhuren, veelal

verordening bepaalde percentage sociale huurwoningen

met een vaste baan. Er ontstaat hierdoor een verdere

wordt gebouwd, dienen een afdracht te leveren aan het

concentratie van de meer moeilijke doelgroepen in het

fonds. De opbrengst van het fonds wordt ingezet voor

sociale huursegment. Bij nieuwe ontwikkelingen

betaalbare woningbouw in de sociale sector. Dit instru-

door particuliere verhuurders in de sociale huur

ment kan behulpzaam zijn zodra het op andere wijze

worden afspraken gemaakt over verhuur via Woonnet-

niet meer lukt om het gewenste percentage sociale

Haaglanden en het toepassen van de regels uit de huis-

woningbouw te realiseren. Aangezien dat met de hui-

vestingsverordening en de beleidsregels voor urgenties

dige programmering wel lukt, zetten we dit instrument

en lokaal maatwerk.

vooralsnog niet in. 5.2.2. Lokaal maatwerk Inwoners uit Wassenaar kunnen een woning vinden in Wassenaar. Er wordt daarom optimaal gebruik gemaakt

Wat gaan we doen: ■

■

■

van de mogelijkheden die lokaal maatwerk biedt om

Er wordt een doelgroepenverordening opgesteld

inwoners uit de eigen gemeente een sociale huur-

waarin de instandhoudingstermijn en prijscate-

woning te laten vinden. Wettelijk is dit percentage

gorieën voor sociale- en middeldure huur en

bepaalt op maximaal 25%. De resultaten van het gebruik

sociale koop worden vastgelegd.

van lokaal maatwerk worden gerapporteerd in de

In nieuw op te stellen bestemmingsplannen

woningmarktmonitor. De afgelopen jaren waren de

worden woningbouwcategorieën vastgelegd.

resultaten positief. In 2019 is het maximale wettelijke

Voor nieuwe woningbouwplannen worden

percentage van 25% behaald. Dit beleid wordt de

anterieure contracten opgesteld waarin woning-

komende jaren voortgezet. Binnen de woonruimte-

bouwcategorieën worden vastgelegd. Deze

verdeling huisvesten de corporaties ook mensen die

categorieën kunnen meer specifiek zijn dan in het

van oorsprong Wassenaarders zijn, maar elders hebben

bestemmingsplan.

gewoond. Bijvoorbeeld studenten, mantelzorgers, jonge

In Wassenaar wordt per nieuwbouwproject

stellen etc.

■

gekeken of een lokale zelfbewoningsplicht wenselijk is.

Verhuringen naar herkomst Wassenaar, percentage

5.2 Woonruimteverdeling 5.2.1. Woningcorporaties en particuliere verhuurders

33%

Via de woonruimteverdeling leveren de woningcorporaties een belangrijke bijdrage aan het gemeentelijk woonbeleid. De woningcorporaties werken regionaal samen

53%

2018

48%

2019 67%

en verhuren hun woningen via het regionale woonruimteverdeelsysteem Woonnet-Haaglanden. Regionaal worden de huisvestingsverordening en beleidsregels voor urgentiebepaling voorbereid. Ook voeren de woning-

Herkomst andere gemeente

Herkomst eigen gemeente

corporaties de aan de gemeente wettelijk opgelegde verplichting voor de plaatsing van statushouders uit.

TB Wassenaar 2018 - 2019

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 33

Verhuringen via Lokaal Maatwerk

grotere groep inwoners waarvoor een levensloopbesten-

Wassenaar, percentage

dige woning in de vorm van een appartement nodig zal zijn. De doelgroep 75+ groeit tussen 2020 en 2050 met circa 2.594 personen. Bij een gemiddelde woningbezet-

20

25

2019

2018

ting van 1,5 zal het hier gaan om circa 1.700 woningen. Uiteraard zal niet iedereen naar een appartement willen verhuizen, maar de vraag zal er zijn. Door het faciliteren van deze vraag kunnen veel eengezinswoningen worden vrijgespeeld waardoor er meer ruimte komt voor gezin-

80

75

nen in Wassenaar. Het woningbouwprogramma in Wassenaar wordt

Via lokaal netwerk

Niet via lokaal netwerk

daarom gezien de vergrijzing en de beperkte hoeveelheid ruimte afgestemd op de bouw van appartementen.

Jaarmonitor Haaglanden 2018 - 2019

Ondanks dat senioren en ouderen hun eengezinswoning vaak te groot vinden zetten zij lang niet altijd de stap naar een appartement. Samen met verhuurders wordt bekeken hoe ‘senioren en ouderen’ beter verleid kunnen

Wat gaan we doen: ■

Afspraken maken met particuliere ontwikkelaars

van sociale huurwoningen over de toepassing van de huisvestingsverordening, het gebruik van

worden om deze stap te zetten bijvoorbeeld door; de inzet van een seniorenmakelaar, tegemoetkoming in verhuiskosten en indien van toepassing ingroeihuur voor de nieuwe woning.

Woonnet-Haaglanden, na evenredigheid bij-

■

dragen aan de plaatsing van woningzoekenden

Binnen de mogelijkheden die hiertoe zijn, wordt

met een urgentie en invulling geven een lokaal

gestimuleerd dat nieuwbouwappartementen voor de

maatwerk.

doelgroep 65+ en 75+ met name beschikbaar komen voor

Voorzetting van het beleid voor lokaal maatwerk

inwoners uit Wassenaar zelf. Dit kan bij sociale huur

waarin 25% van de woningen met voorrang verhuurd wordt aan inwoners uit Wassenaar.

appartementen door gebruik te maken van lokaal maatwerk en bij particuliere huur en koop door het bouwen in de juiste prijscategorieën en het richten van de verkoopen verhuur inspanningen op de lokale markt. Over dit laatste worden afspraken gemaakt met ontwikkelende

5.3 Stimuleren van de doorstroming

partijen. Bij gereedgekomen complexen wordt achteraf gekeken of dit beleid succesvol is.

Door het creëren van doorstroming komt er meer beweging in de woningmarkt. Doorstroming kan echter alleen gestimuleerd worden. De grootste kans voor het

5.3.2. Grote corporatiewoningen vrijmaken voor starters en middeninkomens

stimuleren van de doorstroming biedt het aanbieden

Een deel van de sociale voorraad bestaat uit relatief

van appartementen voor de groep 65+ en 75+. Het aan-

grote eengezinswoningen. De sociale doelgroep bestaat

bieden van grote corporatiewoningen voor starters en

steeds vaker uit één- en tweepersoonshuishoudens met

middeninkomens biedt kansen aan deze doelgroep in de

een laag inkomen. Grote sociale eengezinswoningen

fase van gezinsvorming.

kunnen (als niet-daeb) ingezet worden om middeninkomens en starters met een middeninkomen en

5.3.1. Meebewegen met de vergrijzing

kinderen een kans te geven op de woningmarkt.

De groep 65+, maar met name de groep 75+ zal de

De woningen worden met voorrang toebedeeld aan

komende decennia verder doorgroeien. Dit leidt tot een

woningzoekenden die een sociale huurwoning in

34 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

Wassenaar achterlaten of uit Wassenaar afkomstig zijn. Hiermee wordt ook een doorstroommogelijkheid geboden voor scheefwoners, bewoners van een sociale huurwoning die teveel verdienen. Grotere woningen die via de middeldure huur uit de sociale voorraad verdwijnen worden gecompenseerd door realisatie van nieuwe betaalbare sociale woningen.

