Document · PDF

Bijlage 2. Handboek Band II

Raadsvergadering Wassenaar 20 september 2022, gemeente wassenaarBij agendapunt: Handboek Welstand en Beeldkwaliteit Wassenaar20.782 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 3

beeldaspecten bebouwing

Ook in stijl zijn de woningen uiteenlopend maar alle zijn een product van de tijd waarin ze gebouwd zijn. Naast de villa’s overwegend uit de periode 1925-1935 komt ook bebouwing voor uit de jaren vijftig en later. Daardoor is sprake van verschillende architectonische

[ 34 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

uitingen zonder noemenswaardige gemeenschappelijke beeldaspecten. De beeldkwaliteit is voornamelijk gelegen in de groene, extensieve, lommerrijke omgeving met een variatie aan bijzondere, oudere en nieuwe woningen. gevel: dak: kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

verschillend zowel schuine pannendaken als ook platte daken afhankelijk van architectuurstijl wisselend (haag, hekwerk) zie beschrijving wisselend zowel open, extraverte voortuinen (gazon, open hekwerk) als gesloten, ‘verborgen’ voortuinen achter haag of struiken (groene erfafscheiding).

openbare ruimte

Er is een diversiteit aan wegprofielen, zowel een smalle gebogen monumentale laan met eik en beuk (Van Bronckhorstlaan op voormalige structuur van het landgoed), als een bredere straat met aan weerszijden een trottoir. De entree vanaf Katwijkseweg wordt door een grote boomgroep verbijzonderd. Andere bijzonderheden zijn het plantsoen in de Pieter Postlaan en de waterpartij aan de zuidzijde bij de Katwijkseweg.

bijzonderheden

Van Bergenlaan 6: landhuis in drie lagen op (hogere) duinwand: goed zichtbaar en beeldbepalend. Het witte complex aan de Meijboomlaan is vanwege de typologie (appartementencomplex) niet passend in de omgeving.

gewenste ontwikkeling

Behoud van bestaande kwaliteiten. Incidentele vervanging van bebouwing die geen bijzondere waarde vertegenwoordigt is mogelijk. Nieuwe bebouwing is vrij te interpreteren zolang de typologie binnen de omgeving is ingepast.

toetsingscriteria

1. Algemeen: • Vervangende nieuwbouw is volgens de algemene welstandscriteria • Catalogusbouw wordt uitgesloten • Voor aan- en verbouw wordt aangesloten op de karakteristiek van het hoofdgebouw

2. Positie en context: • Vrijstaande bebouwing; situering op kavel is zodanig dat aan alle zijden van de bebouwing een ruime maat wordt aangehouden (ruime voortuinen). • De vrijstaande bebouwing is alzijdig ontworpen. • Bijgebouwen (garages e.d.) zijn achter de voorgevellijn en indien mogelijk achter de achtergevellijn gesitueerd. 3. Massa en uitstraling: • Woning is vormgegeven als individueel pand met eigen expressie. • Alle zijden van de woning zijn belangrijk in de vormgeving, met de nadruk op de voorzijde. • Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan het hoofdgebouw. • De erfafscheiding volgt indien aanwezig de oorspronkelijke vormgeving of sluit in andere gevallen aan bij het groene karakter van de omgeving. 4. Materiaal en detaillering: • Materiaal en detaillering sluiten aan en zijn gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van de kenmerkende bebouwing binnen het deelgebied. • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 35 ]

Band II

02 R ijksdorp

WAARDEKAART

Legenda Voor de legenda zie bladzijde 29 . [ 36 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

S TRU C TU U RKAART

BEELDKAART

v rije kav els (v illa’ s)

landmark

strokenbouw - laag

zicht-as

strokenbouw (middel - hoog)

reliëf

lintbebouwing

water

autonoom / v rijstaand gebouw

laan (-beplanting)

groenstructuur

bos

waterstructuur

plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 37 ]

Band II

Oostdorperweg Noord ligging in: Rivierlandschap Oude Rijn categorie: lintbebouwing status: toetsing: regulier periode: diverse ontwerper: architecten: o.a. J.Th. Wouters en J.J. Brandes

buurtbeschrijving

De Oostdorperweg, deel van oude Heerweg, is een oude landweg, die van oudsher het dorp Wassenaar verbindt met meer noordelijke gebieden. Het gebied wordt begrensd door twee weteringen (Kaswatering en Zijlwatering) die de afwatering van het gebied verzorgen. De weg ligt op een uitloper van een strandwal in het agrarische weidegebied van de polders van de Oude Rijn. Het is een historische landweg vanuit het dorp die aan het eind van de strandwal afbuigt richting Maaldrift. Boerenbedrijven (melkveehouderij, tuinbedrijf) met erf en opstallen zijn direct of via een oprijlaan verbonden met de Oostdorperweg. De weg vormde ooit één lint samen met het nu in de bebouwde kom gelegen gedeelte van de weg, de Oostdorperweg Zuid. Aan de rand met Wassenaar is een woonwagenpark gelegen (Lagerweide).

karakteristiek

De profilering is smal met aan weerszijden een bermtalud naar de sloot. Aan beide zijden is een dichte beplanting met o.a. knotwilgen, elzen en meidoorn. Hierdoor is een afscherming van de wijde omgeving, alhoewel er diverse doorzichten zijn. Diverse vergezichten van wisselende beeldkwaliteit zijn te noemen: op de duinen, het silhouet van Wassenaar, de skyline van Leiden en op het vliegkamp Valkenburg. Een tuinbedrijf en enkele kassen aan het begin van de weg verstoren de openheid van de polder.

beeldaspecten bebouwing

De bebouwing bestaat uit boerderijen, vrijstaande (boeren-) woningen, en bijgebouwen. De boerderijen dateren uit verschillende periodes. gevel: dak: kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

[ 38 ]

donkere baksteen overwegend schuine pannendaken (rood, donker), hout, sommige met luiken beschilderd met rood-wit ‘zandlopermotief’ merendeels hekwerk wisselend, zowel met nok loodrecht op als evenwijdig aan de weg divers.

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

openbare ruimte

De openbare ruimte wordt alleen gevormd door de weg met de bermen met struiken en bomen aan weerszijden.

bijzonderheden

Het woonwagenpark Lagerheide is afwijkend in verschijningsvorm ten opzichte van de overige bebouwing.

gewenste ontwikkeling

Behoud van bestaande karakteristieken en kwaliteiten, met name de zichtlijnen op het open landschap. Vervanging van bijgebouwen is alleen mogelijk met behoud van de bestaande karakteristieken. De bebouwing is één tot tweelaags.

toetsingscriteria

1. Algemeen • De bestaande beeldkwaliteit van het gebied is het kader voor welstandstoetsing. • Uitgangspunt voor nieuw-, aan- en verbouw is behoud van de beeldkwaliteit en karakteristieken door aan te sluiten bij de omgeving in typologie, massa, materialisatie, en detaillering. • Uitgangspunt voor aan- en verbouw is tevens het behoud van de beeldkwaliteiten en de karakteristieken van het bouwwerk op zich zelf. • Het agrarische karakter moet in de bebouwing duidelijk tot uitdrukking komen (functioneel en terughoudend).

