Bijlage 1 - MER-rapportage Valkenhorst (Antea Group)

Met name bij de inrichting van de infrastructuur en de openbare ruimte speelt gezondheid een belangrijke rol. De ambities van de gemeente zijn opgebouwd rond drie pijlers: • Sociale gemeente • Innovatieve gemeente • Duurzame gemeente Deze pijlers zijn vertaald naar ruimtelijke aspecten, die gericht zijn op de versterking van de omgevingskwaliteit. Dit heeft uiteindelijk geresulteerd in zeven doelstellingen voor de fysieke leefomgeving: 1. Versterken en innovatiever maken van de economie 2. Een energieneutraal en klimaatbestendig Katwijk in 2050 3. Versterken en verduurzamen bestaand stedelijk gebied met behoud van groene kwaliteiten 4. Bouwen aan inclusieve kernen met sterke sociale samenhang 5. Kiezen voor duurzame en veilige mobiliteit 6. Ontwikkelen van een gezonde en veilige gemeente 7. Benutten van Katwijkse historische en landschappelijke kwaliteiten en erfgoed

Blad 26 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Figuur 3.2 Uitsnede Omgevingsvisie Katwijk

3.3.2

Woonvisie Katwijk 2015-2019 PM Gemeente: Is deze nog actueel? De gemeente Katwijk stelt woonbeleving van haar inwoners centraal. Inwoners van Katwijk moeten kunnen wonen op een manier die aansluit op hun behoeften en hun financiële mogelijkheden. Er wordt gestreefd naar een goede balans van alle segmenten (woonmilieus) in de woningvoorraad. Duurzaam wonen is de norm. Leefbaarheid en bereikbaarheid van voorzieningen zijn belangrijke speerpunten voor beleid. Katwijk ligt in een zeer aantrekkelijke regio voor de woonconsument. Midden in de Randstad en toch in een zekere luwte Binnen een straal van circa 45 minuten is een groot potentieel aan werkgelegenheid te vinden. Katwijk heeft in vergelijking met de andere regiogemeenten een hoger dan gemiddelde voorraad sociale huurwoningen. De totale woningbehoefte voor de gemeente Katwijk tot 2030 is, op basis van de Woningbehoefteraming 2013, vastgelegd op circa 4.000 woningen. Op provinciaal niveau is begin juni 2016 daarnaast de nieuwe Woningbehoefteraming en Bevolkingsprognose gepresenteerd. Ten opzichte van de vigerende woningbouwprogramma's tot 2020 blijkt er een hogere behoefte te bestaan. Voor de gemeente Katwijk is deze zo'n 23% hoger dan voorzien in 2012.

Blad 27 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

4

Ontwikkeling Valkenhorst

4.1

Geschiedenis van het planvoornemen De plannen voor woningbouw op vliegbasis Valkenburg kennen een lange voorgeschiedenis. Toen bekend werd dat het gebied zijn oude functie zou verliezen werd er nagedacht over een nieuwe invulling van het gebied. Ontwikkeling van een groot woon-werkgebied stond al snel op de agenda. Vanaf de sluiting van de vliegbasis in 2006 is de gemeente, in samenwerking met onder andere het Rijksvastgoedbedrijf en provincie Zuid-Holland, gestart met het formuleren van uitgangspunten, het vastleggen van afspraken en het maken van plannen. Sinds 2005 wordt er gewerkt aan de planvoorbereiding voor de (her)ontwikkeling van de voormalige vliegbasis. In de loop van de tijd zijn er diverse beleidsdocumenten met uitgangspunten, richtlijnen en ideeën voor de ontwikkeling verschenen. Figuur 4.1 toont deze documenten in een tijdlijn. De belangrijkste documenten zijn kort toegelicht.

Figuur 4.1 Beleidsdocumenten waarin de (her)ontwikkeling van Valkenhorst benoemd is.

Masterplan Locatie Valkenburg Het Masterplan uit 2013 is het eerste integrale visiedocument voor de herontwikkeling van de vliegbasis. In dit plan zijn de ambities beschreven. Hier is ook nader ingezoomd op hoe het gebied ontwikkeld kan worden. Dit Masterplan is nog steeds leidend, maar is vooral richtinggevend en is geen exacte blauwdruk. Het gebied zal ‘organisch’ gedurende langere periode ontwikkeld worden en daarbij past flexibiliteit voor de wijze van uitwerking binnen de gestelde (beleids)kaders. Voor dit Masterplan is ook een start gemaakt met de m.e.r.-procedure door het opstellen van de NRD. Gewijzigde inzichten en ontwikkelingen hebben er toe geleid dat deze m.e.r.-procedure nooit afgerond is en dat er een nieuw ontwikkelstrategie opgesteld is.

Blad 28 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

De volgende uitgangspunten uit het Masterplan zijn meegenomen in de huidige ambities voor Valkenhorst: • • • • • • •

Een organische en vraaggestuurde ontwikkeling; De ontwikkeling van een ontspannen en groen woonmilieu met een robuust groenblauw raamwerk als dragende structuur waarbinnen het wonen en werken wordt gesitueerd; Nieuwe woon- en werkgebieden, verbonden met de omgeving; Een gedifferentieerd aanbod van contrastrijke woonmilieus, programmatisch onderscheidend en aanvullend; Water als een beleefbare kwaliteit. Gebruik maken van de potenties die het natuurlijk watersysteem biedt en een vereenvoudiging van het watersysteem; De gelaagdheid van het landschap laten zien, benutten van de kwaliteiten die vanuit archeologie en cultuurhistorie worden aangereikt; Duurzaam en energieneutraal.

Omgevingsvisie Katwijk Vooruitlopend op de komst van de Omgevingswet heeft de gemeente Katwijk een omgevingsvisie voor de gehele gemeente opgesteld en vastgesteld in 2018. De omgevingsvisie wordt gezien als het vliegwiel voor nieuwe en moderne samenwerking. Bij het beleidskader is een uitgebreide beschrijving van de Omgevingsvisie Katwijk opgenomen. In de Omgevingsvisie Katwijk zijn de volgende uitgangspunten voor Valkenhorst benoemd: • • • • • • • •

Mient Kooltuin als belangrijke regionale recreatieve bufferzone voor de natuur; Bouwen voor gezinsverdunning en vergrijzing; Valkenhorst ontwikkelen voor de regionale markt (70%) en de Katwijkse markt (30%); Verbind Valkenhorst met Leiden en de rest van Katwijk met snelfietsroutes; Valkenhorst als een zesde kern van Katwijk met eigen basisvoorzieningen; BREEAM-certificering met kwalificatie ‘excellent’; Valkenhorst als (verbeterde) verbinding met de waardevolle landschappen, zoals de duinen en het Valkenburgse Meer; Aandacht voor de opbouw en de kwaliteiten van de bodem.

Integrale Ruimtelijke Verkenning, gebied tussen Katwijk en Wassenaar Om de samenhang tussen de gebieden in en rond Valkenhorst beter te kunnen ontwikkelen hebben de gemeenteraden van Katwijk en Wassenaar in november 2017 besloten om een integrale visie voor het gebied op te stellen. Dit resulteerde in de Integrale Ruimtelijke Verkenning (IRV) die in februari 2018 vastgesteld is. De IRV kijkt verder dan het Masterplan uit 2013. Naast de locatie voor de ontwikkeling van Valkenhorst is er in deze verkenning ook een visie ontwikkeld op de omringende gebieden: het Valkenburgse Meer, de Polder en het Parklandschap (zie figuur 4.2). Het deelgebied Polder ligt grotendeels op grondgebied van de gemeente Wassenaar. De IRV heeft niet de formele status van een structuurvisie, maar de uitgangspunten uit deze visie zijn wel bepalend voor de ontwikkeling van Valkenhorst. Aanvullend op het Masterplan zijn de volgende uitgangspunten opgenomen:

Blad 29 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

• • •

Toevoeging van de Unmanned Valley2 aan de hangaarzone op de huidige locatie; Ontwikkeling van de groene buffer (Polder) als buffer tussen Katwijk en Wassenaar Het gebied Zijlhoek (oostzijde van het plangebied) blijft gehandhaafd als glastuinbouwgebied

Deze ontwikkelingen zijn voornamelijk voorzien langs de randen van het plangebied voor Valkenhorst. De planologische kaders voor deze ontwikkelingen zijn niet in dit bestemmingsplan opgenomen, maar worden in separate procedures opgenomen.