Wat gaan we doen: ■

Het verleiden van senioren en ouderen om door

te stromen naar een appartement. Bijvoorbeeld

■

door de inzet van een seniorenmakelaar,

ten wordt veelal aangeboden in reguliere woningen.

tegemoetkoming in verhuiskosten en indien van

Meestal gaat dit prima, maar soms levert dit ook over-

toepassing ingroeihuur voor de nieuwe woning.

last op. Denk hierbij bijvoorbeeld aan extra parkeerdruk,

Het inzetten van grotere corporatiewoningen in

geluidsoverlast, illegale bewoning en minder aandacht

de middeldure huur voor (startende) gezinnen.

voor beheer en onderhoud van de woning. Het beperken

De woningen worden met voorrang toebe-

van de verhuur aan arbeidsmigranten doen gemeenten

deeld aan woningzoekenden die een woning in

onder andere door controles op illegale bewoning en

Wassenaar achterlaten of uit Wassenaar

toezicht op de veiligheid van woningen.

afkomstig zijn. 2. Aanwending woning voor toeristische doeleinden De opkomst van Airbnb en andere verhuurplatforms heeft een grote vlucht gemaakt de afgelopen jaren.

5.4 Het gebruik van de woning

De verhuur aan toeristen hoeft niet problematisch te zijn. Al decennia lang worden woningen of kamers in

Het gebruik van een woning is niet altijd in lijn met

kustgemeenten gedurende de zomer (tijdelijk) verhuurd

waarvoor deze eens bedoeld was. In een veranderde

bijvoorbeeld aan vrienden of bekenden. Dit gebeurt ook

maatschappij hoeft dit geen probleem te zijn, maar bij

tijdens evenementen. De verdiensten waren een ‘aanvul-

het schaarse aanbod van woningen is het goed om hier

ling’ op het inkomen voor de huiseigenaar. Met behulp

kritisch naar te kijken. Daarnaast kan het gebruik van

van de verhuurplatforms heeft de tijdelijke verhuur van

een woning van invloed zijn op het leefklimaat in de

kamers en woningen zich doorontwikkeld tot een (semi)

directe omgeving.

bedrijfsmatige activiteit. Woningen worden met de mogelijkheid tot verhuur van kamers aangekocht wat

Er zijn momenteel drie ontwikkelingen die vragen om

bijdraagt aan de stijging van de prijzen. Afhankelijk van

gemonitord te worden en mogelijk vragen om nieuw

de wijze waarop de verhuur plaatsvindt, heeft de om-

beleid.

geving wel of geen overlast van deze activiteiten. Ook in Wassenaar komen de eerste signalen over overlast ten

1. Verhuur aan arbeidsmigranten – seizoenarbeiders

gevolge van Airbnb-verhuur. Het instrumentarium voor

Wassenaar kent buiten Hotel Wassenaar weinig gebou-

gemeenten om deze wijze van verhuur te beperken is

wen die interessant zijn voor arbeidsmigranten en

toegenomen bijvoorbeeld via een vergunningsplicht.

seizoenarbeiders. Wel wordt er op beperkte schaal huisvesting geboden aan deze doelgroep. De omvang is niet precies bekend. Huisvesting voor arbeidsmigran-

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 35

3. Leegstand Langdurig leegstand

Langdurig leegstaande woningen

Langdurig leegstaande woningen

aantal

% t.o.v. leegstaande woningen

200

48

160 32

120 80 40

150

150

120

36

16

41

43

0

0 Wassenaar

Wassenaar CBS - Leegstandsmonitor 2017 - 2019

CBS - Leegstandsmonitor 2017 - 2019

Uit de woningmarktmonitor blijkt dat de leegstand van woningen in Wassenaar hoog is. Gemiddeld is de leegstand in Nederland ca. 1% van de woningvoorraad. In

Wat gaan we doen:

Wassenaar ligt deze op bijna 3% van de woningvoorraad.

■

Een aanzienlijk aandeel hiervan betreft in Wassenaar

toeristische doeleinden en leegstand worden

langdurige leegstand. Leegstaande woningen zijn met

in beeld gebracht. Hierbij wordt ook gekeken

name terug te vinden in de categorie koopwoningen en

naar de effecten op leefbaarheid. Wanneer nodig

onder particuliere huurwoningen overige verhuurders.

wordt er beleid opgesteld.

De woningen van de woningcorporaties kennen nauwelijks leegstand. Leegstand beperkt het aanbod van vrijkomende woningen en draagt bij aan de krapte op de woningmarkt. Alle drie de ontwikkelingen worden in beeld gebracht en wanneer nodig wordt er beleid geformuleerd. Aangezien juist Airbnb-verhuur, huisvesting voor arbeidsmigranten en leegstand waarschijnlijk een ander beeld laten zien ten gevolge van COVID-19 wordt hiermee gestart nadat de markt weer genormaliseerd is.

36 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

De verhuur aan arbeidsmigranten, voor

6 | W  ONEN EN ZORG

Met de strengere eisen in de Wet langdurige zorg is toetreding tot intramurale (verzorgingshuizen) voorzieningen beperkt. Dat betekent dat ouderen langer thuis wonen en er een groter beroep gedaan wordt op gemeentelijke voorzieningen. Relevant voor deze nota is daarbij het soort woningen dat ouderen nodig hebben als ze lichamelijke of geestelijke beperkingen krijgen. De druk op de sociale voorzieningen komt tot uiting in het sociaal domein.

Met de decentralisaties in de zorg voor ouderen,

mogelijkheden bieden op begeleiding en toezicht,

Beschermd Wonen en jeugd naar de gemeenten,

zowel intramuraal als extramuraal.

worden consulenten steeds meer geconfronteerd met een acute vraag naar gepaste huisvesting. De

In dit hoofdstuk wordt onderscheid gemaakt tussen

gevolgen van deze vraag wordt versterkt door de

opgaven die directe verantwoordelijkheid van de

vergrijzing van de bevolking en een toenemend

gemeente zijn (6.1) en opgaven die indirect verant-

aantal scheidingen. Deels kan hier antwoord op

woordelijkheid van de gemeente zijn. De gemeente

gegeven worden door de bouw van appartementen

is daar aan zet om te faciliteren voor haar inwoners

en in te zetten op doorstroming. Dit is echter niet

zonder directe (financiële) verantwoordelijkheid.

voldoende, er zijn ook woonvormen nodig die meer

Uitgangspunten: ■

Wassenaar biedt op een passende wijze huisvesting aan doelgroepen voortkomend uit Beschermd Wonen en de Maatschappelijk omvang.

■

Er wordt bijgebouwd voor ouderen om de woonvraag die voortkomt uit de vergrijzing van de bevolking op te kunnen vangen.

■

De groeiende groep mensen met dementie vraagt om een uitbreiding van de beschikbare welzijn- en zorgvoorzieningen.

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 37

6.1 Wonen en zorgdoelgroepen

deze beperkingen is vrij constant en neemt naar verwachting niet toe.

