Bijlage 1. Jaarstukken 2023

Zoals het inrichten van het registratiesysteem, beschrijvingen van kwaliteit, werkprocessen, een handboek voor het Sociaal Team, teambuilding en teameducatie, communicatie ten bate van de bekendheid van het Sociaal Team. Inrichting en implementatie zijn nog niet afgerond in 2023 en niet alle voor dit doel beschikbare middelen zijn in 2023 besteed. Hiermee is het ook doel van de extra middelen nog niet afgerond. 2.3.04 Een registratiesysteem van het STW dat de gemeente de benodigde informatie levert om de dienstverlening te kunnen verbeteren en efficiënter te maken. Realisatie / voortgang Na een aanbesteding is het registratiesysteem voor het STW aangeschaft. Vanaf oktober 2023 is begonnen met de inrichting van het registratiesysteem. Daarnaast zijn de bijbehorende werkprocessen beschreven en is een handboek opgeleverd. Ook zijn de medewerkers getraind. Omdat het proces pas in oktober is gestart, lopen de inrichting- en ondersteuningskosten die begroot waren voor 2023, door in 2024. 2.3.05 Subsidierelaties zijn herijkt en voor inkoop van twee Wmo producten zijn nieuwe contracten opgesteld, die beter aansluiten op de huidige context in het sociaal domein. Realisatie / voortgang Met de start van het Sociaal Team Wassenaar zijn o.a. de subsidierelaties met de SMOW en de Stichting MEE herijkt. De borging in het nieuwe subsidiebeleid vindt vanaf het subsidiejaar 2026 plaats.

Bij de subsidies voor SMOW en MEE wordt aangesloten bij de kostenbesparende maatregelen m.b.t. het normaliseren en het versterken van de poortwachters-functie.

31

2.4.01 Onze lokale maatregelen Jeugd, Wmo en Participatie voor de meest kwetsbare groepen richten zich op normaliseren, kwaliteit en effectiviteit. Realisatie / voortgang Met de inzet vanuit het STW wordt ingezet op ondersteuning dichtbij huis voor inwoners van 0 tot 100+. Door de integrale werkwijze kan snel geschakeld worden tussen diverse disciplines met een verbinding met het maatschappelijk voorveld zoals het onderwijs, de huisartsen en welzijn. Ook door de diverse lokale maatregelen waaronder het jongerenwerk, de praktijkondersteuner huisarts GGZJeugd en de inloopvoorzieningen wordt gewerkt vanuit een normaliserend karakter. Door deze laagdrempelige voorzieningen wordt specialistische hulp minder vanzelfsprekend, terwijl de ondersteuningsvraag van de inwoner centraal blijft staan. Dit jaar is de Buurtcirkel structureel toegevoegd aan het aanbod van algemene Wmo-voorzieningen. De Buurtcirkel is een product, dat geschikt is voor het voorkomen van zwaardere zorgtrajecten en het verbeteren van de zelfredzaamheid. 2.4.02 Wassenaar helpt kwetsbare mensen, met bijvoorbeeld GGZ problematiek, hun plek te vinden in de wijk. Realisatie / voortgang De door-decentralisatie beschermd wonen is op Rijksniveau tijdelijk stil gezet. Om door te kunnen gaan, is aanpassing van de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) nodig, waarbij uitgegaan wordt van het woonplaatsbeginsel.

Deze wetswijziging is meerdere malen uitgesteld en door de val van het kabinet kan hier geen nieuwe datum aan gehangen worden. Wel gaan we als H5-gemeenten (Wassenaar, Zoetermeer, Leidschendam-Voorburg, Rijswijk en Den Haag) door met de voorbereiding op de door-decentralisatie. Er is een convenant gesloten waarin wordt bepaald dat de regiogemeenten zelf verantwoordelijk zijn voor de aanmelding bij en toeleiding naar beschermd wonen. Dit is door het uitstel in 2023 nog niet verder uitgewerkt. Den Haag blijft hier als centrumgemeente een belangrijke rol in spelen. In 2023 is het voormalig O&O-gebouw toegewezen als locatie voor mensen met een Wonen-Plus indicatie. Hier komen 30 mensen te wonen die de laatste stappen zetten terug richting de maatschappij. De opening is nog niet gerealiseerd. Deze opvanglocatie heeft een regionale functie. Hiermee worden stappen gezet richting de toekomstige door-decentralisatie. Omdat de opvang een regionale functie vervuld, heeft de gemeente Den Haag een miljoen euro beschikbaar gesteld om de locatie te kunnen financieren. Over verdere financiering worden nog gesprekken gevoerd. Mentale gezondheid is belangrijk. Ook landelijk wordt steeds meer ingezet op mentale gezondheid, onder andere met de aanpak ‘Mentale gezondheid van ons allemaal’.

Ook zijn mentale weerbaarheid en Mentale Gezondheid speerpunten binnen het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en onderdeel van het Integraal Zorg Akkoord (IZA). In 2023 is een nieuw projectplan Mentaal Lokaal Wassenaar opgesteld. Er is met name gekeken naar de voortzetting en structurele borging. Het huidige programma loopt en is gefinancierd tot eind 2024 door de

32

samenwerkende partners, te weten: huisartsen Wassenaar, de gemeente Wassenaar en de Parnassia Groep. Daarnaast heeft FNO voor een periode van 4 jaar in totaal € 500.000 bijgedragen. Wassenaar heeft in 2023 besloten de in 2021 gestarte Sumona-aanpak voor suïcidepreventie door te zetten. Het suïciderisico in Wassenaar is naar verhouding hoog, maar de aanpak blijkt zeer succesvol. Wanneer huisartsen bij patiënten een suïciderisico zien, neemt een medewerker van Indigo contact op met de inwoner en afhankelijk van de zorgvraag worden suïcidepreventie-gesprekken gevoerd of wordt toegeleid naar verdere zorg. Vanaf 2025 komen er middelen beschikbaar vanuit het Rijk (als het wetsvoorstel doorgaat), waarmee de suïcide-aanpak bij gemeenten wordt belegd. 2.4.03 Het STW blijft de inwoner begeleiden; er is een zorgregisseur en/ of de hulpvraag wordt door de juiste hulpverlener opgepakt. Realisatie / voortgang Het STW blijft de inwoner(s) ondersteunen en begeleiden. De werkprocessen worden steeds scherper op elkaar afgestemd. De aanmeldingsoverleggen 18- en 18+ zijn ingericht. Met behulp van het registratiesysteem kan per maart 2024 de regiefunctie ook goed en veilig (AVG) belegd worden. De extra incidentele inzet van expertise van de kwaliteitsmedewerker wordt doorgezet in 2024.

De inzet is later gestart omdat deze specifiek is voor de werkprocessen en handboek die gelinkt zijn aan het registratiesysteem. Deze expliciete tijdelijke inzet van kwaliteitsexpertise loopt tot 1 mei 2024 via Voorschoten. Met ingang van 1 mei 2024 is de expertise en inzet opgenomen in de nieuwe eenheid maatschappelijke ontwikkeling en ondersteuning (MO&O; sociaal domein) van de gemeente Wassenaar. 2.5.01 Er is binnen het STW scherp aandacht voor het op- en afschalen van hulp; ook wordt de effectiviteit van de preventieve diensten binnen het SKT steeds getoetst. Realisatie / voortgang Door het de STW zijn de werkprocessen beschreven, zowel op het gebied van samenwerking als op het gebied van op- en afschaling. Hiervoor zijn teamtrainingen ingezet op collectieve en specialistische expertises. In het convenant van het STW staat opgenomen dat er een evaluatie zal plaatsvinden van de samenwerking. In 2024 zullen de werkprocessen nader worden uitgewerkt met evaluatiemomenten en indicatoren waarop wordt geëvalueerd. Dit alles is conform afspraak en planning. 2.5.02 Wassenaar zet actief in op bestrijding van (energie-)armoede en voorkomen van schulden. Realisatie / voortgang Vanwege de hoge energiekosten was het in 2023 voor huishoudens tot 120% van de bijstandsnorm mogelijk een energietoeslag aan te vragen.

Met deze toeslag werden huishoudens ondersteund om de hoge energierekening te kunnen betalen. Ook is in 2023 ingezet op het voorkomen van schulden door middel van vroegsignalering. Door vroeg betalingsachterstanden bij huishoudens in beeld te hebben en hen actief te benaderen, kunnen hogere schulden voorkomen worden.

33

Naar aanleiding van een motie van de Raad is sinds december 2023 het maatwerkbudget ondergebracht bij het STW. Het maatwerkbudget biedt flexibele ondersteuning aan huishoudens in nood en wordt efficiënt beheerd. Door inzet van het Maatwerkbudget wordt een bredere aanpak van armoedebestrijding en het bevorderen van financiële zelfredzaamheid mogelijk gemaakt.

