Bijlage 1. Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar 2026

Daarnaast blijkt uit de regioanalyse dat Wassenaar een opvallend hoog aandeel jongeren kent in de zogenoemde NEET-categorie (niet in onderwijs, werk of opleiding). Een groot deel van deze jongeren heeft een startkwalificatie en is niet in beeld bij instanties. Mogelijk gaat het

30

17 Thuiszitters zijn leerlingen die ingeschreven staan op school, maar langer dan vier weken geen onderwijs volgen zonder geldige reden. Dit wordt aangeduid als langdurig relatief verzuim. Bij absoluut verzuim is een leerplichtige jongere helemaal niet ingeschreven bij een school. 18 Absoluut verzuim betreft leerlingen die niet zijn ingeschreven bij een onderwijsinstelling. 19 Relatief verzuim gaat over leerlingen die wel staan ingeschreven maar ongeoorloofd afwezig zijn.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

om jongeren die bewust kiezen voor een tussenjaar of andere activiteiten buiten het formele circuit. Deze jongeren zijn niet per definitie kwetsbaar. Echter is het wenselijk om meer zicht te krijgen op hun situatie, aangezien de redenen voor dit hoge aantal NEET-jongeren niet bekend is. Ondanks het hoge welvaarts- en opleidingsniveau in Wassenaar zijn er zorgen over onderwijsachterstanden bij (jonge) kinderen, met name in gezinnen met een migratieachtergrond. Van de peuters en kinderen in de basisschoolleeftijd valt 10% in de landelijke categorie ‘15% van de kinderen met het hoogste risico op een onderwijsachterstand’20. Deze groep concentreert zich in Wassenaar-Noord en Het Kerkehout. Ook zijn er zorgen over kinderen van ouders met een expatstatus of kinderen die door buitenlandse nanny’s worden opgevoed waardoor zij weinig Nederlands spreken als zij naar (een Nederlandstalige) school gaan. Het is momenteel niet bekend hoe groot deze groep is, of dat deze groep goed in beeld is bij de JGZ. Omdat Wassenaar geen voorzieningen heeft voor (voortgezet) speciaal onderwijs en praktijkonderwijs, gaan kwetsbare leerlingen uit Wassenaar naar scholen buiten de gemeente, wat de samenwerking met jeugdpartners bemoeilijkt. Tegelijkertijd komen er ook leerlingen van buiten naar Wassenaar.

Daarom zet de gemeente in op versterking van de regionale samenwerking en preventie om problemen vroegtijdig te signaleren en te voorkomen. Daarnaast neemt de complexiteit van ondersteuningsvragen toe, zowel binnen het onderwijs als daarbuiten. Hierdoor neemt de druk op het onderwijs toe. • Gezondheid en welzijn Een groot deel van de jeugdigen ervaart hun gezondheid als (zeer) goed en voelt zich gelukkig. Sportdeelname is hoog en er is een breed aanbod 20 Het CBS baseert zich op de volgende kenmerken om een risico op een onderwijsachterstand te voorspellen: opleidingsniveau van de ouders, herkomst, verblijfsduur van de moeder in Nederland, wel of niet in de schuldsanering, het gemiddelde opleidingsniveau van de moeders op school.

P r o b l e e m s t e l l i n g ( M a a t s c h a p p e l i j k e v r a ag s t u k k e n)

aan activiteiten die bijdragen aan ontspanning en verbinding. Stress en prestatiedruk zetten hier echter veel druk op. Ongezonde leefgewoonten, overgewicht, eenzaamheid en suïcidaliteit onder jongeren zijn een belangrijk aandachtspunten om jeugdigen om een fijne manier te laten opgroeien. Jeugdigen geven aan behoefte te hebben aan ontspanning en verbinding, bijvoorbeeld door ontmoetingsplekken. Voor jeugdigen met een beperking of zorgtaken of kwetsbare thuissituatie is het belangrijk dat signalen tijdig worden herkend, omdat zij extra kwetsbaar zijn voor overbelasting en sociaal isolement. • Digitale leefwereld Sociale media zijn wijdverspreid en schermgebruik is niet meer weg te denken. Digitale middelen bieden kansen voor leren, creativiteit en sociale verbinding. Jeugdigen gebruiken technologie om zich te uiten, te leren en contact te houden met hun netwerk. Echter het kan ook de andere kant omslaan: Jeugdigen besteden gemiddeld vijf uur per dag aan schermtijd, en een aanzienlijk deel ervaart negatieve effecten zoals onzekerheid, stress en slaapproblemen. Ook gamen en online risico’s zoals cyberpesten en sexting vragen om aandacht. Daarnaast heeft veelvuldig schermgebruik van ouders ook effect op de ontwikkeling van kinderen, denk aan hechting en voorbeeldgedrag. • Middelengebruik Het middelengebruik onder jeugdigen in Wassenaar laat een gemengd beeld zien.

Positief is dat jeugdigen openstaan voor voorlichting en dat het gebruik van harddrugs relatief laag is. Tegelijkertijd constateren we dat alcohol, vapes en cannabis op steeds jongere leeftijd worden gebruikt. Net als in andere gemeenten, drinken ook in Wassenaar minderjarigen alcohol. De tolerante houding van ouders lijkt hierin een rol te spelen. Het is belangrijk te benadrukken dat het bezit van drugs door minderjarigen strafbaar is. Het gedoogbeleid voor softdrugs geldt niet voor jongeren onder de 18 jaar. Ook het gebruik van lachgas als recreatief middel is verboden. Daarnaast is het wettelijk verboden om

tabaksproducten, vapes en andere nicotineproducten te verkopen aan minderjarigen. Dit verbod geldt ook voor producten zonder tabak maar mét nicotine, zoals nicotinezakjes en stoomsteentjes. Ook de verkoop van alcoholhoudende dranken aan minderjarigen is wettelijk verboden. Minderjarigen mogen geen alcohol bij zich hebben op openbare plekken zoals cafés, parken, sportkantines of winkelcentra. Ook het doorgeven van alcohol door volwassenen aan minderjarigen is strafbaar. Vanuit dat perspectief is elk percentage middelengebruik onder minderjarigen feitelijk te hoog. Preventie is daarom essentieel.• Veiligheid en bescherming Het aandeel jeugdige verdachten is relatief laag en er is een dalende trend in doorverwijzingen naar Halt. De jeugdboa’s en jeugdagent dragen actief bij aan een veilige leefomgeving. Kindermishandeling, huiselijk geweld en jeugdoverlast blijven aandachtspunten. Preventie van criminaliteit en overlast blijft belangrijk. Ook online veiligheid en emotionele veiligheid op school verdienen blijvende aandacht. • Vrije tijd en participatie Wassenaar biedt veel mogelijkheden voor sport, cultuur en recreatie. Vrijetijdsbesteding is een belangrijke beschermende factor en draagt bij aan gezondheid, zelfvertrouwen en sociale binding. Ondanks de vele voorzieningen geven jongeren te kennen dat er te weinig te doen is in Wassenaar, vooral voor de leeftijd 12–18 jaar.

Deze thema’s onderstrepen de noodzaak van een samenhangende en preventieve aanpak. Ze vragen om een lokaal jeugdbeleid dat domeinoverstijgend werkt, waarbij gezondheid, onderwijs, veiligheid, vrije tijd en participatie niet los van elkaar worden benaderd, maar juist in samenhang. Tegelijkertijd biedt de kracht van de Wassenaarse jeugd, ouders en gemeenschap een stevig fundament om samen te bouwen aan een gezonde, veilige en kansrijke toekomst.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

31

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

32

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

4. Maatschappelijke opgaven, doelen en effecten (Wat willen we bereiken?) Bij het opstellen van deze beleidsnota heeft het college zich vergewist van de behoeften van kleine en kwetsbare doelgroepen. Hierdoor is expliciete aandacht ontstaan voor onder andere jonge mantelzorgers, jongeren met een beperking, statushouders, jongeren met een diverse seksuele oriëntatie en jongeren die buiten beeld dreigen te raken.