Kwetsbare en bijzondere doelgroepen hebben een specifieke huisvestingsvraag. Door vergrijzing en extramura-

Verstandelijk beperkten

lisering van de zorg stijgt de behoefte aan zorggeschikte

Wassenaar kent twee wooncomplexen voor mensen

woningen. Hieronder is per doelgroep in kaart gebracht

met een verstandelijke beperking en een Wlz (langdurige

wat de woonbehoefte is. In de bijlage een overzicht van

zorg) indicatie: Haven (18 bewoners) en Rodenburg

de huidige woonlocaties zorg.

(24 bewoners). Voor de doelgroep meervoudig complex gehandicapten zijn in Wassenaar geen voorzieningen in

Ouderen

de vorm van woonruimte getroffen.

Het aantal inwoners van 75+ bedraagt 3.462. Het aantal ouderen neemt in Wassenaar de komende jaren toe

Het aantal inwoners met een zware verstandelijke

met circa 1.000 inwoners tot 2030. Ook daarna wordt

beperking blijft naar verwachting ongeveer gelijk. Naast

een vergelijkbare groei verwacht. (2030 – 4.439 en 2040

deze inwoners met een zware verstandelijke beperking

– 5.345).

is er nog een groep met lichte verstandelijke beperkingen, die met de nieuwe regelgeving niet langer in aan-

Het aantal beperkingen neemt toe naarmate inwoners

merking komt voor een indicatie voor langdurige zorg.

ouder worden. Ouderen verhuizen niet langer naar een

Het Tympaan onderzoek uit 2015 prognosticeert een

verzorgingshuis, maar blijven langer zelfstandig wonen.

toename van het aantal mensen met een lichte verstan-

Voor de doelgroep ouderen met fysieke beperkingen

delijke beperking dat begeleid zelfstandig woont.

zijn daarom zorggeschikte woningen nodig. Dit kunnen zelfstandige woningen zijn, die voor ouderen goed

Cliënten met psychiatrische problemen

toegankelijk (gelijkvloers) zijn. Recentelijk neemt ook de

Op 1 januari 2015 waren er in Wassenaar 80 cliënten met

vraag naar groepswonen onder ouderen toe. Daar willen

een psychiatrische aandoening en een Wlz indicatie.

we met toekomstige woonprojecten oog voor hebben.

Daarnaast is er nog een groep met lichtere psychiatri-

In het duurdere segment lijkt -mede dankzij het aantal

sche problemen die thuis begeleiding ontvangt.

speciaal op ouderen gerichte woonvoorzieningen- vol-

De gemeente Den Haag is als centrumgemeente ver-

doende beschikbaar in de gemeente Wassenaar. Voor de

antwoordelijk voor de opvang van dak- en thuislozen en

lage inkomens is via de woningbouwcorporaties woon-

inwoners met een Beschermd Wonen indicatie. Vanaf

ruimte beschikbaar in seniorencomplexen. Het aanbod

2022 wordt elke gemeente zelf verantwoordelijk voor

voor ouderen met een middeninkomen is echter zeer

nieuwe cliënten Beschermd Wonen. Vanaf 2026 volgt

beperkt. Een seniorencomplex voor de middeninkomens

mogelijk de verantwoordelijkheid voor de opvang van

is gewenst; bij voorkeur dichtbij voorzieningen.

dak- en thuislozen. In de regio is berekend dat er door de extramuralisa-

Dementerenden

tie behoefte is aan 615 extra woningen per jaar voor

Alzheimer Nederland heeft onderzoek gedaan naar

huisvesting van uitstromers. Er van uitgaande dat de

het aantal dementerenden per gemeente. Volgens dit

woningvoorraad van Wassenaar 2,4% bedraagt van

onderzoek wonen er 690 inwoners met dementie in

Haaglanden zijn dat 15 extra woningen per jaar. Een deel

Wassenaar. Ook dit aantal zal de komende jaren stij-

kan gehuisvest worden in de reguliere sociale voorraad

gen. 70% van de mensen met dementie woont thuis.

en een deel in een tussenvorm (bijzondere woonvorm)

In de laatste fase van dementie gaan velen naar een

met mogelijkheid tot doorstroom naar een reguliere

verpleeghuis.

woning.

Lichamelijke beperkten In de Bonte Os zijn 15 ADL-woningen voor mensen met een lichamelijke beperking. Het aantal inwoners met

38 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

WONEN EN ZORG

Samenvattend ontwikkeling

is er ook een scheiding van wonen en zorg. Waarbij de

Kwetsbare en bijzondere doelgroepen

cliënt zelf betaalt voor wonen (huur of koop) en de zorg apart wordt gefinancierd via de Zvw, Wmo, Wlz of eigen

Doelgroep

Verwachte ontwikkeling naar 2025

Ouderen 75+

Stijgt met plm 1.000

Lichamelijke gehandicapten

Stabiel

Licht verstandelijk beperkten

Toename van 2 per jaar

Cliënten met psychiatrische problemen

15-30 per jaar* (* nadere verdeling over de regio moet nog bepaald worden)

middelen. Een overzicht van deze en andere doelgroepen is te vinden in Bijlage overzicht doelgroepen Wassenaar. 6.2.1

Doelgroepen

Beschermd Wonen De doelgroep die onder Beschermd Wonen valt is divers. Het gaat om inwoners die vanwege psychische kwetsbaarheid nog niet over voldoende vaardigheden beschikken om (volledig) zelfstandig te wonen. Deze inwoners hebben een Beschermde/begeleide woonomgeving nodig. Dit kan gaan om meer intensieve begeleiding om de cliënt te beschermen tegen zichzelf of zijn omgeving

6.2 Beschermd Wonen & Maatschappelijke Opvang en Uitstromers

of slechts een beperkte ondersteuning om gereguleerd

Met de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)

Momenteel krijgen vier inwoners uit Wassenaar een

2015 kregen gemeenten in 2015 een bredere verant-

intramurale Beschermd Wonen plek. Daarnaast staan

woordelijkheid, met daarbij de ondersteuning van

gemiddeld drie/vier inwoners op de wachtlijst voor een

inwoners die nu in de vorm Beschermd Wonen (BW) en

Beschermd Wonen plek. Vanaf 2022 wordt Wassenaar

Maatschappelijke Opvang (MO) verblijven. De taken

verantwoordelijk voor nieuwe cliënten Beschermd

(ook financieel) op het gebied van Beschermd Wonen

Wonen. Het is nog onduidelijk hoe groot die groep

en Maatschappelijke Opvang worden momenteel door

precies gaat zijn.

en gestructureerd te wonen.

de centrumgemeente Den Haag uitgevoerd voor de zorgregio H5. Wassenaar kent geen Beschermd Wonen

Huisvesting uitstromers

of Maatschappelijke Opvang instellingen binnen haar

Regionaal is er momenteel onvoldoende huisvesting

gemeentegrenzen. De centrale voorzieningen worden

beschikbaar voor mensen die kunnen uitstromen uit

afgebouwd en uitstromers uit deze instellingen zullen

BW/MO/Jeugdinstellingen (jaarlijks regionaal 1.250

niet langer in de centrumgemeente zelf ondergebracht

nodig, maar 650 beschikbaar). De zorgketen is hierdoor

gaan worden. In deze opgave kan door verschillende

verstopt; geen uitstroom betekent dat mensen die

partijen worden voorzien.