Projecten en investeringen 2.99.01

Sporthal Wassenaar

Realisatie / voortgang

Budget project / investering

De sporthal is conform planning in 2023 opgeleverd. Daarna moest deze gebruiksklaar worden gemaakt. Doordat Eneco niet op tijd de energie kon leveren via een extra grote trafo heeft in 2023 een aanbesteding plaats gevonden voor een accu. Dankzij het aangenomen "Raadsvoorstel Aanvullend krediet onvoorziene maatregelen sporthal" van 24 oktober 2023 is er een extra budget beschikbaar gesteld voor de accu om de Sporthal alsnog te kunnen openen op 1 april 2024 i.p.v. nog een jaar vertraging. Het College wilde de verenigingen, sporters en vrijwilligers graag tegemoet komen en de nieuwe Sporthal niet onnodig leeg laten staan. Om ingebruikname van de accu mogelijk te maken, is de gemeente De Kieviten een stuk tegemoet gekomen met het verledden van de veldverlichting, die de stroomvraag aanzienlijk vermindert. Deze accu is in januari 2024 geleverd en in werking gesteld. Het openingsfeest, met de naamonthuling van de gemeentelijke Sporthal zal plaatsvinden in mei 2024. 2.99.02

Sociaal team Wassenaar

Realisatie / voortgang

Budget project / investering

Het project Sociaal Team Wassenaar ligt op koers. In 2023 is gestart met de inrichting en implementatie van het Sociaal Team Wassenaar (STW). Er is een convenant afgesloten met de partijen die diensten leveren binnen het STW. Dit zijn: Gro-up jongerenwerk, Jeugdgezondheidszorg Zuid-Holland West, Kwadraad, SMOW, MEE Zuid-Holland Noord, Prodeba en de Schooladviesdienst (SAD). Vanuit de gemeente zijn de Jeugdwet- en de Wmo-consulenten en de procesregisseurs in het STW actief. Ook de leidinggevende van het STW is in dienst van de gemeente Wassenaar. In 2023 hebben er conform het projectplan teambuilding- en teameducatiesessies plaatsgevonden. Daarnaast zijn werkprocessen beschreven, is een handboek voor het STW opgeleverd en is het registratiesysteem aangeschaft en is begonnen met de inrichting hiervan. Ook is aandacht voor een kwaliteitssysteem zodat er een lerende organisatie ontstaat. Omdat het STW in 2023 is gestart heeft er communicatie plaatsgevonden ten behoeve van de bekendheid voor inwoners en professionals. De inrichting en implementatie zijn in 2023 gestart, maar lopen ook in 2024 door. Dit betekent dat nog niet alle beschikbare financiële middelen die begroot waren voor het STW ook daadwerkelijk zijn uitgegeven in 2023.

Dit kwam mede omdat nog niet alle benodigde expertise direct beschikbaar was en de inrichting van het registratiesysteem pas kon beginnen na een aanbesteding. In 2024 worden deze middelen wel uitgegeven conform projectplan.

34

Verbonden partijen Gemeenschappelijke Regeling Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH) Het behartigen van de belangen van de betrokken gemeenten op het terrein van uitvoering van inkooptaken, administratie en informatievoorziening op taakonderdelen binnen de jeugdhulp. De betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk voor de beleidsvorming. Het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden voert de technische inkoop uit. Door gezamenlijke inkoop, afhandeling facturering en informatievoorziening zijn efficiencyvoordelen te behalen. Vanwege de uittreding van Voorschoten wordt het GR-bestuur van het SbJH vanaf 2024 gevormd door de wethouders van Pijnacker-Nootdorp (H4, inclusief Wassenaar), Rijswijk (H4), Den Haag (H1) en de directeur van het SbJH. De ontwikkel- en resultaatovereenkomsten die in 2021 zijn afgesloten tussen een groot aantal aanbieders en het SbJH zijn herzien en verlengd. Hierdoor hebben we diverse aanpassingen en verbeteringen kunnen doorvoeren met betrekking tot tarieven, productomschrijvingen en inkoopprocedures. Op die manier borgen we een dekkend zorglandschap dat voorziet in tijdige en passende hulp aan de meest kwetsbare kinderen en hun gezinnen. Gemeenschappelijke regeling GGD en Veilig Thuis Haaglanden Het bewaken, bevorderen en beschermen van de gezondheid van de inwoners van de regio Haaglanden zijn de belangrijkste taken van de GGD Haaglanden.

De GGD zet producten en diensten in aan onze inwoners die gericht zijn op gezond opgroeien en opvoeden, gezond leven en langer gezond blijven. Naast de reguliere taken van de GGD zoals gezondheidsbevordering, epidemiologie en beleidsadvisering, maakt de GGD Haaglanden aparte afspraken met elke gemeente die onderdeel is van de GGD. Voor Wassenaar zijn er afspraken gemaakt op het gebied van het Meldpunt Zorgwekkend Gedrag in het kader van de Openbare Geestelijke Gezondheidszorg (OGGZ). Dit meldpunt is de plek waar burgers en professionals met zorgen terecht kunnen over kwetsbare inwoners. Naar aanleiding van deze melding pakt de GGD de hulpvraag op en zorgt ervoor dat inwoners worden toegeleid naar de juiste zorg of ondersteuning. Per 1 januari 2023 is de GGD Haaglanden gestopt met Sociaal Medische Activering. Veilig Thuis Haaglanden richt zich op de directe veiligheid bij huiselijk geweld, kindermishandeling, complexe scheidingen, eergerelateerd geweld en huwelijksdwang, meisjesbesnijdenis en ouderenmishandeling. Dit betekent dat Veilig Thuis eerst zorgt dat het geweld stopt en de slachtoffers worden beschermd.

Werkvoorzieningsschap Kust Duin en Bollenstreek De Gemeenschappelijke Regeling Kust-, Duin en Bollenstreek (GR KDB) is een GR van 7 deelnemende gemeenten op het gebied van het uitvoeren van de participatievoorziening beschut werk in het kader van de Participatiewet en het plaatsen van werkzoekenden (re-integratie), al dan niet met een arbeidsbeperking, bij werkgevers. Provalu is de uitvoeringsorganisatie van de GR KDB en ontwikkelt en re-integreert mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt, indien mogelijk, naar een reguliere baan. Provalu biedt werk, begeleiding,

35

scholing, training, aanpassingen van de werkplek en persoonlijke aandacht. Het doel is dat arbeidsgehandicapten en langdurig werkzoekenden uitstromen naar de (gesubsidieerde) arbeidsmarkt. Hiertoe wordt samengewerkt met én in opdracht gehandeld van gemeenten en bedrijfsleven; dit alles binnen financieel verantwoorde kaders.

Effectindicatoren

Tabel 2.1 Effectindicatoren P2 Mens en Maatschappij Bron: CBS Effectindicator

Peilwaarde

Streefwaarde begroting 2023

Resultaat 2023

% inwoners met schuldenproblematiek

6,1% (2021)

6,0%

6,9

Aantal inwoners met bijstandsuitkering per 1.000 inwoners*

27,1 (2021)

26

13,9

% jongeren tot 18 jaar met jeugdhulp**

8,5% (2021)

8,6%

% eenzaamheid***

49% (2020)

49%

9,2% 51,1% (2022)

* Aantal uitkeringen aan huishoudens op grond van de Participatiewet. ** Hulp en zorg zoals bedoeld en beschreven in de Jeugdwet. *** Percentage van de volwassenen 19+ met een hoge eenzaamheidsscore. Resultaat eenzaamheid is op basis van cijfers uit 2022.