KO E R S: VA N ZO RG N A A R P R E V E N T I E

ZO

Specialistische voorzieningen

Maat wer kvoor zieningen

RG

RG Ve r s c h u i v i n g van zorg na preventie

Specialistische voorzieningen Maat wer kvoor zieningen

Preventieve voor zieningen

Preventieve voor zieningen

EN

EN

TI

TI

Reguliere basisvoor zieningen informeel netwerk en b u r g e r k r a c h t (s o c i a l e b a s i s)

EV

EV

Reguliere basisvoor zieningen informeel netwerk en b u r g e r k r a c h t (s o c i a l e b a s i s)

PR

PR

E

E

Daarbij kijken we niet alleen naar het gedrag van jeugdigen, maar vooral naar de context waarin zij opgroeien: de dynamiek thuis, de druk op school en de verwachtingen in de samenleving. We ondersteunen opvoeders actief in hun rol, zodat zij vanuit vertrouwen en kracht kunnen opvoeden, jeugdigen ruimte krijgen om zich te ontwikkelen en de gemeenschap verantwoordelijkheid neemt voor een gezonde, veilige en kansrijke omgeving. Zo bouwen we aan een jeugdbeleid waarin ieder kind zich gezien en gesteund voelt.

Gewenste situatie volgens b eleidsnota

Huidige situatie ZO

De gemeente Wassenaar kiest nadrukkelijk voor een verschuiving van zorg naar preventie, waar mogelijk. We investeren in een sterke sociale en pedagogische basis, het normaliseren opvoedvragen en het versterken van collectieve voorzieningen. In plaats van pas te handelen wanneer problemen zich opstapelen, willen we eerder en effectiever ondersteunen: dichtbij, laagdrempelig en in samenwerking met de omgeving van de jeugdige.

jeugdstelsel: niet langer met de nadruk op individuele, specialistische zorg, maar met een stevige basis van collectieve voorzieningen. We willen de onderkant van de piramide (Figuur 2) vergroten door te investeren in reguliere basisvoorzieningen (zoals onderwijs, sport, cultuur en jeugdgezondheidszorg) en algemene voorzieningen (zoals opvoedondersteuning, jongerenwerk en preventieve programma’s). Door deze voorzieningen toegankelijk, zichtbaar en laagdrempelig te maken, voorkomen we dat lichte vragen uitgroeien tot zware zorgvragen.

Figuur 2. De piramide illustreert de beweging van een systeem waarin specialistische zorg centraal staat, naar een systeem waarin collectieve, preventieve en informele ondersteuning de basis vormt. Door te investeren in

Deze beweging vraagt om een domeinoverstijgende aanpak waarin gezondheid, onderwijs, veiligheid, vrije tijd en participatie met elkaar verbonden zijn. Het vraagt ook om een andere inrichting van het

burgerkracht, basisvoorzieningen en collectieve preventieve voorzieningen zoals onderwijs, sport en opvoedondersteuning, versterken we de sociale basis en voorkomen we zwaardere zorgvragen.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

33

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

Het Sociaal Team Wassenaar (STW) speelt hierin een sleutelrol. In dit team vervullen jeugdconsulenten en lokale maatschappelijke partners een centrale rol. Zij zorgen voor verbinding tussen gezinnen, scholen, huisartsen en andere partners, en dragen bij aan een integrale aanpak waarin de vraag van het gezin centraal staat. Door deze werkwijze ontstaat een stevig fundament onder het jeugdbeleid, waarin preventie, nabijheid en samenwerking leidend zijn. We bouwen voort op een stevige basis. Wassenaar kent een actieve gemeenschap, betrokken ouders en lokale partners die zich willen inzetten voor hun omgeving. We geloven dat brede inzet op preventie leidt tot minder zware zorgvragen. Hoe eerder en toegankelijker we ondersteunen, hoe kleiner de druk op specialistische voorzieningen. Daarom zetten we in op onderwijs, sport, cultuur, opvoedingsondersteuning en sociale netwerken. Het onderwijs en de kinderopvang zijn belangrijke partners in de sociale - en specifiek de pedagogische - basis. Een belangrijk deel van de ontwikkeling van kinderen vindt hier plaats. Ook problematieken kunnen zich uiten op school en in de kinderopvang. Daarom zetten we in op het versterken van de pedagogische basis, het versterken van de samenwerking met het onderwijs en kinderopvang, en het ondersteunen van onderwijs en kinderopvang in uitdagingen in de ontwikkeling van kinderen en jongeren.

Tegelijkertijd spenderen kinderen maar zo’n 25% tot 30% van hun wakkere uren op school. Het gezin, vrije tijd en sociale netwerken zijn net zo belangrijk in de ontwikkeling van jeugdigen. Daarom zetten we in samenwerking met, en ondersteuning van, het brede pedagogische domein.

34

Gelijke kansen vragen om ongelijk investeren. We richten ons extra op jeugdigen en buurten waar meer risico’s zijn en minder veerkracht. Denk aan jeugdigen met een beperking, met zorgtaken, of die opgroeien met een ouder met een ziekte of verslaving. Maar

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

ook aan jeugdigen die zich door andere omstandigheden niet goed kunnen ontwikkelen. Zij verdienen tijdige, passende ondersteuning. Tegelijkertijd erkennen we dat een sterke inzet op preventie ook aandachtspunten met zich meebrengt. Preventie is gericht op het versterken van beschermende factoren en het voorkomen van problemen voordat ze ontstaan. Vroegsignalering is daar een onderdeel van: het tijdig herkennen van signalen die kunnen wijzen op beginnende problematiek. Hoewel vroegsignalering waardevol is, kan een te sterke focus hierop – zonder voldoende aandacht voor normalisering – het risico vergroten dat normaal gedrag van jeugdigen wordt geïnterpreteerd als problematisch. Dit kan leiden tot medicalisering: het onnodig labelen of behandelen van gedrag dat eigenlijk past bij normale ontwikkelingsfasen, zoals onzekerheid, drukte of somberheid.

4.1 Maatschappelijke opgaven Op basis van bronnenonderzoek, participatie en landelijke ontwikkelingen zijn vier samenhangende opgaven geformuleerd die de basis vormen van het jeugdbeleid. Twee daarvan zijn inhoudelijk richtinggevend, twee zijn randvoorwaardelijk:

1. Samen opvoeden: versterken van de sociale basis door te investeren in gemeenschapszin, oudernetwerken en informele steun, waarbij opvoedingsuitdagingen worden genormaliseerd en ouders ondersteund in hun rol. 2. Gezond, veilig en veerkrachtig opgroeien: met ruimte voor ontwikkeling en ontspanning op mentaal en fysiek gebied. 3. Iedereen doet mee: iedere jeugdige en opvoeder doet ertoe en doet mee (randvoorwaardelijk). 4. Toegankelijke voorzieningen dichtbij huis: investeren in collectieve voorzieningen als fundament voor preventie (randvoorwaardelijk).

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

De gemeente Wassenaar kiest voor een duidelijke koers: van zorg naar preventie. We investeren in een sterke sociale basis, normaliseren opvoedvragen en versterken collectieve voorzieningen. Deze beweging vraagt om een domeinoverstijgende aanpak waarin gezondheid, onderwijs, veiligheid, vrije tijd en participatie met elkaar verbonden zijn. Met deze vier opgaven bouwen we aan een jeugdbeleid dat niet alleen beschermt, maar ook versterkt. Een beleid dat uitgaat van vertrouwen, verbinding en de kracht van de gemeenschap.

O P G AV E 1: SA M E N O P VO E D E N Wassenaar zet in op het versterken van de sociale basis: een netwerk van formele en informele structuren waarin gezinnen zich gesteund voelen. Daarbinnen vormt de pedagogische basis een essentieel fundament: alle contacten, sociale relaties en leefomgevingen die bijdragen aan het opgroeien van kinderen. Denk aan ouders, familie, buren, school, sportclubs en andere plekken waar jeugdigen zich ontwikkelen. Door deze pedagogische basis te versterken, ondersteunen we niet alleen jeugdigen, maar ook ouders en andere opvoeders in hun rol. Door opvoeden en opgroeien te benaderen als normale, alledaagse processen, ontstaat ruimte voor veerkracht, zelfredzaamheid en onderlinge steun. Ouders worden ondersteund in hun rol, niet alleen door professionals, maar ook door andere ouders, vrijwilligers en sleutelfiguren in de wijk. Niet elke zorg vraagt om professionele hulp; juist door tijdige, laagdrempelige ondersteuning kunnen zwaardere problemen worden voorkomen. Ouders blijven de eerste opvoeders en spelen een sleutelrol in het versterken van de eigen kracht van gezinnen. Lokale initiatieven zoals oudernetwerken of opvoedcafés versterken de betrokkenheid en het vertrouwen van ouders in hun eigen kunnen.