Unmanned Valley Zijlhoek

Figuur 4.2 Gebiedsindeling op hoofdlijnen uit de Integrale Ruimtelijke Verkenning

4.2

Hoofdopgave voor Valkenhorst Hoofdopgave De centrale ambitie voor het gebied is het creëren van een hoogwaardig woon-, leef- en vestigingsklimaat. Met andere woorden: binnen Valkenhorst kan je in de toekomst aangenaam wonen, leven en werken.

2

Bedrijfslocatie(s) voor onder andere drones en onbemande voertuigen.

Blad 30 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Wonen •Totaal 5.600 woningen •500 topmilieu woningen •Sociale woningen

Leven •Recreatie •Natuur & Water •Infrastructuur

Werken •5 ha bedrijventerrein •Unmanned Valley •Voorzieningen In de toekomst moet het gebied voorzien in maximaal 5.600 woningen, bijbehorende voorzieningen en enkele hectare bedrijvigheid. Onderdeel van het voornemen is het realiseren van Unmanned Valley (UMV), een bedrijfslocatie gericht op drones en onbemande vliegtuigen. Hoofdstructuur van Valkenhorst Een globale hoofdstructuur is in figuur 4.3 weergegeven. De startfase (het geel gearceerde deel) is hier in meer detail uitgewerkt. Het overgrote deel van het plangebied bestaat uit het toekomstige woon- en leefgebied voor 5.600 huishoudens. Door middel van bouwvelden wordt de verdeling van woningen en voorzieningen verder uitgewerkt. Langs de oude landingsbanen komt het centrumgebied. Hier zijn voorzieningen zoals detailhandel, onderwijs en maatschappelijke voorzieningen voorzien. Het huidige Hangaargebied moet ruimte bieden aan 5 ha (nieuwe) bedrijvigheid. Verkeersstructuur Het plangebied van Valkenhorst wordt voor wegverkeer ontsloten via de twee aansluitingen op de N206. Vanaf deze aansluitingen vormt een dubbele ringstructuur door het gebied de hoofdstructuur van het wegennet. Vanaf deze hoofdstructuur worden de toekomstige bouwvelden ontsloten. De capaciteit en inrichting van de wegen is afgestemd op de verwachte intensiteiten en het gebruik van de wegen.

Met de ontwikkeling van Valkenhorst wordt de 1e Mientlaan afgesloten voor doorgaand verkeer. Deze weg sluit aan op de westelijke ontsluiting van het plangebied met de N206. In paragraaf 6.1 is de toekomstige verkeerssituatie in meer detail beschreven. Groen en water In het plangebied zijn diverse groenstroken en waterstructuren voorzien. Langs de grens met Wassenaar zorgt een groenstructuur voor een groene buffer tussen de twee gemeenten. Hier is ook het Bunkerbos (NNN) binnen gelegen. Aan de noordoostzijde van het plangebied vormt een

Blad 31 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

groenstrook de buffer tussen het plangebied en de N206. Aan de noordwestzijde moet een groenstrook zorgen voor het behoud en de beleving van archeologische waarden in het gebied. Het plangebied wordt nu grotendeels op polderpeil beheert. Het voornemen is om de waterhuishouding aan te laten sluiten op de watersystemen in de omgeving (boezempeil), wat leidt tot een peilstijging van enkele decimeters. De nieuwe waterstructuur in Valkenhorst wordt gekenmerkt door twee kreken die van noordoost naar zuidwest door het plangebied lopen. Ook over de landingsbanen moet oppervlaktewater ingepast worden. De waterstructuur moet uiteindelijk een groot, bevaarbaar netwerk van sloten en kreken worden. Richting het zuiden moeten de kreken met elkaar verbonden worden en waar mogelijk aansluiten op bestaande watergangen, zoals de Wassenaarsche Watering en de Grote Watering.

Figuur 4.3 Opzet van het stedenbouwkundig raamwerk voor Valkenhorst (bron: KCAP, mei 2020)

Figuur 4.3 toont een eerste opzet van het stedenbouwkundig raamwerk voor Valkenhorst. De ontwikkeling van Valkenhorst wordt uiteindelijk uitgewerkt in stedenbouwkundige plannen. Voor het startgebied -het gebied waar de eerste bouwvelden ontwikkeld worden (geel gearceerde gebied in figuur 4.3)- zijn hiervoor reeds plannen opgesteld. De structuren, zoals hiervoor

Blad 32 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

beschreven, zijn hierin opgenomen. Het vervolg van de ontwikkeling (lichtgele arcering in figuur 4.3) wordt in een later stadium uitgewerkt in stedenbouwkundige plannen.

4.3

Programma voor Valkenhorst Wonen Wonen wordt de hoofdfunctie van Valkenhorst. Dit biedt woonruimte aan circa 12.000 tot 13.500 inwoners. De wens om een divers woonmilieu te realiseren is vertaald naar uitgangspunten voor de woningbouw op Valkenhorst. Voor het woningbouwprogramma zijn daarom uitgangspunten opgesteld die richting geven aan de kwalitatieve invulling van het woongebied. In totaal voorziet de ontwikkeling in 5.600 woningen. Richting de noordkant van het plangebied komt een centrumgebied met bijna 2.000 woningen in een dichtheid van ca. 46 woningen per hectare. Richting het zuiden en het oosten nemen de dichtheden af en ontstaan woongebieden die te kwalificeren zijn als rustige woonwijken. De verdeling naar woningtype is in tabel 4.1 weergegeven. Tabel 4.1 Overzicht van de verdeling per woningtype in klassen

sociale huur middensegment laag tot NHG duurzaam overige topmilieu totaal

Aantal woningen 1.125 890 3.085 500 5.600

Voorzieningen In de uitgangspunten is vastgelegd dat Valkenhorst een zelfstandige kern moet worden. Voorzieningen maken de woonwijk tot een aantrekkelijke en dynamische woonomgeving. Een woonwijk met 5.600 woningen vraagt ook om diverse voorzieningen. In stedelijke kernen ligt de verhouding tussen woningen en voorzieningen in vloeroppervlak gemiddeld rond de 80/20. Binnen een zelfstandige kern, zoals Valkenhorst, is ruimte voor kleine voorzieningen, zoals een (buurt)supermarkt, een basisschool of een kapper. Bij deze voorzieningen kan ook gedacht worden aan kleine kantoorlocaties, praktijken of aan huis gebonden beroepen. Op basis van het woningbouwprogramma is een inschatting gemaakt van de behoefte aan voorzieningen. Hierbij is onderscheid gemaakt naar detailhandel, maatschappelijke voorzieningen en zorg. De voorzieningen concentreren zich voornamelijk in het centrumgebied, langs de structuren van de oude landingsbanen (zie figuur 4.3). Tabel 4.2 Omvang per type voorziening Voorziening

Omvang

Detailhandel

Ca. 10.000 m2 bvo

Maatschappelijke voorzieningen

40.000 – 80.000 m2

Zorg

Ca. 7.200 m2 bvo

Blad 33 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Werkgelegenheid (Unmanned Valley) Het huidige Hangaargebied waar de oude loodsen en gebouwen van de vliegbasis nog staan, blijft behouden. Dit terrein moet plaats bieden aan hoogwaardige en kennisintensieve werkgelegenheid. Het bedrijventerrein richt zich met name op bedrijvigheid in de drone en sensorbasedtechnologie. Het totale bedrijventerrein zal maximaal 5 ha nieuw uitgeefbaar terrein bedragen. Bedrijven tot en met milieucategorie 2 kunnen zich hier vestigen. Het bedrijventerrein is de thuisbasis van Unmanned Valley (UMV), dat is opgericht door de gemeente Katwijk en TU Delft. Het bestaat op dit moment uit 3.000 m2 bedrijvigheid met indoor en outdoor testfaciliteiten. Eén van de voornemens is het realiseren van een testveld van maximaal 500 x 500 m2 met een corridor voor testvluchten richting het strand. Dit betreft een raakvlakproject, het maakt geen onderdeel uit van het planvoornemen voor Valkenhorst, Voor dit voornemen wordt een separaat plan opgesteld.