2. Positie en context: • Het erf met de bebouwing vormt een eenheid. • De vrijstaande bebouwing is alzijdig ontworpen. • Het hoofdgebouw is georiënteerd op de straat. • Bijgebouwen zijn ondergeschikt ten opzichte van het hoofdgebouw op het erf gesitueerd, met behoud van doorzichten naar achterliggende landschap. 3. Massa en uitstraling: • Hoofdgebouw is individueel vormgegeven met eenduidig volume, met zadeldak. De entree is aan de kopse kant of aan de zijkant van de woning. • De voorzijde is van belang in vormgeving (accentuering aan de straatkant). Overige zijden ondergeschikt. • Bijgebouwen zijn in vormgeving ondergeschikt aan hoofdgebouw. 4. Materiaal en detaillering • Materiaal en detaillering sluiten aan en zijn gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van de kenmerkende bebouwing binnen het deelgebied. • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 39 ]

Band II

WAARDEKAART ondergrond beschermd monument MIP-object historische buitenplaats / rijksmonument gebiedsgrens

NOORD

250 meter

S TRU C TU U RKAART v rije kav els (v illa’ s) strokenbouw - laag strokenbouw (middel - hoog) lintbebouwing autonoom / v rijstaand gebouw groenstructuur waterstructuur

BEELDKAART landmark zicht-as reliëf water laan (-beplanting) bos plantsoen, park

[ 40 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 41 ]

Band II

Ammonslaantje/Deylerhoeve ligging in: rivierlandschap Oude Rijn categorie: lintbebouwing status: toetsing: regulier periode: jaren ‘20-heden ontwerper: architecten: o.a. A. Bontenbal, J.P. Logemann, ir. M.E. van de Wall

buurtbeschrijving

Gebied gelegen ten noorden van de kern Wassenaar. Het Ammonslaantje en de lintbebouwing vormen de noordwestelijke rand van een gemengd cluster bouwmassa’s van grotere omvang, waartoe o.a. ook het defensieterrein en het bedrijventerrein Maaldrift behoort. Het terrein van de Deylerhoeve is een lege ruimte. De ‘ring’, gevormd door het Ammonslaantje, de Maaldrift en de Rijksstraatweg, vormt de begrenzing van het cluster. Buiten deze grenzen is het gebied open van karakter.

karakteristiek

Het gebied wordt kenmerkt door de lintbebouwing, waarvan het Ammonslaantje en de Maaldrift de ruggengraat vormen. Op één boerderijcomplex na staan alle bouwwerken aan de noord- en westzijde van de weg. Hierdoor vormt de buurt een relatief afgeronde eenheid met ruim zicht op het omliggende polderlandschap. Met name vanaf de Maaldrift is een vergezicht op de binnenduinrand. De open ruimte ten zuidwesten van het Ammonslaantje wordt ingenomen door weilanden, behorende bij de Deylerhoeve, een groot boerderij- en stallencomplex. De Deylerhoeve wordt overigens -als uitzondering op de overige bebouwing- via een berkenlaantje ontsloten. Bebouwing langs het Ammonslaantje bestaat voor het merendeel uit twee-onder-een-kap woningen uit de jaren ‘20 van de 20e eeuw. Ook komen wel meer recente (vervangende) nieuwbouwpanden voor. De bouwhoogte blijft in veel gevallen beperkt tot één laag met een kap. De afstand tussen de woningen onderling is zeer gering. Bebouwing langs de Maaldrift kent grotere kavels en ligt verder van de openbare weg af. Naast een oudere boerderij komen hier vooral nieuwere bouwwerken voor, één tot tweelaags, waaronder ook zeer recent gebouwde villa’s annex landhuizen. Zowel het Ammonslaantje als de Maaldrift zijn krap in dimensie. Het wegprofiel is smal, éénbaans. De Maaldrift is een typische boerenkade, met aan beide zijden water.

In de berm wordt de beplanting van elzen, populieren en wilgen afgewisseld met lege stukken. Kavels worden bereikbaar door bruggetjes of dammen. Een verstoring van het idyllische landelijke karakter zijn de aangebrachte verkeersdrempels op de smalle wegen. De noordelijk gelegen gemeentelijke stortplaats langs de Zijlwatering is een storende factor in het open landschap

[ 42 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

van de Ommedijksche Polder. Het vergezicht vanaf de Maaldrift wordt hierdoor belangrijk ingekort. Een aftakking van het Ammonslaantje voert naar enkele woonhuizen en een tennisbaan, gelegen tussen de Maaldrift en het defensieterrein in. Het tennisbanencomplex wordt begrensd door de achterkanten van omliggende bebouwing, wat een zekere charme verleent aan het terrein.

beeldaspecten bebouwing gevel: dak:

kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

roodbruine baksteen overwegend pannendekking, zadeldaken en mansardekappen. De kaprichting is in dwars/ of in langsrichting wisselend hagen, bossages, sloten, hekjes e.a. op de openbare weg van informeel tot formeel

openbare ruimte -

bijzonderheden

• Tennishuisje op het terrein van tennispark ‘de Oude Eik’ (de oude verkeerstoren van vliegveld) • Vijver van verdwenen buitenplaats Laan en Duyn

gewenste ontwikkeling

Het gebied ten zuiden (terrein Deylerhoeve) en ten westen van het Ammonslaantje en de Maaldrift wordt gevrijwaard van verdere bebouwing en opgaand groen. Bij herbestemming worden zichtbelemmerende elementen, indien van laagwaardige architectonische en/of ecologische kwaliteiten, waar mogelijk verwijderd. Verkeerstechnische ingrepen dienen tot een minimum beperkt te worden, waarbij snelheidsremmers geïntegreerd dienen te worden in het wegbeeld. Waar wel bebouwing mogelijk is, is dat kleinschalig in overeenstemming met de directe omgeving.

toetsingscriteria

1. Algemeen • De bestaande beeldkwaliteit van het gebied is het kader voor welstandstoetsing. • Uitgangspunt voor nieuw-, aan- en verbouw is het behoud van de beeldkwaliteit en de karakteristiek van het deelgebied door aan te sluiten op de aanwezige bebouwing in typologie, massa, materialisatie en detaillering. • Uitgangspunt voor aan- en verbouw is tevens het behoud van de beeldkwaliteiten en de karakteristieken van het bouwwerk op zich zelf. • Vervangende nieuwbouw is eigentijds en tegelijkertijd specifiek voor de situatie ontworpen.

2. Positie en context: • Het hoofdgebouw is georiënteerd op de straat. • De vrijstaande bebouwing is alzijdig ontworpen. • Bijgebouwen zijn ondergeschikt ten opzichte van het hoofdgebouw op het erf gesitueerd. 3. Massa en uitstraling • Hoofdgebouw is individueel vormgegeven met eenduidig volume en een kap. • Voorzijde is van belang in vormgeving (accentuering aan de straatkant). Overige zijden ondergeschikt. • Bijgebouwen in vormgeving ondergeschikt aan hoofdgebouw.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 43 ]

Band II

4. Materiaal en detaillering • Materiaal sluit aan op de beeldaspecten bebouwing, de detaillering van hoofdgebouwen is zorgvuldig. • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw.