klaar zijn om uit te stromen onnodig dure plekken bezet houden, de instroom stokt en de wachtlijsten in stand

Per 1 januari 2022 is Wassenaar verantwoordelijk voor

blijven. Daarnaast is er te weinig spreiding van uit-

nieuwe cliënten Beschermd Wonen. Om deze doelgroep

stroom. Regionaal worden afspraken gemaakt over de

goed te kunnen ondersteunen is het van belang dat er

huisvesting van uitstromers per gemeente. Op basis van

voor elke inwoner een sluitend aanbod aan zorg beschik-

het inwoneraantal zou Wassenaar jaarlijks verantwoor-

baar is dat inwoners in staat stelt om zo zelfstandig

delijk zijn voor 27 uitstromers. Definitieve afspraken over

mogelijk te wonen in de eigen omgeving en/of hier naar

een verdeling worden nog gemaakt.

een intramurale periode zo snel mogelijk terug te keren. Daarbij wordt beoogd dat er verschuiving plaatsvindt van wonen in een instelling (intramuraal; vaak in de centrumgemeente) naar zelfstandig wonen met zorg en/of begeleiding in de eigen woonomgeving. Idealiter

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 39

Dak- en thuislozen

en uitstromers uit instellingen. Deze inwoners hebben

Er is de laatste jaren een stijging van het aantal dak- en

kleine woningen nodig met in de nabijheid voorzienin-

thuislozen zichtbaar. Het ministerie van VWS heeft

gen (zoals een gemeenschappelijke woonkamer). Het

als reactie daarop het brede plan van aanpak dak- en

gaat om zowel zelfstandige, gespikkelde en geclusterde

thuislozen: ‘een (t)huis, een toekomst’, gepresenteerd.

woonvormen als intramurale voorzieningen. Voor de

Er wordt voor 2020 en 2021, 200 miljoen euro beschik-

eerste drie categorieën kennen veel gemeenten con-

baar gesteld om dak- en thuisloosheid zoveel mogelijk te

venantafspraken met de woningcorporaties. In deze

voorkomen en terug te dringen. Ondanks dat de verant-

afspraken staan aantallen woningen opgenomen die

woordelijkheid voor MO pas in 2026 naar alle gemeenten

voor de uitstroom uit instellingen beschikbaar worden

gaat, wordt aan alle gemeenten de opdracht gegeven

gesteld. Aangezien de opgave voor Wassenaar nieuw is,

om in te zetten op preventie van dak- en thuisloos-

zijn dit type afspraken nog niet gemaakt. De woning-

heid. Daarnaast wordt verwacht dat gemeenten voor

corporaties worden daarom gevraagd naar hun bijdra-

eind 2021 (aangescherpte) prestatieafspraken hebben

ge aan deze voor Wassenaar nieuwe opgave, mogelijk

gemaakt met corporaties over het aantal extra te reali-

vast te leggen in convenantafspraken. Samen met de

seren woonplekken voor (dreigend) dak- en thuislozen.

betrokken instelling wordt in kaart gebracht hoe er

In 2018 deden er uit Wassenaar zes inwoners een beroep

een sluitend aanbod aan ondersteuning en toegang tot

op de Maatschappelijke Opvang in Den Haag.

voorzieningen georganiseerd kan worden. Dit betreft zorgaanbod in de vorm van, geclusterde woonvoor-

Uitstroom verplichte GGZ cliënten

zieningen, hulp bij zelfstandig wonen in een reguliere

Op 1-1-2020 is de Wet verplichte ggz ingevoerd. De wet

woning, maar ook het toegankelijk maken van bestaan-

maakt het mogelijk om mensen tijdelijk verplicht ggz

de welzijnsvoorzieningen in Wassenaar.

zorg op te leggen. In het geval dat iemand verplichte ggz zorg krijgt opgelegd staat daar de wettelijke verplichting

Enkel convenant afspraken maken is niet voldoende er

tegenover dat er tijdens het opstellen van het behan-

zijn ook nieuwe woningen en locaties nodig. Voor de

delplan ook wordt gekeken naar wat er nodig is voor de

doelgroep Beschermd/ Beschut Wonen wordt huis-

cliënt om deel te nemen aan de maatschappij tijdens of

vesting gerealiseerd op de gemeentelijke locaties De

na zijn/haar behandeling. Jaarlijks zijn er enkele inwo-

Gemeentewerf en Kerkehout.

ners uit Wassenaar die na het behandeltraject ook een woning nodig hebben.

Samen met de regiogemeenten wordt de opgave nader in beeld gebracht en worden er regionale afspraken

Ook in ander trajecten zoals het Bestuurlijk akkoord

gemaakt over (regionale) voorzieningen en de huisves-

ggz, de werkwijzer medisch noodzakelijk verblijf en

ting van uitstromers. De raad wordt hierover geïnfor-

verblijf met rechtvaardigingsgronden (VMR) zijn afspra-

meerd. In bijlage 4 wordt een nadere duiding gegeven

ken gemaakt die gericht zijn op voldoende huisvesting

van de doelgroepen. Hierbij zijn ook indicatieve cijfers

voor cliënten die uitstromen uit de ggz. Mensen dienen

opgenomen met betrekking tot de omvang.

alleen intramuraal opgenomen te worden voor zolang als dat nodig is. Indien er niet voldoende huisvesting is en de VMR afloopt kan de gemeente ook financieel aansprakelijk worden gesteld voor kosten die worden gemaakt door zorgaanbieders indien een cliënt niet kan uitstromen.

Wat gaan we doen: ■

voorzieningen en de huisvesting van uitstromers

6.2.2 Invulling geven aan de opgave

Beschermd Wonen.

Beschermd Wonen Om aan de gemeentelijke opgave invulling te geven is het nodig dat er voldoende woningen en begeleiding beschikbaar is voor nieuwe cliënten Beschermd Wonen

40 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

Regionale afspraken maken over (regionale)

■

Lokaal ontwikkelen van een sluitend aanbod en toegang tot voorzieningen.

WONEN EN ZORG

vaker een chronische aandoening zoals artrose, nek- en Voldoende woningen beschikbaar stellen voor

rugklachten, diabetes en dementie. Bovendien hebben

kwetsbare doelgroepen zoals Beschermd Wonen

ouderen steeds vaker meerdere aandoeningen tegelijk.

cliënten, dreigend dak- en thuislozen en cliënten

Ouderen wonen vaker zelfstandig en ook vaker alleen.

uit de Wet verplichte ggz door het ontwikkelen

Het risico neemt toe dat de eenzaamheidsklachten

van voorzieningen en/of beschikbaar stellen van

toenemen. Gemeenten hebben de opdracht om via de

convenantwoningen.