4.4

Ambities voor Valkenhorst Voor de ontwikkeling van Valkenhorst heeft de gemeente in de Omgevingsvisie Katwijk zeven ambities geformuleerd. Het MER toetst wat de effecten van het planvoornemen op deze ambities zijn en in hoeverre de ambities gehaald worden. In deze paragraaf zijn de ambities kort toegelicht en is aangegeven waar bij de beoordeling op getoetst wordt. Valkenhorst wordt een zelfstandige, nieuwe inclusieve kern Valkenhorst wordt ontwikkeld tot een zelfstandige inclusieve kern. De doelstelling ‘Zelfstandige inclusieve kern’ betekent in essentie, dat er een wijk wordt gecreëerd waar het voor elke doelgroep – waaronder bijzondere doelgroepen zoals mensen met een beperking – prettig wonen en (samen)leven is en de belangrijkste voorzieningen toegankelijk en binnen loopafstand bereikbaar zijn. Dit vertaalt zich in het realiseren van woningen en voorzieningen voor alle doelgroepen. Ook is in een inclusieve wijk voldoende openbare ruimte voor ontmoeting en activiteiten. Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • De toegankelijkheid van voorzieningen • De realisatie van woningen en voorzieningen voor alle doelgroepen • De realisatie van openbare ruimte voor ontmoeting en activiteiten

Valkenburg biedt onderscheidende woonmilieus voor verschillende doelgroepen Het is essentieel om de wijk te starten met een aansprekend woonmilieu (pioniersmilieu), omdat het eerste project in grote mate het totale imago van de wijk bepaalt. Het stedenbouwkundig plan voor de startlocatie (alsook de andere gebieden) dient te voorzien in een divers pallet van woonmilieus.

Blad 34 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • De diversiteit in woonmilieus • Een aansprekend en representatief pioniersmilieu

Valkenhorst krijgt een gezonde, veilige leefomgeving die uitnodigt om te bewegen In de toekomstige woonwijk moet het aangenaam wonen en leven zijn: de omgeving van de woning is gezond, mooi en nodigt uit tot buiten zijn, te bewegen en te recreëren. De ambitie is om het gebied terug te brengen tot een goede leefomgeving en ruimte voor recreatie. In het kader van een veilige leefomgeving moeten onveilige plekken in de toekomstige woonwijk vermeden worden. Goed verlichte openbare ruimte en het beperken van risicobronnen dragen onder andere bij aan een veilige leefomgeving.

Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • Het bevorderen van gezondheid (met ruimtelijke ingrepen) in Valkenhorst • De ontwikkeling van een veilige leefomgeving.

Valkenhorst maakt gebruik van de landschappelijke en cultuurhistorische kwaliteiten De ontwikkeling van een ‘wijk van de toekomst’ kan niet los gezien worden van het landschap en de ondergrond, de geomorfologie. Door de toepassing van technologie ontstaat er meer ruimte voor robuuste landschappelijke structuren. Slim gebruik van de ruimte maar ook van de energie die in het landschap en de ondergrond aanwezig is, bijvoorbeeld energieopwekking door het gebruik van grondwaterstromen. Historische structuren en elementen vertellen het verhaal van de plek. De geest van de plek is nog steeds zichtbaar en beleefbaar en vormt de basis voor de identiteit van de ontwikkelingen op deze locatie. De ruimtelijke hoofdstructuur verbindt heden, verleden en toekomst met elkaar. Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • Het behoud van de identiteit van het gebied en robuuste landschappelijke structuren • De belevingswaarden van landschappelijke en cultuurhistorische elementen

Blad 35 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Valkenhorst staat voor innovatieve en hoogwaardige werkgelegenheid De identiteitsdrager voor innovatieve en hoogwaardige werkgelegenheid in het naastgelegen Hangaargebied is Unmanned Valley, een kenniscluster en aanjager van kennisontwikkeling en werkgelegenheid. De inzet van ‘slimme technologie’ draagt bij aan de kwaliteit van leven (het concept ‘smart city’). Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • De mogelijkheden voor innovatieve bedrijvigheid Valkenhorst wordt klimaatbestendige en energieneutraal Katwijk heeft als beleid om in 2050 energieneutraal te zijn. Inzet op nieuwe en innovatieve manieren van energieopwekking hoort daarbij. Voor nieuwbouw (woningen en gebouwen) wordt al op volledige energie-neutraliteit ingezet. Naast energieneutraliteit zijn er meer aspecten van duurzaamheid waar Valkenhorst zich specifiek op richt: hergebruik van materialen en gebouwen, een robuust watersysteem, multifunctioneel ruimtegebruik, duurzaam veilige inrichting en een stedenbouwkundige opzet gericht op sociale duurzaamheid. Dit is het stimuleren van gezonde beweging en betrokkenheid bij de eigen woonomgeving.

Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • De energiebehoefte van het gebied • De mogelijkheden voor het opwekken van duurzame energie • Het gebruik van primaire grondstoffen • Mogelijkheden voor het hergebruik van materialen en afval

Valkenhorst zet in op toekomstgerichte, duurzame mobiliteit De inwoners van Katwijk hebben leefbaarheid, veiligheid en duurzaamheid vooropgesteld bij het opstellen van de Omgevingsvisie Katwijk. Op het gebied van (toekomstgerichte) mobiliteit betekent dit dat fietser en voetganger in de directe woon- en leefomgeving voorrang krijgen ten opzichte van de auto. De ontwikkelingen in de mobiliteitssector volgen elkaar in snel tempo op. Valkenburg is dé plek waar experimentele vormen van vervoer (onder andere uit de unmanned sector) kunnen worden ontwikkeld en getest. Bij toetsing aan de bovenstaande ambitie is beoordeeld of de effecten leiden tot een positieve of negatieve bijdrage op: • Een goede doorstroming zonder structurele overbelasting van kruispunten • Het stimuleren van alternatieve duurzame vervoersmiddelen • Faciliteren van elektrisch en unmanned vervoer

Blad 36 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

4.5

Fasering voor Valkenhorst De ontwikkeling van Valkenhorst vindt gefaseerd plaats, in een periode van 10 tot 15 jaar, vanuit de westelijke aansluiting gebouwd worden. De hoofdstructuur van wegen, water en groen wordt eveneens gefaseerd aangelegd. Het is de doelstelling in de gefaseerde ontwikkeling buurten compleet af te ronden, zodat deze zelfstandig kunnen functioneren.

Fase 1

Fase 2

Fase 3

Fase 4

Figuur 4.4 Indicatieve fasering voor Valkenhorst (bron: KCAP, mei 2020)

Fase 1: De Vindplaats en Watertuinen De ontwikkeling van woningen op grond van het Rijksvastgoedbedrijf start aan de westzijde van het ontwerpgebied, in de buurten nabij het VIP-gebouw. Hier zal via de afrit West van de N206 het gebied toegankelijk zijn. Vanaf dit bronpunt zal de woningbouw verder ontwikkeld worden in de buurten tussen de Torenkreek en Korte Landingsbaan richting de Verkeerstoren. In deze fase wordt de mogelijkheid geboden tot de realisatie van de eerste voorzieningen, zoals een basisschool.