[ 44 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

04 A mmonslaantje/D ey lerhoeve

WAARDEKAART

Legenda Voor de legenda zie bladzijde 29 . H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 45 ]

Band II

S TRU C TU U RKAART

[ 46 ]

BEELDKAART

v rije kav els (v illa’ s)

landmark

strokenbouw - laag

zicht-as

strokenbouw (middel - hoog)

reliëf

lintbebouwing

water

autonoom / v rijstaand gebouw

laan (-beplanting)

groenstructuur

bos

waterstructuur

plantsoen, park

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 47 ]

Band II

Maaldrift ligging in: categorie: status: toetsing: periode: ontwerper: architecten:

Rivierlandschap Oude Rijn opslagloodsen, camping regulier XXB onbekend

buurtbeschrijving

Gebied gelegen ten noorden van de kern Wassenaar, bestaande uit een defensieterrein en een camping. Het terrein maakt deel uit van een gemengd cluster bouwmassa’s van grotere omvang, waartoe ook de woonbebouwing rondom het Ammonslaantje en het bedrijventerrein Maaldrift behoort. Deze gebieden hebben gemeen dat zij samen een concentratie vormen die (nog) vrij ligt van de bebouwde kom van Wassenaar. De ‘ring’, gevormd door het Ammonslaantje, de Maaldrift en de Rijksstraatweg, vormt de begrenzing.

karakteristiek

Het gebied wordt voornamelijk ingenomen door de afzonderlijke structuur van het groene defensieterrein. In de noordwestelijke hoek zijn op bescheiden schaal diverse andere functies gegroepeerd. Het defensieterrein wordt kenmerkt door een bosachtig karakter met tussen de bomen de opslagloodsen. De seriematig gebouwde loodsen zijn aan een interne rondweg in een geordend patroon geplaatst, in een hoek van circa 45 graden ten opzichte van de omliggende structuur. Vanaf de openbare weg zijn de loodsen door het vele groen moeilijk te ontwaren. Het terrein is afgesloten door een rasterhekwerk. In de oksel van de Oude Trambaan en de Maaldrift is de (boerderij-) camping Maaldrift gelegen. De camping combineert de beschutting van het bosachtige defensieterrein met de weidsheid van de Ommedijksche Polder. Ten noorden van de Maaldrift, aan de overzijde, ligt een minder besloten gedeelte van de camping. Het kampeerterrein biedt zowel plaats aan permanente stacaravans als aan trekkersplaatsen. Ook zijn er enkele reguliere woongebouwen te vinden, al dan niet gekoppeld aan de camping. Centrum van het campingterrein vormt een oude boerderij met stallencomplex. Deze is toegankelijk via de Maaldrift. Beplanting van de Maaldrift bestaat uit populieren en elzen, die het effect van een ‘groene tunnel’ geven.

Dit geldt ook voor de beplanting aan de Oude Trambaan, die nu dienst doet als vrij gelegen fietspad.

beeldaspecten bebouwing

Bebouwing in het gebied bestaat uit veel identieke loodsen, enkele woonhuizen uit de jaren ‘80 en een monumentale boerderij. Deze heeft luiken met rood-wit zandlopermotief, zoals

[ 48 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

deze ook voorkomen op boerderijen langs de Oostdorperweg. Loodsen op het terrein van defensie zijn opgetrokken in bruine, geprofi leerde staalplaat. Door overvloedig groen zijn deze grotendeels aan het oog ontrokken. De loodsen zijn opgetrokken uit bruingecoat ijzeren profielplaten

openbare ruimte -

bijzonderheden -

gewenste ontwikkeling

Ruimtelijk vrijhouden van het gebied ten opzichte van de bebouwde kom van Wassenaar. Eventuele bebouwing is kleinschalig en terughoudend van karakter.

toetsingscriteria 1. algemeen • De algemene welstandscriteria zijn van toepassing. 2. Positie en context: • Geen 3. Massa en uitstraling: • Geen 4. Materiaal en detaillering • Geen

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 49 ]

Band II

05 Maaldrif t

WAARDEKAART

Legenda Voor de legenda zie bladzijde 29 . [ 50 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

S TRU C TU U RKAART

BEELDKAART

v rije kav els (v illa’ s)

landmark

strokenbouw - laag

zicht-as

strokenbouw (middel - hoog)

reliëf

lintbebouwing

water

autonoom / v rijstaand gebouw

laan (-beplanting)

groenstructuur

bos

waterstructuur

plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 51 ]

Band II

Bedrijventerrein Maaldrift ligging in: categorie: status: toetsing: regulier periode: ontwerper: architecten:

Rivierlandschap Oude Rijn bedrijventerrein jaren ‘80 - heden onbekend

buurtbeschrijving

Klein bedrijventerrein, ingeklemd tussen de Oude Trambaan, de Maaldrift en de Rijksstraatweg. Momenteel wordt het terrein in zuidelijke richting uitgebreid onder de projectnaam ‘Maaldrift II.

karakteristiek

Het bedrijventerrein wordt ontsloten vanaf de parallelweg langs de A44. Een plein met in het midden parkeerplaatsen vormt de eerste aanblik. Haaks hierop staat een (doodlopende) straat, met aan weerszijden parkeerplaatsen, opstel-, laad- en losruimte voor vrachtwagens. Door de betonklinkerbestrating over vrijwel de gehele breedte van het profiel is sprake van een zeer stenig karakter. De huidige op het bestaande terrein gevestigde acht bedrijven zijn onderverdeeld in drie volumes. Deze tellen twee lagen. De twee hoofdvolumes bestaan uit langwerpige ‘bedrijfsverzamelgebouwen’, die samen een straat vormen met doorgaande, vrij gesloten wanden. De bedrijfspanden zijn betrekkelijk introvert gericht. Dit geldt ook voor de ordening van de gebouwen in de grotere omgeving. Er is geen sprake van presentatie aan de parallelweg of de Maaldrift, omdat hier zich de achterzijden van de panden bevinden. Een groene zoom verhult deze achterzijden echter. De nu nog doodlopende straat van het oude deel zal aansluiting vinden op de lus die het nieuwe deel ontsluit. Ook is een extra aansluiting op de parallelweg voorzien. Voor Maaldrift II geldt dat er de intentie is om te voldoen aan de uitgangspunten van het ‘duurzaam bouwen’.

beeldaspecten bebouwing

Bestaande bebouwing heeft een laagwaardige architectonische uitstraling en dient puur als productieruimte. De panden zijn opgebouwd uit twee lagen, waarbij de plint bestaat uit grijswit metselwerk met doorgaande vensterstroken. Gevelbekleding boven de plint bestaat uit wit plaatwerk. Hierin komen op de begane grond spaarzaam enkele kleine vensters voor, soms ingekaderd door gekleurde accentbeplating. Grote roldeuren verbinden de twee lagen.

[ 52 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

gevel: dak: kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

witte gemetselde betonstenen, wit plaatwerk Plat, enkele keer een flauwe helling wit geen Beperkt op de interne ontsluitingsstructuur Groene omzoming aan de achterkanten

openbare ruimte

De openbare ruimte is te karakteriseren als stenig en eenvormig, met een karige belijning en nauwelijks niveauverschillen. De ruimte blijft hierdoor flexibel voor bedrijfsactiviteiten.

bijzonderheden -

gewenste ontwikkeling

zie stedebouwkundig plan / bestemminsgplan Maaldrift II

toetsingscriteria

zie beeldkwaliteitsplan Maaldrift II

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 53 ]

Band II

S TRU C TU U RKAART

WAARDEKAART ondergrond

v rije kav els (v illa’ s)

beschermd monument

strokenbouw - laag

MIP-object

strokenbouw (middel - hoog)

historische buitenplaats / rijksmonument

lintbebouwing

gebiedsgrens

autonoom / v rijstaand gebouw groenstructuur

NOORD waterstructuur 250 meter

[ 54 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

BEELDKAART landmark zicht-as reliëf water laan (-beplanting) bos plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 55 ]