Het STW speelt hierin een centrale rol. Door de nabijheid in de wijk, samenwerking met jeugdconsulenten, maatschappelijke partners en huisartsen en inzet van praktijkondersteuners jeugd-ggz, worden zorgen vroeg gesignaleerd en passende ondersteuning geboden. Ook de jeugdboa’s en de jeugdagent dragen bij aan het versterken van de sociale basis. Door hun zichtbaarheid in de wijk en het laagdrempelige contact met jongeren en ouders, signaleren zij vroegtijdig zorgen en dragen zij bij aan een veilige, ondersteunende omgeving. Zij vormen een belangrijke schakel tussen gezinnen, scholen, jongerenwerk en het STW en leveren daarmee een waardevolle bijdrage aan het versterken van verbindingen in de leefomgeving van jeugdigen. Een voorbeeld van gedeelde verantwoordelijkheid is het betrekken van burgers bij langdurige ondersteuning van jongeren in kwetsbare situaties, zoals via pleegzorg, gezinshuizen of burgervoogdij. Dit draagt bij aan continuïteit, hechting en het versterken van de sociale basis. Deze aanpak vraagt om een andere inrichting van het jeugdstelsel, met meer nadruk op collectieve, preventieve ondersteuning in de leefomgeving. Daarmee sluit Wassenaar aan bij landelijke kaders zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, waarin het terugdringen van problematisering en het versterken van eigen kracht centraal staan.

O P G AV E 2 : G E ZO N D, V E I L I G E N V E E R K R ACH T I G O P G RO E I E N Een gezonde jeugd vormt de basis voor een veerkrachtige samenleving. Wassenaar investeert daarom in fysieke en mentale gezondheid, met aandacht voor leefstijl, weerbaarheid en een veilige

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

35

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

omgeving. Zo voorkomen we dat lichte signalen uitgroeien tot zware zorgvragen. Op termijn leidt dit tot minder druk op specialistische hulp en lagere maatschappelijke kosten.

ten aanzien van middelengebruik. Door het gesprek aan te gaan over normen, voorbeeldgedrag en grenzen, willen we voorkomen dat risicogedrag onder jongeren wordt genormaliseerd.

De fysieke gezondheid van jeugdigen staat onder druk door ongezonde voeding, weinig beweging en overmatig schermgebruik. Dit leidt tot overgewicht, slaapproblemen en verminderde motoriek. Een gezonde leefomgeving waarin bewegen, spelen en gezond eten vanzelfsprekend zijn, is daarom cruciaal.

De overgang naar meerderjarigheid is een kwetsbare fase. Jongeren moeten zelfstandig keuzes maken over zorg, werk, opleiding en wonen. Door tijdige ondersteuning en begeleiding willen we voorkomen dat zij uit beeld raken of overbelast raken

Ook de mentale gezondheid vraagt aandacht. Jongeren ervaren stress, prestatiedruk en eenzaamheid, vooral meisjes. Eenzaamheid is vaak onzichtbaar, maar kan grote impact hebben op het welzijn. Door in te zetten op ontmoeting, sociale verbinding en inclusieve vrijetijdsbesteding willen we sociaal isolement voorkomen. Er is ook aandacht nodig voor suïcidepreventie. Door tijdig signalen te herkennen, taboes te doorbreken en jongeren actief te ondersteunen, willen we voorkomen dat problemen escaleren. Het versterken van veerkracht vraagt om ruimte voor ontspanning, sociale verbinding en een positief zelfbeeld, ook voor jeugdigen die zich niet herkennen in traditionele normen. Voor jeugdigen met een beperking of mantelzorgtaken is het essentieel dat zij toegang hebben tot passende ontspanning, ondersteuning en respijt. Digitale balans is een groeiend aandachtspunt. Hoewel digitale middelen kansen bieden voor leren en creativiteit, zorgen ze ook voor stress, slaapproblemen en mentale klachten. Wassenaar zet in op mediawijsheid, actieve ouderbetrokkenheid en digitale weerbaarheid.

36

Het voorkomen van middelengebruik is een speerpunt. Alcohol, vapes en cannabis worden op steeds jongere leeftijd gebruikt. We werken aan bewustwording onder ouders over de impact van hun houding

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Tot slot is een veilige fysieke en emotionele omgeving randvoorwaardelijk. Vroegtijdige signalering van kindermishandeling, huiselijk geweld en onveilige situaties is essentieel, evenals het ontwikkelen van normbesef en verantwoordelijkheidsgevoel. Deze opgave sluit aan bij landelijke akkoorden en programma’s GALA en OKO, waarin gezondheid, weerbaarheid en een positieve leefomgeving centraal staan. Toegang tot sport, cultuur en zinvolle vrijetijdsbesteding zijn belangrijke beschermende factoren die bijdragen aan gezonde ontwikkeling én kostenbeheersing op de lange termijn.

O P G AV E 3: I E D E R E E N D O E T M E E Een toekomstgericht jeugdbeleid ontstaat niet vóór, maar mét jeugdigen, ouders en maatschappelijke partners. Participatie is geen luxe, maar een randvoorwaarde voor effectief beleid. Alleen als mensen zich betrokken voelen, ontstaat er draagvlak, eigenaarschap en beleid dat aansluit bij de leefwereld. Wassenaar ziet jeugdigen niet als doelgroep, maar als medevormgevers van beleid. Dit vraagt om structurele en toegankelijke vormen van jeugdparticipatie, waarin jeugdigen op hun eigen manier, digitaal, creatief of via school, hun stem kunnen laten horen. Thema’s

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

als mentale gezondheid, vrije tijd en veiligheid verdienen daarbij bijzondere aandacht, net als onderwerpen die jongeren zelf aandragen. Ook ouders zijn onmisbaar. Zij zijn de eerste opvoeders en beschikken over waardevolle kennis over wat werkt in de praktijk. Door hun perspectief actief te betrekken, versterken we het vertrouwen tussen ouders en professionals en bouwen we aan gedeelde verantwoordelijkheid. Scholen vormen een natuurlijke vindplaats voor participatie. Zij bieden jongeren dagelijks de kans om hun stem te laten horen en verantwoordelijkheid te nemen. Tegelijkertijd vraagt dit om samenwerking met en ondersteuning van maatschappelijke partners. Door participatie structureel te verankeren, versterken we de verbinding tussen beleid en praktijk. Dit draagt bij aan een samenleving waarin jeugdigen en ouders zich gehoord voelen én actief bijdragen aan oplossingen. Deze participatiegedachte sluit aan bij de uitgangspunten van de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, waarin opvoeding en ondersteuning worden gezien als een gedeelde verantwoordelijkheid van ouders, de sociale omgeving en maatschappelijke organisaties. Door deze gedeelde verantwoordelijkheid te versterken, bouwen we aan een samenleving waarin jeugdigen zich gehoord, gezien en gesteund voelen.

O P G AV E 4: T O EG A N K E L I J K E VO O R Z I E N I N G E N D I CH T B I J H U I S

zich ontwikkelen en waarin opvoeders elkaar kunnen ontmoeten en ondersteunen. Door te investeren in deze pedagogische infrastructuur, versterken we het fundament voor gezond en kansrijk opgroeien. Investeren in toegankelijke, collectieve voorzieningen vormen het fundament voor gezond, veilig en kansrijk opgroeien. Ze bieden ondersteuning in de leefomgeving, versterken onderlinge verbinding en maken vroegsignalering mogelijk. Hoewel er op papier een breed aanbod aan voorzieningen is, ervaren jongeren en ouders in de praktijk een tekort aan toegankelijke, aantrekkelijke plekken waar jeugdigen elkaar kunnen ontmoeten. Dit wijst op een belevingskloof tussen het bestaande aanbod en de ervaren toegankelijkheid en aantrekkelijkheid. Juist informele ontmoetingsplekken dragen bij aan ontspanning, sociale verbinding en het voorkomen van eenzaamheid of risicogedrag. Wassenaar investeert daarom in het versterken van preventieve voorzieningen die aansluiten bij het dagelijks leven van jeugdigen en gezinnen. Denk aan trainingen voor jeugdigen (faalangst, weerbaarheid, omgaan met scheiding), oudercursussen, opvoednetwerken, het jongerencentrum, sport, cultuur en ontmoetingsplekken. Groepsgerichte activiteiten bieden praktische handvatten én versterken veerkracht, herkenning en sociale steun. Het STW speelt hierin een verbindende rol.