Blad 37 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Fase 2: topwoonmilieu en havengebied Aansluitend op fase 1 wordt de ontwikkeling van het topwoonmilieu (500 woningen) opgestart, aan de zuidkant van Valkenhorst. De vorming van het topwoonmilieu heeft lange tijd nodig en gaat in een woningaantal tot zo’n 50 per jaar, afhankelijk van de marktsituatie. Fase 3: Centrum Het noordelijke deel wordt in deze fase tot stand gebracht. Ook wordt het winkelcentrum dan ontwikkeld. Dit deel volgt dus later in de tijd, omdat voldoende mensen in de kern moeten wonen voor draagvlak voor winkels. Daarom wordt het winkelcentrum pas gerealiseerd op het moment dat het eerste deel van de woningen gebouwd zijn. Fase 4: Hangaargebied en omgeving Aansluitend volgt de afronding van de transformatie van het Hangaargebied en het aanliggend woongebied. Het uitbreiden en herontwikkelen van het Hangaargebied start mogelijk eerder. Dit staat wat betreft fasering los van de woningbouwontwikkeling. Tijdelijke voorzieningen en woningen Tijdens de bouwfase worden er mogelijk tijdelijke voorzieningen en woningen gerealiseerd. Tijdelijke voorzieningen moeten voor de eerste bewoners zorgen voor voldoende voorzieningen in de directe omgeving. Op bouwvelden die pas in een later stadium ontwikkeld worde kunnen tijdelijke woonunits, zoals tiny houses, een waardevolle invulling van de ruimte zijn.

Alternatieven voor Valkenhorst Voorschriften Wet milieubeheer De Wet milieubeheer schrijft voor dat in een MER de ‘redelijkerwijs te beschouwen alternatieven’ onderzocht moeten worden. Wat daar precies onder verstaan wordt en hoe dat per ontwikkeling ingevuld moet worden is niet concreet beschreven in de wet. Het Rijk zegt daarover dat een alternatief realistisch, technisch maakbaar en betaalbaar zijn. Het alternatief moet ook passen bij het doel van het bevoegd gezag / de initiatiefnemer. Alternatieven voor Valkenhorst? Het programma en de ambities voor Valkenhorst, dat vastgelegd is in bestuurlijke afspraken, laat weinig ruimte voor een volwaardig alternatief. Een verdubbeling van het woningbouwprogramma of een volledig andere invulling van het gebied met landbouw of natuur past niet binnen de ambities voor Valkenhorst. Dat wil echter niet zeggen dat alles al vastgelegd is en er geen keuzes of optimalisaties mogelijk zijn. Nadere keuzes en optimaliserende maatregelen Dit MER beschrijft en beoordeelt de effecten van het planvoornemen op de fysieke leefomgeving. De effecten kunnen aanleiding zijn om nadere keuzes te maken of optimaliserende maatregelen voor te stellen. Deze keuzes kunnen gezien worden als kleinschalige alternatieven voor de invulling van het plan. De optimaliserende maatregelen zijn aanbevelingen voor een alternatieve of additionele invulling van het plan.

Blad 38 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

5

Het MER bij deze ontwikkeling Dit hoofdstuk geeft een toelichting op de onderzoeksopzet voor het MER. Het hoofdstuk begint met de uitkomsten uit de terinzagelegging van de NRD en advieswinning die hebben geleid tot wijzigingen in het beoordelingskader. Vervolgens is het beoordelingskader voor het MER weergegeven. Het hoofdstuk sluit af met een weergave van de referentiesituatie.

5.1

Notitie Reikwijdte en Detailniveau

5.1.1

Terinzagelegging NRD en advieswinning De m.e.r.-procedure is gestart met de publicatie van de NRD. In de NRD is aangegeven wat en hoe er in het MER onderzocht wordt en welke thema’s en aspecten hiervoor gebruik worden. Dat laatste is overzichtelijk weergegeven in het beoordelingskader. Dit kader bevat een indeling in thema’s en aspecten, die vervolgens meegenomen worden in de beoordeling. Naar aanleiding van ingediende zienswijzen en adviezen op de NRD en nieuwe inzichten vanuit gebiedsonderzoeken is het beoordelingskader op enkele punten gewijzigd. Advies Commissie m.e.r. Aan de Commissie m.e.r. (hierna Commissie) is gevraagd een advies te geven op de NRD. In dat kader heeft de commissie op 16 januari 2018 een bezoek aan de locatie gebracht. Op 15 februari 2018 heeft een gesprek plaatsgevonden met de Commissie, waarin ze haar reactie nader heeft toegelicht. In haar advies heeft de Commissie ook de zienswijzen en advies van de provincie ZuidHolland betrokken. De Commissie beschouwt een aantal punten als essentiële informatie in het MER: • Een helder overzicht van het vigerende beleidskader, gemeentelijke ambities en de omvang van het voornemen. Volgens de eerste uitwerkingen van IRV lijkt de basis onder het Masterplan te vervallen. Geef helder aan wat de status van de afspraken uit het Masterplan is en wat de (milieu)overwegingen waren om van het Masterplan af te wijken.

Zie hoofdstuk 3 en paragraaf 4.1 van het MER. • De gemeente heeft recentelijk haar Omgevingsvisie vastgesteld. Geef aan hoe de thema’s uit de Omgevingsvisie doorwerken in de ontwikkeling van Valkenburg. Het bij de Omgevingsvisie behorende MER signaleert een aantal risico’s voor de ontwikkeling in Valkenburg. Het betreft onder meer de effecten op de Natura 2000-gebieden en de haalbaarheid van de energieambities. Geef in het MER bij het bestemmingsplan aan hoe met deze risico’s wordt omgegaan. Zie paragraaf 4.4 van het MER (ambities), paragraaf 6.9.4 (effecten op Natura 2000) en paragraaf 6.11 (haalbaarheid van de energieambities). • Een onderzoek van de belangrijkste milieuaspecten, zoals de effecten van de testfaciliteiten voor de drones, effecten op Natura 2000-gebieden, effecten van verkeer, en de mogelijke mitigerende maatregelen. De testfaciliteiten vallen (grotendeels) buiten het plangebied, dit is niet meegenomen in de effectbeoordeling. Voor de overige punten: zie paragraaf 6.9.4 (effecten op Natura 2000) en paragraaf 6.1.4 (effecten op verkeer). In het advies wordt ook aandacht gevraagd voor de effecten op kwel. De Commissie acht het van belang dat wordt aangegeven of veranderingen kunnen optreden in kwelstromen uit de duinen en de binnenduinrand. Verder adviseert de Commissie per deelgebied regelmatig te controleren in

Blad 39 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

welke mate de daadwerkelijke ontwikkelingen bijdragen aan het realiseren van de ambities van de gemeente. Het volledige advies van de Commissie is als bijlage opgenomen bij de nota van beantwoording NRD. Bij het opstellen van de MER is dit advies nader meegenomen. Zienswijzen op de NRD De NRD voor Valkenhorst heeft van 15 december 2017 t/m 25 januari 2018 ter inzage gelegen, gedurende welke termijn belanghebbenden een zienswijze konden indienen. Zes instanties hebben van deze mogelijkheid gebruik gemaakt. Er wordt onder andere aandacht gevraagd voor het watersysteem in en rond het gebied, het behoud van waardevolle cultuurhistorische en landschappelijke elementen. Ook wordt er verzocht rekening te houden met de plannen en visies voor de omliggende gebieden. De indieners van de zienswijzen hebben de Nota van beantwoording ontvangen. De NRD is te raadplegen via de projectwebsite.

5.1.2

Wijzigingen in het beoordelingskader Toevoegen niet-gesprongen explosieven De oude vliegbasis is een gebied waar de kans op de aanwezigheid van niet-gesprongen explosieven zeer groot is. Het in beeld brengen van de verdachte locaties en beoordelen hoe hier mee om te gaan is in dit MER opgenomen bij het thema ‘bodem’. Bodem en water als afzonderlijke thema’s Het plangebied van Valkenhorst is voor wat betreft bodemsamenstelling en waterhuishouding een ingewikkeld gebied. Bodem en water vragen dan ook om gedegen onderzoek en analyses. Er is voor gekozen om dit op te knippen in twee afzonderlijke thema’s. De onderliggende aspecten uit het beoordelingskader van de NRD blijven bestaan. Kwel en infiltratie De Commissie m.e.r. heeft in haar advies op de NRD aandacht gevraagd voor (de effecten op) kwel en infiltratie. In het plangebied treedt kwel op van grondwater dat in hoger gelegen gebieden (de duinen) infiltreert. Dit kan negatieve effecten hebben op de kwaliteiten van de natuur in de duinen. Kwel en infiltratie is daarom toegevoegd aan het thema ‘water’. Ook in de Passende Beoordeling is aandacht besteed aan kwel en infiltratie en de effecten op het Natura 2000-gebied. Aspecten voor gezondheid De omschrijving van de aspecten bij het thema ‘gezondheid’ zijn gewijzigd. Er wordt hier onderscheid gemaakt tussen gezondheidsbescherming en gezondheidsbevordering.