36

Wat heeft het gekost ? Investeringen Jaar / Omschrijving investeringskrediet

Krediet

Besteed t/m 2023

2020 Combisporthal Dr. Mansveltkade

7.411.000

7.284.007

126.993 Project wordt in 2024 afgerond/opgeleverd.

2020 Gymzaal Burmanlaan

1.651.000

1.610.510

2021 Verduurzaming Langstraat 40 (15jr) 2021 Verduurzaming Langstraat 40 (25jr) 2021 Verduurzaming Paauwlaan 12

123.000

39.734

40.490 Werkzaamheden zijn uitgevoerd; wordt geactiveerd vanaf 2024. 83.266 In 2024 nog uitgaven

87.000

39.489

47.511 In 2024 nog uitgaven

2023 Elektrotechnische voorz. Sporthal

645.000

195.000

Restant

-

Toelichting

195.000 Wordt in 2024 opgestart.

159.970

485.030 Werkzaamheden worden in 2024 afgerond.

Programma P2 Mens en maatschappij bedragen x € 1.000,- ("-" = nadeel / "+" = voordeel)

Begroting

Begroting

Realisatie

Verschil

2023

2023

2023

2023

primair

na

Begr. na wijz.

wijziging

/ realisatie

Totaal baten

7.921

9.723

9.688

-35

Totaal lasten

-34.108

-39.029

-36.647

2.382

Saldo van baten en lasten

-26.187

-29.306

-26.959

2.347

Onttrekking reserves

500

841

699

-142

Toevoeging reserves

0

0

0

0

Mutaties reserves Programma resultaat

500

841

699

-142

-25.687

-28.465

-26.260

2.205

Toelichting op verschillen tussen begroot actueel/werkelijk >= € 50.000 Taakveld 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingzaken a. Het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) (per saldo neutraal: lagere lasten € 85.000 en lagere baten € 85.000). Het NPO is een project dat loopt tot en met juli 2025. Dit project wordt gesubsidieerd door het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap (OCW). Zowel de werkelijke baten als lasten zijn € 85.000 lager geweest dan begroot. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld het restbudget met bijbehorende subsidie over te hevelen naar 2024 en opnieuw beschikbaar te stellen in de Begroting 2024 voor de voortgang van het project.

b. Gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) (per saldo neutraal: lagere lasten € 375.000 en lagere baten € 375.000).

37

De middelen voor het gemeentelijk onderwijsachterstandenbeleid (GOAB) worden jaarlijks via een subsidie beschikbaar gesteld door het ministerie van OCW. De middelen voor 2023 aangevuld met de reserve per ultimo 2022 zijn niet volledig ingezet (€ 375.000 lagere baten en lagere lasten). Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld dit restbudget met bijbehorende subsidie over te hevelen naar 2024 voor de verdere uitvoering van het beleid. c. Overige onderdelen Onderwijs (per saldo voordelig € 37.000) Bij leerlingenvervoer (€ 40.000) en bij vroeg- en voorschoolse opvang ( € 38.000) zijn er lagere lasten gerealiseerd. Bij schoolzwemmen (€16.000) en Onderwijsbegeleiding (€ 25.000) zijn er hogere lasten gerealiseerd. Taakveld 5.1 Sportbeleid en -activering a. De centraal begrote specifieke uitkering sportstimulering (Sisa-bijlage H4) van € 100.000 is over de diverse sportaccommodaties verantwoord. Dat heeft een nadelig effect van € 83.000 op dit taakveld. b. Daarnaast zijn er voor € 35.000 per saldo voordelige verschillen binnen dit taakveld. Taakveld 5.2 Sportaccommodaties a. Combisporthal Dr. Mansveltkade (per saldo voordelig € 364.000) Een grote afwijking binnen dit taakveld komt doordat de Combisporthal Dr. Mansveltkade niet in 2023 maar in 2024 in gebruik wordt genomen.

Hierdoor moeten incidentele budgetten die in 2023 op de begroting zijn gebracht worden overgeheveld naar 2024. Het gaat dan om het restbudget van € 158.000 voor de transitievergoeding. Dit zou primair worden gedekt uit de reserve Grote Projecten, maar door latere besluitvorming is dat teruggedraaid. Nu zal dit ten laste van het resultaat moeten komen. De overige incidentele budgetten zijn het budget voor onvoorziene elektrotechnische voorzieningen voor De Kieviten (€ 75.000) en het budget voor incidentele verhoging van de instandhoudingsvergoeding (aan Kieviten Sporthal Beheer BV) voor de inrichtingskosten, die niet of slechts gedeeltelijk in 2023 tot besteding zijn gekomen (€ 100.000). Daarnaast is een incidenteel voordeel van € 31.000 geboekt voor de niet begrote SPUK-sport teruggave 2023 op te verwachten incidentele kosten. b. Onderhoud Sporthal (voordeel lagere lasten € 137.500) Op 'Sporthal en gymlokalen' is het budget van € 137.500 voor onderhoud aan de (nieuwe) sporthal niet besteed omdat het bouwproject gedurende 2023 nog in volle gang was. Taakveld 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie a. Specifieke Uitkering nieuwe Wet inburgering (per saldo neutraal: lagere baten € 238.000, lagere lasten € 238.000) Voor de specifieke uitkering nieuwe Wet inburgering ondersteunt de gemeente statushouders en migranten bij inburgeringstrajecten. Dit traject loopt door in 2024.

Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld deze middelen opnieuw beschikbaar te stellen in 2024 voor de ondersteuning van de doelgroep. b. Overige verschillen (per saldo voordelig € 86.000) Op een aantal overige posten binnen dit taakveld zijn lagere lasten of hogere baten gerealiseerd. 38

De bijdrage aan de GR GGD voor de inspectie kinderopvang heeft lagere lasten (€ 10.000), de ondersteuning van statushouders heeft lagere lasten (€ 20.000), bij de kostenbesparende maatregelen zijn lagere lasten (€ 26.000) en de kinderopvang op grond van een sociaal medische indicatie heeft lagere lasten (€ 15.000). Daarnaast is er een incidentele baat (€ 15.000) door de incidentele middelen van IZA in 2023. Taakveld 6.2 Toegang & eerstelijnsvoorzieningen a. Sociaal Team Wassenaar en Integrale toegang (voordeel lagere lasten € 156.000) De lasten van het Sociaal Team Wassenaar(STW) en de integrale toegang zijn € 156.000 lager dan begroot. Dat heeft meerdere oorzaken. Bij de integrale toegang is de open inloop pas begin 2024 gestart en niet al in 2023. Bij het STW zijn de implementatie en inrichting niet afgerond in 2023 en lopen door in 2024. Het gaat hierbij om het nieuwe registratiesysteem, het handboek, beschrijving van processen en kwaliteit en extra coördinatie tijdens de opstart. Bij de resultaatbestemming wordt voorgesteld € 85.000 opnieuw beschikbaar te stellen in de begroting van 2024 voor de afronding van de inrichting en implementatie. b.

Incidentele dekking vanuit IZA middelen (voordeel hogere baten € 135.000) De begrote lasten voor het Meldpunt Bezorgd, Mentaal Wassenaar en extra schoolmaatschappelijk Werk Primair Onderwijs zijn in 2023 incidenteel gedekt vanuit de toegekende Integraal Zorg Akkoord (IZA) middelen 2023. c. Kinderopvangtoeslagaffaire (per saldo neutraal: hogere baten € 60.000, hogere lasten € 60.000) Op dit taakveld wordt de bijdrage voor de gedupeerden van de kinderopvangtoeslag verantwoord. In 2023 zijn er hogere bedragen betaald als bijdrage aan de gedupeerden op grond van de opgenomen ondersteuning in de plannen van aanpak. Deze regeling is per saldo neutraal voor de gemeente. Taakveld 6.3 Inkomensregelingen a. Energietoeslag lagere inkomens 2023 (voordeel lagere lasten € 133.000) In de december-circulaire zijn de middelen voor uitkering energietoeslag lager inkomens 2023 toegekend aan de gemeente. In 2023 zijn de toekenningen grotendeels verwerkt die ambtshalve toegekend konden worden. De regeling loopt door tot 1 juli 2024 voor de resterende ambtshalve toekenningen en nieuwe aanvragen Bij resultaatbestemming zal worden voorgesteld om deze middelen in 2024 op de begroting te brengen. b. Bijzondere bijstand en armoedebeleid (per saldo voordelig € 106.000) Voor de bijzondere bijstand en armoedebeleid zijn de uitgaven € 56.000 lager uitgevallen.

Daarnaast is er bij de bijzondere bijstand € 50.000 meer teruggevorderd dan begroot. Taakveld 6.5 Arbeidsparticipatie a. Participatie en re-integratievoorziening (voordeel lagere lasten € 105.000) De lasten voor de participatie en re-integratievoorzieningen zijn lager dan begroot.

39

Taakveld 6.6 Maatwerkvoorzieningen Wmo a. Woonvoorzieningen, rolstoelen en vervoersvoorzieningen Wmo (nadeel hogere lasten € 52.000) De lasten zijn hoger dan begroot. Dat wordt vooral veroorzaakt door incidentele toekenningen in 2023 bij de rolstoelen en vervoersvoorzieningen. Deze toekenningen wisselen van jaar tot jaar en zijn als stelpost opgenomen in de begroting. Taakveld 6.72 en 6.82 Maatwerkdienstverlening 18- en Geëscaleerde zorg 18In de begroting zijn de taakvelden voor de Jeugdwet gesplitst in 12 verschillende onderdelen. Deze taakvelden worden bij deze verschillenverklaring samengevoegd en in een toelichting samengevat. a. Maatwerkvoorzieningen Jeugdwet 2023 (voordeel lagere lasten € 250.000) De lasten voor de maatwerkvoorzieningen Jeugdwet voor 2023 komen € 250.000 lager uit dan bij de Najaarsnota 2023 werd verwacht. Dit voordeel ontstaat volledig door de lagere uitkomst van de definitieve schatting van de regionaal gecontracteerde zorg vanuit het Servicebureau Jeugdhulp Haaglanden (SbJH). Er is sinds mei/juni 2023 sprake van een voorzichtige daling van de maandelijks gefactureerde bedragen. b. Maatwerkvoorzieningen Jeugdwet afwikkeling oude boekjaren (per saldo voordelig € 230.000) Bij de jaarrekening wordt elk jaar opnieuw de benodigde reservering voor de afwikkeling van de laatste 5 boekjaren bepaald.