Door zichtbaar aanwezig te zijn op scholen en bij het consultatiebureau, en samenwerking met partners in het sociaal domein (huisarts, jeugdgezondheidszorg, scholen) worden zorgen vroeg gesignaleerd en ontvangen gezinnen passende ondersteuning.

Een sterke sociale basis begint dichtbij: in de wijk, op school, bij de sportvereniging of het buurthuis. Deze plekken vormen samen de pedagogische basis: de dagelijkse leefomgevingen waarin jeugdigen

37

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

Toegankelijkheid en inclusie zijn leidend. Voorzieningen moeten bereikbaar zijn voor álle jeugdigen en gezinnen, ongeacht achtergrond, taal of inkomen. Ook informele netwerken en sleutelfiguren in de wijk dragen bij aan het versterken van de sociale basis. Daarnaast stimuleert de gemeente eigen initiatieven van jeugdigen en ouders. Door hen actief te betrekken bij het vormgeven van activiteiten, vergroten we eigenaarschap en sluiten we beter aan bij hun behoeften. Deze aanpak sluit aan bij de Regiovisie Jeugdzorg Haaglanden, het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming en het programma Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO), waarin een gezonde, veilige en stimulerende leefomgeving centraal staat.

Opgave 1: Samen opvoeden Doelen

Beoogde effecten

1.1 Ouders ervaren opvoedingsvragen als normaal, voelen zich gesteund in hun rol en maken gebruik van informele steun in hun omgeving.

•

Ouders voelen zich zekerder in hun opvoedrol, durven opvoedvragen te bespreken en maken gebruik van steun uit hun netwerk, waardoor veerkracht wordt versterkt.

1.2 Er is een sterke sociale en pedagogische basis waarin ouders zich verbonden voelen, ervaringen uitwisselen en bijdragen aan een gemeenschap waarin opvoeding gedeeld wordt.

•

Ouders ervaren onderlinge steun en betrokkenheid, nemen deel aan oudernetwerken en dragen actief bij aan een cultuur van samen opvoeden.

Opgave 2: Gezond, veilig en veerkrachtig opgroeien Doelen

Beoogde effecten

2.1 Jeugdigen kunnen veilig en gezond opgroeien in Wassenaar, met ruimte voor beweging en ontspanning.

• • •

4.2 Doelen en beoogde effecten

2.2 Jeugdigen beschikken over voldoende mentale veerkracht en een positief zelfbeeld.

In deze paragraaf staan de belangrijkste doelen en effecten per opgave. Ze vormen de basis voor monitoring en uitvoering, zoals uitgewerkt in hoofdstuk 6.

38

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

•

• •

De leefomgeving van jeugdigen stimuleert gezond gedrag. Meer jeugdigen sporten en maken gebruik van sportvoorzieningen. Het percentage jeugdigen met overgewicht neemt af. Jeugdigen ervaren een betere mentale gezondheid en groeien op in een kansrijke omgeving die hen stimuleert en ondersteunt. Jeugdigen weten waar zij terecht kunnen voor mentale ondersteuning. Signalen van suïcidaliteit worden eerder herkend en bespreekbaar gemaakt.

2.3 Middelengebruik onder jeugdigen is afgenomen.

•

Jongeren maken bewustere keuzes en voelen zich gesteund door hun omgeving om risicogedrag te vermijden.

2.4 Ouders herkennen eerder signalen van middelengebruik bij hun kind en voelen zich beter toegerust om grenzen te stellen.

•

Ouders zijn zich meer bewust van hun rol in preventie en weten waar zij terecht kunnen voor informatie of ondersteuning.

M a a t s c h a p p e l i j k e o p g ave n , d o e l e n e n e f f e c t e n

Opgave 3: Iedereen doet mee Doelen

Beoogde effecten

3.1 Jeugdigen zijn structureel betrokken bij onderwerpen die hen aangaan, via participatievormen die aansluiten bij hun leefwereld.

•

3.2 Ouders hebben invloed op beleidsvorming en uitvoering, doordat zij zich betrokken voelen bij het jeugdbeleid.

•

Ouders voelen zich serieus genomen en zien hun inbreng terug in beleid.

3.3 (Lokale) maatschappelijke partners hebben invloed op beleidsvorming en uitvoering, doordat zij zich actief betrokken voelen bij het jeugdbeleid.

•

Beleidsvorming sluit beter aan op signalen en expertise van lokale partners.

•

Jeugdigen ervaren meer invloed op gemeentelijk beleid en voelen zich gehoord. Gemeente maakt beleid en neemt besluiten die beter aansluiten op de wensen en behoeften van jeugdigen.

Opgave 4: Toegankelijke voorzieningen dichtbij huis Doelen

Beoogde effecten

4.1 Jeugdigen en gezinnen maken actief gebruik van laagdrempelige, collectieve voorzieningen.

•

Meer jeugdigen en ouders nemen deel aan groepsgerichte activiteiten zoals oudercursussen, weerbaarheidstrainingen en opvoednetwerken.

4.2 Collectieve voorzieningen dragen bij aan het versterken van de sociale en pedagogische basis en het voorkomen van zwaardere zorg.

•

Minder jeugdigen en gezinnen stromen door naar specialistische hulp.

4.3 Voorzieningen zijn toegankelijk en inclusief voor álle jeugdigen en gezinnen, ongeacht achtergrond, taal of beperking.

•

Meer diversiteit in deelname aan collectieve voorzieningen; minder drempels ervaren door gezinnen.

4.4 Informele netwerken en sleutelfiguren in de wijk spelen een actieve rol in signalering en ondersteuning.

•

Zorgen worden eerder gesignaleerd en gezinnen worden sneller verbonden met passende ondersteuning.

4.5 Jongeren hebben toegang tot veilige, aantrekkelijke ontmoetingsplekken in hun eigen leefomgeving.

•

Jongeren voelen zich meer verbonden met hun buurt en maken minder gebruik van risicovolle vrijetijdsbesteding.

39

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g

40

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g

5. Strategie en uitvoering (Hoe gaan we eraan werken?) 5.1 Uitgangspunten strategie Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar Wat gaan we doen om de genoemde doelen te bereiken? We sluiten aan bij de strategie uit het Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar 2024. Dit plan vormt de basis voor het beleid en de uitvoeringsplannen binnen het sociaal domein, met de focus op flexibiliteit en maatwerk in de uitvoering. De genoemde strategie volgt de volgende uitgangspunten. Een toelichting op deze uitgangspunten is te vinden in het Beleidsplan Sociaal Domein Wassenaar 2024.

1. Beschikbaarheid. 2. Inzet op preventie. 3. Vergroten kansengelijkheid. 4. Positieve gezondheid. 5. Haalbaarheid en beschikbaarheid. 6. Rol van de gemeente.

De uitvoering van het jeugdbeleid vindt plaats binnen de kaders van de Verordening Jeugdhulp Wassenaar 2025.

Daarbij is er nadrukkelijk aandacht voor afstemming met andere domeinen, zoals de Wmo, Zvw, Wlz, Participatiewet, onderwijs en kinderopvang. Deze samenwerking wordt in de praktijk vormgegeven via het Sociaal Team Wassenaar (STW), de Lokale Educatieve Agenda (LEA), de ketenaanpakken Kansrijke Start en Kind naar Gezonder Gewicht, JOGG-aanpak, Opgroeien in een Kansrijke Omgeving (OKO) en de Lokale Kamer Zorg en Veiligheid. Zo zorgen we voor een integrale benadering van ondersteuning, passend bij de leefwereld van jeugdigen en hun gezinnen.