Bij bescherming gaat het voornamelijk om het voorkomen of verminderen van gezondheidsrisico’s, zoals hoge geluidbelasting of luchtverontreiniging. Bij bevordering gaat het om het stimuleren van gezond gedrag, door bijvoorbeeld openbare sportvoorzieningen te realiseren. In tabel 5.1 is het gewijzigde beoordelingskader opgenomen.

Blad 40 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Tabel 5.1 Beoordelingskader Thema Verkeer

Geluid (wegverkeerslawaai) Hinder Luchtkwaliteit Externe veiligheid

Gezondheid Bodem

Water

Natuur

Landschap, cultuurhistorie en archeologie Duurzaamheid Hinder tijdens de aanleg

5.2

Aspect Bereikbaarheid voor wegverkeer Gebruik OV en fiets Verkeersveiligheid Geluidbelasting bestaande woningen Geluidbelasting nieuwe woongebieden Milieuhinder Stikstofdioxide (NO2) Fijn stof (PM10 en PM2,5) Plaatsgebonden risico Groepsrisico Zelfredzaamheid Gezondheidsbescherming Gezondheidsbevordering Bodemkwaliteit Bodemopbouw (stabiliteit / beweging) Niet-gesprongen explosieven Grondwater (o.a. grondwaterbeschermingsgebied) Kwel en infiltratie Oppervlaktewater Waterkwaliteit Waterkeringen Gebiedsbescherming (Natura 2000 en NNN) Soortenbescherming Groen in de wijk Archeologisch erfgoed Historische geografie (landschap) Historische (steden)bouwkunde Duurzaam energiegebruik Circulariteit Verkeer en parkeren Trillingen Stof Geluid Afval en zwerfvuil

Methodiek Kwantitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwantitatief Kwantitatief Kwalitatief Kwantitatief Kwantitatief Kwantitatief Kwantitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwantitatief Kwantitatief Kwantitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief Kwalitatief

Opzet van het MER Het MER beschrijft allereerst de effecten van het planvoornemen aan de hand van de thema’s uit het beoordelingskader. Vanuit de effectbeschrijving volgen spelregels en maatregelen voor de ontwikkeling.

Blad 41 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Effectbeoordeling van het planvoornemen In hoofdstuk 6 is het planvoornemen beoordeeld op de effecten op de fysieke leefomgeving. Per thema van het beoordelingskader is in een paragraaf de huidige situatie en referentiesituatie beschreven. De bijbehorende aspecten komen hier terug. Daarna is beschreven wat de effecten van het planvoornemen zijn op deze aspecten. Beoordeling ++

Omschrijving zeer positief

+ 0/+ 0

positief licht positief neutraal

0/--

licht negatief negatief zeer negatief

Voor de effectbeoordeling is gebruik gemaakt van de hiernaast weergegeven 7-puntsschaal. De omschrijving die hier opgenomen is, is van toepassing bij kwalitatieve beoordelingen. Voor aspecten die kwantitatief beoordeeld zijn, is de 7-puntsschaal voorzien van normeringen.

De effectbeoordeling kan leiden tot verschillende uitkomsten: • Er zijn geen belangrijke nadelige (milieu)effecten te verwachten; • Er kunnen belangrijke nadelige (milieu)effecten optreden, maar door spelregels en randvoorden (mitigerende of compenserende maatregelen) op te stellen kan dit voorkomen worden; • Mogelijke belangrijke nadelige (milieu)effecten zijn niet op voorhand uit te sluiten, aanvullende maatregelen (keuzes) zijn nodig. De effecten van het planvoornemen kunnen aanleiding zijn om nadere keuzes te maken, spelregels op te stellen of optimaliserende maatregelen aan te bevelen. Nadere keuzes De effectbeoordeling kan aanleiding zijn voor het afwegen en maken van nadere keuzes. Als het planvoornemen leidt tot knelpunten, maakt het MER inzichtelijk welke keuzes hiervoor te maken zijn. Deze keuzes zijn in een afzonderlijk hoofdstuk beschreven en beoordeeld. Deze keuzes kunnen ook leiden tot spelregels en optimaliserende maatregelen voor de ontwikkeling van Valkenhorst. Spelregels Spelregels zijn eisen en voorwaarden die vanuit het plan gesteld (kunnen) worden om negatieve effecten te verminderen en/of positieve effecten te bevorderen. Het gaat hierbij om bepalingen die in het bestemmingsplan vastgelegd kunnen worden, zoals parkeernormen of de bescherming van archeologische verwachtingswaarden.

Het kan ook gaan om voorwaarden die aan de vergunningverlening gekoppeld moeten worden, zoals de verplichting tot het uitvoeren van onderzoek naar de aanwezigheid van beschermde soorten. Optimaliserende maatregelen Optimaliserende maatregelen zijn aanbevelingen om negatieve effecten te voorkomen of te verminderen of (meer) positieve effecten te bewerkstelligen. Dit zijn zaken die vragen om aanpassing of aanvulling van het planvoornemen.

Blad 42 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Toetsing aan ambities Het MER toets het planvoornemen en de effecten daarvan ook aan de ambities voor Valkenhorst. Deze zijn opgenomen in de Omgevingsvisie Katwijk. Het MER beoordeelt in hoeverre het plan en de bijbehorende effecten bijdragen aan het behalen van de ambitie. Deze beoordeling is gevisualiseerd in een dashboard, zoals in figuur 5.1 weergegeven.

Figuur 5.1 Indicatieve beoordeling van de bijdrage aan de ambities voor Valkenhorst

De toets aan de ambities kan leiden tot dezelfde uitkomsten als de effectbeoordeling. De toetsing kan aanleiding geven om nadere keuzes te maken, spelregels op te stellen of optimaliserende maatregelen aan te bevelen. Spelregelkader voor de ontwikkeling van Valkenhorst De spelregels en randvoorwaarden die vanuit de effectbeoordeling en toets aan ambities naar voren zijn gekomen, worden opgenomen in het spelregelkader voor Valkenhorst. Het spelregelkader omvat alle regels en maatregelen die uit dit MER naar voren komen om een zo optimaal mogelijke kwaliteit van de fysieke leefomgeving (en behalen van ambities voor Valkenhorst) te bieden. Met het spelregelkader worden enerzijds randvoorwaarden gegeven voor transformatie: zo komen er bij enkele thema’s “ja, mits” of “nee, tenzij” bepalingen uit naar voren voor delen van het plangebied. Daarnaast biedt het spelregelkader maatregelen die of vanuit wettelijke of beleidsmatig oogpunt nodig zijn. Denk hierbij aan beleidsregels voor watercompensatie of bescherming van cultuurhistorische waarden. Andere spelregels hebben een meer optimaliserend karakter, bijvoorbeeld de maatregel om openbare sportvoorzieningen aan te leggen in parken, om zo de gezondheid te bevorderen. Monitoring en evaluatie De ontwikkeling van Valkenhorst vindt gefaseerd plaats. De effecten van deze transformatie zullen dan ook stapsgewijs ontwikkelen.

Het verkeer in en rond het gebied neemt langzaam toe, het ruimtebeslag van Valkenhorst breidt zich steeds verder uit. Dit biedt kansen om door middel van monitoring en evaluatie de effecten ‘in de gaten te houden’. Zo kan regelmatig getoetst worden of de gemaakte keuzes nog steeds de juiste zijn of dat bijsturing noodzakelijk is. Aan de hand van een nulmeting en een lijst van meetbare indicatoren kan de stand van zaken periodiek worden gemonitord. Door regelmatig een monitoringsrapportage op te stellen, kan er tijdig bijgestuurd worden waar en wanneer dat nodig is. Ook kunnen de randvoorwaarden en de spelregels waar nodig in de tijd aangepast worden, bijvoorbeeld bij veranderende wetgeving of beleid, maar ook bij nieuwe inzichten.