Wmo-voorzieningen de mensen zo lang als mogelijk te

Het opstellen van convenantafspraken met de

faciliteren om thuis te blijven wonen. Wassenaar doet

woningcorporaties en instellingen voor de huis-

dit met preventieve leefstijladviezen, welzijnsactivitei-

■

■

vesting van kwetsbare doelgroepen.

ten, ambulante zorg en met woningaanpassingen aan

Voor de doelgroepen Beschermd en Beschut

de woning en in de directe omgeving. Met dit preventie-

Wonen, mensen met dementie, ouderen met een

ve beleid kan de stijgende druk op de zorg en intramura-

■

zorgbehoefte en minder valide jongeren wordt

le woonvoorzieningen worden beperkt.

huisvesting gerealiseerd op de gemeentelijke locaties De Gemeentewerf en Kerkehout

De groep mensen met dementie neemt met de stijging van de groep 75+ verder toe. Cijfers van Alzheimer

Wat hebben we hiervoor nodig: ■

Voldoende woningen

■

Sluitend zorgaanbod; waarbij wordt ingezet op

preventie en een ondersteuningsaanbod dat, wanneer nodig, dichtbij aanwezig is.

Nederland laten voor Wassenaar de onderstaande ontwikkeling zien. 2020

2025

2030

2040

2050

690

740

850

1.100

1.300

Welke partijen hebben we bij de uitvoering nodig: ■

Gemeenten in de regio, zorgaanbieders,

Het landelijke percentage mensen met dementie dat

corporaties en welzijnspartijen.

thuis woont is nu ca. 70%. We hebben in Wassenaar 253 verpleeghuizenplekken met daarbij nog enkele aanleunwoningen. We zien dat deze plekken voldoende zijn om ca. 30% van de Wassenaarse bevolking met dementie intramuraal op te vangen.

6.3 Zorg voor ouderen Er is wel behoefte van ouderen om gebruik te maken van De doelgroep 75+ blijft tot aan 2050 stijgen. De meest

een tussenvoorziening: zelfstandig wonen met meer

recente cijfers geven aan dat de doelgroep groeit van

ambulante zorg aan huis.

3.462 inwoners in 2020 tot aan 6.065 in 2050. In de periode 2020 t/m 2030 neemt het aantal 75+ met circa 1.000 inwoners toe. Met een stijgende levensverwach-

Naam

ting blijven veel van deze inwoners langer gezond, maar

Sophieke

36

-

de verwachting is ook dat er een groeiende vraag naar

Willibrord

80

45

Johannahuis

50

-

Duinstede

87

-

Totaal

253

45

voorzieningen komt. Dit geldt voor zowel extramuraal, zorg aan huis, als intramuraal, zorg verleend in een instelling.

verpleegplekken

verzorgingsplekken

6.3.1. Toenemende druk op de zorg Het Rijk wil voorkomen dat mensen te snel in een verpleeghuis komen wonen waardoor de zorgkosten voor het Rijk nog groter worden. Ouderen hebben steeds

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 41

6.3.2. Omgaan met vergrijzing

Aanbieders van deze woonvoorzieningen worden met prioriteit gefaciliteerd bij ruimtelijke ontwikkelingen in

Creëren van geschikt woningaanbod

Wassenaar. Partijen worden verzocht om hun intramu-

Er wordt bij locatieontwikkelingen primair ingezet op

rale voorzieningen flexibel vorm te geven, zodat deze

het realiseren van appartementen waarin ook extramu-

ook ingezet kunnen worden voor andere vormen van

rale zorg verleend kan worden. Daarmee ondersteunen

begeleid wonen. De beschikbare plekken voor demente-

we de doorstroming van ouderen in een eengezinswo-

rende ouderen worden voornamelijk ingezet voor inwo-

ning naar een appartement. Uitdaging is om ervoor te

ners uit Wassenaar. Hier worden met de aanbiedende

zorgen dat deze woningen zoveel mogelijk beschikbaar

partijen afspraken over gemaakt.

komen voor lokale inwoners uit Wassenaar. Alleen hierdoor wordt de gewenste doorstroming bereikt. Dit kan bijvoorbeeld door bij de start van verkoop of verhuur in eerste instantie te focussen op de lokale

Wat gaan we doen:

markt. De gemeente is hier afhankelijk van de bereid-

■

Creëren van geschikt woningaanbod.

willigheid van ontwikkelende partijen. Met ontwikke-

■

Afspraken maken over de toegankelijkheid en

lende partijen wordt het gesprek aangegaan en waar

doorgankelijkheid van woningen o.a. met behulp van een aanvulling op het bouwbesluit.

mogelijk afspraken gemaakt over toegankelijkheid en levensloopbestendigheid.

■

Toegankelijkheid en doorgankelijkheid van woningen

■

Optimale ondersteuning van ouderen met een zorgbehoefte. Faciliteren van nieuwe woonvoorzieningen voor dementerenden.

We vragen van ontwikkelaars en verhuurders waaronder corporaties, om (een deel) van hun woningvoorraad geschikt te maken voor mensen met een beperking van

Wat hebben we hiervoor nodig:

hun mobiliteit. Denk aan automatisch opengaande

■

deuren, het beperken van drempels, aansluitingen voor

appartementen en zorgvoorzieningen voor dementerenden.

scootmobielen en elektrische fietsen, etc. Vanuit de gemeente zal een gewenste aanvulling op het bouw-

Voldoende locaties voor het bouwen van

■

Sluitend zorgaanbod; waarbij wordt ingezet op het langer zelfstandig kunnen wonen.

besluit beschikbaar worden gesteld. Daarnaast kunnen ouderen advies ontvangen hoe zij langer zelfstandig kunnen wonen en het gevaar van kleine ongelukken binnenshuis kan verminderen.

Welke partijen hebben we bij de uitvoering nodig ■

Optimale ondersteuning aan ouderen met een

Stichting maatschappelijke ontwikkeling

Wassenaar, Federatie van Wassenaarse

zorgbehoefte

Ouderenorganisaties, Vrijwilligerscentrale

Met zorgpartners worden afspraken gemaakt over een

Wassenaar, Stichting Wassenaarse Zorgverlening

adequaat vangnet voor de ondersteuning van kwets-

(welzijnssteunpunten bij de verpleeghuizen,

bare groepen. Ingezet wordt op het versterken van

thuiszorg en huishoudelijke ondersteuning en

buurtsteunpunten, mobiliteit voor ouderen (regiotaxi,

dagbesteding Wmo), overige zorgverleners en

Automaatje, Bijbus), ondersteuning van mantelzorgers

Stichting Gehandicapten Wassenaar, huisvesters

en de “dementie vriendelijke gemeente” die ingaat om

waaronder corporaties.

het taboe voor mensen met dementie te doorbreken. Faciliteren van nieuwe woonvoorzieningen voor dementerenden De groei van het aantal dementerenden vraagt om een passend aanbod van intramurale woonvoorzieningen waar op een gepaste wijze zorg verleend kan worden.

42 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

7 | O V E R I G E D O E L G R O E P E N

vraag naar nieuwe standplaatsen is niet alleen

Uitgangspunten: ■

Er wordt ruimte geboden voor een

beperkte uitbreiding van het aantal standplaatsen in Wassenaar. ■

in Wassenaar naar voren gebracht, maar bij veel gemeenten in de regio. Lokaal georganiseerd, maar regionaal afgestemd zijn er enquêtes uitgezet onder de bewoners.

Wassenaar continueert de snelle plaatsing van vergunninghouders.

■

19 respondenten van 11 verschillende adressen.