41

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g

5.2 Aanpak van het lokaal jeugdbeleid Hieronder beschrijven we per maatschappelijke opgave en bijbehorende doelen hoe we deze gaan bereiken. Sommige activiteiten doen we al en willen we behouden, andere activiteiten willen we uitbreiden of nog inzetten. De concrete acties die bij deze doelen horen, worden uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma.

O P G AV E 1. SA M E N O P VO E D E N E N D E B I J B E H O R E N D E DOELEN Om opvoedingsvragen te normaliseren en ouders tijdig passende ondersteuning te bieden, zet de gemeente Wassenaar in op het versterken van de sociale basis, het benutten van informele netwerken en het voorkomen van onnodige problematisering:

42

Behouden: • We faciliteren laagdrempelige ontmoetingsplekken en oudernetwerken, zoals oudercafés, themabijeenkomsten. Deze initiatieven bieden ruimte voor herkenning, uitwisseling en het versterken van vertrouwen in het eigen opvoedvermogen. • We stimuleren een cultuur waarin opvoedingsvragen bespreekbaar zijn en waarin hulp vragen én bieden binnen de gemeenschap als normaal wordt gezien. Dit draagt bij aan het versterken van de eigen kracht van gezinnen. • Het STW ondersteunt gezinnen bij het opstellen van familiegroepsplannen. Dit gebeurt bij signalen van opvoeduitdagingen, waarbij het gezin samen met hun netwerk zelf oplossingen formuleert. Deze aanpak versterkt de eigen kracht, voorkomt escalatie en sluit aan bij de Jeugdwet.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Versterken: • We investeren in de uitbreiding en versterking van het STW, onder andere door de inzet van praktijkondersteuners jeugd-ggz, jeugdconsulenten en intensieve samenwerking met huisartsen en schoolmaatschappelijk werk. Hiermee vergroten we de capaciteit voor vroege signalering en preventieve ondersteuning, zodat gezinnen sneller en effectiever geholpen worden binnen hun eigen leefomgeving. • In het STW is specifieke aandacht voor jeugdigen met een verhoogde ondersteuningsbehoefte, zoals jonge mantelzorgers, jeugdigen met een beperking, of jeugdigen die opgroeien met een ouder met een beperking, ziekte of verslaving. We vergroten de bekendheid en toegankelijkheid van preventieve voorzieningen, zowel gemeentelijk als regionaal ingekocht, zodat gezinnen eerder gebruik maken van lichte ondersteuning. Hiervoor zetten we ook digitale middelen in. • We versterken de samenwerking met scholen, kinderopvang, jeugdgezondheidszorg en andere partners in het Sociaal Domein, zodat zorgen vroegtijdig worden gesignaleerd en gezinnen op het juiste moment passende ondersteuning ontvangen. Denk hierbij aan de ketenaanpakken Kansrijke Start en Kind naar Gezonder Gewicht.

• We sluiten aan bij landelijke kaders zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming, waarin het versterken van de eigen kracht van gezinnen en het terugdringen van problematisering centraal staan. Inzetten: • We versterken huidig aanbod door het inzetten van ervaringsdeskundige ouders, die vanuit hun eigen ervaring andere ouders kunnen ondersteunen en versterken.

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g

O P G AV E 2 . G E ZO N D, V E I L I G E N V E E R K R ACH T I G O P G RO E I E N E N D E B I J B E H O R E N D E D O E L E N

•

Om de mentale en fysieke gezondheid van jeugdigen te versterken en middelengebruik te voorkomen, zet de gemeente Wassenaar in op een integrale en preventieve aanpak. We richten ons op leefstijl, veerkracht en een gezonde sociale omgeving, en sluiten aan bij landelijke en lokale programma’s die deze doelen ondersteunen:

•

Behouden: • We creëren een gezonde leefomgeving die uitnodigt tot bewegen, spelen en gezond eten. Dit doen we door in te zetten op gezonde schoolomgevingen, beweegvriendelijke wijken en samenwerking met onderwijs, sport- en cultuurverenigingen en andere lokale organisaties zoals Fit in Wassenaar. • We bieden gerichte ondersteuning aan jongeren in de overgang naar 18 jaar, bijvoorbeeld via voorlichting op school, inzet van jongerenwerk en samenwerking met het STW. Hierbij is aandacht voor thema’s als zorgverzekering, inkomen, studiekeuze, huisvesting en mentale gezondheid. • We zetten in op het signaleren en verminderen van eenzaamheid, onder andere via jongerenwerk, scholen en sportverenigingen. Door het organiseren van betekenisvolle groepsactiviteiten en het stimuleren van sociale verbinding, willen we voorkomen dat jeugdigen zich geïsoleerd voelen.

•

Versterken: • We versterken de samenwerking tussen scholen, jongerenwerk, handhaving en politie om sociale veiligheid te vergroten, onder andere via het convenant schoolveiligheid en gezamenlijke signalering. • We ondersteunen scholen bij het creëren van een positief klimaat, met aandacht voor pesten, groepsdruk en online risico’s.

•

•

•

We organiseren groepsgerichte activiteiten zoals weerbaarheidstrainingen en mediawijsheid, gericht op het versterken van sociale normen en grenzen. We stimuleren deelname aan sport, kunst en cultuur als middel om mentale veerkracht, zelfvertrouwen en sociale verbinding te versterken. We ondersteunen initiatieven die bijdragen aan een positief zelfbeeld en het bespreekbaar maken van mentale gezondheid, met specifieke aandacht voor jeugdigen die extra kwetsbaar zijn, zoals LHBTIQ+ jeugdigen of jeugdigen met een beperking. Via het programma OKO zetten we in op het voorkomen van middelengebruik door jeugdigen te versterken in hun weerbaarheid, ouders te ondersteunen in hun opvoedrol en signalen vroegtijdig op te pakken. OKO biedt een integrale aanpak waarin scholen, jongerenwerk, GGD Haaglanden, verslavingszorg, sportverenigingen en ouders samenwerken aan een gezonde, veilige en stimulerende leefomgeving. Wassenaar heeft zich aangesloten als JOGG-gemeente (Jongeren Op Gezonder Gewicht), om integraal en duurzaam te werken aan een gezonde leefstijl voor alle jeugdigen. Fit in Wassenaar heeft hier een coördinerende rol in en verbindt de JOGG-aanpak met de ketenaanpak Kind naar Gezonder Gewicht en andere initiatieven rondom het verbeteren van de leefstijl. We zorgen voor toegankelijke voorzieningen en activiteiten voor álle jeugdigen, ongeacht achtergrond, inkomen of beperking.

Voor jeugdigen met een beperking of zorgtaken is er aandacht voor respijt, maatwerk en sociale verbinding. We versterken de samenwerking tussen lokale partners, zoals scholen, zorg, sport, cultuur en welzijn, zodat signalen sneller worden opgepakt en jeugdigen tijdig passende ondersteuning krijgen. Door kennis te delen, signalen te bundelen en gezamenlijk op te trekken, creëren we een sterke sociale omgeving waarin jongeren gezond en kansrijk kunnen opgroeien.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

43

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g

•

We zorgen voor een samenhangende aanpak door aan te sluiten bij bestaande akkoorden en programma’s zoals OKO, GALA, IZA, AZWA, de Sportvisie, LEA, Kansrijke Start, Kind naar Gezonder Gewicht en Mentaal Lokaal Wassenaar. Ook sluiten we aan bij de uitvoering van de Lokale Inclusieagenda.

Inzetten: • We stimuleren een gezonde digitale leefstijl door in te zetten op mediawijsheid, ouderbetrokkenheid en digitale weerbaarheid, met aandacht voor de impact van schermgebruik op hechting en beschikbaarheid. We werken hierin samen met scholen en maatschappelijke partners.