Blad 43 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Dit sluit goed aan op de systematiek van de Omgevingswet en geeft bestuurders en beleidsmakers de mogelijkheid om ‘een vinger aan de pols’ te houden. Ook wordt door deze methodiek het ‘milieubelang’ telkens expliciet meegewogen bij de besluitvorming. Hierdoor zijn de kernwaarden van een milieueffectrapportage gedurende de transformatie van Valkenhorst gewaarborgd.

5.3

Referentiesituatie In het MER is het planvoornemen beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie (2035)3. De referentiesituatie is de toekomstige situatie, maar dan zonder de ontwikkeling van Valkenhorst. Hierbij is rekening gehouden met autonome plannen die reeds in procedure zijn gebracht en plannen die parallel aan Valkenhorst in gang zijn of worden gezet. Binnen het plangebied zijn de komende jaren geen grote ontwikkelingen voorzien. In de aangrenzende gebieden spelen wel diverse plannen en ideeën die relevant zijn voor de ontwikkeling van Valkenhorst (zie figuur 5.2). Ontwikkelingen die reeds vastgelegd zijn in (ontwerp)plannen zijn als autonome ontwikkeling meegenomen. Overige ontwikkelingen worden gezien als raakvlakprojecten. De ontwikkelingen zijn in deze paragraaf kort beschreven. Hierbij is aangegeven hoe dit meegenomen is in de effectbeoordeling van Valkenhorst.

Figuur 5.2 Aangrenzende gebieden rond Valkenhorst en de indicatieve begrenzing van het startgebied.

3 Voor sommige onderzoeken zijn, vanwege beperkingen in het rekenprogramma, andere referentiejaren

gebruikt. Indien van toepassing is dit toegelicht in de betreffende onderzoeken.

Blad 44 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Aanleg RijnlandRoute / HOV-baan Een belangrijke ontwikkeling in en in de omgeving van het plangebied is de aanleg van de RijnlandRoute, de verbinding tussen de A4 en de A44 en – in het verlengde daarvan- de verbreding van de Tjalmaweg (N206) naar Katwijk. De verbinding zorgt voor een betere oostwestverbinding en een betere ontsluiting van de Leidse regio. Langs het plangebied komt de RijnlandRoute deels verdiept te liggen. In het Provinciaal Inpassingsplan voor de RijnlandRoute (vastgesteld op 23 maart 2016) is rekening gehouden met de (her)ontwikkeling van Valkenhorst. Er worden twee aansluitingen met Valkenhorst aangebracht. De oplevering van de verbreding van de RijnlandRoute is voorzien in 2021. Een aansluitende ontwikkeling op het gebied van verkeer is de realisatie van het Hoogwaardig Openbaar Vervoer (HOV)-net Zuid-Holland Noord. Het HOV-net Zuid-Holland Noord is bedoeld om het openbaar vervoernetwerk te verbeteren, door aanpassingen aan bestaande verbindingen. Het tracé tussen Leiden en Katwijk moet een vrijliggende busbaan worden, met twee haltes ter hoogte van Valkenhorst. De busbaan komt tussen de noordoostgrens van het plangebied en de N206 te liggen. De RijnlandRoute is op het moment van schrijven in aanleg. Voor de HOV-baan is de planologische procedure in voorbereiding. Bestuurlijke afspraken en financiering is reeds vastgelegd.

Om die reden is de aanleg van RijnlandRoute en de HOV-baan aangemerkt als autonome ontwikkeling en meegenomen in de effectbeschrijving. Mient Kooltuin De Mient Kooltuin ligt op de scheiding van zand- en kleigronden, tussen duin en polder. Dit gebied dient als bufferzone tussen het plangebied en het Natura 2000-gebied Meijendel & Berkheide. Het gebied is aangewezen voor sport, recreatieve en maatschappelijke voorzieningen ten gunste van de woonwijk. Het is bovendien deel van de binnenduinrand en belangrijk overgangsgebied naar het duinlandschap. Het recreatieve aanbod, een aantrekkelijk landschap en parkeervoorzieningen moeten de recreatieve druk op het kwetsbare duingebied ontlasten. Voor de Mient Kooltuin is een gebiedsvisie opgesteld. Deze is in september 2020 vrijgegeven voor inspraak. Ook heeft de gemeente een samenwerkingsovereenkomst gesloten met Dunea, voor een kwaliteitsimpuls in het gebied. De ontwikkelingen in de Mient Kooltuin worden nog uitgewerkt en vastgelegd in een planologisch kader. Om die reden is deze ontwikkeling bestempeld als raakvlakproject en niet meegenomen in de effectbeschrijving. Groene buffer Eén van de belangrijke uitgangspunten voor de ontwikkeling van Valkenhorst is het handhaven van een fysieke scheiding tussen kernen en gemeenten. Met de ontwikkeling van Valkenhorst groeien Katwijk en Wassenaar aanzienlijk naar elkaar toe.

Aan de zuidwestkant van het plangebied, tussen Wassenaar en Katwijk, wordt hierom een groene buffer ontwikkeld. Deze heeft een breedte van 1.500 meter en wordt ingericht als een overwegend open, recreatief toegankelijk, agrarisch landschap waarbinnen de ontbrekende schakel in de droge en natte ecologische verbinding van de duinen tot het Groene Hart wordt ingepast. Binnen dit gebied zijn op dit moment geen grootschalige ontwikkelingen voorzien. De Groene Buffer kan wel ruimte bieden voor bijvoorbeeld natuurcompensatie of waterbergingsmogelijkheden voor Valkenhorst.

Blad 45 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Het grootste gedeelte van de ontwikkeling van de Groene Buffer wordt nog uitgewerkt en vastgelegd in een planologisch kader (gemeente Wassenaar). Om die reden is deze ontwikkeling bestempeld als raakvlakproject en niet meegenomen in de effectbeschrijving. Kassengebied (De Zijlhoek) Het kassengebied in de Zijlhoek bestaat uit vijf glastuinbouwbedrijven. Het gebied ligt ingeklemd tussen voormalig vliegkamp Valkenburg en het Valkenburgse Meer. In dit gebied zijn op dit moment geen (nieuwe) ontwikkelingen voorzien. Het gebied en de bedrijven kunnen wel een functie vervullen voor bijvoorbeeld warmtenetten of zonnepanelen. Valkenburgse Meer Het Valkenburgse Meer ligt ten zuidoosten van het plangebied en heeft voornamelijk een recreatieve functie. Het vormt de schakel tussen de nieuwe woon- en werklandschappen en de A44. Het gebied wordt doorontwikkeld tot de visitekaart van het gebied. Ontwikkeling tot een recreatief aantrekkelijke omgeving is het uitgangspunt, waarbij waterrecreatie een grote rol zal spelen. Ook lopen er onderzoeken voor het plaatsen van windturbines, onder andere om te voorzien in de energiebehoefte van Valkenhorst. De beoogde ontwikkelingen worden in afzonderlijke procedures mogelijk gemaakt. Het wordt allereerst in een gebiedsvisie vastgelegd, waarna de planologische procedure volgt. Recreatie Het Valkenburgse Meer is een oude zandwinlocatie.

In de jaren ’50 is het meer ontstaan door zandwinning ten behoeve van kalksteen. Tegenwoordig heeft het meer en de directe omgeving voornamelijk een recreatieve functie. Er is een strand aanwezig en het meer kan gebruikt worden om te surfen. Aan de oostkant is het nationale smalspoormuseum gevestigd. Ook is hier een brasserie aanwezig. De stoomtrein tussen Katwijk en Leiden loopt ook langs het meer. Voor het gebied rond het Valkenburgse Meer is uitbreiding van recreatieve voorzieningen, zoals horeca en waterrecreatie voorzien. Dit wordt opgenomen in een gebiedsvisie en in een zelfstandige procedure verder uitgewerkt. Windturbines Aan de oostzijde van het Valkenburgse Meer, direct langs de A44, zijn al enkele jaren plannen in ontwikkeling om hier drie windturbines te plaatsen. Deze windturbines worden in een afzonderlijke procedure mogelijk gemaakt, maar staan niet helemaal los van de ontwikkeling van Valkenhorst. Windturbines kunnen leiden tot geluidoverlast, slagschaduw en vormen een risicobron in het kader van externe veiligheid. Daarnaast zijn er landschappelijke effecten en mogelijke effecten op vleermuizen en vogels. Dit zal in het kader van dit planvormingsproces onderzocht worden. De woningbouw van Valkenhorst zijn op ca. 1 km afstand van de beoogde windturbines gelegen.

