Jaarverslag-2023
Tekst van het document
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
28
In 2023 zijn de volgende projecten gerealiseerd: 20 midden huur appartementen Middengebied (de Eendracht) Gouda Oost; opgeleverd in juli 2023; 38 sociale huur appartementen Entree Gouwe Kanaal (de Gouwe), Gouda; opgeleverd in september 2023; 31 sociale huur appartementen Oostvogel (de Zilverreiger) Gouda Oost, waarvan 10 woningen aan het ouderinitiatief stichting Gouda Up Wonen; opgeleverd in november 2023; 30 sociale huurappartementen Van Heuven Goedhartsingel (de Goudplevier) Gouda Oost; opgeleverd in november 2023; Per ultimo 2023 zijn de volgende projecten in aanbouw: 16 huureengezinswoningen Startblock aan de Bockenbergstraat, Gouda, de prefab houten woningen zijn augustus in de fabriek gebouwd, de fundatie op locatie is gestart in november 2023. Gouda Oost: o Zuidelijk Stempel Oost 36 driekamer appartementen sociale huur en 12 midden huur (NOM) vijfkamer eengezinswoningen (NOM), Gouda; de bouw is gestart in december 2023; o Door derden op door Woonpartners Midden-Holland verkochte grond in Gouda Oost, 20 NOM koopeengezinswoningen in het plangebied Middengebied en 18 NOM koopeengezinswoningen in plangebied Van Heuven Goedhartsingel. 46 huurappartementen Westergouwe 3.1 (Natuurzicht), Gouda, de bouw is gestart in juni 2023. 43 sociale huur appartementen van Loon, Gouda, de bouw is gestart in mei 2023.
30 sociale huur appartementen Parkrijk I verdeeld over 2 complexen van 15 appartementen (George VI en Elisabeth II), Triangel Waddinxveen. Start bouw in oktober 2022. 20 midden huur appartementen Van ’t Verlaat 2 met stallingsgarage, Zevenhuizen. Start bouw in september 2023. Ten behoeve van de bouw van sociale en midden huurwoningen had Woonpartners Midden-Holland ultimo 2023 de volgende grondposities (waarop nog niet wordt gebouwd) in eigendom: Zuidelijk Stempel Oost (ZSO) Gouda, eigen grond onder gesloopte woningen voor de bouw van koopwoningen voor 17 NOM eengezinswoningen. Bouw start naar verwachting Q1 2024. Bestemming is ‘wonen’. Raadhuisplein Waddinxveen, grond afgenomen. Bezwaar op aanpassing bestemmingsplan, echter omgevingsvergunning onherroepelijk. Start bouw februari 2024. Parkrijk II Triangel Waddinxveen, grond afgenomen in afwachting van start bouw. Bestemming is ‘wonen’. Spoorzone A1 locatie Gouda, grond afgenomen. Start bouw maart 2024. Bestemming is ‘wonen’.
4.3.1 Verkoop van vastgoed Het aantal verkochte woningen in 2023 is 7. Het geleverde aantal woningen in 2023 is 5 waarvan 2 in de gemeente Gouda, 2 in de gemeente Waddinxveen en 1 in de gemeente Zuidplas. Doordat er minder woningen zijn verkocht dan in 2022 waren de opbrengsten met € 1,3 miljoen ook aanzienlijk minder.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
29
4.4 Duurzaamheid In 2023 werd een concept duurzaamheidsvisie opgesteld. Deze wordt in 2024 voorgelegd ter vaststelling. Om in de nieuwbouw de duurzaamheid te meten wordt de brede Gemeentelijke Praktijk Richtlijn (GPR)-gebouwscores gebruikt en de specifieke Milieu Prestatie Gebouwen (MPG)-score voor de gebruikte materialen. Het actief inzetten van de GPR-gebouwscore en MPG-score voor al ons vastgoed is de basis voor het nieuwe beleid. Duurzaam ontwikkelen, bouwen en onderhouden is doen wat nu nodig is voor langere tijd. Duurzaamheid kende in 2023 drie pijlers: Duurzame energie, circulariteit en klimaatadaptatie/biodiversiteit. Duurzame energie Woonpartners Midden-Holland wil graag duurzaam geïsoleerde woningen waarmee warmteverlies beperkt wordt. Voor nieuwbouwprojecten schrijven we in ons Programma van Eisen (PvE) aanvullend op de Bouwbesluit eisen (BENG, ofwel bijna energie neutrale gebouwen), dat de BENG-eisen zonder gebruik van zonne-energie behaald moeten worden. Door deze extra eis ontstaat een duurzaam gebouw wat de komende 50 jaar vooruit kan. Daarom hoefde woongebouw “De Gouwe” alleen te worden voorzien een (individuele) warmte-koude-opslag (WKO) met warmtepomp. Zonnepanelen waren voor het behalen van de BENG-eisen niet nodig. Deze zijn wel aanvullend toegevoegd. Hierdoor is het gebouw meer dan BENG, of in Woonpartners Midden-Holland termen: BENG+.