O P G AV E 3 . PA RT I C I PAT I E E N E I G E N A A R S CH A P VA N J EU G D I G E N , O U D E R S E N M A AT S CH A P P E L I J K E PA RT N E R S E N D E B I J B E H O R E N D E D O E L E N Een effectief jeugdbeleid ontstaat niet alleen op papier, maar in samenwerking met de mensen om wie het gaat. Om de participatie en het eigenaarschap van jeugdigen, ouders en maatschappelijke partners te versterken, zet de gemeente Wassenaar in op de volgende werkwijzen:

44

Behouden: • We werken samen met scholen, jongerenwerk en andere vindplaatsen om een diverse groep jongeren te bereiken. Jeugdboa’s en de jeugdagent spelen hierin een belangrijke rol door signalen op te vangen en verbinding te leggen met passende ondersteuning. • We voeren structureel accountgesprekken met maatschappelijke partners, zoals scholen, zorgaanbieders, sportverenigingen en

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

welzijnsorganisaties, om gezamenlijke doelen en signalen uit de praktijk te vertalen naar beleid. Versterken: • We betrekken jeugdigen actief bij thema’s die hen raken, zoals mentale gezondheid, veiligheid, onderwijs en vrije tijd. Dit doen we op manieren die aansluiten bij hun leefwereld, zoals jongerenpanels, creatieve sessies, online polls en sociale media. Ook minder zichtbare jongeren worden actief betrokken. • We bieden ouders laagdrempelige mogelijkheden om mee te denken over opvoeding, kansengelijkheid en ondersteuning, onder andere via OKO-bijeenkomsten, digitale consultaties en oudernetwerken. • We zorgen voor zichtbare terugkoppeling, zodat participanten ervaren dat hun inbreng ertoe doet. Dit versterkt vertrouwen in de gemeente en draagt bij aan democratisch burgerschap. Inzetten We stimuleren eigenaarschap door jeugdigen en ouders niet alleen te raadplegen, maar ook actief te betrekken bij het vormgeven en uitvoeren van beleid en activiteiten.

O P G AV E 4 . B I E D E N VA N M E E R CO L L EC T I E V E P R E V E N T I E V E I N T E RV E N T I E S E N D E B I J B E H O R E N D E DOELEN Om de inzet op collectieve preventie te versterken en de sociale basis te verbreden, zet de gemeente Wassenaar in op toegankelijke en inclusieve voorzieningen die aansluiten bij de leefwereld van jeugdigen en ouders. We richten ons op groepsgerichte ondersteuning, het benutten van lokale netwerken en het verlagen van drempels naar preventieve hulp.

S t r a t e g i e e n u i t vo e r i n g

Behouden: • De gemeente ondersteunt bestaande collectieve voorzieningen zoals de bibliotheek, het jongerencentrum ‘Boven’, sportverenigingen en culturele instellingen via subsidies en samenwerkingsafspraken. Deze voorzieningen bieden jeugdigen laagdrempelige toegang tot ontspanning, ontmoeting en ontwikkeling. • De gemeente werkt samen met partners zoals Kanslokaal, JGZ en het Kenniscentrum Kind en Scheiding om groepsgerichte ondersteuning te bieden op scholen en in de wijk. • We zorgen voor een goede aansluiting bij landelijke en regionale akkoorden en programma’s, zoals het GALA, IZA en AZWA, Kansrijke Start en OKO. Door deze verbindingen versterken we de samenhang en effectiviteit van het preventieve aanbod.

Inzetten: • We investeren in ontmoetingsplekken voor jongeren, zoals jeugdcentra, sportplekken en informele hangouts in de wijk. Deze bieden ontspanning, sociale verbinding en vormen een alternatief voor overlast op straat. Bij het ontwerp is expliciet aandacht voor toegankelijkheid voor jongeren met een beperking en vindbaarheid voor jonge mantelzorgers. • We maken voorzieningen toegankelijk voor álle jeugdigen en gezinnen, ongeacht achtergrond, taal, inkomen of beperking. Dit doen we door drempels te verlagen, aanbod te diversifiëren en actief in te zetten op inclusieve communicatie en werving.

Versterken: • We bouwen aan een sterke sociale en pedagogische infrastructuur waarin jeugdigen en gezinnen laagdrempelig terecht kunnen voor ondersteuning, ontmoeting en ontwikkeling. Denk aan oudercursussen, weerbaarheidstrainingen, opvoednetwerken en groepsgerichte activiteiten die bijdragen aan veerkracht en verbondenheid. • We versterken de samenwerking met scholen, kinderopvang, sportverenigingen, cultuurinstellingen en andere maatschappelijke organisaties. Zij zijn cruciaal voor signalering, het organiseren van activiteiten en het bereiken van diverse doelgroepen. • We benutten de kracht van informele netwerken en sleutelfiguren in de wijk, zoals ouders, (sport)verenigingen en ervaringsdeskundigen, voor vroegsignalering en het verbinden van gezinnen met passende ondersteuning.

45

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Indicatoren en monitoring

46

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Indicatoren en monitoring

6. Indicatoren en monitoring Om te kunnen beoordelen of het jeugdbeleid bijdraagt aan de gestelde doelen en maatschappelijke effecten, is monitoring essentieel. In dit hoofdstuk zijn indicatoren opgenomen die richting geven aan de gewenste bewegingen binnen het jeugdbeleid. Daarbij is gekozen voor het formuleren van ambities in termen van toename of afname, zoals “neemt met 5% toe” of “neemt met 25% af”. Deze percentages zijn richtinggevend en bedoeld om de gewenste ontwikkeling zichtbaar te maken.

Opgave 1: Samen opvoeden Doelen

Indicator(en)

Bron Indicator(en)

1.1 Ouders ervaren opvoedingsvragen als normaal, voelen zich gesteund in hun rol en maken gebruik van informele steun in hun omgeving.

1. Aantal ouders dat gebruikmaakt van lichte opvoedondersteuning neemt met 25% toe.

Jaarverslag van uitvoerende lokale partners in het Sociaal Team Wassenaar.

Data beschikbaar vanaf Q3 2026.

Voor sommige indicatoren zijn op dit moment nog geen lokale nulmetingen beschikbaar. Daarom geldt de eerste meting in 2026 als uitgangspunt (nulmeting), waarmee we de beginsituatie vastleggen. Op basis van deze nulmeting kunnen de percentages vervolgens worden bijgesteld, afhankelijk van realistische trends, beschikbare data en uitvoerbaarheid. De geformuleerde doelstellingen richten zich op het jaar 2030, in lijn met de looptijd en ambitie van het jeugdbeleid. De voortgang wordt jaarlijks of tweejaarlijks gemeten, afhankelijk van de beschikbaarheid en frequentie van de betreffende bron. Denk hierbij aan lokale jaarverslagen, regionale monitors en landelijke databronnen zoals de Gezondheidsmonitor Jeugd. Het doel van deze aanpak is om enerzijds ambitie en richting te bieden, en anderzijds flexibiliteit te behouden om het beleid op basis van inzichten en ervaringen bij te stellen. Zo ontstaat een lerende cyclus waarin beleid en praktijk elkaar versterken.

- Opvoedspreekuur/OuderAdvies - Webinars - Oudercafé - Themabijeenkomsten - Oudercursussen

1.2 Er is een sterke sociale en pedagogische basis basis waarin ouders zich verbonden voelen, ervaringen uitwisselen en bijdragen aan een gemeenschap waarin opvoeding gedeeld wordt.

2. Minimaal 60% van de ouders geeft aan zich gesteund te voelen na deelname aan groepsgerichte opvoedondersteuning.

Jaarverslag van uitvoerende partners, door evaluatie na deelname aan groepsgerichte ondersteuning.

1. Aantal georganiseerde bijeenkomsten met lichte opvoedingsondersteuning voor ouders per jaar neemt met 25% toe.

Jaarverslag en verantwoording bij uitvoerende lokale partners. - Webinars

Data beschikbaar vanaf Q3 2026.

- Oudercafé - Themabijeenkomsten - Oudercursussen

Data beschikbaar vanaf Q3 2026. 2. Minimaal 60% van de ouders die deelnemen aan groepsactiviteiten geeft aan contact met andere ouders als waardevol te ervaren.