Een aantal bestaande woningen, langs de Voorschoterweg en aan de andere zijde van de A44, zijn op kortere afstand van de windturbines aanwezig. De ontwikkelingen in en rond het Valkenburgse Meer worden nog uitgewerkt en vastgelegd in een planologisch kader. Om die reden is deze ontwikkeling bestempeld als raakvlakproject en niet meegenomen in de effectbeschrijving.

Blad 46 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

6

Effectbeschrijving planvoornemen Dit hoofdstuk bevat de effectbeschrijving van de ontwikkeling van Valkenhorst. De paragraafindeling volgt de thema’s van het beoordelingskader. De effecten zijn per thema beschreven en beoordeeld ten opzichte van de referentiesituatie. Elke paragraaf sluit af met een overzicht van nadere keuzes, spelregels en maatregelen.

6.1

Verkeer

6.1.1

Wettelijk kader Katwijkse Agenda Mobiliteit (KAM) De Katwijkse Agenda Mobiliteit (KAM) vertaalt de Omgevingsvisie naar een agenda voor verkeer en vervoer. De dagelijkse leefomgeving moet verleiden tot bewegen en spelen, gezond en veilig zijn, uitnodigen tot participatie en kans bieden op zelfredzaamheid. Voor alle Katwijkers, voor alle leeftijdsgroepen, ook voor wie leeft met een beperking of kwetsbaar is. In de leefomgeving moet de inrichting van straten, pleinen, parken en groengebieden in de eerste plaats bijdragen aan aangenaam verblijf, pas daarna komt de verkeersfunctie aan de orde, met bijvoorbeeld aantrekkelijke barrièrevrije wandel- en fietsnetwerken. In de werkomgeving kan de auto de ruimte krijgen die nodig is om bij te dragen aan economische ontwikkelingen. De algemene visie op de Katwijkse mobiliteit is: 1. bereikbaarheid moet bijdragen aan ruimtelijke kwaliteit en versterking van de regionale economie; 2. voor kernen en woongebieden is leefbaarheid het belangrijkste criterium; 3. voetgangers en fietsers krijgen prioriteit boven auto’s. Nota Parkeerbeleid De Nota Parkeerbeleid heeft als hoofddoel om een evenwichtig aanbod van parkeervoorzieningen te bieden met een billijke verdeling van kosten. Beoogd wordt de parkeeroverlast terug te dringen en alternatieven voor de auto te stimuleren.

Om dat te bereiken worden concrete maatregelen geformuleerd op het gebied van onder meer parkeernormen, gereguleerd parkeren (vergunningen en betaald parkeren), fietsparkeren en speciale categorieën. De parkeernormen zijn verder uitgewerkt in de Nota Parkeernormen (zie hieronder). Nota Parkeernormen 2020 Doel van de Nota Parkeernormen is om te voldoen aan de parkeerbehoefte van de nieuwe woningen of andere functies én te voorkomen dat de openbare ruimte onevenredig wordt belast met geparkeerde auto's. Op die manier wordt de leefbaarheid gewaarborgd. De parkeernormen zijn gebaseerd op de landelijke parkeerkencijfers van het CROW en gedifferentieerd naar deelgebieden (zoals verschillende kernen en wijken), nabijheid van hoogwaardig openbaar vervoer en/of het gebied een vorm van parkeerregulering (betaald parkeren) heeft. Ook wordt onder voorwaarden maatwerk geboden met alternatieve mobiliteitsconcepten, zoals deelauto's. De Nota parkeernormen is eind 202 vastgesteld door de gemeenteraad van Katwijk.

Blad 47 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

6.1.2

Beoordelingskader Tabel 6.1 Beoordelingskader thema Verkeer

Aspect Bereikbaarheid voor wegverkeer Gebruik OV en fiets Verkeersveiligheid

Beoordelingscriterium Veranderingen in de bereikbaarheid en de verkeersafwikkeling per auto Veranderingen in de bereikbaarheid en de verkeersafwikkeling per OV en fiets; modal split Veranderingen in de verkeersveiligheid

Methodiek Kwantitatief Kwalitatief Kwalitatief

Bereikbaarheid voor wegverkeer Bij dit aspect gaat het om de verbinding van en naar Valkenhorst voor het gemotoriseerde wegverkeer. Een ontwikkeling van 5.600 woningen met bijbehorende voorzieningen en werkgelegenheid leidt tot een toename van verkeer in het plangebied en de omgeving. De doorstroming op het wegennet kan hierdoor in gevaar komen. Een goede doorstroming is van belang voor de bereikbaarheid van het plangebied. Om de bereikbaarheid voor wegverkeer te beoordelen wordt daarom gekeken naar de (toename van) intensiteiten (I) en de capaciteit (C) van de weg (I/C-verhouding), de wijzigingen in kruispuntenbelastingen en de voertuigverliesuren. De I/C-waarde wordt doorgaans onderverdeeld in de volgende klassen: • I/C < 0,8: ruim voldoende restcapaciteit, geen congestie verwacht; • I/C > 0,8: druk, voldoende capaciteit, lagere snelheden; • I/C > 0,9: kans op congestie en wachttijd door stilstand; • I/C > 1,0: wegvak is overbelast, structurele congestie. Voor de doorstroming op de kruisingen is gekeken naar de afwikkelsnelheden en de vertraging op het netwerk (voertuigverliesuren en reistijdverlies). Twee modelstudies voor Valkenhorst Voor deze ontwikkeling zijn twee verkeersstudies uitgevoerd. Voor het onderzoek naar de verkeerseffecten van het planvoornemen op de RijnlandRoute, de A44 en de overige hoofdwegen is gebruik gemaakt van het Nederlands Regionaal Model (NRM).

Dit model is meer geschikt voor onderzoek naar de doorstroming op grote wegen (rijkswegen en provinciale wegen). Voor het onderzoek naar de verkeerseffecten op de interne wegen en de lokale wegen (naar Katwijk, Wassenaar en Leiden) is gebruik gemaakt van het regionale verkeersmodel (RVMK). Dit model is meer geschikt om de verkeerssituatie op gemeentelijke wegen en wijkontsluitingswegen in beeld te brengen.

Gebruik OV en fiets Eén van de ambities voor Valkenhorst is dat OV en fiets een nadrukkelijk plek moeten krijgen in de nieuwe woonwijk. Goede voorzieningen, zoals OV-haltes en fietspaden moeten inwoners, werknemers en bezoekers van het gebied stimuleren om, in plaats van de auto, te kiezen voor OV of fiets als vervoersmiddel. Het planvoornemen wordt beoordeeld op de maatregelen die hiervoor genomen worden. Er zijn geen gegevens van de huidige model split in het plangebied aanwezig.

Blad 48 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Verkeersveiligheid Verkeersveiligheid is een belangrijk aspect bij de inrichting van woongebieden. Het snelheidsregime en de inrichting van de wegen spelen hierbij een belangrijke rol. Ook de inrichting van de woon- en leefgebieden kan bijdragen aan de verkeersveiligheid, met name rond (basis)scholen en verzorgingstehuizen, waar het aandeel kwetsbare verkeersdeelnemers groot is. Het creëren van voldoende ruimte voor en het prioriteren van langzaam verkeer kan de verkeersveiligheid verbeteren. Daarnaast is de omvang en de routering van zware voertuigen, voor bijvoorbeeld de bevoorrading van supermarkten een belangrijke factor voor de verkeersveiligheid. Voor het aspect verkeersveiligheid is beoordeeld in hoeverre de ontwerpprincipes van Duurzaam Veilig toegepast zijn bij de inrichting van het gebied. De onderzoeken voor verkeer zijn opgenomen in de bijlagen van het bestemmingsplan.