Band II

Oostdael ligging in: rivierlandschap Oude Rijn categorie: lintbebouwing status: gedeeltelijk beschermd dorpsgezicht toetsing: regulier/scherp periode: divers ontwerper: architecten:

buurtbeschrijving

Cluster van bouwwerken, gelegen aan de oostzijde van de A44, aan de Rijksstraatweg. Het buurtschap staat los van de dorpsbebouwing van Wassenaar. De bebouwing bestaat uit een mengeling van woonhuizen, boerderijen, horecagelegenheden en bedrijfsbebouwing. Slechts het gedeelte ten zuiden van de Nieuwe Weg (haaks op de Rijksstraatweg) valt onder het beschermd dorpsgezicht.

karakteristiek

Oostdael vormt een buurtschap, dat zich ontwikkeld heeft vanuit een tweetal boerderijen. De ondergrond van jonge kleiafzettingen heeft geresulteerd in een blokvormig ontginningsen verkavelingspatroon. De bebouwing volgt in principe de richting van de kavels, waardoor voorgevels niet noodzakelijkerwijs exact parallel liggen aan de openbare weg. Ook de afstand tot de weg varieert. De bebouwing bestaat uit enkele woonhuizen, boerderijen, een enkel bedrijfspand en twee horecagelegenheden. Deze zijn ontstaan vanuit de (vroegere) ligging aan de Rijksstraatweg. Ze sluiten wat dat betreft aan bij de traditie van de ‘Rijkswegcultuur’ met kleinschalige, informele uitspanningen, zoals die langs het rijksstraatwegennet elders in het land ook voorkomen. Alhoewel de directe relatie met de doorgaande verkeersweg verloren is gegaan, functioneren ze nog steeds als rustpunt voor reizigers; gelegenheid ‘De Drie Wilgen’ met een flink parkeerterrein, geschikt voor vrachtwagens, getuigt hiervan. Door het uitgroeien van de eigenlijke Rijksstraatweg tot autosnelweg A44 wordt de huidige ontsluiting van de buurt verzorgd door een parallelweg. Aansluitingen met de A44 zijn er zuidelijk bij het Rozenplein en noordelijk bij Leiden. Een visuele afscheiding van de A44 wordt gevormd door een manshoge esdoornhaag. De parallelweg zelf kent een eenvoudig profiel.

Het buurtschap wordt door middel van een voetgangersbrug over de snelweg met de overkant verbonden.

beeldaspecten bebouwing

Het architectonisch beeld wordt bepaald door bouwwerken uit verschillende periodes met verschillende functionele achtergronden. De periode 1900-1950 overheerst. De buurteen-

[ 56 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

heid wordt voornamelijk bepaald door de betrekkelijk geïsoleerde ligging temidden van het aan drie zijden open landschap. gevel: dak: kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

baksteen, glas en plaatwerk platte en schuine daken houten kozijnen, doorgaans wit gemetselde muurtjes, stalen (verzinkte) of houten hekwerken, begroeiing, sloten e.a.. op de openbare weg wisselend

openbare ruimte -

bijzonderheden -

gewenste ontwikkeling

Behoud van bestaande kwaliteiten en van open zicht. Geen grootschalige ingrepen of veranderingen. Incidentele vervanging van bebouwing die geen bijzondere waarde vertegenwoordigt, is mogelijk.

toetsingscriteria

1. Algemeen • De bestaande beeldkwaliteit van de buurt is het kader voor welstandstoetsing. • Uitgangspunt voor aan- en verbouw is tevens het behoud van de beeldkwaliteiten en de karakteristieken van het bouwwerk op zich zelf.

2. Positie en context: • Het hoofdgebouw is georiënteerd op de straat. • Bijgebouwen zijn ondergeschikt ten opzichte van het hoofdgebouw op het erf gesitueerd, met behoud van doorzichten naar achterliggend landschap. 3. Massa en uitstraling: • Het hoofdgebouw is individueel vormgegeven met een eenduidig volume onder een kap. • Eventuele nieuwe hoofdgebouwen zijn alzijdig ontworpen met de nadruk op de voorgevel. • Bijgebouwen zijn ondergeschikt van vormgeving ten opzichte van het hoofdgebouw. 4. Materiaal en detaillering • Materiaal en detaillering sluiten aan en zijn gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van de kenmerkende bebouwing binnen het deelgebied. • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 57 ]

Band II

S TRU C TU U RKAART

WAARDEKAART ondergrond

v rije kav els (v illa’ s)

beschermd monument

strokenbouw - laag

MIP-object

strokenbouw (middel - hoog)

historische buitenplaats / rijksmonument

lintbebouwing

gebiedsgrens

autonoom / v rijstaand gebouw groenstructuur

NOORD waterstructuur 250 meter

[ 58 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

BEELDKAART landmark zicht-as reliëf water laan (-beplanting) bos plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 59 ]

Band II

Amerikaanse School/Duinstede ligging in: Wassenaar-plaats categorie: object(en) status: toetsing: regulier periode: jaren ‘90 ontwerper: architecten: o.a. Kraaivanger-Urbis

buurtbeschrijving

Het gebied tussen de Deylerweg en de Rijksstraatweg wordt ingenomen door twee gebouwcomplexen: ‘The American School of The Hague’ (ASH) en ten zuiden hiervan het verpleeghuis Duinstede. De Amerikaanse school biedt onderwijs aan Amerikaanse scholieren in het lager en middelbaar onderwijs, inclusief sportvoorzieningen. Ook de sportvelden van de American Baseball Foundation ten noorden van het Ammonslaantje, gerelateerd aan de Amerikaanse school, vallen onder deze omschrijving.

karakteristiek

Het complex van de Amerikaanse school kenmerkt zich door een gesloten, golvende gevelwand aan de Rijksstraatweg. Deze wand sluit aan op de geluidswal. De ontsluiting is vanaf de ventweg aan dezelfde zijde. Het terrein van de school wordt ingenomen door het gebouw zelf ter rechter zijde en de parkeerplaats en sportterreinen aan de linkerzijde. Zo is er een duidelijk onderscheid tussen bebouwd en onbebouwd. De onderwijsruimten zijn georganiseerd in een aparte hoofdvleugel met een drietal vleugels haaks hierop. Deze zijn gericht naar de Deijlerweg en vormen in vergelijking met de oostzijde de meer openbare kant, waar zich ook de fietsers- en voetgangerstoegang bevindt. Aan de overzijde van het Ammonslaantje bevinden zich de sportvelden van de American Baseball Foundation. Hier is recent (2002) een nieuw clubhuis gerealiseerd. Het ten zuiden van de Amerikaanse school gelegen verpleeghuis Duinstede wordt ontsloten vanaf de Deylerweg. Parkeren en bevoorrading vindt aan de betrekkelijk gesloten noordzijde van de hoofdvleugel plaats, een soort bufferzone tussen de beide grootschalige instellingen. Een hoge geluidswal schermt Duinstede af van de Rijksstraatweg. De opzet van het complex kent een hoofdvleugel haaks op de Deijlerweg, die aan deze zijde beëindigd wordt door een ovaalvormig paviljoen.