Voor het project Westergouwe Schoollocatie (42 woningen op Voorzieningencluster) worden de woningen op BENG niveau gerealiseerd op basis van een gezamenlijke Warmte Koude Opslag (WKO). Deze komt in eigendom bij Woonpartners MiddenHolland en het Voorzieningencluster In het Middengebied, Van Heuven Goedhartsingel en op de Oostvogellocatie wordt opgewerkte warmte vanuit bodembronnen tot in de woning geleverd. Voor de 12 'Nul op de meter' (NOM) middenhuur eengezinswoningen op Zuidelijk Stempel Oost is de bouw gestart. De doorontwikkeling van duurzame warmteopwekking, bijvoorbeeld door middel van WKO-installaties gaat in een hoog tempo. In 2023 is de regelgeving hierin veranderd waarbij extra eisen worden gesteld aan monitoring bij nieuwe projecten. De ervaringen met risico’s en kansen en de gevolgen daarvan voor de betaalbaarheid maken een goede afweging noodzakelijk. Het duurzaamheidsbeleid, gebaseerd op de duurzaamheidsvisie zal daarvoor in 2024 de kaders bepalen. Circulariteit In 2022 werd onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor tijdelijke/verplaatsbare woningen. Naar aanleiding daarvan zijn we in 2023 gestart met de bouw van de 16 Startblock woningen aan de Bockenbergstraat in Gouda. Deze woningen zijn voor meer dan 90% circulair. De bouw van 12 NOM-huurwoningen in Zuidelijk Stempel Oost is gestart.
Deze woningen hebben een Building Circularity Index (BCI) van 73% en scoren daarmee veel beter dan de traditioneel gebouwde woningen die een BCI van 10 à 18% hebben. De bouw van 38 soortgelijke NOM koopwoningen op door ons verkochte grond voor een tweetal locaties in Gouda Oost (Middengebied en Van Heuven Goedhartsingel) is in 2023 gestart.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
30
In november 2023 werd een bezoek gebracht aan een bedrijf waar oud dubbelglas wordt gebruikt om nieuw HR++ glas te maken. Hergebruik van materialen is een van de onderwerpen die meegenomen worden in het nog vast te stellen duurzaamheidsbeleid.
Klimaatadaptatie/biodiversiteit Groene daken, tuinen en wijken zijn belangrijk voor klimaatadaptatie. In 2023 zijn vier projecten met in totaal 159 woningen opgeleverd met sedum op de lagergelegen dakvlakken en waar voorzieningen in de gevels zijn opgenomen voor vleermuizen en vogels. Bij de projecten Van Heuven Goedhartsingel/Oostvogel, Zuidelijk Stempel Oost (Gouda), Van ’t Verlaat en Swanladriehoek (beiden Zevenhuizen) zijn de inrichtingsplannen nog eens tegen het licht gehouden en is daar waar mogelijk extra waterberging en extra groen aan die inrichtingsplannen toegevoegd. Een mooi voorbeeld is Zuidelijk Stempel Oost. Daar worden Water Afvoer Drainage en Infiltratie voorzieningen of wel ‘wadi’s’ in het openbaar gebied toegepast. Op delen van het de gebouwen wordt niet hechtend groen toegepast, worden sedumdaken op schuurtjes aangebracht en waar alle omzomingen van tuinen in de vorm van een haag zijn. Een ander mooi voorbeeld zijn de eerste 20 in aanbouw zijnde middenhuur woningen in Van ’t Verlaat waar het grasveld glooiend tot aan de gevel van het woongebouw doorloopt. Het project Westergouwe Schoollocatie (42 woningen op een Voorzieningencluster in Gouda) ligt in een parkachtige omgeving, waarin ook de speelpleinen van de school zijn opgenomen.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
31
5 Human resource management 5.1 Instroom en doorstroom In 2023 zijn er 45 vacatures uitgezet. Deze zijn allemaal succesvol ingevuld met extern geworven nieuwe collega’s (vast en tijdelijk) en met doorgroei van intern potentieel. Ofwel 13 van de 45 vacatures zijn vervuld met collega’s: een doorstroompercentage van 27%. De andere 32 vacatures zijn met externen vervuld: een instroompercentage van 73%. Afdeling Staf Bedrijfsvoering Vastgoed Wonen Totaal
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
Vacature aantal 1 15 8 21 45
Instroom aantal/% 1 / 100% 13 / 86 % 5 / 63% 14 / 66% 33 / 73%
Doorstroom aantal/% 2 / 14% 3 / 37% 7 / 33% 12 / 27%
32
5.2 Formatie ontwikkeling Het aantal fte’s ultimo 2023 is toegenomen met 4,9 ten opzichte van 2022 (2023: 76,2 versus 2022: 71,3). Het aantal medewerkers is met 5 in het jaar 2023 toegenomen ten opzichte van het jaar 2022 (2022: 78). Formatie per 31-12-2023