■

In totaal geven 11 personen aan binnen twee jaar te willen verhuizen.

■

7.1 Standplaatsen voor woonwagens

Allen willen verhuizen naar een locatie in Wassenaar.

■

In hoofdstuk 2 is aangegeven dat van gemeenten

Enkelen lijken expliciet de voorkeur te geven aan de locatie Lagerweide. Drie personen geven aan tussen drie en vijf jaar

verwacht wordt dat zij een nieuwe standplaatsen-

■

beleid ontwikkelen, mede op basis van het kader

te willen verhuizen naar een standplaats in Wassenaar.

dat hiertoe door het Rijk is geschetst en de lokale behoefte.

■

Twee personen geven aan te willen verhuizen op een termijn langer dan vijf jaar.

7.1.1

Lokale ontwikkelingen woonwagenbeleid

Wassenaar kent momenteel twee locaties voor

Vrijwel alle standplaatsen betreffen koopplaat-

woonwagenbewoners. Deze zijn gevestigd aan

sen. Zowel de grond als de wagens zijn in bezit

de Lagerweide en de Ruigelaan. Op de locatie

van de bewoners. Ook voor nieuwe standplaatsen

Lagerweide zijn 14 standplaatsen en op de locatie

wordt door de bewoners de voorkeur gegeven aan

Ruigelaan zeven. De locatie Lagerweide ligt vast

koopplaatsen.

aan de kern van Wassenaar. De locatie Ruigelaan ligt meer afgelegen tegen de grens van Katwijk en het te ontwikkelen gebied Valkenburg. Op de locatie

7.1.2 Ruimte voor beperkte uitbreiding van standplaatsen

Lagerweide wonen in totaal 29 personen. De locatie

In overleg met de bewoners is gekeken naar de

Ruigelaan kent in totaal 22 inwoners.

mogelijkheden voor uitbreiding. Er is gekeken naar de mogelijkheid van uitbreiding bij de huidige

In mei 2019 is de gemeente door de huidige bewo-

parken en gesproken over een nieuwe locatie. Er

ners van de woonwagenlocaties Lagerweide en

liggen mogelijkheden om op de Ruigelaan circa drie

Ruigelaan benaderd met de vraag of er nieuwe

t/m vijf extra standplaatsen te realiseren. Verder

standplaatsen gecreëerd kunnen worden. De

uitbreiding is mogelijk maar vraagt om een andere

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 43

ruimtelijke inpassing. Uitbreiding aan de Lagerweide

Gezien de grote vraag naar sociale huurwoningen en

in lastiger te realiseren. Mogelijk is er ruimte voor circa

het beperkte aanbod vergroot iedere taakstelling zowel

vier extra standplaatsen. Wanneer er circa negen extra

die van vergunninghouders als de extra woningen die

standplaatsen gerealiseerd kunnen worden, wordt er

gevraagd worden in het kader van Beschermd Wonen

in belangrijke mate invulling gegeven aan de huidige

en maatschappelijke opvang de druk op het sociale

behoefte. Na realisatie van deze standplaatsen wordt

huursegment. Om deze doelgroepen te kunnen (blijven)

bepaald of er nog aanvullend beleid nodig is.

huisvesten is uitbreiding van het aanbod noodzakelijk. Dit gebeurt in eerste instantie door het uitbreiden van de voorraad sociale huurwoningen. Voor alleenstaande vergunninghouders kunnen ook woonunits (tijdelijk)

Wat gaan we doen:

uitkomst bieden.

Stap 1 ■

Creëren van geschikt woningaanbod.

Naast huisvesting die geboden wordt door de woning-

■

Realisatie circa drie t/m vijf extra plaatsen op de

corporaties is het belangrijk dat er een passend aanbod

Ruigelaan en mogelijk ca. vier extra plaatsen bij de Lagerweide.

van voorzieningen aanwezig is om deze doelgroep die onbekend is met de Nederlandse systemen een goede start te laten maken. Denk bijvoorbeeld aan de inschrij-

Stap 2 (afhankelijk van de behoefte) ■

ving bij de gemeente, het vinden van een school en het

Onderzoeken verdere uitbreidingsmogelijkheden

zoeken naar werk. Gemeente, corporaties, vluchtelin-

Ruigelaan en Lagerweide.

genwerk en het COA werken hier samen. Waar nodig wordt deze samenwerking verder verstevigt.

Stap 3 (afhankelijk van de behoefte) ■

Wanneer nodig ruimtelijke verkenning naar nieuwe locatie.

Wat gaan we doen: ■

Blijvend inzetten op het behalen van de landelijke

opgelegde taakstelling voor het huisvesten van

7.2 Vergunninghouders

vergunninghouders door o.a. het bouwen van nieuwe woningen en eventueel plaatsen van

De Rijksoverheid bepaalt elk half jaar het aantal vergunninghouders dat gemeenten moeten huisvesten.

woonunits. ■

Het maken van SMART werk- en prestatieafspraken met de corporaties.

Grotere gemeenten moeten meer asielzoekers huisves-

Het verder versterken van het ondersteunings-

ten dan kleinere gemeenten. Het aantal te huisvesten

■

vergunninghouders wordt de taakstelling genoemd.

aanbod aan vergunninghouders in samenwer-

Op het behalen van deze taakstelling wordt toezicht

king met de Stichting Vluchtelingenwerk en

gehouden door de provincies. Het huisvesten van ver-

de woningcorporaties.

gunninghouders is een gemeentelijke verantwoordelijkheid waaraan invulling wordt gegeven door de woningcorporaties. Wassenaar heeft in de afgelopen jaren haar taakstelling veelal weten te behalen en is voornemens dit ook in de komende jaren te blijven doen. Het niet behalen van de taakstelling kan als uiterste consequentie hebben dat de provincie in huisvesting voorziet op kosten van de gemeente.

44 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

8 | E E N D U U R Z A M E WONINGVOORR A AD

Op 29 november 2019 heeft de buitengewone ledenvergadering van de VNG zich gecommitteerd aan het Klimaatakkoord. Voor de gebouwde omgeving betekent dit dat in 2050, zeven miljoen woningen en één miljoen gebouwen van het aardgas af gaan. Maatregelen zijn gericht op het isoleren en gebruikmaken van duurzame warmte en elektriciteit. Om de doelstellingen uit het Klimaatakkoord te

8.1 De lokale aanpak

bereiken is het land opgedeeld in 31 regio’s. In elk van deze regio’s zijn de gemeenten en andere

De gemeente Wassenaar zorgt middels de Lokale

belangrijke stakeholders verplicht om gezamen-

Energiestrategie voor de uitvoering van de

lijk een Regionale Energiestrategie (RES) op te

landelijke afspraken. Dit doet zij vanuit een regierol.

stellen. Tevens zijn gemeenten verplicht om een

Immers de woningen en andere gebouwen zijn

transitievisie warmte op te stellen. Draagvlak

meestal niet van de gemeente zelf. Er wordt daarom

is daarbij belangrijk. Het kabinet zet daarom in

volop ingezet op communicatie en participatie.

op een wijkaanpak en ondersteuning en ontzor-

Met belangrijke partners zoals woningcorporaties

ging van eigenaren/bewoners bij het treffen van

worden afspraken gemaakt. In 2020 en begin 2021

verduurzamingsmaatregelen.

levert de gemeente middels een verduurzamingsactie een bijdrage in de bewustwording en tevens in de realisatie van verduurzamingsmaatregelen.