In 2023 leidt dit tot een vrijval van de benodigde voorziening van € 130.000 vanwege het verjaren van de mogelijkheid tot het innen van de factuur. Daarnaast is er eind 2023 nog een verkoopfactuur van € 100.000 gestuurd over kosten uit 2022 op grond van het woonplaatsbeginsel . Taakveld 7.1 Volksgezondheid a. Incidentele dekking vanuit IZA-middelen (voordeel hogere baten € 104.000) De begrote lasten voor bemoeizorg via OGGZ-instellingen en de ureninzet voor de IZA zijn in 2023 incidenteel gedekt vanuit de toegekende IZA-middelen 2023. Diverse taakvelden binnen Programma 2 Afrekening DVO MO 2023 (per saldo voordelig € 339.000) De afrekening van de DVO MO 2023 is binnen Programma 2 € 339.000 lager dan begroot. De grootste afwijkingen doen zich voor bij taakveld 6.1 (€ 79.000), taakveld 6.2 (€ 56.000), taakveld 6.71/6.81 (€ 55.000) en 6.72 (€ 107.000). Dit voordeel is voornamelijk ontstaan door het niet tijdig kunnen vervullen van vacatures en het werven van inhuur. Aangezien hierdoor bij de taakvelden van Jeugdwet (6.72) en Wmo (6.71/ 6.81) werkzaamheden niet zijn uitgevoerd in 2023 die alsnog in 2024 gedaan moeten worden zal er een voorstel tot resultaatbestemming komen om deze middelen voor € 140.000 in 2024 op de begroting van 2024 te brengen. De overige verschillen zijn een opeenstapeling van kleine afwijkingen.

40

P3 Bestuur en middelen Doelstelling: "Wat wilden we bereiken ?" Bijdrage aan de duurzame ontwikkelings doelstellingen

Visie Wassenaar kent een langdurig stabiel gemeentebestuur. De financiën van de gemeente zijn gezond en de houding van het bestuur is conserverend met zorgvuldige investeringen en zonder schulden. Mede doordat Wassenaar een financieel krachtige gemeente is, behoudt ze haar zelfstandigheid. De lasten voor inwoners worden bepaald door de door hen gewenste activiteiten en diensten. De inwoners zijn bereid hiervoor te betalen, wetend dat hun geld goed wordt besteed. De gemeente gaat prudent om met de financiën en hanteert als ijkpunt een blijvend schuldenvrije positie. Alle overheidsgebouwen zijn klimaatneutraal. Het contact met onze gemeente, of dat fysiek is of digitaal, moet laagdrempelig, makkelijk en snel zijn. Het gemeentebestuur is transparant en communiceert duidelijk en eerlijk over de rol van de lokale overheid en over de mogelijkheden en onmogelijkheden. De interactie tussen de inwoners en de gemeente is daardoor optimaal, met volop participatie bij de vorming van beleid, ook door jongeren. Doelstellingen 1.

Het contact met onze gemeente, of dat fysiek is of digitaal, is laagdrempelig, makkelijk en snel. Dat vergt voldoende ambtelijke capaciteit en aandacht van de organisatie.

2.

Alle kerntaken van de gemeente worden uitgevoerd door medewerkers in vaste dienst.

3.

De gemeente is financieel gezond en de P&C producten zijn zo realistisch mogelijk en in evenwicht.

4.

De activa, die geen relevantie hebben voor de maatschappelijke taken van de gemeente worden afgestoten.

5.

Het monumentale raadhuis De Paauw zal conform het besluit uit de vorige raadsperiode worden opgeknapt.

6.

Verduurzamen van het gemeentelijk vastgoed.

41

Wat wilden we daarvoor doen? Belangrijkste resultaten 2023 3.1.01 Onderzoek structureel klanttevredenheidsonderzoek 3.1.02 Optimalisatie KCC bezoek 3.1.03 Bereikbaarheidsmeting gemeente 3.1.04 Behoeftepeiling gemeentelijke producten en diensten 3.1.05 Beleidsnota Dienstverlening en uitvoeringsplannen 3.1.06 Kanaalstrategie en doorontwikkeling social media gemeente 3.1.07 Vergunningscheck verder uitgebouwd 3.3.01 Nota Samenwerkingsverbanden actualiseren 3.3.02 Vastgoed verhuur kostendekkend en marktconform 3.4.01 Vastgoed- en accommodatiebeleid 3.4.02 Grondbeleid en grondprijsbrief 3.6.01 Verduurzaming integreren in beheerplan vastgoed

Toelichting belangrijkste resultaten 3.1.01 Onderzoek structureel klanttevredenheidsonderzoek Realisatie / voortgang Er zijn diverse uitvoeringsvormen om interactie over de gemeentelijke dienstverlening tot stand te brengen tussen de gemeente en haar inwoners. Op basis van onderzoek is uit deze mogelijkheden de keuze gemaakt om een Inwonerspanel in te stellen. Dit panel bestaat uit inwoners (en mogelijk ondernemers) die een goede afspiegeling van de Wassenaarse samenleving vormen (te denken valt aan leeftijd, sekse, inkomen, nationaliteit, Nederlandstalig, etc.). 3.1.02 Optimalisatie KCC bezoek Realisatie / voortgang Er is in het voorjaar gestart met een campagne rondom reisdocumenten. Deze campagne wordt ook in uitgebreidere vorm voortgezet met het oog op de paspoortpiek vanaf 2024. Hierbij ligt weer het accent op de benodigde documenten, op tijd komen en annuleren bij verhindering alsmede attenderen we de inwoners erop tijdig een nieuw reisdocument aan te vragen. 3.1.03 Bereikbaarheidsmeting gemeente Realisatie / voortgang De bereikbaarheidsmeting is uitgevoerd. De meting focust zich op verschillende onderdelen van telefonische bereikbaarheid van de organisatie. Daarbij zien we ten opzichte van de vorige meting op belangrijke onderdelen verbetering zoals de tijdige beantwoording van gesprekken.

We zijn van 7% naar 51% gegaan, wat een aanzienlijke verbetering is, maar de norm ligt op 80% dus er zijn nog stappen noodzakelijk. Zo zijn ook de directe en indirecte bereikbaarheid toegenomen maar nog onder de norm. Daar staat dan weer een minder

42

goede ontwikkeling tegenover als de gemiddelde wachttijd die van 30 seconden naar 46 seconden is gegaan. Dit krijgt de komende tijd extra aandacht zodat we weer naar 30 seconden gaan. 3.1.04 Behoeftepeiling gemeentelijke producten en diensten Realisatie / voortgang In december 2023 is een digitaal klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd over de gemeentelijke dienstverlening. De uitvraag is gedaan via diverse gemeentelijke sociale media kanalen (Facebook, Instagram, etc.). In totaal hebben 239 inwoners van Wassenaar meegedaan aan het onderzoek. De waardering voor de gemeentelijke dienstverlening komt overeen met het landelijke gemiddelde (het cijfer 6.6). Opvallend is dat inwoners het minst tevreden zijn met het medium dat het meest wordt gebruikt, namelijk contact via e-mail. Uit de analyse van het onderzoek blijkt dat er behoefte is aan meer meertalige ondersteuning, anders dan Nederlands en Engels. Ook blijkt dat er behoeft is aan een burgerpanel (zoals hierboven beschreven) en hebben we veel tips ontvangen over hoe de gemeente haar klantcontact kan verbeteren. De resultaten van het onderzoek zullen worden meegenomen en uitgevoerd in het gemeentelijk dienstverleningsprogramma. 3.1.05 Beleidsnota Dienstverlening en uitvoeringsplannen Realisatie / voortgang De beleidsnota wordt dit jaar niet opgeleverd, maar in de eerste helft van 2024.