Totaal
Mannen
Vrouwen
Fulltime
Parttime
Directie Bedrijfsvoering Vastgoed Wonen
1 24 21 37 83 47 36
1 8 16 11 36 31 5
0 16 5 26 47 16 31
1 9 16 21 47
0 15 5 16 36
Totaal Fulltime Parttime Bron: Visma
5.3 Leren en ontwikkelen Woonpartners Midden-Holland wil een lerende organisatie zijn. De kern hiervan is dat elke medewerker hier jaarlijks minimaal 12 uur aan besteedt. Deze doelstelling is in 2023 niet volledig gerealiseerd en vergt in 2024 de nodige aandacht. In 2023 zijn de volgende incompany trainingen georganiseerd: VCA Basis door team van allround vakmannen en de opzichters; Asbesttraining: 2 groepen; Omgaan met agressie: 3 groepen waarbij ook een aantal medewerkers van de co-makers bij aanwezig waren; Lifttraining; Incompany training Passend Toewijzen inclusief data voor medewerkers afdeling Verhuur; Training Unexus voor medewerkers KCC; Training gespreksvaardigheden voor medewerkers KCC.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
33
5.4 HRM ontwikkeling en beleid Mijlpalen vanuit HRM in 2023 zijn: In 2023 is het gelukt om veel vacatures vervuld te krijgen (zie 5.1). Het hybride werken is projectmatig in 2023 nader uitgewerkt in samenwerking met een extern bureau. Het projectadvies wordt begin 2024 verwacht en aan het MT / OR gepresenteerd. In 2023 is het PSA-onderzoek (Psycho Sociaal Arbeidsbelasting) opgestart maar nog niet afgerond. In 2023 zijn wij doorgegaan met het medewerker tevredenheidsonderzoek (MTO) nieuwe stijl via Everybody Frank. Dit betreft een continu meting onder onze medewerkers en inhuurkrachten die langer dan 6 maanden in dienst zijn. Het onderzoek is anoniem en alleen te herleiden naar de afdeling. De meting verloopt via de smartphone en de medewerkers krijgen op verschillende momenten in de week een zogenaamd push bericht met vragen of stellingen. Het is ook mogelijk om extra vragen te laten stellen op onderwerpen die relevant zijn. De volgende trendlijnen zijn waarneembaar:
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
34
Bron: Everybody Frank Met betrekking tot het gemeten werkgeluk in januari (6.6) en december 2023 (6.8) is een lichte stijging te zien. Bij het onderdeel werkstress is in dezelfde periode 2023 een daling te zien van 4.3 in januari naar 3.3 in december. Het gaat dus goed met het werkgeluk en werkstress. NB: de resultaten fluctueren gedurende het jaar omdat ze afhankelijk zijn van het aantal deelnemers en ingevulde respons.
5.4.1 Overige feiten en cijfers Het arbeidsverzuim is in 2023 ten opzichte van 2022 afgenomen. Dit komt met name door een afname van het langdurig verzuim. Het gaat om verzuim van vaste medewerkers zonder de externe inhuur. Ziekteverzuim
Totaal 2023
Totaal 2022
Kort
Middel
Totaal Bron: Paradigma
4,3%
7,3%
0,8%
0,6%
Lang 2,9%
Frequentie 0,9
Eind 2023 hebben we kennisgemaakt met de nieuwe contactpersoon bij onze arbodienst. Op kantoor zijn vier (bijna) ongevallen geweest. Deze maakten geen aanvullende maatregelen nodig. Er is in 2023 één asbestmelding geweest zonder asbest besmetting. Het protocol is hierbij nageleefd. De asbestcoördinator is hier nauw bij betrokken geweest. Vanuit goed werkgeverschap zijn medewerkers opgeroepen om agressie-incidenten te melden omdat we die onacceptabel vinden. In 2023 zijn in totaal 8 meldingen gedaan. Ten opzichte van 2022 zijn er heftiger agressiemeldingen gemeld. De nazorg blijft belangrijk. Om die reden zijn naast de complexbeheerders ook voor andere medewerkers bij afdeling Wonen een persoonsalarmering aangeschaft. De medewerker geeft zelf aan of daar behoefte aan is.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
35
Begin 2022 zijn we met behulp van een projectgroep voorzichtig gestart met vitaliteitsactiviteiten, deze zijn voortgezet in 2023. Het doel is elkaar op kantoor te ontmoeten en vitaliteit op een bescheiden schaal verder onder de aandacht brengen. In 2023 zijn er wederom de maandelijkse soeplunches (eerste donderdag van de maand) georganiseerd. Daarnaast wordt iedere dinsdag vers fruit geleverd gedurende de perioden met de R in de maand. Tevens was er een gratis stoelmassage voor geïnteresseerde medewerkers en werd een wandel-naar-je-werkdag georganiseerd.