Uitgangspunten:

Uitgangspunt daarbij is dat voor alle huishoudens –

Alle woningen gaan voor 2050 van

de kosten voor verduurzaming moeten leiden tot een

het aardgas af.

lagere energierekening. Woonlastenneutraliteit van

De weg hiernaartoe wordt vormgegeven

de verduurzaming komt binnen bereik door kosten-

met inwoners en strategische partners in

reductie, een betaalbare energierekening, subsidies

■

■

Wassenaar.

en aantrekkelijke financiering. De lokale aanpak kent een viertal belangrijke uitvoeringslijnen.

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 45

8.1.1. Corporaties: 60% CO2-reductie in 2040

van verduurzaming en van de warmtevoorziening.

De woningcorporaties bezitten ca. 2.900 woningen

Het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving is

in Wassenaar en zijn hiermee een belangrijke

een belangrijke stap in het CO2-neutraal maken van het

speler voor de uitvoering van het duurzaamheidsbeleid.

dorp. De plannen worden opgesteld met de samen-

Woningcorporaties hebben in kaart gebracht hoe ze

leving en stakeholders. De aanpak staat beschreven in

voor 2040 hun huurwoningen tot 60% CO2-neutraal

de startnotitie Participatie Transitievisie Warmte.

kunnen maken. De gemeente werkt aan een visie waarin

Het gaat daarbij niet alleen om participatie rondom het

alle gebouwen inclusief de sociale huurwoningen van

opstellen van de visie, maar ook om de bewustwording

het aardgas af kunnen. Een voorwaarde hierbij is dat

van uitvoering van de warmtetransitie.

de woningen maximaal worden geïsoleerd. Het warmtealternatief moet passen bij de mogelijkheden van het

8.1.3. Klimaattafel

gebouw. De woningcorporaties hebben reeds aange-

Met het platform, de Klimaattafel, zijn samen met

toond dat zij kunnen renoveren tot label A door gebruik

bewoners, woningcorporaties en anderen betrokkenen

te maken van een dakisolatiepakket, HR++ beglazing,

reeds goede stappen gezet in de verduurzaming van de

spouwmuurisolatie, zonnepanelen en waar mogelijk

woningvoorraad. Wassenaar heeft met de Klimaattafel

vloerisolatie. De ambitie om gemiddeld tot label B te

een krachtig platform in handen, waarbij ze samen met

renoveren wordt daarmee gehaald. De verduurzaming

bewoners en andere betrokkenen gezamenlijk kan

naar label B of A verhoogt de haalbaarheid van het toe-

werken aan de verduurzaming. De focus ligt op het

komstige warmtealternatief van Wassenaar. Samen met

ontwikkelen en laten groeien van verschillende duur-

de woningcorporaties wordt gewerkt aan de totstand-

zaamheidsinitiatieven. Voorbeeld hierbij zijn de buurt-

koming van duurzame en aardgasvrije wijken.

teams van de Kieviet, Deijleroord, Nieuw Wassenaar en Centrum. De buurteams worden ook betrokken

8.1.2. Transitievisie Warmte (TVW)

bij de totstandkoming en de vervolgacties van de tran-

Het Klimaatakkoord stelt dat de eerste 1,5 miljoen

sitievisie warmte, de (door)ontwikkeling van de Lokale

bestaande woningen in 2030 verduurzaamd moeten

Energiestrategie en de RES. De woningcorporaties zijn

zijn. In Wassenaar wordt gewerkt aan de Transitievisie

een belangrijke partner in de transitievisie warmte.

Warmte (TVW) welke eind 2021 gereed is. Uit de TVW

Zij maken, afhankelijk van hun bezit in een buurt, deel

blijkt hoe en op welk moment een wijk aardgasvrij kan

uit van toekomstige projecten en leveren essentië-

worden gemaakt. De TVW wordt elke vijf jaar herzien.

le input voor het onderzoek naar mogelijkheden om

De eerste TVW bepaalt welke wijk(en) er voor 2030 van

Wassenaar wijk voor wijk volledig duurzaam te

het aardgas af kunnen gaan en geeft voor de resterende

verwarmen naar 2050.

wijken een voorlopige indicatie van de mogelijkheden

46

|

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

EEN DUURZAME WONINGVOORRAAD

8.1.4. Monitoring Energieverbruik woningen Gasverbruik woningen (gemiddeld) m3 3.200 2.800 2.400 2.000 1.600

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Wassenaar

2015

2016

2017

2018

CBS KWB - bewerking ABF Reasearch 2009 - 2018

Energieverbruik woningen Elektriciteitsverbruik woningen (gemiddeld) kwh 3.760 3.600 3.440 3.280

2009

2010

2011

2012

Wassenaar

2013

2014

2015

2016

2017

2018

CBS KWB - bewerking ABF Reasearch 2009 - 2018

Doormiddel van monitoring wordt bijgehouden of de

efficiënte apparatuur de afgelopen jaren licht is gedaald.

lokale inzet op verduurzaming leidt tot een meer duur-

In 2019 gebruikte een huishouden in Wassenaar

zame woningvoorraad. Als onderdeel van de woning-

gemiddeld 1.960 m3 gas. Het landelijk gemiddelde ligt

markmonitor worden er cijfers bijgehouden over hoe

rond de 1.470 m3 (bron: energiedirect.nl). Aangezien de

duurzaam de woningvoorraad in Wassenaar is. Deze

woninggrootte in Wassenaar ruim boven het landelijke

cijfers zijn voor het eerst in de woningmarktmonitor

gemiddelde ligt en Wassenaar een oudere woning-

2019 – 2020 gepresenteerd. Hieruit bleek dat het gasver-

voorraad kent is het niet vreemd dat het gasgebruik in

bruik over de afgelopen jaren een stabiel beeld laat zien

Wassenaar bovengemiddeld is. Gezien de ambitie om

terwijl het elektriciteitsgebruik waarschijnlijk door meer

woningen van het gas af te halen, heeft Wassenaar

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 47

hier wel een bovengemiddelde opgave. Het gemiddelde elektriciteitsgebruik bedroeg 3.370 kWh. Het landelijke

Wat gaan we doen:

gebruik is gemiddeld 2.990 kWh per huishouden

■

(bron: energiedirect.nl). De cijfers zijn te vinden op:

aan de totstandkoming van duurzame en aardgasvrije wijken.

https://was.incijfers.nl/dashboard/ woningmarktmonitor/duurzaamheid/.

Samen met de woningcorporaties wordt gewerkt

■

Er wordt met behulp van participatie uit de

samenleving en van belangrijke partners een

8.2 Klimaatadaptief bouwen

transitievisie warmte opgesteld. ■

Door klimaatverandering neemt de kans op hittestress,

Binnen de klimaattafel worden bottom-up nieuwe duurzaamheidsinitiatieven ontwikkeld. Bij het opstellen van een omgevingsvisie wordt

wateroverlast, droogte en overstromingen toe.