Dit komt onder andere door prioritering op de organisatie van de landelijke verkiezingen. Inmiddels zijn verschillende gesprekken gevoerd met betrokkenen, op basis waarvan de beleidsnota wordt opgesteld. 3.1.06 Kanaalstrategie en doorontwikkeling social media gemeente Realisatie / voortgang De kanaalstrategie is geïmplementeerd en er is een standaard werkwijze opgesteld voor het plaatsen op social media. De strategie wordt het komende jaar nog verder aangescherpt voor optimale digitale communicatie. 3.1.07 Vergunningscheck verder uitgebouwd Realisatie / voortgang De vergunningcheck is voor een deel landelijk aangeleverd en door de leveranciers ingelezen. De vergunningcheck en -aanvraag voor de Top-activiteiten worden volgens planning in februari 2024 gerealiseerd. Verdere uitbouw is een proces wat ook in 2024 verder wordt voortgezet. 3.3.01 Nota Samenwerkingsverbanden actualiseren Realisatie / voortgang Het actualiseren van de Nota is nog niet opgepakt vanwege andere prioriteiten, waaronder de Rechtmatigheidsverklaring College. De Rechtmatigheidsverklaring College moest als gevolg van gewijzigde weten regelgeving opgesteld worden. De verwachting is dat het actualiseren van de nota Samenwerkingsverbanden in de loop van 2024 opgepakt kan gaan worden.

43

3.3.02 Vastgoed verhuur kostendekkend en marktconform Realisatie / voortgang In april 2023 is gestart met de werkzaamheden met betrekking tot de invoering van kostendekkende huren voor het gemeentelijke vastgoed. De cijfers zijn geactualiseerd en de kostendekkendheid doorgerekend. Op basis van de cijfers wordt beleid geformuleerd hieromtrent en een voorstel opgesteld voor de kaders voor een eventuele huurcompensatieregeling. In de loop van 2024 worden deze voorgelegd aan de Raad. Naar verwachting kunnen voor het eind van 2024 de oude contracten opgezegd worden (opzegtermijn van 1 jaar) om met kostendekkende huren te gaan werken per 1 januari 2026. 3.4.01 Vastgoed- en accommodatiebeleid Realisatie / voortgang Vanwege capaciteitsproblemen en personele wisselingen zal het actualiseren van het vastgoed- en accommodatiebeleid pas in 2024 plaatsvinden. 3.4.02 Grondbeleid en grondprijsbrief Realisatie / voortgang De actualisatie van het grondbeleid en de grondprijsbrief heeft niet plaatsgevonden in 2023. De actualisatie heeft een relatie met de invoering van de Omgevingswet. Omdat de invoering van de Omgevingswet diverse keren is uitgesteld, is ook de actualisatie van het grondbeleid en de grondprijsbrief uitgesteld en zal dit in 2024 plaatsvinden. 3.6.01 Verduurzaming integreren in beheerplan vastgoed Realisatie / voortgang Het beheerplan loopt tot en met 2024.

De voorbereiding van de actualisatie heeft plaatsgevonden in 2023 en de vaststelling zal in 2024 plaatsvinden.

Projecten en investeringen 3.99.01

De Paauw

Realisatie / voortgang

Budget project / investering

In april heeft de renovatie van Raadhuis De Paauw als onderdeel van het programma Gemeentelijke huisvesting een doorstart gemaakt. In de loop van 2023 is besloten ook het sociaal domein te ontvlechten, waardoor er noodzaak ontstond om het huisvestingsplan te herijken. In december 2023 is de herijking opgeleverd op basis van de prognose van het personeelsbestand op 1 mei 2024. Tegelijkertijd is het projectmanagement voor Raadhuis De Paauw Europees aanbesteed. Samen met de eerder vastgestelde restauratievisie ligt alles gereed voor de start van de ontwerpfase voor de daadwerkelijke restauratie. Tegelijkertijd zijn de ‘tijdelijke voorzieningen’ verder uitgewerkt; de mogelijkheden om de verschillende functies onder te brengen als het Raadhuis in renovatie is.

44

Toen in september 2022 de voortgang van de restauratie van het interieur werd vertraagd, is tevens een krediet beschikbaar gesteld om versneld wat te kunnen doen aan de brandmeldinstallatie en de aansturing van de centrale verwarming. De brandmeldinstallatie is inmiddels aangepast en voldoet aan de eisen. De aansturing van de cv-ketel is nog in behandeling. Naast Raadhuis De Paauw zijn er nog twee onderdelen uit het programma gemeentelijke huisvesting; de gemeentewinkel en de nieuwe gemeentewerf. Rond de zomer 2023 is voor beiden een programma van eisen opgesteld. Daarbij is een locatieonderzoek uitgevoerd naar mogelijkheden en consequenties voor de gemeentewinkel en de nieuwe gemeentewerf. Op basis van de locatiestudie is het voorkeursrecht vastgelegd op het pand van de ABN-AMRO en een weilandje hoek Maaldrift-Oude Trambaan. De reden hiervoor was de serieuze overwegingen van de betreffende locatie maar zeker ook de noodzaak om greep te houden. Immers (voormalige) bankgebouwen staan in de verkoop en de eigenaar van het weiland was grond aan het verkopen. Naast de voorkeurslocaties blijven ook andere objecten in onderzoek. Het College wil tempo blijven maken met dit dossier om verdere kosten te voorkomen en de huidige gemeentewerf tijdig te kunnen saneren en het herontwikkelen voor veel gevraagde woningbouw. 3.99.02

De Warenar

Realisatie / voortgang

Budget project / investering

Een haalbaarheidsstudie gaat uitgevoerd worden om de Warenar naast de theaterfunctie ook een museale en dorpshuisfunctie te geven. In het derde kwartaal van 2023 is er een aanvang gemaakt met dit project. In de loop van 2024 zal de haalbaarheidsstudie afgerond worden. 3.99.03

Duurzaamheid panden eigen bezit

Realisatie / voortgang

Budget project / investering

De verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed is al gestart met de realisatie van maatregelen bij Langstraat 40 (de bibliotheek), waarbij het pand van ledverlichting is voorzien. In 2024 zal de klimaatinstallatie verder worden geoptimaliseerd. De verduurzaming van Paauwlaan 12, scouting De Paauw, is nog niet uitgevoerd vanwege het lange-termijn-huisvestingsvraagstuk van de scouting. In 2024 wordt hier duidelijkheid over verwacht en kan verduurzaming in gezamenlijkheid met de uitvoering van onderhoud (werk-met-werk-maken) plaatsvinden. De verduurzaming van Kerkehout 6, de aula van de begraafplaats, is beoordeeld en er een heroverweging van het investeringskrediet plaatsvinden vanwege het zeer geringe effect van duurzaamheidsmaatregelen op energiebesparing. In december 2023 heeft daarom de portefeuillehouder de toezegging gedaan het overgebleven bedrag uit de duurzaamheidsmaatregelen te besteden aan een project (gebouw) waar de winst op duurzaamheid het grootst is. Welk project (gebouw) dit betreft, wordt nog nader onderzocht in 2024. Er is een aantal locaties in beeld en de Raad wordt hierover nader geïnformeerd.

45

Verbonden partijen De BSGR heeft voor alle deelnemende gemeenten in 2023 door WOZ-bureaus veel meer bezwaarschriften tegen de hoogte van de WOZ-waarde ontvangen dan in voorgaande jaren. De afhandeling van de bezwaarschriften duurde hierdoor langer dan gebruikelijk en heeft zijn impact gehad op de organisatie van de BSGR. Voor 2024 is de wetgeving rondom de kostenvergoedingen aangepast en zijn de vergoedingen fors verlaagd. Naar verwachting zullen hierdoor minder bezwaarschriften door WOZ-bureaus worden ingediend.

Effectindicatoren

Tabel 3.1 Effectindicatoren P3 Bestuur en Middelen Effectindicator

Rekening-courant bij het Rijk blijft positief

Peilwaarde (2022)

Streefwaarde Begroting 2023

Resultaat 2023

€ 30,4 mln.

€ 20 mln.

18 mln.

46

Wat heeft het gekost ? Investeringen Jaar / Omschrijving investeringskrediet

Krediet

Besteed t/m 2023

Restant

Toelichting

2021 WPLI Netwerkcomponenten

175.000

37.997

137.003 Project wordt in 2024 afgerond/opgeleverd.

2022 Rest/verbouw raadhuis De Paauw

1.255.000

32.000

1.223.000 Maakt onderdeel uit van project dat in 2028 wordt afgerond. 36.000 Levering naar verwachting in 2024. Vervangende (elektrische) auto 'ZUID' is besteld. Benodigd krediet teruggebracht naar 36.000 euro. 65.000 Moet nog besteld worden. Kan meervoudig onderhands. Levering elektrische calamiteitenkipper in 2024 onzeker. Benodigd krediet teruggebracht naar 65.000 euro. (96.100) Grond is in erfpacht uitgegeven en gewaardeerd volgens BBV.