5.5 Ondernemingsraad (OR) Achterbanraadpleging De OR is 2023 vliegend van start gegaan met een individuele raadpleging van alle werknemers binnen Woonpartners Midden-Holland met de vraag "wat vind jij belangrijk op het gebied van goed werkgeverschap” met als doel voor de OR om focus aan te kunnen brengen. Als voorbeeld werden de onderwerpen mobiliteit, leeftijdsfasebewustbeleid, tijd- en plaats onafhankelijk werken en belonen en beoordelen genoemd, maar medewerkers konden ook zelf onderwerpen aandragen. De onderwerpen mobiliteit en tijd -en plaats onafhankelijk werken bleken het hoogst op het prioriteitenlijstje van de medewerkers te staan. Dit heeft in het laatste kwartaal van 2023 een vervolg gekregen in de vorm van een adviesaanvraag aan Syndesmo om te komen tot een hybride werken en mobiliteitsbeleid. De OR heeft door deelname aan de projectgroep actief een bijdrage geleverd. In 2024 zal dit een vervolg krijgen. Organisatieverandering en -ontwikkeling De organisatieverandering is ingezet. De OR is in het voortraject nauw betrokken geweest en heeft ook input kunnen leveren. In het vervolg van het traject ziet de OR vooral een rol voor zichzelf in het reactief en kritisch volgen van de verdere uitwerking. Tenzij dit onderwerpen raakt waarbij volgens de WOR-advies of instemming nodig is. Zoals het strategisch ontwikkelplan waarover de OR-advies heeft gegeven.
Daarbij is nadrukkelijk aandacht gevraagd voor het betrokken houden van de medewerkers. Vertrek directeur-bestuurder In het laatste kwartaal van 2023 heeft de directeur-bestuurder de organisatie verlaten voor een functie in de landelijke politiek. Hierdoor moest op korte termijn een interim bestuurder aangesteld worden. De OR heeft advies gegeven over het op te stellen functieprofiel, deelgenomen aan de selectiegesprekken en haar advies uitgebracht over de aan te stellen kandidaat. Algemeen Daarnaast zijn in de overleggen met de Directeur-Bestuurder meerdere onderwerpen de revue gepasseerd, zoals het Arbo- en Verzuimanalyse, belonen en beoordelen nieuwe stijl, het klokkenluidersreglement, de integriteitscode en de aanpassing van het asbestprotocol.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
36
Samenstelling OR en verkiezingen Na een start begin 2023 met zes leden in de OR, hebben in het eerste kwartaal twee leden en in het laatste kwartaal de voorzitter van de OR, om verschillende redenen afscheid genomen. Omdat er in het eerste kwartaal van 2024 volgens reglement sowieso nieuwe verkiezingen moesten plaatsvinden, zijn er geen vervroegde of tussentijdse verkiezingen uitgeschreven. Per 31 december 2023 bestond de OR uit Ad Kools, Carin Westerbos en Paula Sangers (voorzitter).
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
37
6 Verslag van de raad van commissarissen 6.1 Algemeen De oorlogen in Oekraïne en Gaza duren onverhoopt en onverwacht voort en leiden tot menselijk leed, vluchtelingen en spanningen in de wereld. Deze vluchtelingenstroom en de vluchtelingenstromen vanuit andere werelddelen, blijven onverminderd groot en wij voelen als woningcorporatie de verantwoordelijkheid voor de bijdrage aan het huisvestingsvraagstuk waar we kunnen. Wonen en volkshuisvesting nemen gelukkig een steeds prominentere plaats in op de politieke agenda. Dit is ook broodnodig. De spanning tussen enerzijds het realiseren van voldoende betaalbare woningen, verduurzaming van de woningvoorraad en het betaalbaar houden van de voorraad en anderzijds de stijgende kosten baart ons zorgen. Woonpartners Midden-Holland presteert naar vermogen, maar kan niet alles doen wat nodig en wenselijk is. Vlak na vervroegde verkiezingen vanwege de val van het kabinet namen we afscheid van onze directeur-bestuurder Merlien Welzijn. Zij heeft aangegeven haar carrière in de politiek te willen voorzetten, om zich op die manier in te zetten voor de volkshuisvesting en de samenleving. Wij begrijpen haar keuze, maar betreuren haar vervroegde vertrek. Wij zijn Merlien dankbaar voor haar inzet. Diederik Hommes heeft het stokje per 27 november 2023 als interim directeur-bestuurder overgenomen.