■

Het is belangrijk dat de bestaande en nieuwe gebouwde

gekeken hoe klimaatadaptief bouwen onderdeel

omgeving zich aanpast aan deze veranderingen. Het beschikbare instrumentarium hiervoor is divers. Via het bouwbesluit, bestemmingsplan, verordeningen en afspraken in anterieure contracten kunnen maatregelen genomen worden. Ook kan er ingezet worden op verleidingsstrategieën doormiddel van voorlichting, subsidies en ontzorgen. Er zijn ook beperkingen. Zo is het niet mogelijk om decentraal aanvullende eisen te stellen aan het bouwbesluit. Dit maakt het afdwingen van circulair bouwen erg lastig. Het is hierdoor bijvoorbeeld niet mogelijk om strengere eisen te stellen aan dakconstructies om groenblauwe daken mogelijk te maken. Het huidige Bouwbesluit 2012 zal per 1 januari 2022 vervangen worden door het Besluit Bouwwerken Leefomgeving. Op 20 april 2020 is de ‘Handreiking decentrale regelgeving en klimaatadaptief bouwen en inrichten’ verschenen. Hierin worden de mogelijkheden en instrumenten beschreven om voor de volgende thema’s beleid en regelgeving te formuleren. 1. Hittestress 2. Droogte 3. Gevolgbeperkingen overstromingen 4. Wateroverlast In Wassenaar wordt momenteel geen actief beleid gevoerd op het gebied van klimaatadaptief bouwen. Op basis van de ‘handreiking decentrale regelgeving en klimaatadaptief bouwen en inrichten’ kan klimaatadaptief bouwen onderdeel uit gaan maken het ruimtelijk beleid. Wassenaar staat positief tegenover voorstellen tot circulair bouwen.

48 | WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5

uit kan gaan maken van het ruimtelijk beleid.

9 | U I T V O E R I N G VA N DE WOONVISIE

9.1 Grip op wonen

Om de voortgang van de woonvisie te monitoren wordt er jaarlijks een uitvoeringsplan opgesteld waarin aange-

Grip op wonen heeft voor een belangrijk deel betrekking

geven wordt aan welke producten er in het lopende jaar

op de wijze waarop de voortgang van het woonbeleid,

gewerkt gaat worden en wat hiervoor nodig is. Denk

ontwikkelingen in de woningmarkt en de woningbouw-

aan verordeningen, beleidsregels prestatieafspraken etc.

projecten worden geïmplementeerd en gemonitord.

Ook wordt er verslag gedaan van het voorgaande jaar.

Transparantie zowel richting de raad, stakeholders en burgers wordt hierbij belangrijk gevonden. In de woningmarktmonitor 2019-2020 is daarom voor het eerste

Wat gaan we doen:

een sturingskader gepresenteerd voor woningbouw. In

■

deze woonvisie.

dit hoofdstuk wordt het sturingsinstrumentarium in hoofdlijnen weergegeven. Het instrumentarium stelt het

■

Het jaarlijks opstellen van een woningmarktmonitor ter bespreking met de raad.

college en de raad in staat om meer gericht te sturen op wonen.

Het uitvoeren van het uitvoeringsplan bij

■

Het afsluiten van vierjarige prestatie-

afspraken met de woningcorporaties en hun huurdersvertegenwoordiging.

Het woondomein bestaat uit beleid en uit bouwpro-

Het (twee)jaarlijks actualiseren van deze

jecten. In de figuur op de volgende pagina staat de

■

relatie en het onderscheid schematisch weergege-

prestatieafspraken met de woningcorporaties en

ven. De sturing op beleid wordt geïntegreerd in de

hun huurdersvertegenwoordiging, op basis van

woningmarktmonitor.

het bod van de woningcorporaties.

Uitgangspunten: ■

College en raad gaan actiever sturen op het

9.3 Sturing op woningbouwprogramma

woonbeleid en woningbouw. Dit doen zij onder andere op basis van de jaarlijks op te stellen

Door middel van concrete bouwprojecten wordt

woningmarktmonitor en de sturingsafspraken

uitvoering gegeven aan een belangrijk deel van het

voor beleid, programma en projecten.

woonbeleid. Binnen de projecten worden afspraken gemaakt over de aantallen woningen, de prijscategorieën, de typologie en de doelgroepen. Naast de

9.2 Sturen op beleid

prijscategorieën worden er ook afspraken gemaakt over woningen voor specifieke zorgdoelgroepen onder

Iedere vier jaar wordt een nieuwe woonvisie opgesteld.

andere op de gemeentelijke locaties. Op eigen locaties

In de woonvisie worden de prioriteiten en de beleids-

tezamen realiseert de gemeente 25% sociaal, waar-

voornemens vastgesteld die richtinggevend zijn voor

onder diverse woon-zorgconcepten. In 2021 wordt

de verdere doorvertaling van beleid en uitvoering. Naar

gestart met de locaties Den Deijl, Gemeentewerf en

aanleiding van de woonvisie worden vierjarige presta-

Kerkehout.

tieafspraken gemaakt onder andere om de 25% sociale woningbouw te behalen.

WOONVISIE WASSENAAR 2 0 21 - 2 0 2 5 | 49

Daarnaast komen diverse kwaliteitsaspecten aan bod

gewenste woningbouwprogramma. De uitkomst van

zoals de bouwmassa, het aantal parkeerplaatsen en

de optelsom van projecten geeft inzicht in het aantal

kunnen er afspraken gemaakt worden over voorzie-

woningen dat gebouwd wordt, inzicht in de woning-

ningen voor specifieke doelgroepen. Denk hierbij aan

bouwcategorieën (o.a. het aandeel sociaal), de typolo-

elektrische deuren in een complex voor ouderen.

gie woning (eengezinswoningen of appartementen) en

Er kunnen ook afspraken gemaakt worden over bij-

het jaartal waarin woningen opgeleverd worden. Door

dragen aan openbare voorzieningen zoals een ontslui-

de uitkomsten van het woningbouwprogramma te

tingsweg, de aanleg van groen, parkeerplaatsen etc.

vergelijken met het woonbeleid en het daarin geformu-

Het instrument hiervoor is in hoofdstuk 5 beschreven.

leerde gewenste woningbouwprogramma wordt het mogelijk om bij te sturen.

Het totaal aan woningbouwprojecten telt op tot een woningbouwprogramma. Hieruit blijkt of er in

Hiervoor wordt onderstaande wijze van werken voor-

Wassenaar gebouwd wordt in lijn met beleid zoals

gesteld waarin de raad wordt gefaciliteerd om inhoud

vastgelegd in de woonvisie en het beleidsmatig

te geven aan haar kaderstellende- en controlerende rol.

Beleid, Programma en Projecten Woonbeleid (beleid) Analyse Primos prognose Kwanitatief: • Aantallen Kwalitatief: • Doelgroepen • Typologie • Prijsklasse • Huur of Koop Instrumentarium o.a.: • Woonvisie • Presentatie • Doelgroep • Fonds sociale woningbouw • Ruimtelijk instrumentarium Resultaat o.a.: • Aantallen te realiseren woningen uigesplitst naar kwalitatieve kenmerken. • Afspraken over toewijzing van woningen. • Beleid voor het inzetten van instrumentarium.