6.1.3

Huidige situatie en referentiesituatie Een beschrijving van de huidige infrastructurele voorzieningen is opgenomen in paragraaf 2.3. Bereikbaarheid voor wegverkeer Door de aanleg van de RijnlandRoute (verbreding van de Tjalmaweg) vindt er de komende jaren een grote wijziging van de infrastructuur plaats. Dit leidt tot grote veranderingen in de verkeersstromen. Voor dit aspect heeft het in beeld brengen van de huidige situatie geen nut. Verkeer binnen het plangebied De vliegbasis met de landingsbanen en de omliggende gronden worden niet benut door activiteiten die een grote verkeersaantrekkende werking hebben. De functies met verkeersaantrekkende werking zijn langs de randen van het gebied gelegen. In de Mient Kooltuin en het plangebied zijn nu ongeveer 40 huishoudens en 170 arbeidsplaatsen aanwezig, wat neerkomt op ongeveer 400 voertuigbewegingen per etmaal van en naar het plangebied. Er worden de komende jaren in het plangebied geen nieuwe ontwikkelingen verwacht, die leiden tot grote veranderingen in de verkeersaantrekkende werking. Intensiteiten op de omliggende wegen Valkenhorst is omgeven door diverse grote wegen. Naast de directe aansluiting op de N206 (RijnlandRoute), ligt aan de westkant de N441, de provinciale weg die Katwijk en Wassenaar verbindt. Aan de oostkant van het Valkenburgse Meer ligt de A44, die richting het zuiden over gaat in de N44.

Met de aanleg van de RijnlandRoute vindt er een ingrijpende wijzigingen van de verkeersstructuur plaats (zie paragraaf 5.3). Deze infrastructurele ingreep leidt tot grote wijzigingen in de verkeersintensiteiten op de omliggende wegen van het plangebied. Tabel 6.2 toont de etmaalintensiteiten op de doorsnede van het wegvak (optelling van de rijrichtingen) en de hoogste I/C-waarde van het wegvak (zie figuur 6.1 voor de ligging van de wegvakken). Uit de tabel is op te maken dat op basis van de I/C-waarden op het overgrote deel van de omliggende wegen geen knelpunten te verwachten zijn (I/C-waarde is lager dan 0,8). Alleen in de avondspits ligt de I/C-waarde op de wegvakken van de A44 hoger dan 0,8. De drukte kan hier leiden tot filevorming en vertraging.

Blad 49 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Figuur 6.1 Meetpunten op het omliggend wegennet van Valkenhorst. Meetpunt 5 betreft het wegvak van de RijnlandRoute tussen de A44 en de A4. Tabel 6.2 Intensiteiten, autonome groei en I/C-waarden in de ochtendspits (OS) en avondspits (AS)

Nr. 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11

Wegvak A44: Oegstgeest – Noordwijk A44: Leiden West - Oegstgeest A44: RijnlandRoute – Leiden West A44: Wassenaar - RijnlandRoute RijnlandRoute: A44 – A4 N206: Leiden West – Valkenhorst Oost N206: Valkenhorst Oost – Valkenhorst West N206: Valkenhorst West – N441 N206: N441 – Molentuinweg N206: Molentuinweg - Rijnstraat N441: N206 – Wassenaar

Intensiteiten (mvt/etmaal) 77.700 85.200 88.800 53.100 47.900 42.500 42.700 42.600 49.800 51.800 8.900

I/C-waarden OS AS 0.72 0.89 0.64 0.81 0.48 0.58 0.57 0.61 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70 <0.70

Doorstroming op kruispunten van omliggende wegen Om de doorstroming op de kruispunten in beeld te brengen zijn kruispuntberekeningen voor kruisingen op de N206 uitgevoerd. In onderstaande tabel zijn de wachtrijlengtes voor de referentiesituatie opgenomen. Ook voor de kruispunten geldt dat de aanleg van de RijnlandRoute voor grote veranderingen zorgt, waardoor het in beeld brengen van de huidige situatie geen nuttige informatie oplevert.

Blad 50 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

N206 - Molentuinweg

N206 – N441

N206 –Valkenburg Oost

Figuur 6.2 Kruispunten op de RijnlandRoute (N206) ter hoogte van Valkenhorst. Aansluiting Valkenburg-West heeft geen verkeerregelinstallatie. Tabel 6.3 Autonome groei (2030 ten opzichte van huidige situatie) van verkeersintensiteiten op de kruispunten N206 en de wachtrijlengtes in de ochtendspits (OS) en avondspits (AS). Kruising

Autonome groei OS AS

N206 - Molentuinweg N206 – N441 N206 – Valkenburg-Oost

23% 13% N.v.t.

43% 29% N.v.t.

Wachtrijlengte (m) OS

AS

62 20 15

331 282 13

Door de aanleg van de RijnlandRoute en de autonome groei van het verkeer wordt de route van de A44 naar Katwijk en verder naar het noorden in de komende jaren steeds drukker. Uit tabel 6.3 blijkt dat de kruispunten N206-N441 en N206-Molentuinweg de verwachte autonome verkeersstromen niet kunnen afwikkelen. De wachtrij aan de zuidelijke kant van de kruising N206Molentuinweg wordt zelfs zo lang dat dit ‘terugslaat’ tot de kruising met de N441. De hoge wachtrijlengte bij dit kruispunt is ook het gevolg van de terugslag van de kruising N206Molentuinweg. In figuur 6.3 is de afwikkelsnelheid op het netwerk weergegeven. Te zien is dat er in de avondspits in de noordelijke en zuidelijk richting van de kruising N206 – Molentuinweg vertragingen ontstaan. De vertraging aan de zuidkant slaat terug tot de kruising met de N441. Het gevolg is dat ook op deze kruisingen knelpunten in de doorstroming ontstaan.

Blad 51 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

N206 - Molentuinweg

N206 – N441

N206 – Valkenhorst Oost Figuur 6.3 Gemiddeld verkeersbeeld van de afwikkelsnelheid in de ochtendspits (links) en de avondspits (rechts) in de autonome situatie op de N206

Figuur 6.4 Reistijden op vier trajecten in de ochtendspits (boven) en de avondspits (onder) in de autonome situatie

Blad 52 van 244

Milieueffectrapport Valkenhorst projectnummer 0432341.100 23 maart 2021 Gemeente Katwijk

Gebruik OV- en fietsvoorzieningen Er zijn verschillende OV-voorzieningen aanwezig rondom het plangebied. Er is een bushalte voor Valkenburg aan de N206 op de lijnen tussen Katwijk en Leiden. Het dichtstbijzijnde treinstation is Leiden Centraal, hiervandaan gaan treinen richting Den Haag, Utrecht en Amsterdam. De fietsverbindingen in de provincie Zuid-Holland zijn onderverdeeld in een Hoofdnet en een Plusnet. Het Hoofdnet is ingericht voor intensiteiten tot 1.500 fietsers per etmaal, het Plusnet kan meer dan 1.500 fietsers per etmaal aan. Deze netwerken zorgen voor snelle verbindingen tussen en binnen Katwijk, Wassenaar en Leiden. Langs de N441 ligt de Hoofdnetverbinding tussen Katwijk en Wassenaar. Langs de N206 is een Plusnetverbinding tussen Katwijk en Leiden aanwezig.

Figuur 6.5 Fietsverbindingen van het Hoofdnet en Plusnet en de ontbrekende schakels rond het plangebied (bron: KCAP, mei 2020)

Modal Split De verdeling van de verplaatsingen per de vervoerswijze wordt ook wel de modal split genoemd. De beschikbaarheid en bereikbaarheid van OV- en fietsvoorzieningen speelt hierbij een belangrijke rol. Grote steden met een uitgebreid OV-netwerk hebben over het algemeen een hoger aandeel OV en minder autogebruik. Van het plangebied is geen model split bekend. In figuur 6.6 is de modal split van 2017 voor Katwijk, Leiden en Nederland weergegeven. Het aandeel auto’s zal in de modal split van het plangebied in elk geval relatief hoog zijn, ten opzichte van OV, fietsen en lopen.