In 2024 wordt de werving voor de nieuwe vaste directeur-bestuurder gestart. Het ondernemingsplan is de basis voor onze jaarplannen. De versterking en ontwikkeling van de organisatie heeft onverminderd de aandacht. Er is in 2023 een enorme inspanning geleverd om de vacatures te vervullen. De organisatie was dankzij deze inspanning eind 2023 weer op sterkte, in menskracht en in expertise. Het ontwikkelen van routine is voor het komend jaar een uitdaging. En het boeien en binden van de instroom in het bijzonder. In 2023 is geïnvesteerd in nieuwbouw en groot onderhoud met verduurzamingsmaatregelen, in goede, verantwoorde biedingen aan de gemeenten in het werkgebied en in de regionale samenwerking, gericht op een regionale woonagenda. We danken alle medewerkers van Woonpartners Midden-Holland voor hun professionaliteit en hun onvermoeibare inzet.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
38
6.2 Rollen van de raad van commissarissen 6.2.1 De toezichthoudende rol In de statuten van Woonpartners Midden-Holland en het reglement van de raad van commissarissen worden de taken en bevoegdheden van de raad nader beschreven. Onze maatschappelijke opdracht dient op effectieve en efficiënte wijze te worden uitgevoerd. Wij houden met wat er speelt in de samenleving in een goede samenwerking met bestuur en organisatie en op basis van een toezicht kader. De raad van commissarissen onderschrijft dit toezicht kader en de daarin vermelde governancecode / Aedes code (voor al deze documenten, zie de website van Woonpartners Midden-Hollland). Als toezichthouder hebben wij een kritische rol, die gebaseerd is op vertrouwen. Adequate informatie van binnen en buiten de organisatie en goede contacten met belanghebbenden bieden daarvoor het fundament. Wij komen tot besluiten na het juiste debat gevoerd te hebben en met respect voor ieders mening.
6.2.2 De klankbordrol In onze klankbordrol geven wij als raad advies en reflectie door van buiten naar binnen te kijken, aanvullende perspectieven te schetsen en de afweging van meervoudige belangen te ondersteunen. We bespreken investeringsbesluiten voor nieuwbouw en grootonderhoud vooraf in de auditcommissie. Daarmee worden de investeringen getoetst op financiële haalbaarheid en ratio’s. Daarnaast hebben wij onze input geleverd op de prestatieafspraken.
6.2.3 De werkgeversrol Als werkgever zijn wij verantwoordelijk voor een goed functionerend, bij opgaven en organisatie passend bestuur. Wij spreken daarom met regelmaat met de directeur-bestuurder. In de gesprekken streven wij naar een vragende in plaats van een stellende toon, zodat een open dialoog kan worden gevoerd. Zo nodig kunnen we interventies doen en richtinggevende adviezen geven. Er is bij Woonpartners Midden-Holland een eenhoofdig bestuur. In dat licht hebben wij oog voor het krachtenveld in de organisatie en de bedrijfscultuur. Daarnaast zien we toe op de ontwikkeling van de topstructuur en de werkorganisatie. In 2023 heeft de directeur-bestuurder Merlien Welzijn in het kader van permanente educatie 10 PE-punten behaald. De directeurbestuurder voldoet met het behalen van 122 PE-punten aan de voorwaarde om over een periode van 3 jaar minimaal 108 PE-punten te halen (in 2021: 18, in 2022: 94 en in 2023: 10 punten). Op 1 december is Diederik Hommes aangesteld als interim-directeur-bestuurder. Diederik Hommes heeft in 2023 23 PE-punten behaald. Er is direct gestart met het samenstellen van een selectiecommissie, het opstellen van een functieprofiel om een nieuwe directeur-bestuurder te werven.
6.2.4 De netwerkrol Om onze taken goed te kunnen vervullen hebben wij ons als raad van commissarissen in het verslagjaar regelmatig mondeling en schriftelijk door het bestuur laten informeren. Daarnaast spreken wij met regelmaat de controller, leden van het MT, de Ondernemingsraad (OR), andere medewerkers van Woonpartners Midden-Holland, de huurdersorganisatie Stichting HRHM (HRHM) en de accountant. We hebben ons ook extern laten informeren door relevante belanghouders over onder andere de samenwerking met Woonpartners Midden-Holand. Wij ervaren deze contacten als belangrijk omdat daarmee vanuit verschillende perspectieven informatie
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
39
wordt verkregen over het functioneren van Woonpartners Midden-Holland en haar bestuur. Wij ontmoeten andere belanghebbenden eveneens onder meer tijdens evenementen als de Nieuwjaarsbijeenkomst. Wij volgen de relevante ontwikkelingen in de samenleving, het werkgebied van Woonpartners Midden-Holland, beleid, wet- en regelgeving en laten ons waar nodig informeren over consequenties en implementatie. Wij stellen ons aanspreekbaar op.