2022 Vervanging Peugeot 3-VZP-69

45.000

2022 Vervanging Renault 6-VZF-64

70.000

2023 Grond Backershagenlaan 13

-

96.100

Programma P3 Bestuur en middelen

Begroting

Begroting

Realisatie

Verschil

2023

2023

2023

2023

bedragen x € 1.000,- ("-" = nadeel / "+" = voordeel)

primair

na

Begr. na wijz.

wijziging

/ realisatie

Totaal baten

55.328

58.347

59.468

1.121

Totaal lasten

-19.704

-18.791

-19.783

-992

Saldo van baten en lasten

35.624

39.556

39.685

128

550

1.695

1.262

-433

Onttrekking reserves Toevoeging reserves

0

-610

-610

0

Mutaties reserves

550

1.085

652

-433

36.174

40.641

40.337

-304

Programma resultaat

Toelichting op verschillen tussen begroot actueel/werkelijk >= € 50.000 Taakveld 0.1 Bestuur a. Accountantscontrole (nadeel hogere lasten € 33.000) In 2023 zijn er meer kosten gemaakt voor de accountantscontrole. Dit meerwerk bestaat voornamelijk uit extra controle werkzaamheden in het kader van SiSa-regelingen (Single information, Single Audit). Het Rijk kiest ervoor om meerdere geldstromen extra te laten verantwoorden door gemeenten. Dit zorgt voor aanvullende

47

controlewerkzaamheden door onze accountant. Daarnaast zijn er iets meer kosten gemaakt voor de ondersteuning voor de rechtmatigheidsverantwoording. b. Voormalige wethouders (voordeel lagere lasten € 254.000) De voorziening wachtgeld voormalige wethouders is in 2023 gedaald ten opzichte van 2022, dit veroorzaakte een voordelig saldo. De daling komt door wethouders die uit de voorziening treden. c. Kosten representatie (nadeel hogere lasten € 31.000) In 2023 waren er hogere lasten voor representatie, onder andere door het aantreden van een nieuw bestuur. Taakveld 0.2 Burgerzaken a. Rijksleges paspoorten (voordeel hogere baten € 23.000, voordeel lagere lasten € 38.000, per saldo voordelig € 61.000) Het voordelig saldo wordt verklaard door de stijging in de uitgiftes van paspoorten. Naar verwachting komt er in 2024 een paspoortpiek. In 2023 zijn inwoners al aangeschreven om hun te attenderen op het verlopen van hun paspoort en met het advies om deze tijdig te vernieuwen vanwege de te verwachten drukte. Dit heeft al een aanloop veroorzaakt in 2023 voor de aanvraag van een nieuw paspoort. Daarnaast waren de kosten voor de Rijksleges paspoorten te hoog ingeschat. Taakveld 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden a. Het grondperceel Backershagenlaan 13 (incidenteel voordeel € 96.000) Bij de verkoop van Backershagenlaan in 2021 is de grond in erfpacht uitgegeven.

Het BBV schrijft voor dat de waarde van de eerste uitgifte van grond in erfpacht in de balans wordt opgenomen. Abusievelijk is dit in de jaarrekening 2021 niet gedaan. In deze jaarrekening herstellen we dit en leidt dit tot een incidenteel voordeel ad € 96.000. Taakveld 0.4 Overhead a. Ontvlechting Sociaal Domein ( per saldo neutraal, lagere lasten € 82.140, lagere onttrekking reserve € 82.140) Van het overschot van het in 2023 beschikbaar gestelde budget voor de incidentele kosten van de ontvlechting Sociaal Domein wordt voorgesteld het restant over te hevelen naar 2024. In 2024 zal het inrichtingsplan tot uitvoering komen met als resultaat dat op 1 mei 2024 het MOO-team Wassenaar van start gaat. b. Informatie & Datamanagement (nadeel hogere lasten € 264.000, voordeel hogere baten € 84.000, per saldo nadelig € 180.000,) Dit nadeel wordt verklaard door extra incidentele uitgaven voor het implementeren van informatiebeveiligingsmaatregelen. Ook zijn er extra kosten gemaakt voor de groei van accounts voor (interim) medewerkers incl. aanverwante licenties en hardware. c. Juridische zaken en Wet Open Overheid (WOO) (nadeel hogere lasten € 96.000, voordeel hogere baten € 16.000, per saldo nadelig € 80.000) De ontvlechting van de WODV in 2021 heeft voor Juridische Zaken niet goed uitgepakt.

Zichtbaar werd dat het aantal juridische procedures in Wassenaar hoger ligt dan in andere gemeenten, waaronder Voorschoten. 48

Ondanks het ophogen van de budgetten van Juridische Zaken als gevolg van deze constatering, is het budget ook in 2023 overschreden. In 2023 was er wederom een toename te zien in bezwaar- en beroepszaken en in het aantal Woo-verzoeken. In 2023 zijn er 31% meer Woo-verzoeken binnen gekomen dan in 2022. Nieuw is het feit dat in 2023 ook Raadsleden ervoor kiezen om Woo-verzoeken in te dienen en niet te kiezen voor de andere mogelijkheden die Raadsleden geboden worden om informatie te verkrijgen. De Woo verzoeken vragen extra capaciteit van Juridische Zaken, die niet kan worden ingezet voor andere zaken zoals de kwaliteitsverbetering waar de Raad door middel van een motie om gevraagd heeft. Daarnaast heeft Juridische Zaken in 2023 te maken gehad met ziekte en onderbezetting, waardoor de inhuur niet kon worden ingezet op kwaliteitsverbetering, maar puur op het wegwerken van achterstanden. d. Onderhoud Openbare Ruimte (nadeel hogere lasten € 171.000) Er heeft extra inhuur plaatsgevonden in het domein van de openbare ruimte. Dit is mede het gevolg van langdurige ziekte. e. Voorziening bovenwettelijk verlof (nadeel hogere lasten € 566.000) In 2023 is voor het eerst een voorziening op de balans gevormd voor de bovenwettelijke uren van medewerkers van de ambtelijke organisatie, welke per 31 december 2023 nog niet zijn opgenomen.

In 2023 zijn Goede Vrijdag en 5 mei toegevoegd aan het bovenwettelijk verlof. Bovendien waren er veel medewerkers die tot 2023 minder dan 50,4 bovenwettelijke verlofuren hadden. Die zijn er, vanwege een cao-wijziging, op vooruit gegaan. Hiernaast hebben 60+ers hun oude rechten van meer dan 50,4 uur behouden. Dit veroorzaakt een nadeel van € 566.000. Conform de BBV richtlijnen en na overleg met van de accountant is deze voorziening gevormd, vanwege de aanzienlijke fluctuatie in het saldo bovenwettelijk verlof in 2023 t.o.v. 2021 en 2022. Taakveld 0.64 Belasting overig Precariobelasting (voordeel hogere baten €62.000) De meeropbrengst bij de precariobelasting is te verklaren door het aantal bouwprojecten in 2023, zoals bijvoorbeeld de Bloemcamplaan, Havenkade en de Sandelandstraat. Precariobelasting wordt geheven op het plaatsen van objecten op de openbare weg, zoals onder andere bouwketen en Dixie-toiletten. Taakveld 0.7 Algemene Uitkering a. Algemene Uitkering Gemeentefonds (per saldo voordelig € 324.000) Het voordeel vanuit de december-circulaire 2023 bedraagt € 371.000. Hierover is de Raad via een aparte Raadsinformatiebrief geïnformeerd. Dit voordeel is gecorrigeerd met een bedrag van € 47.000 in verband met afrekeningen van oude jaren als gevolg van de definitieve vaststellingen van maatstaven. Taakveld 0.8 Overige Baten en Lasten a.

Voorzieningen dubieuze debiteuren ( per saldo nadelig € 131.000) Het nadeel heeft betrekking op stortingen in de voorziening dubieuze debiteuren (nadelig hogere lasten € 143.000), zowel bij onszelf als bij de BSGR, en de niet benutte post onvoorzien (voordeel lagere lasten € 12.000). De overige verschillen zijn een opeenstapeling van kleine afwijkingen.