Aan de hoofdvleugel zijn aan de zuidzijde twee identieke zijvleugels gekoppeld, die ieder in een scherpe hoek teruggevouwen zijn, en zodoende een eigen, besloten binnenruimte creëren. Het complex kent twee lagen. Duinstede wordt aan de west-, zuid- en oostzijde omringd door verzorgde gazons. De entree tot het terrein en de ronde centrale verblijfsruimte is ingepakt in een dichte, halfhoge haagbeplanting. Duinstede vormt een geslaagd complex met een helder

[ 60 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

onderscheid tussen de openbare en de private kant.

beeldaspecten bebouwing

Meest in het oog springend is de golvende, blauwe geluidswerende wand van de Amerikaanse school aan de Rijksstraatweg, die het complex een gesloten uitstraling geeft. Een ander beeldbepalende element is de rode stalen tuiconstructie van het dak van de gymzaal. De westzijde bestaat uit een aantal vleugels opgetrokken uit witte betonsteen. Per vleugel zijn verschillende kleuren voor de deuren toegepast. Op dit moment wordt een vierde vleugel van gele baksteen toegevoegd, die d.m.v. een glazen atrium aan de oudbouw wordt gekoppeld. Het clubgebouw van de American Baseball Foundation heeft door de toepassing van glazen gevels en aluminium een high-tech uitstraling. Duinstede kent een wisselend materiaalgebruik: de hoofdvleugel is opgetrokken uit rode baksteen, terwijl de zijvleugels bestaan uit geel metsel- en stucwerk. Zinken bekleding van erkers en installatieruimten, en verzinkt stalen luifels geven eenheid aan het gebouw. Rollagen, vensterindeling en luifels geven het gebouw een horizontale geleding.

openbare ruimte

Opvallend gegeven is het golvende thema aan de Rijksstraatwegzijde. Zowel in het gevelbeeld, de waterpartij (de sloot) als in de hagen komt het slingerende patroon terug.

bijzonderheden -

gewenste ontwikkeling -

toetsingscriteria 1. algemeen • De algemene welstandscriteria zijn van toepassing. 2. Positie en context: • Geen 3. Massa en uitstraling: • Geen 4. Materiaal en detaillering • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 61 ]

Band II

WAARDEKAART

BEELDKAART

ondergrond

landmark

beschermd monument

zicht-as

MIP-object

reliëf

historische buitenplaats / rijksmonument

water

gebiedsgrens

laan (-beplanting) bos

NOORD plantsoen, park 250 meter

[ 62 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 63 ]

Band II

Weteringpark ligging in: Wassenaar-plaats categorie: rijtjesbuurt, gemengd status: toetsing: regulier periode: 1923, 1980 - heden ontwerper: onbekend architecten: onbekend

buurtbeschrijving

Weteringpark en Ter Weer vormen de laatste grootschalige uitbreiding van Wassenaar, gelegen aan de noordzijde, grenzend aan de uitbreidingen van de jaren dertig en de wederopbouwperiode. Het betreft zogenoemde bloemkoolwijken, die zowel de (eeuwenoude) polderstructuur negeren als de voorafgaande uitbreidingen. Alleen de noordelijke randen en delen van Ter Weer refereren aan de oudere structuren (verkavelingsrichting). Ook de loop van de Zijlwetering – nu een structurele scheiding binnen de wijk - betreft een historisch gegeven. Ander groen en blauw, zoals de jachthaven en sportvelden, is van meer recente datum. Tussen het deelgebied en de oudere uitbreiding is een langgerekte parkstrook (Randpark) aangelegd, op het tracé van de voormalig geplande noordelijke ontsluitingsweg. Aan de noordelijke zijde wordt het deelgebied begrensd door een bosachtige aanleg, dan wel bomenlanen. De referentie aan voormalige verkaveling wordt hiermee enigszins ontkracht. Het groen is ook tussen de bebouwing sterk vertegenwoordigd, met name in het zuidoosten van de wijk waar het groen overgaat in de oude groenstructuur van de polderverkaveling. Op de ABF-locatie (sportpark) is een nieuwe wijk gepland. De bebouwing bestaat voor het merendeel uit eengezinswoningen, verder uit enkele vrije kavels en portiekwoningen.

Daarnaast is met name in Ter Weer sprake van incidentele, maar ook wel tamelijk forse, bijzondere bouwvormen.

karakteristiek

De buurten worden gekenmerkt door kronkelende wegen met verspringingen die een verkeersveilige buurt (lage autosnelheid) zouden moeten bevorderen. Door de kronkelige straten is oriëntatie in de buurt voor bezoekers lastig. Dit in tegenstelling tot de nabijgelegen uitbreidingswijken uit de wederopbouwperiode, die een meer orthogonaal karakter kennen. Met name in Weteringpark I is de bebouwing geordend in de “bloemkool”- verkaveling. Op hoekpunten en entrees worden verbijzonderingen in de vorm van portiekblokken of lage seniorenwoningen aangetroffen. Daarnaast is sprake van omkering van voor- en achterkanten van woningen, waardoor er afwisseling is van voorgevels en achtertuinen met bijbehorende erfafscheidingen. Dit levert geen logische scheiding van openbaar en privé-

[ 64 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

domein op. In Weteringpark II is dit minder het geval. Aan de randen van de wijk liggen relatief kleine vrije kavels met vrijstaande villa’s van diverse architectonische expressie (witte en donkere gevels, zowel ‘traditionele’ als moderne architectuur). Een deel bestaat uit niet passende ‘boerderettes’. De openbare ruimte, het groen en het blauw zijn binnen de structuur van de wijk ondergeschikt. Afgezien van enkele zichtassen op de aangrenzende polder is er weinig relatie met het polderlandschap. De beboste groenstrook binnen de polderstructuur belemmert een betere integratie van wijk en omringend landschap.

beeldaspecten bebouwing

Het merendeel van de woonhuizen is tweelaags onder een kap (zadeldak). Op de hoeken zijn deze soms ingevuld met seniorenwoningen van één laag. Specifieke hoeken zijn geaccentueerd met portiekblokken van twee à drie lagen. Het materiaal is voornamelijk baksteen (lichtgeel) en donkere pannen toegepast. Specifieke details in de architectuur (met uitzondering van de vrije kavels en de bijzondere bouwvormen) ontbreken. kozijnen: erfscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

merendeel hout wisselend (haag, muurtje, hek) langskappen, vrije kavels wisselend geen specifieke tuinaanleg/tuinbeplanting

openbare ruimte

Karakteristiek is het water, zowel het aangelegde water als de historische natte structuur. De openbare ruimte bestaat voorts uit verkeers- en parkeerruimte, omsloten plantsoenen en restgroen tussen bebouwing en wegen. Van een eenduidige uitstraling is geen sprake, temeer daar zowel voor- als achterkanten van woningen aan de openbare ruimte grenzen. Langs de randen liggen grotere groen-eenheden: het Randpark, en het Weteringbos als afsluiting naar het open landschap. In de groene lob naar Ter Weer ligt bovendien de kinderboerderij.

bijzonderheden • • • • • •

Zijlwetering (incl. de jachthaven) boerderij Ter Weer, gelegen in het groen van het Randpark kinderboerderij volkstuincomplex Adelbert college geschakelde arbeiderswoningen HTM met diverse kapvormen

gewenste ontwikkeling

Aandacht moet worden besteed aan de erfscheidingen grenzend aan de openbare ruimte; eventueel kan een voorstel gemaakt worden voor een buurtgewijze oplossing. Bij de ontwikkeling van de ABF-locatie een beeldkwaliteitsplan opstellen als onderdeel van het stedebouwkundig plan. Geschakelde bebouwing vormt samen een straatwand met kleine voortuinen eventueel aangevuld met een collectief woongebouw. Vrije kavels bevatten vrijstaande villa’s met bijgebouwen (garages e.d.) naast of achter de woning. Behoud van de bestaande rooilijnen aan de voorkant. Eventuele gevelritmiek (inspringen) wordt gehandhaafd.