6.3 Commissies van de raad van commissarissen Algemeen Wij werken binnen de raad van commissarissen met twee permanente commissies, te weten de remuneratiecommissie en de auditcommissie. De werkwijze van deze permanente commissies is vastgelegd in reglementen (zie de website van Woonpartners Midden-Holland). In voorkomende gevallen kunnen wij als raad andere, tijdelijke of permanente commissies instellen.
6.3.1 Auditcommissie De auditcommissie heeft een adviserende rol voor de raad van commissarissen, met name op het gebied van financiën, interne controle, risicobeheersing en vastgoedinvesteringen. In de auditcommissie worden onder meer de managementletter, het jaarplan, de financiële (meerjaren)begroting, het treasury jaarplan, de jaarrekening, investeringsvoorstellen en het accountantsverslag besproken en van een advies voorzien. Ook worden de jaarlijkse beoordelingen van de Aw en de borgbaarheid vanuit het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW) geagendeerd. Tijdens elke vergadering wordt kort stilgestaan bij risicomanagement. De auditcommissie heeft voorafgaand aan de vergadering van 25 april 2023 gesproken met de accountant (EY) over de controle van de jaarrekening. Dit gesprek heeft plaatsgevonden buiten de aanwezigheid van de directeur-bestuurder, manager Bedrijfsvoering en controller.
De auditcommissie heeft in 2023 de raad van commissarissen onder andere geadviseerd om: De begroting 2024 goed te keuren; De meerjarenbegroting 2024 - 2028 goed te keuren; Het treasury jaarplan 2024 goed te keuren; Het investeringsstatuut goed te keuren; Het geactualiseerde Reglement financieel beleid en beheer goed te keuren; Diverse investeringsvoorstellen goed te keuren; Het jaarverslag en de jaarrekening 2022 goed te keuren; Het aantrekken van externe financiering niet-DAEB goed te keuren; Opdracht te verlenen aan de accountant (EY) voor het controleplan 2023. De auditcommissie heeft in 2023 zes keer vergaderd, waarvan drie keer in aanwezigheid van de accountant. Op 1 juni 2023 vond, voorafgaand aan de reguliere auditcommissievergadering, het jaarlijkse gesprek met de controller plaats. Naast de reguliere
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
40
aanwezigheid bij de januari en april vergadering was de accountant in oktober aanwezig bij een extra commissievergadering op 26 oktober 2023 vanwege de bespreking van het controleplan 2023.
6.3.2 Remuneratiecommissie De remuneratiecommissie heeft een adviserende rol voor de raad van commissarissen en richt zich onder meer op de bezoldiging en beoordeling van de directeur-bestuurder, de profielschets voor de directeur-bestuurder, de bezoldiging van de RvC, het rooster van aftreden, invulling van vacatures, (her)benoemingen, permanente educatie en de zelfevaluatie van de raad. De werkwijze van de commissie is vastgelegd in een reglement. In het kader van de jaarlijkse beoordelingscyclus van de directeur-bestuurder, heeft de remuneratiecommissie het beoordelingskader voor 2023 met de directeur-bestuurder besproken. Dit kader heeft betrekking op compliance, beleidsdoelen, ontwikkelingen in de organisatie en de persoonlijke ontwikkeling. Dit beoordelingskader is vastgesteld in de RvC-vergadering van 21 februari 2023. De remuneratiecommissie heeft de voortgang met de directeur-bestuurder besproken op 30 juni 2023. In november en december 2023 hebben de gesprekken met medewerkers en met relevante belanghouders uit het werkgebied mede als basis voor het functioneringsen beoordelingsgesprek van de remuneratiecommissie met de directeur-bestuurder geen doorgang gevonden in verband met het vertrek van de directeur-bestuurder.