49

P4 Fysieke leefomgeving Doelstelling: "Wat wilden we bereiken ?" Bijdrage aan de duurzame ontwikkelings doelstellingen

Visie Wassenaar is een van de mooiste en aantrekkelijkste woongemeenten van Nederland. Dat komt niet alleen door de ideale en centrale ligging ten opzichte van de grote steden Den Haag, Rotterdam en Amsterdam. De aantrekkingskracht berust ook op de aanwezigheid van het strand, de duinen en de landgoederen. Wij hebben de ambitie om Wassenaarders van alle leeftijden een zo goed mogelijk leef- en woonkwaliteit te bieden. Wassenaar is en blijft zelfstandig, maar staat niet alleen. Voor haar zelfstandigheid is het belangrijk dat Wassenaar een levendige samenleving blijft, met een gezonde mix van jong en oud. Dit willen wij stimuleren door de woningbouw gericht uit te breiden en de doorstroming te stimuleren. Omgevingswet Heel Wassenaar zal in 2025 beschreven zijn in de Omgevingsvisie, op basis van de dan ingevoerde Omgevingswet. Grotendeels betekent dit het beleidsluw omzetten van de Structuurvisie Landgoed aan zee, aangevuld met de ontbrekende wettelijk verplichte onderwerpen en de gebiedsuitwerkingen. Voor het opstellen van de nog ontbrekende gebiedsuitwerkingen wordt prioriteit gegeven aan de zuid- en de noordrand. Dit gebeurt op basis van een geactualiseerd programma van de Structuurvisie. Het voldoen aan de vereisten van de Omgevingswet betekent de opbouw van een samenhangende beleidscyclus, bestaande uit de vier kerninstrumenten (visie, plan, programma, vergunning).

Daarvoor is het nodig tot 2028 te werken aan een transitieaanpak om te komen tot de vaststelling van het definitieve Omgevingsplan. Het 'digitaal stelsel omgevingswet' (DSO) is daarbij het nieuwe loket (Omgevingsloket) waar initiatiefnemers, overheden en belanghebbenden snel kunnen zien wat is toegestaan in de fysieke leefomgeving. Daarvoor verkennen we de mogelijkheden van toepasbare regels.

50

Groene zone/Valkenhorst Wij dragen zorg voor een breed gedragen ruimtelijke en programmatische visie op de Groene Zone, waarbij de ambitie gericht is op het openhouden van een strook agrarisch cultuurlandschap met de daarbij behorende cultuurhistorische en ecologische kwaliteiten. Een belangrijke kwaliteitsimpuls voor natuur en cultuur wordt bereikt door de herinrichting van de Groene Zone met aandacht voor extensief recreatief medegebruik. Wonen De beleidsopgaven van de gemeente op het gebied van wonen zijn groot. Er is momenteel een landelijk tekort aan woningen. Bovendien is Wassenaar een gewilde plaats om te wonen. Aan zogenaamde ‘regionale woontafels’ wordt overlegd hoeveel woningen elke gemeente in onze regio zal bouwen, waarbij zo veel mogelijk wordt vastgehouden aan het belang van Wassenaar als recreatieve gemeente voor de regio en hetgeen is vastgelegd in de Woonvisie 2030. Nog niet is in te schatten wat de doorvertaling zal worden op de woningbouw van de toenemende druk vanuit Rijk en Provincie op de taakstelling. Ook ligt er vanuit de Provincie een opgave om nieuwe woonproducten onder de verzamelnaam ‘Flexwonen’ toe te voegen. Dit blijft onderwerp van gesprek, ook met de corporaties.

Voor de komende vier jaar blijft woningbouw beperkt tot vier projecten: de omvorming van het hoofdkantoor van de ANWB op de grens met Den Haag tot woningen, de bouw van huizen op het terrein Den Deylschool/Middelweg, het bouwen van woningen op de huidige gemeentewerf en in Het Kerkehout. Scholen De gemeente wil zorgdragen voor voldoende scholen en kinderopvanglocaties van hoge kwaliteit. In overleg met schoolbesturen wordt onderzocht wat er aan verduurzaming van de gebouwen kan plaatsvinden. De gemeente kent een integraal huisvestingsplan (IHP) om te zorgen voor voldoende huisvesting van scholen in Wassenaar. In het integraal huisvestingsplan is de urgentie inclusief de financiën en plannen voor de onderwijshuisvesting opgenomen. Het huisvestingsplan van de gemeente is in 2019 vastgesteld en wordt in de komende periode geëvalueerd. In 2023 wordt gewerkt aan de renovatie van de Kievietschool en de uitbreiding van het Rijnlands Lyceum. Ook worden de voorbereidingen getroffen voor de realisatie van een gefuseerde school voor de Stichting Katholiek Onderwijs Wassenaar (SKOW). Conform het IHP zouden de St. Jozefschool en de St. Jan Baptistschool fuseren en opgaan in een nieuw 'Integraal kind centrum' (IKC).

Centrumontwikkeling De gemeente kan bijdragen aan een gezellig dorpscentrum met mooie winkels en goede voorzieningen door te zorgen voor een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte. Op basis van de reeds uitgevoerde onderzoeken, een stedenbouwkundig plan en een brancheringsplan wordt een aangepast, haalbaar plan voor de herinrichting van het dorpscentrum ontwikkeld. Bij deze uitwerking houden we alle belanghebbenden nauw betrokken. Ook blijft de gemeente de komende tijd werken aan een goed florerend, vindbaar, toegankelijk en compact centrum met een minimale leegstand (frictieleegstand = wens) en meer ruimte voor wonen boven winkels en nabij het kernwinkelgebied (ofwel de winkelhaak).

51

Evenementenbeleid Evenementenbeleid biedt ruimte om gemeentelijke doelstellingen, regels en prioriteiten, zoals duurzaamheid duidelijk te maken. Een en ander zal integraal worden afgestemd met inwoners, ondernemers, ketenpartners en organisatoren van evenementen mede als bouwsteen voor de omgevingsvisie. Cultureel erfgoed Cultureel erfgoed is een belangrijke pijler voor de identiteit en kwaliteit van Wassenaar. Het is een sterk merk, dat een wezenlijke bijdrage levert aan een gezonde leefomgeving en een goede omgevingskwaliteit. Het is een gezamenlijke verantwoordelijkheid (zorgplicht) om zorgvuldig om te gaan met ons erfgoed, dat authentiek, vitaal en duurzaam is. Door bezuinigingen is het programma Cultureel Erfgoed 2018-2022 zeer beperkt uitgevoerd. Een geactualiseerd programma biedt ruimte om het coalitieakkoord uit te voeren en te voldoen aan de nieuwe wetgeving met nieuwe instrumenten, zoals omgevingsvisie en -plan. Dat betekent onder meer het aanleveren van bouwstenen voor de uitwerking van de Omgevingswet, het aansluiten bij de opgaven die er liggen voor verduurzaming, de klimaattransitie, het verbeteren van werkprocessen (digitalisering) en het beleid voor toezicht en handhaving. Doelstellingen 1.

Voldoen aan nieuwe wet- en regelgeving in het kader van de Omgevingswet.

2.

Een visie ontwikkelen voor de Noordrand Groene Zone.

3.

Het inrichten van een groenebufferzone, tussen de laatste bebouwing van Wassenaar en de eerste bebouwing van Katwijk, met als ambitie een brede zone van open en vitaal agrarisch cultuurlandschap, met behoud en versterking van de aanwezige cultuur- en natuurwaarden, inclusief extensieve recreatie.

4.

Voor wonen is de Woonvisie 2030 het uitgangspunt waarbij woningbouw wordt beperkt tot vier woningbouwlocaties te weten de ANWB-locatie, de locatie van de voormalige Den Deylschool aan de Middelweg, de huidige gemeentewerf en in Het Kerkehout.

5.

Voor nieuwe woningbouwprojecten wordt ingezet op tenminste 25% sociale huurwoningen.

6.

Uitvoering geven aan het Integraal Huisvestingsplan (IHP) waarbij schoolgebouwen beter worden geïsoleerd.

7.

Het dorpscentrum gezellig maken met mooie winkels en goede voorzieningen met een hoogwaardige inrichting van de openbare ruimte.

8.

Duidelijkheid geven over wat mogelijk is bij het organiseren van evenementen.

9.

Het erfgoed behouden en waar mogelijk waarden stimuleren en verduurzamen.