Jaarverslag van uitvoerende partners, door evaluatie na deelname aan groepsgerichte ondersteuning. Data beschikbaar vanaf Q3 2026.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

47

Indicatoren en monitoring

3. Aandeel jeugdigen dat weinig stress of prestatiedruk ervaart neemt met 5% toe.

Opgave 2: Gezond, veilig en veerkrachtig opgroeien Doelen

Indicator(en)

Bron Indicator(en)

2.1 Jeugdigen kunnen veilig en gezond opgroeien in Wassenaar, met ruimte voor beweging en ontspanning.

1. Aandeel jeugdigen met een actieve leefstijlneemt met 5% toe.

Kenniscentrum Sport en Bewegen:

- aantal jeugdigen dat lid is van sportbond

- % jongeren dat regelmatig/ vaak prestatiedruk ervaart - % jongeren dat (zeer) vaak stress ervaart

Gezondheidsmonitor Jeugd en Jongvolwassenen (GGD Haaglanden): Onderliggende vragen:

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2015, 2019, 2021, 2023, 2024. Nieuwe monitor eind 2025 uitgevoerd.

- % jongeren dat 5+ dagen per week loopt of fietst - % jongeren dat dagelijks minstens 1 uur beweegt

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2015, 2019, 2021, 2023, 2024. Nieuwe monitor eind 2025 uitgevoerd. Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit 2022 en 2024. Nieuwe meting wordt uitgevoerd in 2026 (data beschikbaar in 2027). 2. Aandeel jeugdigen dat hun Gezondheidsmonitor Jeugd gezondheid als (zeer) goed en Gezondheidsmonitor ervaart neemt met 5% toe. Jongvolwassenen (GGD Haaglanden) Onderliggende vraag: - % jeugdigen dat hun gezondheid als (zeer) goed beoordeelt

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2015, 2019, 2021, 2023, 2024. Nieuwe monitor eind 2025 uitgevoerd. Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit 2022 en 2024. Nieuwe meting wordt uitgevoerd in 2026 (data beschikbaar in 2027).

48

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Gezondheidsmonitor Jeugd en Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (GGD Haaglanden) Onderliggende vragen:

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit 2022 en 2024. Nieuwe meting wordt uitgevoerd in 2026 (data beschikbaar in 2027). 2.2 Jeugdigen beschikken over voldoende mentale veerkracht en een positief zelfbeeld.

1. Aandeel jeugdigen met mentale veerkracht en een positief zelfbeeld neemt met 5% toe.

Gezondheidsmonitor Jeugd en Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (GGD Haaglanden) Onderliggende vragen:

- % jongeren dat zich meestal gelukkig voelt - % jongeren dat zich voldoende weerbaar voelt - % jongeren dat veel vertrouwen heeft in de toekomst

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2015, 2019, 2021, 2023, 2024. Nieuwe monitor eind 2025 uitgevoerd. Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit 2022 en 2024. Nieuwe meting wordt uitgevoerd in 2026 (data beschikbaar in 2027).

Indicatoren en monitoring

2. Aandeel jeugdigen met psychische klachten, eenzaamheid of suïcidale gedachten neemt met 5% af.

Gezondheidsmonitor Jeugd en Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen (GGD Haaglanden) Onderliggende vragen: - % jongeren dat psychische klachten ervaart - % jongeren dat suïcidale gedachten heeft - % jongeren dat zich soms tot altijd eenzaam voelt - % jongeren dat aangeeft bij iemand terecht te kunnen bij problemen

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2015, 2019, 2021, 2023, 2024. Nieuwe monitor eind 2025 uitgevoerd.

2.4 Ouders herkennen eerder signalen van middelengebruik bij hun kind en voelen zich beter toegerust om grenzen te stellen.

1. Aantal ouders dat deelneemt aan voorlichtingen over middelengebruik bij jongeren neemt met 10% toe.

Registratie per activiteit uit jaarverslagen lokale partners.

2. Aandeel ouders dat het gesprek voert over middelengebruik en grenzen stelt neemt toe.

Jaarlijkse enquête opvoeding (in combinatie met OKO – Week van de Opvoeding) Onderliggende vragen:

Data beschikbaar vanaf 2026.

- % ouders dat aangeeft met hun kind te praten over alcohol, roken en drugs - % ouders dat aangeeft grenzen te durven stellen

Data beschikbaar vanaf 2025.

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jongvolwassenen uit 2022 en 2024. Nieuwe meting wordt uitgevoerd in 2026 (data beschikbaar in 2027). 2.3 Middelengebruik onder jeugdigen is afgenomen.

1. Aandeel jeugdigen dat middelen gebruikt (alcohol, tabak, drugs) neemt met 5% af.

Gezondheidsmonitor Jeugd (GGD Haaglanden) Onderliggende vragen: - % jongeren dat in de afgelopen 4 weken alcohol heeft gedronken - % jongeren dat nu (dagelijks of wekelijks) rookt of vaped - % jongeren dat in de afgelopen 4 weken wiet of hasj heeft gebruikt - % jongeren dat in de afgelopen 4 weken lachgas of andere drugs heeft gebruikt

Trendanalyse beschikbaar van Gezondheidsmonitor Jeugd uit 2015, 2019, 2021, 2023, 2024. Nieuwe monitor eind 2025 uitgevoerd.

49

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Indicatoren en monitoring

Opgave 3: Iedereen doet mee

Opgave 4: Toegankelijke voorzieningen dichtbij huis

Doelen

Indicator(en)

Bron Indicator(en)

Doelen

Beoogde effecten

3.1 Jeugdigen zijn structureel betrokken bij onderwerpen die hen aangaan, via participatievormen die aansluiten bij hun leefwereld.

1. Aantal en diversiteit van participatievormen binnen het sociaal domein neemt met 100% toe.

Interne registratie bij collega’s binnen het sociaal domein.

4.1 Jeugdigen en gezinnen maken actief gebruik van laagdrempelige, collectieve voorzieningen.

1. Aantal jeugdigen en ouders dat deelneemt aan collectieve preventieve activiteiten neemt met 10% toe.

Deelnamecijfers via aanbieders of subsidierapportages.

2. Aantal jeugdigen dat actief deelneemt aan participatievormen neemt met 100% toe.

Registratie per activiteit (fysieke participatie) Statistieken sociale media bij online participatie (bijv. polls)

2. Aantal collectieve preventieve voorzieningen dat jaarlijks wordt georganiseerd neemt met 10% toe.

Subsidie aanvragen, verantwoordingen en inkoop afspraken.

Data beschikbaar vanaf Q4 2026.

Data beschikbaar vanaf Q4 2026.

3.2 Ouders hebben invloed op beleidsvorming en uitvoering, doordat zij zich betrokken voelen bij het jeugdbeleid.

3. Aandeel jeugdigen dat zich gehoord voelt door de gemeente neemt met 10% toe.

Evaluatie na fysieke participatie Polls op sociale media

1. Aantal ouders dat deelneemt aan consultatieof meedenksessies neemt met 10% toe.

Registratie per consultatieof meedenksessies (online en fysiek)

2. Aandeel ouders dat invloed ervaart op het jeugdbeleid neemt met 10% toe.

50

3.3 Maatschappelijke partners hebben invloed op beleidsvorming en uitvoering, doordat zij zich actief betrokken voelen bij het jeugdbeleid.

1. Aandeel maatschappelijke partners dat zich actief betrokken voelt bij beleidsontwikkeling neemt met 10% toe.

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

Data beschikbaar vanaf Q4 2026.

Data beschikbaar vanaf Q4 2026. Jaarlijkse enquête opvoeding (in combinatie met OKO – Week van de Opvoeding) Data beschikbaar vanaf 2025. Jaarlijkse tevredenheidsenquête lokale maatschappelijke partners over betrokkenheid bij beleid. Data beschikbaar vanaf Q4 2026.

Data beschikbaar vanaf Q4 2026.

- Weerbaarheidstrainingen - Trainingen rondom scheiding (voor kinderen van gescheiden ouders) - Activiteiten in het jongerencentrum ‘Boven’ - Sportactiviteiten via buurtsportcoach - Creatieve workshops in de bibliotheek - Ouder- en opvoedcursussen - Voorlichtingen over middelengebruik - Themabijeenkomsten en oudercafés

Data beschikbaar vanaf 2026. 4.2 Collectieve voorzieningen dragen bij aan het versterken van de sociale en pedagogische basis en het voorkomen van zwaardere zorg.

1. Aandeel jeugdigen en gezinnen dat via collectieve voorzieningen wordt ondersteund zonder doorstroom naar individuele hulp neemt met 10% toe.

PGAx, verantwoordingen subsidie/inkoop

4.3 Collectieve voorzieningen zijn toegankelijk en inclusief voor álle jeugdigen en gezinnen, ongeacht herkomst, taal of beperking.