6.4 Professionalisering van de RvC Alle leden van de raad van commissarissen zijn lid van de Vereniging van Toezichthouders in Woningcorporaties en maken gebruik van het professionaliseringsaanbod van diverse opleidingsinstituten om hun vakkennis op peil te houden. Elke commissaris is sinds 1 januari 2015 verplicht tot regelmatige bijscholing. Deze bijscholingen zijn gericht op de ontwikkeling van competenties en/of vakkennis en beroepsvaardigheden die relevant zijn voor corporatiecommissarissen. De leden van de raad stemmen de PE-activiteiten met elkaar af. Daarnaast organiseert Woonpartners Midden-Holland ook kennissessies. Op 12 januari 2023 organiseerde Woonpartners MiddenHolland een visiebijeenkomst over risicomanagement voor het MT en de raad van commissarissen. Aan de orde kwamen de verschillende invalshoeken over het risicomanagement en risicobereidheid. Het gesprek over risicomanagement vond plaats binnen de context van het ondernemingsplan onder het motto 'samen bouwen aan zekerheid'. Op 28 november 2023 werd in een kennissessie gesproken over het rapport buffers en beleidsruimte en de financieringsstrategie als onderdeel van het jaarplan en risicomanagement.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
41
6.5 Zelfevaluatie van de RvC Conform de Governancecode evalueert de raad van commissarissen jaarlijks haar eigen functioneren, zowel collectief als individueel. Op 20 januari 2023 vond de zelfevaluatiebijeenkomst plaats van de Raad van Commissarissen van Woonpartners Midden-Holland. Deze bijeenkomst is samen met de extern begeleider voorbereid door de voorzitter van de Raad van Commissarissen (RvC). Gelet op de relatief nieuwe samenstelling van het team, twee leden zijn aangetreden in Coronatijd (2021) en twee leden medio 2022, werden de volgende thema’s geadresseerd. 1 Het inzichtelijk maken van de kernkwaliteiten van het team, het potentieel en de valkuilen, en het gezamenlijk bepalen wat verdere ontwikkeling en versterking vraagt; het met elkaar een scherper beeld krijgen van de onderlinge dynamiek en de wijze waarop de leden elkaar kunnen aanvullen en versterken. 2 Het herijken van de visie op toezichthouden en de wijze waarop hier vorm aan gegeven wordt; welke positie neemt de RvC in bij strategieontwikkeling en hoe vervult zij haar rol bij de uitvoering ervan.
6.6 Visie op bestuur en toezicht Visie op besturen Woonpartners Midden-Holland wordt bestuurd door één directeur -bestuurder. De directeur-bestuurder is verantwoordelijk voor strategie, beleid, maatschappelijke prestaties en voor de continuïteit van de organisatie. De directeur-bestuurder wordt daarin ondersteund door het managementteam, met de posities Wonen, Vastgoed en Bedrijfsvoering. De directeur-bestuurder geeft ruimte aan initiatieven van medewerkers en bevordert een open en transparante werkcultuur met eigen verantwoordelijkheid. De directeur-bestuurder is verantwoordelijk voor de realisatie van de doelstellingen uit het meerjarenbeleidsplan. De directeurbestuurder zet daartoe de strategie uit, besluit over het beleid, ziet toe op de uitvoering hiervan en is eindverantwoordelijk voor de resultaten. Daarbij betrekt de directeur-bestuurder de primaire belanghouders, de huurders (onder meer vertegenwoordigd in de HRHM), gemeenten en andere stakeholders in haar werkgebied, actief en herkenbaar bij de beleidsvoorbereiding en -uitvoering. De directeur-bestuurder stelt zich daarbij toegankelijk op, zoekt verbinding met huurders en stakeholders bij het realiseren van de doelstellingen van Woonpartners Midden-Holland en draagt daarnaast als ketenpartner waar mogelijk bij aan de realisatie van overige maatschappelijke belangen in het sociale domein.
De directeur-bestuurder gaat zorgvuldig om met het maatschappelijk vermogen. Daarbij hoort de vanzelfsprekende verplichting om op een scherpe manier te sturen op het vastgoed en de organisatie op een bedrijfsmatige manier te organiseren. De directeur-bestuurder waarborgt een gezonde financiële positie zodat de continuïteit van de organisatie en haar missie ook op lange termijn is verzekerd. De directeur-bestuurder hecht veel waarde aan de integriteit van medewerkers en aan het integer handelen door de organisatie en vervult hierin een voorbeeldfunctie.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
42
De directeur-bestuurder onderhoudt de governancestructuur en werkt overeenkomstig de principes van goed besturen. De directeurbestuurder richt een professionele werkorganisatie in met een gedegen en doelmatige bedrijfsvoering. De directeur-bestuurder zorgt voor toereikende en goed functionerende risicobeheersings- en controlesystemen. Als werkgever past het bestuur de beginselen van goed werkgeverschap actief toe. Visie op toezicht De raad van commissarissen wil een raad zijn van overzicht en consistentie. De raad onderscheidt vier belangrijke en waardevolle rollen: als toezichthouder, als klankbord, als werkgever en de netwerkrol. De invulling van die rollen in het afgelopen jaar staat onder 6.2 beschreven. Samenwerking bestuur en raad van commissarissen Een goede samenwerking en wisselwerking tussen bestuur en raad van commissarissen stelt eisen aan de inrichting van de governance en vraagt om bewuste aandacht voor houding en gedrag van zowel bestuurder als toezichthouders. Voor een goede uitvoering van de taken en rollen is vertrouwen nodig, tussen de commissarissen onderling en tussen leden van de raad en het bestuur. Vertrouwen moet opgebouwd én onderhouden worden. Vertrouwen is in de ogen van de RvC en bestuur een relationeel begrip of beter gezegd een werkwoord. Belangrijke ingrediënten zijn daarbij: Vertrouwen over en weer als basis van eigen handelen.