52

Wat wilden we daarvoor doen? Belangrijkste resultaten 2023 4.1.01 Een ontwerp Omgevingsvisie, die op basis van een startnotitie, inclusief een sturingsfilosofie zal worden opgesteld en, al dan niet in combinatie met een (uitwerkings-)programma, welke in 2024 ter vaststelling worden voorgelegd. 4.1.02 Vaststellen transitieaanpak Omgevingsplan 4.2.01 Plan van aanpak (startnotitie) uitwerking noord- en zuidrand zijn vastgesteld, inclusief Programma Groene Zone 4.3.01 Uitvoering inrichting Groene Zone is gestart 4.4.01 Vaststellen regionale woonzorgvisie 4.4.02 Vaststellen (regionale) huisvestingsverordening 2023 4.4.03 Jaarschijf prestatieafspraken 4.4.04 Woningmarktmonitor actualiseren 4.4.05 Opstellen doelgroepenverordening 4.4.06 Notitie zelfbewoningsplicht 4.4.07 Een plan voor de uitbreiding van de woonwagenlocaties. 4.4.08 Een Bestemmingsplan en Beeldkwaliteitsplan voor de ANWB-locatie. 4.4.09 Een ruimtelijk plan om de herontwikkeling van de Den Deylschool 4.4.10 Een ruimtelijk plan om een nieuwe gemeentewerf te realiseren 4.6.01 Een ruimtelijk plan om de ontwikkeling van een school ter vervanging van de St. Jozefschool en St. Jan Baptistschool mogelijk te maken 4.7.01 De vaststelling van een nieuw haalbaar plan voor het centrum, incl.

planning en beschikbaar gesteld investeringskrediet 4.8.01 Een evenementenbeleid ontwikkelen en vaststellen 4.9.01 Een geactualiseerd Programma Cultureel Erfgoed 2023-2027; 4.9.02 Erfgoed (boven- en ondergronds) maakt integraal deel uit het meerjarenprogramma van Toezicht & Handhaving 4.9.03 Bouwstenen Erfgoed voor de in ontwerp op te stellen Omgevingsvisie 4.9.04 De uitvoering van de wettelijke erfgoed taken worden in lijn met wettelijke taken Omgevingswet uitgevoerd 4.9.05 Uitvoering van het programma Stimulering Instandhouding en verduurzaming monumenten

53

Toelichting belangrijkste resultaten 4.1.01 Een Ontwerp Omgevingsvisie, die op basis van een startnotitie, inclusief een sturingsfilosofie zal worden opgesteld en, al dan niet in combinatie met een (uitwerkings-)programma, welke in 2024 ter vaststelling worden voorgelegd. Realisatie / voortgang Er ligt inmiddels een eerste concept Omgevingsvisie op basis van bestaand beleid. Deze wordt in het voorjaar van 2024 verder uitgewerkt. 4.1.02 Vaststellen transitieaanpak Omgevingsplan Realisatie / voortgang Het transitieplan is in concept gereed. Vaststelling staat gepland voor Q3 2024. 4.2.01 Plan van aanpak (startnotitie) uitwerking noord- en zuidrand zijn vastgesteld, inclusief Programma Groene Zone Realisatie / voortgang Het proces voor de zuidrand is nog niet opgestart. Ingestoken wordt op het gelijk op laten gaan van de uitwerking van de zuidrand met verdere planvorming voor Renbaan Duindigt. Vooruitlopend hierop wordt er gewerkt aan ‘position paper’, die wordt opgesteld door de Landschapstafel Duin Horst en Weide. Afronding hiervan wordt voorzien in Q2/3 2024 (zie onder Landschapstafel Duin Horst en Weide). 4.3.01 Uitvoering inrichting Groene Zone is gestart Realisatie / voortgang In 2023 is na een uitgebreid participatietraject het Voorontwerpprogramma voor de Groene Zone tot stand gekomen. Zie project 4.99.09.

4.4.01 Vaststellen regionale woonzorgvisie Realisatie / voortgang Vanwege het ontbreken van goede regionale cijfers, het ontbreken van structurele invulling van de functie van een regionale projectleider en landelijke politieke onduidelijke situatie (invoering van nieuwe wetgeving on hold gezet), heeft het proces regionaal vertraging opgelopen. Per 1 januari 2024 is er structureel een nieuwe projectleider. Uitgangspunt is dat de Regionale Woonzorgvisie per 1-1-2025 door de verschillende raden zal zijn vastgesteld.

54

4.4.02 Vaststellen (regionale) huisvestingsverordening 2023 Realisatie / voortgang Per 1 juli 2023 is de nieuwe Regionale Huisvestingsverordening door de Raad vastgesteld. De volgende wijzigingen van de Regionale Huisvestingsverordening zullen naar verwachting per 1 januari 2025 ingaan en in het 4e kwartaal van 2024 aan de Raad worden aangeboden ter bespreking en vaststelling. 4.4.03 Jaarschijf prestatieafspraken Realisatie / voortgang In december 2023 is de jaarschijf 2024 ondertekend door de Wassenaarsche Bouwstichting en Woningbouwvereniging St. Willibrordus, gemeente Wassenaar en huurdersverenigingen. 4.4.04 Woningmarktmonitor actualiseren Realisatie / voortgang In 2023 heeft de eerste voorbereiding plaatsgevonden. Het plan is om 2024 de woningmarktmonitor te actualiseren. 4.4.05 Opstellen doelgroepenverordening Realisatie / voortgang Het opstellen van de doelgroepenverordening is op "pauze" gezet in verband met de onderhandelingen over de sociale huurwoningen. 4.4.06 Notitie zelfbewoningsplicht Realisatie / voortgang Er is voor gekozen om niet de notitie zelfbewoningsplicht op te stellen, maar om per project te onderzoeken of een beslispunt inzake zelfbewoningsplicht en anti-speculatie wordt opgenomen. 4.4.07 Een plan voor de uitbreiding van de woonwagenlocaties.

Realisatie / voortgang Voor de uitbreiding van de woonwagenlocaties zijn in overleg met bewoners van de locaties Lagerweide en Ruigelaan inrichtingstekeningen opgesteld, is gesproken over de toewijzing van de toe te voegen plekken en zijn gesprekken gevoerd over de verplaatsing van een woonwagen. Hiermee worden de benodigde stappen gezet. Omdat er ook enkele bewoners zijn die het niet eens zijn met de wijze waarop de uitbreiding wordt voorbereid, loopt het traject achter op de planning. 4.4.08 Een Bestemmingsplan en Beeldkwaliteitsplan voor de ANWB-locatie. Realisatie / voortgang Het Bestemmingsplan en het Beeldkwaliteitsplan voor de ANWB-locatie zijn in december 2023 door het College aangeboden aan de Raad ten behoeve van besluitvorming in de Raad begin 2024.

55

4.4.09 Een ruimtelijk plan om de herontwikkeling van de Den Deylschool Realisatie / voortgang Op 4 april 2023 heeft de Raad ingestemd met de gunning van de woningbouwontwikkeling op de locatie Den Deylschool aan de Middelweg. Hier worden 40 woningen gerealiseerd; divers van aard en omvang in de middeldure klasse. De kwaliteiten van het ingediende plan en het draagvlak in de omgeving waren de belangrijkste redenen om dit plan te gunnen. Op 6 september is de koop- en ontwikkelovereenkomst vastgesteld. Na het tekenen van de overeenkomst is ontwikkelaar gestart met de uitwerking van de plannen en het voorbereiden van het vergunningentraject. 4.4.10 Een ruimtelijk plan om een nieuwe gemeentewerf te realiseren Realisatie / voortgang Ten behoeve van woningbouw aan de Johan de Wittstraat moet de gemeentewerf verplaatst worden. In 2023 is een locatieonderzoek uitgevoerd en is het voorkeursrecht vastgelegd op een weilandje hoek Maaldrift-Oude Trambaan. De reden hiervoor was de serieuze overwegingen van de betreffende locatie maar zeker ook de noodzaak om grip te houden. Immers de eigenaar van het weiland was grond (in Wassenaar) aan het verkopen. Naast de voorkeurslocaties blijven ook andere objecten in onderzoek. De vele ontwikkelingen in het gebied rond Maaldrift maken de onderhandelingen complex. Ook alternatieven worden onderzocht maar zijn eveneens lastig.

De bescherming van de groengebieden in Wassenaar zijn een direct gevolg van de kwaliteit van het buitengebied, maar maken de zoektocht naar mogelijkheden voor een nieuwe werf ingewikkeld. Terwijl hier een grote tijdsdruk ligt om de sanering van de bestaande werf te kunnen starten. 4.6.01 Een ruimtelijk plan om de ontwikkeling van een school ter vervanging van de St. Jozef school en St. Jan Baptist school mogelijk te maken Realisatie / voortgang Op 4 juli 2023 is de startnotitie voor de ruimtelijke procedures door de Raad vastgesteld. Met de startnotitie is ook het zoekgebied bepaald voor de locatie van de nieuwe gefuseerde scholen de Sint Jozefschool en de Sint Jan Baptistschool, die samen met kinderopvang een brede school gaan vormen. Op basis van het, met de startnotitie vastgestelde, participatieplan is met diverse partijen gesproken en zijn participatieavonden met de omwonenden georganiseerd. Tevens is mede op verzoek van de Raad een verkeersonderzoek en ecologisch onderzoek uitgevoerd, waarbij rekening wordt gehouden met de komst van een gezondheidscentrum in de Jozefkerk. 4.7.01 De vaststelling van een nieuw haalbaar plan voor het centrum, incl. planning en beschikbaar gesteld investeringskrediet Realisatie / voortgang Er is in 2023 hard gewerkt aan de haalbaarheid van de financiering van het plan dorpskern.