1. Diversiteit in deelname aan collectieve voorzieningen (herkomst, taal, beperking)neemt met 5% toe.

Vragen bij aanmelding cursus, deelnemersprofielen via verantwoording uitvoerende partners (anoniem)

Data beschikbaar vanaf 2026.

Data beschikbaar vanaf 2026.

Indicatoren en monitoring 2. Aandeel jeugdigen en ouders dat voorzieningen makkelijk kan vinden, bereiken en gebruiken is minimaal 70%.

Jaarverslag van uitvoerende partners, door evaluatie na deelname aan groepsgerichte ondersteuning. Jaarlijkse enquête opvoeding (in combinatie met OKO – Week van de Opvoeding) Data beschikbaar vanaf 2026.

4.4 Informele netwerken en sleutelfiguren in de wijk spelen een actieve rol in signalering en ondersteuning

4.5 Jongeren hebben toegang tot veilige, aantrekkelijke ontmoetingsplekken in hun eigen leefomgeving.

1. Aantal meldingen bij Veilig Thuis door personen uit het sociale netwerk neemt met 10% toe.

Cijfers Veilig Thuis. Trendanalyse beschikbaar.

2. Aantal actieve sleutelfiguren (ouders of vrijwilligers) betrokken bij collectieve activiteiten neemt met 10% toe.

Navraag bij uitvoerende partners.

1. Aantal jongeren dat gebruikt maakt van jongerenontmoetingsplekken neemt met 10% toe.

Jaarverslag jongerenwerk registratie jongeren tijdens inloopmomenten jongerencentrum en buitenlocatie bij de Dr. Mansveltkade.

Data beschikbaar vanaf 2026.

Data beschikbaar vanaf 2024.

51

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

F i n a n c i ë n e n r i s i c o ’s

52

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

F i n a n c i ë n e n r i s i co ’s

7. Financiën en risico’s 7.1

Overzicht kosten en dekking De uitvoering van het jeugdbeleid in 2026 wordt gerealiseerd binnen het bestaande financieel kader van de meerjarenbegroting en via middelen uit landelijke akkoorden zoals het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA), het Integraal Zorgakkoord (IZA) en het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het GALA loopt tot en met 2026. Tussen het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) is afgesproken dat in 2025 afspraken worden gemaakt over het verstrekken van financiële middelen vanaf 2027. Ambities waar extra middelen voor nodig zijn worden nader uitgewerkt. Concrete financiële voorstellen worden op dat moment, indien nodig, afzonderlijk ter besluitvorming aan de gemeenteraad voorgelegd.

Stijgende zorgvraag en kosten De vraag naar jeugdhulp blijft landelijk, regionaal én lokaal stijgen, wat leidt tot oplopende kosten. Hoewel Wassenaar inzet op preventie en vroegsignalering, blijft er een risico dat de druk op specialistische voorzieningen toeneemt. Dit vraagt om voortdurende monitoring van budgetten en effectiviteit van interventies.

Incidentele versus structurele financiering Een deel van de jeugdpreventie wordt gefinancierd uit tijdelijke middelen, zoals de Specifieke Uitkeringen GALA en IZA. Deze afhankelijkheid van incidentele financiering kan leiden tot onzekerheid over de voortzetting van succesvolle interventies. De gemeente streeft ernaar om waar mogelijk structurele borging te realiseren, bijvoorbeeld via integratie in reguliere subsidieprogramma’s.

Personeelstekorten

7.2

Risico’s

Rijksbeleid en bezuinigingen Het demissionaire kabinet lijkt zich te richten op mogelijke bezuinigingen op preventie. Dit vormt een risico, omdat bezuinigingen op preventieve interventies kunnen leiden tot een stijging van de kosten voor individuele jeugdzorgvoorzieningen. Daarnaast zouden bezuinigingen de huidige Rijksmiddelen als bijdrage aan het Gemeentefonds en Specifieke Uitkeringen raken, zodat de huidige uitvoering onder druk komt te staan.

Net als in veel andere sectoren zijn er personeelstekorten in het sociaal domein. Een tekort aan goed opgeleid personeel kan de uitvoering van het jeugdbeleid vertragen en de kwaliteit van de geboden zorg en ondersteuning onder druk zetten. Dit risico is aanwezig bij zowel gemeentelijke diensten als bij maatschappelijke partners en zorgaanbieders.

Veranderende behoeften en maatschappelijke ontwikkelingen De leefwereld van jongeren verandert snel, onder andere door digitalisering, mentale druk en maatschappelijke onzekerheden. Als het beleid onvoldoende meebeweegt met deze ontwikkelingen, bestaat het risico dat interventies niet meer aansluiten bij de

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

53

F i n a n c i ë n e n r i s i c o ’s

behoeften van jongeren. Dit vraagt om flexibiliteit in uitvoering en regelmatige evaluatie van het beleid.

Schaalgrootte en uitvoerbaarheid van collectieve voorzieningen Hoewel collectieve voorzieningen een belangrijk fundament vormen binnen het jeugdbeleid, kent Wassenaar als kleinere gemeente specifieke schaaluitdagingen. In tegenstelling tot grotere steden is het hier niet altijd mogelijk om groepsgerichte interventies voldoende gevuld te krijgen. Dit kan de uitvoerbaarheid en effectiviteit van collectieve preventie beperken. De gemeente houdt daarom rekening met deze context door flexibel om te gaan met groepsgrootte, het combineren van doelgroepen, het inzetten op hybride vormen (zoals online ondersteuning), en het aanbieden van individuele ondersteuning waar nodig. Zo blijft de ambitie om collectieve voorzieningen te versterken behouden, maar wordt deze steeds afgestemd op de lokale schaal en haalbaarheid.

54

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

F i n a n c i ë n e n r i s i co ’s

55

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

A cco m m o d a t i e b e l e i d

56

Lokaal Jeugdbeleid Wassenaar

A cco m m o d a t i e b e l e i d

8. Accommodatiebeleid Een passende fysieke omgeving is een belangrijke randvoorwaarde voor het welzijn, de ontwikkeling en participatie van jeugdigen. In Wassenaar zijn verschillende locaties waar jeugdigen samenkomen die ruimte bieden voor ontmoeting, ontspanning, talentontwikkeling, ondersteuning en educatie. De gemeente Wassenaar streeft naar toegankelijke, veilige en toekomstbestendige jeugdaccommodaties die aansluiten bij de behoeften van jeugdigen en bijdragen aan de doelstellingen van het lokaal jeugdbeleid. In samenwerking met betrokken organisaties wordt gekeken naar het gebruik, de bereikbaarheid, de kwaliteit en de onderlinge samenhang van deze voorzieningen. Daarbij is er aandacht voor multifunctioneel gebruik, duurzaamheid en het versterken van de verbinding met het sociaal domein.

Scouting- en sportaccommodaties Scoutingverenigingen en sportclubs vervullen een belangrijke rol in de sociale ontwikkeling van jeugdigen. De gemeente werkt samen met deze organisaties aan het toekomstbestendig maken van hun accommodaties, met aandacht voor inclusie, veiligheid en multifunctioneel gebruik. Scouting- en sportaccommodaties worden ook betrokken bij preventieve programma’s zoals JOGG en OKO.

Pleeggezinnen, gezinshuizen en kleinschalige woonvormen Voor jeugdigen die (tijdelijk) niet thuis kunnen wonen, zijn pleeggezinnen, gezinshuizen en andere kleinschalige woonvormen een essentieel onderdeel van de lokale infrastructuur. De gemeente Wassenaar streeft naar voldoende en passende woonvoorzieningen

in de eigen gemeente, zodat jeugdigen zoveel mogelijk in hun vertrouwde omgeving kunnen blijven. Dit draagt bij aan hechting, stabiliteit en continuïteit in hun ontwikkeling. Het jeugdbeleid sluit aan bij de lokale Woonzorgvisie, die in december 2025 ter besluitvorming aan de raad wordt voorgelegd. In deze visie wordt ook gekeken naar veilige, toegankelijke en kleinschalige woonvoorzieningen voor jongeren met een beperking of intensieve zorgbehoefte, zoals begeleid wonen en gezinshuizen