toetsingscriteria

1. Algemeen • Uitgangspunt voor nieuw-, aan- en verbouw is het behoud van de architectuureenheid door aan te sluiten op de belendingen in typologie, massa, materialisatie, en detaillering. De erfafscheiding maakt ook deel uit van de architectuureenheid. 2. Positie en context: • De vrijstaande bebouwing is alzijdig ontworpen.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 65 ]

Band II

3. Massa en uitstraling: • De woning is een deel van een collectief vormgegeven bebouwing (rijtje) in de grotere buurtcompositie. • De gevel en het dak kennen een horizontale accentuering. • Er is onderscheid tussen een formele voorkant aan de openbare straat of het • groen en een informele achterkant. • Dakopbouwen zijn geen accent maar onderdeel van de architectuur van het blok. 4. Materiaal en detaillering: • Gezamenlijke beeldaspecten per bouwblok worden aan de voorzijde behouden (identieke kozijnen, uitbouwen, kleur en materiaal). Aan de achterkant is individuele expressie in kleur en detail mogelijk (m.u.v. de HTM-woningen en de boerderijen).

[ 66 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

WAARDEKAART ondergrond beschermd monument MIP-object historische buitenplaats / rijksmonument gebiedsgrens

NOORD

250 meter

S TRU C TU U RKAART v rije kav els (v illa’ s) strokenbouw - laag strokenbouw (middel - hoog) lintbebouwing autonoom / v rijstaand gebouw groenstructuur waterstructuur

BEELDKAART landmark zicht-as reliëf water laan (-beplanting) bos plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 67 ]

Band II

10 Ter Weer ligging in: Wassenaar-plaats categorie: rijtjesbuurt, gemengd status: toetsing: regulier periode: 1923, 1980 - heden ontwerper: onbekend architecten: onbekend

buurtbeschrijving

Daarnaast is met name in Ter Weer sprake van incidentele, maar ook wel tamelijk forse, bijzondere bouwvormen.

karakteristiek

[ 68 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

beeldaspecten bebouwing

merendeel hout wisselend (haag, muurtje, hek) langskappen, vrije kavels wisselend geen specifieke tuinaanleg/tuinbeplanting

openbare ruimte

bijzonderheden • • • • • •

Zijlwetering (incl. de jachthaven) boerderij Ter Weer, gelegen in het groen van het Randpark kinderboerderij volkstuincomplex Adelbert college geschakelde arbeiderswoningen HTM met diverse kapvormen

gewenste ontwikkeling

toetsingscriteria

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 69 ]

Band II

[ 70 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

WAARDEKAART ondergrond beschermd monument MIP-object historische buitenplaats / rijksmonument gebiedsgrens

NOORD

250 meter

S TRU C TU U RKAART v rije kav els (v illa’ s) strokenbouw - laag strokenbouw (middel - hoog) lintbebouwing autonoom / v rijstaand gebouw groenstructuur waterstructuur

BEELDKAART landmark zicht-as reliëf water laan (-beplanting) bos plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 71 ]

Band II

11 Zuidwijk ligging in: Warandezone categorie: landgoed status: Beschermd dorpsgezicht toetsing: scherp periode: begin 18e eeuw, 1912 ontwerper: o.a. Daniël Marot architecten: o.a. H. van der Helm

buurtbeschrijving

Zuidwijk is een bosrijk landgoed met een historie die teruggaat tot in de 15de eeuw. Het terrein is gelegen langs de Rijksstraatweg op het grensgebied van het rivierlandschap van de Oude Rijn, het weidelandschap van de strandvlakte en een uitloper van een strandwal. Lange tijd is het terrein in bezit geweest van de adelijke familie Van Wassenaer-Obdam. Tegenwoordig is het in beheer van de Stichting Twickel. Het oude kasteel Zuidwijk is in de 18de eeuw afgebroken. De rentmeesterswoning is wel overgebleven. Het gehele landgoed is een beschermd rijksmonument.

karakteristiek

Buitenplaats Zuidwijk vormt een rechthoekig bebost gebied langs de oostzijde van de Rijksstraatweg. Ook de open weidegronden in het noord-oosten worden tot het terrein van Zuidwijk gerekend. De waterstructuur en het hoofdpadensysteem voegen zich grotendeels naar de omliggende polderstructuur. Kleinere (wandel)paden kennen een meer vrije, slingerende ordening, volgens de ideeën van de landschapsstijl. Ook zijn enkele waterpartijen toegevoegd. Nog voor de inrichting in de landschapsstijl kende het terrein een barokke tuininrichting naar (vermoedelijk) het ontwerp van (landschaps)architect Daniël Marot. De tuinen waren nauw verbonden met het kasteel Zuidwijk. De terreininrichting kende in die dagen grote roem, met diverse (thema)tuinen, plantages, grotten, serres en een doolhof. De 18de- en 19de-eeuwse tuininrichting is nu een stuk soberder en slechts nog vaag herkenbaar. Hoofdbebouwing op het terrein vormt het Rentmeestershuis, dat is gebouwd aan de oostzijde van het voorplein van het afgebroken kasteel. Het Rentmeestershuis, nu ‘gewoon’ woonhuis, heeft naar het oosten toe zicht op de polder. De relatie met de rijksstraatweg aan de westzijde wordt gelegd door een statige oprijlaan met eikenbeplanting. Een toegangshek met pijlers leidt de oprijlaan in. Direct naast het toegangshek is een (voormalige) dienstwoning uit 1912 gesitueerd.

[ 72 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

beeldaspecten bebouwing

Het rentmeesterhuis is een deels éénlaags gebouw met dakverdieping met dakkapellen. De bijgebouwen zijn in materialisatie gelijk aan het rentmeesterhuis doch in positie, massa en detaillering ondergeschikt aan deze. gevel: dak: kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg:

donkerrode/grauwe baksteen schilddak met donkere pannen voorzien van dakkapellen en witte kroonlijst witte houten kozijnen met donkere roedes gelegen aan voormalig kasteelplein parkaanleg in landschapsstijl met waterpartijen en bosbeplanting met lanenstelsel; langs oprijlaan eikenbomen met stinzenbeplanting.

openbare ruimte -

bijzonderheden

Aan de noordzijde van de oprijlaan bevindt zich een bunkercomplex, half verscholen onder de aarde en de kenmerkende stinzenbeplanting.

gewenste ontwikkeling

• Behoud van nog bestaande historische structuur en kwaliteiten. Geen grootschalige ontwikkelingen. Eventuele nieuwbouw is bescheiden van aard. • Verkaveling van landgoed voor nieuwbouw tegengegaan. • Bijgebouwen staan ‘verscholen’ met tenminste één zijde aan of in een bosrand. • Dienstwoningen (portierswoningen etc.) zijn gelegen terzijde van de oprijlaan, of naast dan wel achter het hoofdhuis.

toetsingscriteria

1. Algemeen: • De bestaande beeldkwaliteit van het landgoed is het kader voor welstandstoetsing. • Uitgangspunt voor nieuw-, aan- en verbouw is het behoud van de beeldkwaliteit en de karakteristiek van het landgoed en de hoofdbebouwing door aan te sluiten op de aanwezige bebouwing in typologie, massa, materialisatie en detaillering. • Uitgangspunt voor aan- en verbouw is tevens het behoud van de beeldkwaliteiten en de karakteristieken van het bouwwerk op zich zelf. • Eventuele kleinschalige aan- of nieuwbouw is ondergeschikt aan het hoofdhuis en passend binnen structuur, maat, en opzet van landschap en landgoed.

2. Positie en context: • Bebouwing op het landgoed is vrijstaand, zodanig dat aan alle zijden van de hoofdbebouwing een ruime maat wordt aangehouden. De bebouwing is alzijdig ontworpen. Waar mogelijk richt de oriëntatie van de hoofdgevel (voorzijde) zich op een zichtlijn/ oprijlaan. • Er is een relatie tussen de inrichting van de tuin en de positie van het hoofdhuis (formele zichtassen, landschappelijke enscenering, architectonische benadering/route). 3. Massa en uitstraling: • Het hoofdgebouw is opgebouwd uit samengestelde volumes. Alle zijden van bebouwing zijn belangrijk in de vormgeving. • Bijgebouwen zijn ondergeschikt aan hoofdgebouw maar hebben eenzelfde architectonisch beeld. • Dienstwoningen zijn in massa ondergeschikt aan het hoofdgebouw. Architectuur is afgestemd op het hoofdgebouw.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 73 ]

Band II

4. Materiaal en detaillering: • Materiaal en detaillering sluiten aan en zijn gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van de kenmerkende bebouwing van het landgoed. • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw. • Materialisering en vormgeving van bouwwerken, hekwerken, straat/parkmeubilair e.d. passen in de ‘huisstijl’ van het landgoed.

WAARDEKAART

BEELDKAART

ondergrond

landmark

beschermd monument

zicht-as

MIP-object

reliëf

historische buitenplaats / rijksmonument

water

gebiedsgrens

laan (-beplanting) bos

NOORD plantsoen, park 250 meter

[ 74 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 75 ]

Band II

12 Aronskelkweg e.o. ligging in: Wassenaar-Plaats categorie: rijtjesbuurt status: toetsing: regulier periode: jaren ‘80 en ‘90 (twee fasen) ontwerper: onbekend architecten: onbekend

buurtbeschrijving

Woongebied, gelegen tussen de Deylerweg en de Rijksstraatweg, in het noorden begrensd door het terrein van verpleeghuis Duinstede, in het zuiden door de Narcislaan.

karakteristiek

De buurt vormt een invulling van de reeds bestaande structuur gevormd door de Rijksstraatweg en de Deylerweg (voormalige trambaan). Het vormt in die zin een logische completering van de wijk Deijleroord. De ontwikkeling van dit gebied is echter in een latere tijdsfase tot stand gekomen. Dit uit zich uiteraard in het architectonisch beeld, maar ook in bijvoorbeeld (als gevolg van ‘moderne’ milieuwetgeving) de begroeide geluidswal en -scherm, die het verkeersgeluid van de A44 weert. Bebouwing dateert uit twee perioden, het zuidelijke deel is gebouwd begin jaren ‘80 en het noordelijke deel zo rond eind jaren ‘90. Dit laatste deel sluit hiermee de groene gordel af, die lange tijd is gereserveerd voor de noordelijke ontsluitingsweg. De bebouwingstypologie in het zuidelijke deel bestaat voornamelijk uit rijtjeswoningen, met de nokrichting evenwijdig aan de straat. Het dakschild is ter plaatse van de gekoppelde entrees doorgetrokken tot een gemeenschappelijke luifel. De bebouwing in het noordelijke gedeelte kent meerdere typologieën, zoals vrijstaande eengezinswoningen, half vrijstaande woningen, rijtjeswoningen en appartementencomplexen. Desondanks is sprake van een hoge mate van eenheid door de consequente toepassing van een postmoderne vormentaal, met vergelijkbare kleurstelling en materiaalgebruik .

De ontsluitingstructuur is slingerend (woonerf), alhoewel de betrekkelijk rechtlijnige ordening van de bouwvolumes dit niet ondersteunt. Erfafscheidingen en diepte van de voortuinen variëren. Er zijn kleine groene, vrij gesloten voortuinen, maar ook diepere, meer open voortuinen, waar de verharding overheerst. Sommige voortuinen worden voorafgegaan door openbaar groen. De openbare ruimte kent een vrije inrichting. Om een en ander toch enigszins te regulieren is een overdaad aan diverse obstakels (paaltjes, betonnen poefen, hekjes en betonbanden) geplaatst. Al met al levert dit een ‘druk’ en rommelig straatbeeld op. Daarnaast is het totale aandeel verharding, zeker gezien het beoogde meervoudige gebruik ervan, aanzienlijk. Kleine snippers groen bestaande uit halfhoog struikgewas en bodembedekkers dienen ter

[ 76 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

geleding van de straat en parkeerplaatsen.

beeldaspecten bebouwing

Rijtjeswoningen in het zuidelijke gedeelte kennen aan de straatzijde een sterke geleding door doorgetrokken dakschilden. In de materialisering is de bruin-beige kleur overheersend. Het noordelijk gedeelte laat zich karakteriseren als postmodern, met als belangrijkste karaktereigenschappen symmetrie, toepassing van (half)ronde ramen in de puntgevels en ‘klassieke’ (prefab) elementen zoals timpanen. De kleuren zijn wit, grijs en roze pasteltinten. gevel: dak: kozijnen: erfafscheiding: oriëntatie: groenaanleg: openbare ruimte:

gele baksteen, witte en roze betonklinkers zadeldak met pannen, appartementen onder een plat dak witte en bruin geschilderde kozijnen wisselend, groen, maar ook afwezig op straat wisselend, van betrekkelijk open tot gesloten of geheel verharde tuinen bestrating en straatmeubilair divers.

bijzonderheden -

gewenste ontwikkeling

• Meer duidelijkheid en eenvormigheid in de openbare ruimte is gewenst. In sommige gevallen is vergroting van de voortuinen ten koste van het openbare woonerf geoorloofd. • Geschakelde bebouwing bepaalt het ritme en de geleding van de straatwanden. • Bestaande rooilijnen aan de voorkant van de bebouwing worden behouden. • Eventuele gevelritmiek (inspringen) wordt gehandhaafd.

toetsingscriteria

2. Positie en context • Geen 3. Massa en uitstraling: • De woning is een deel van een collectief vormgegeven bebouwing in de • grotere buurtcompositie • Onderscheid wordt gemaakt tussen een formele voorkant aan de openbare straat of groenvoorziening, en een informele achterkant gericht op een privé- of collectieve ruimte. • Dakopbouwen zijn geen accent maar vormen een onderdeel van de • architectuur van het blok. 4. Materiaal en detaillering: • Materiaal en detaillering sluiten aan en zijn gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van de kenmerkende bebouwing binnen het deelgebied. • Gezamenlijke beeldaspecten per bouwblok worden aan de voorzijde behouden. (identieke kozijnen, uitbouwen, kleur en materiaal).

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 77 ]

Band II

S TRU C TU U RKAART

WAARDEKAART ondergrond

v rije kav els (v illa’ s)

beschermd monument

strokenbouw - laag

MIP-object

strokenbouw (middel - hoog)

historische buitenplaats / rijksmonument

lintbebouwing

gebiedsgrens

autonoom / v rijstaand gebouw groenstructuur

NOORD waterstructuur 250 meter

[ 78 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

BEELDKAART landmark zicht-as reliëf water laan (-beplanting) bos plantsoen, park

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 79 ]

Band II

13 Oostdorperweg en Hoge Klei ligging in: categorie: status: toetsing: periode:

Wassenaar-plaats object, lintbebebouwing (Oostdorperweg) regulier (gedeeltelijk scherp: Hoge Klei) diverse perioden langs de Oostdorperweg en Hoge Klei, langs de Verlengde Hoge Klei bouwwerken van na 1980 ontwerper: architecten: onbekend

buurtbeschrijving

Het gebied rondom de Hoge Klei ligt op de grens van de bebouwde kom en het landelijk gebied waar de bollenvelden beginnen, aan de noordwestelijke kant van Wassenaar. De Oostdorperweg ligt op een uitloper van een strandwal in het rivierenlandschap van de Oude Rijn. Langs deze weg is in de loop der tijd lintbebouwing ontstaan (zie ook de gebieden Oostdorperweg Noord en Oostdorp). De Hoge Klei is een zandpad achter de Oostdorperweg waaraan enkele boerderijen en arbeiderswoningen staan. Deze bebouwing voegt zich in oriëntatie op de richting van de polderverkaveling. Langs de Verlengde Hoge klei liggen aan de dorpszijde bedrijven met opslagterrein.

karakteristiek

Het gebied kent een lineaire structuur van lintbebouwing langs de Oostdorperweg, de Hoge Klei en de Verlengde Hoge Klei met (agrarische) bedrijven bebouwde erven. Er is een schaalverschil tussen de bebouwing aan de Oostdorperweg (kleine woonhuizen, boerderijen) en langs de (Verlengde) Hoge Klei (kassen, grote bedrijfshallen). De bebouwing langs de Oostdorperweg kent een redelijke mate van gelijkheid in positie en proportie en is globaal op een rooilijn gesitueerd, maar kent een ruime diversiteit aan architectonische invullingen. Als type zijn hier (oudere) boerderijen, (half) vrijstaande woonhuizen en enkele rijtjeshuizen te vinden. Alle hebben een formele voorkant met voortuin, en een informele achterkant met erf en aanbouwen en bijgebouwen zoals schuren en garages. Tussen de bebouwing bevinden zich doorzichten naar de achterliggende bollenvelden en duinen. Deze worden op sommige plaatsen echter geblokkeerd door de bedrijfsbebouwing en de kassen aan de (Verlengde) Hoge Klei. De vrijstaande agrarische bedrijven aan de Hoge Klei (bloembollenteelt) bestaan uit een woonhuis en bijgebouwen. De woonhuizen zijn wisselend: oudere karakteristieke arbeiderswoningen, boerderijen maar ook een nieuwe boerderette wisselen elkaar af. De Verlengde Hoge Klei bestaat uit individuele bedrijfsbebouwing, overwegend tweelaags, zonder veel samenhang.

De bijbehorende achtererven zijn eveneens met bedrijfsbebouwing bebouwd.

[ 80 ]

Handboek Welstand & Beeldkwaliteit

B a n d II

beeldaspecten bebouwing

Langs de Oostdorperweg zijn verschillende architectonische uitingen te onderscheiden: gevel: merendeel (lichtrode) baksteen dak: overwegend pannendaken (rood, donker) kozijnen: merendeel hout erfafscheiding: wisselend (haag, hekje) oriëntatie: wisselend (nok zowel dwars op als evenwijdig aan de straat) Langs de Hoge Klei: merendeel éénlaags met kap, architectonische uitingen: gevel: baksteen dak: overwegend pannendaken (rood, donker) kozijnen: merendeel hout, sommige met kenmerkende luiken erfafscheiding: wisselend (haag, hekje) oriëntatie: wisselend (nok zowel dwars op als evenwijdig aan de straat) Langs de Verlengde Hoge Klei: bedrijfsbebouwing gevel: grijs, grauwwit baksteen of golfplaten dak: merendeel plat, enkele met schuin dak

openbare ruimte

Door de wijziging van het verkeersprofiel van de Oostdorperweg in een woonerf tussen de Van Cranenburchlaan en de Zonneveldweg is de herkenbaarheid van de weg als doorlopend lint gemaskeerd.

bijzonderheden

De Hoge Klei is een bijzonder en waardevol agrarisch gebied op de rand van de bebouwde kom van Wassenaar, met (bloeiende) bollenvelden en zicht op de duinen. Het zandpad met enkele karakteristieke huizen erlangs is de moeite waard te handhaven in originele staat. De kassen en opslaghallen die later zijn bijgebouwd doen afbreuk aan het beeld. Ook langs de Oostdorperweg staan nog enkele historische karakteristieke boerderijen die aansluiten bij het agrarisch beeld van de Hoge Klei (zoals nr. 121).

gewenste ontwikkeling

Langs de Oostdorperweg is behoud en versterking van de (oorspronkelijke) karakteristieken en kwaliteiten gewenst. Het terugbrengen van de woonerfinrichting in de oorspronkelijke staat kan de herkenbaarheid van het lint herstellen. Incidentele vervanging met behoud van de karakteristiek is mogelijk. Door verwijdering van de later toegevoegde kassen wordt het oorspronkelijke vrije zicht hersteld. Aan de Verlengde Hoge Klei is meer samenhang in bebouwing gewenst, en een landschappelijke rand (bijvoorbeeld in de vorm van een bomenrij) tussen de bebouwing en de aanliggende vlakte met doorkijken naar de Duinen. De bedrijfsbebouwing dient meer architectonische aandacht krijgen.

toetsingscriteria

1. Algemeen: • De bestaande beeldkwaliteit van het gebied is het kader voor welstandstoetsing. • Het uitgangspunt voor nieuw-, aan- en verbouw is het behoud van de beeldkwaliteit en de karakteristiek van het deelgebied door aan te sluiten op de aanwezige bebouwing in typologie, massa, materialisatie en detaillering (m.u.v. de bedrijfsbebouwing). • Uitgangspunt voor aan- en verbouw is tevens het behoud van de beeldkwaliteiten en de karakteristieken van het bouwwerk op zich zelf (m.u.v. de bedrijfsbebouwing). • ervangende nieuwbouw is eigentijds en tegelijkertijd specifiek voor de situatie ontworpen. • Catalogusbouw wordt uitgesloten, wel zijn bijzondere vormen mogelijk.

H a n dbo e k Welstand & B ee ldkwalite it

[ 81 ]

Band II

2. Positie en context: • Het hoofdgebouw is georiënteerd op de straat. • Bijgebouwen zijn naast of achter het hoofdgebouw op het erf gesitueerd, met behoud van doorzichten naar het achterliggend landschap. 3. Massa en uitstraling: • Het hoofdgebouw is individueel vormgegeven met eenduidig volume. • De voorzijde is van belang in de vormgeving (accentuering aan de straatkant). Overige zijdes zijn ondergeschikt. • Bijgebouwen ondergeschikt aan hoofdgebouw. 4. Materiaal en detaillering: • Materiaal en detaillering sluiten aan en zijn gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van de kenmerkende bebouwing binnen het deelgebied. • Materialisering van de bedrijfsbebouwing langs de Hoge Klei is donker van kleur en sluit golfplaat als bekleding van de hoofdgevel uit. • Bij aan- of verbouw zijn materiaal en detaillering gelijk of gelijkwaardig aan het materiaal en de detaillering van het hoofdgebouw.

← Vorig deel Volgend deel →

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://api1.ibabs.eu/publicdownload.aspx?site=Duivenvoorde&id=c4e1dc60-e15f-4bbd-909d-db0d2df6b666