Vertrouwen als grondhouding bij de beoordeling van anderen. Respect hebben voor anderen en anderen in hun waarde laten. Sensitief zijn voor waarden en morele verwachtingen van anderen. Nieuwsgierigheid, actief vragen, verantwoorden en leren als ingrediënten voor een open dialoog. Stimuleren en uitdagen tot betere performance. De blik vooruit naar wat komt en zou kunnen komen.
6.7 Integriteit en onafhankelijkheid Naar aanleiding van de handreiking voor de beoordeling van het vastgoedbezit hebben wij het vastgoedbezit van onze commissarissen en de directeur-bestuurder besproken, beoordeeld en geconcludeerd dat er geen sprake is van belangenverstrengeling of de schijn van belangenverstrengeling met de activiteiten van Woonpartners Midden-Holland. Bij de interim-bestuurder is er geen vastgoedbezit anders dan zijn eigen woning. Er hoeven geen maatregelen te worden genomen anders dan dat bij het aantrekken van nieuwe commissarissen en bestuurders dit onderwerp expliciet aan de orde zal worden gesteld. De leden van de RvC hebben geen (neven)functies die tegenstrijdig zijn aan het belang van Woonpartners Midden-Holland. De raad is zo samengesteld, dat de leden ten opzichte van elkaar en de bestuurder, onafhankelijk en kritisch kan functioneren. Er is geen sprake van (transacties met) tegenstrijdige belangen waarbij RvC-leden en/of de bestuurder betrokken waren.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
43
6.8 Vergaderingen RvC en belangrijkste besluiten In 2023 vonden vier reguliere vergaderingen van de RvC plaats. Daarnaast zijn er twee kennissessies over risicomanagement met het MT georganiseerd. Geen van de commissarissen is frequent afwezig geweest. De directeur-bestuurder was bij de vooroverleggen van de RvC niet aanwezig. Tijdens de reguliere RvC-vergaderingen zijn onder andere de volgende onderwerpen en procedures besproken en besluiten genomen: - Kwartaalrapportages; - Jaarrekening en jaarverslag 2022; - Jaarplan 2024 inclusief begroting 2024, financiële meerjarenbegroting 2024-2028 en treasury jaarplan 2024; - Investeringsstatuut; - Organisatieontwikkeling; - Streefportefeuille 2023-2032; - Biedingen ten behoeve van het maken van prestatieafspraken 2024 met huurdersorganisatie HRHM en gemeenten; - Risicomanagement; - Beoordelen investeringsvoorstellen; - Het aantrekken van externe financiering niet-DAEB; - Reglement bestuur; - Reglement commissies (AC en RC); - Reglement financieel beleid en beheer; - Klokkenluidersregeling en integriteitscode; - Benoeming interim-bestuurder.
6.9 Samenstelling raad van commissarissen in 2023 De raad van commissarissen beschikt over een profielschets, die een aantal algemene functie-eisen geeft. Daarnaast is opgenomen dat in de raad van commissarissen enkele specifieke deskundigheden aanwezig moeten zijn om het brede spectrum van de woningcorporatie te kunnen overzien. Het functioneren van de raad van commissarissen is gebaat bij een goede teamsamenstelling en diversiteit; ook op dit gebied zijn in het profiel criteria opgenomen. De individuele leden dienen elkaar qua competenties aan te vullen en in goede harmonie met elkaar te kunnen samenwerken, maar dienen elkaar ook kritisch te kunnen aanspreken. De in de statuten en in de profielschets ten doel gestelde raad van commissarissen bestaat uit vijf leden, waarvan twee voorkeurscommissarissen (voorgedragen door de huurdersorganisatie HRHM). De leden van de raad van commissarissen die benoemd zijn op voordracht van de huurderskoepel wonen ten minste eenmaal per jaar een vergadering van de huurdersorganisatie HRHM bij. De profielschetsen zijn gepubliceerd op de website
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
44
van Woonpartners Midden-Holland. In 2023 zijn er geen wisselingen geweest in de raad. De raad van commissarissen was als volgt samengesteld: Mevrouw M.C. Oude Veldhuis Geboortejaar
1959
Rol in RvC
Voorzitter RvC en lid remuneratiecommissie
Benoeming
Benoemd per 01-07-2018 Tweede termijn eindigt op 01-07-2026 (niet herbenoembaar) 13
PE-punten verslagjaar Functies Nevenfuncties
De heer R. el Ousrouti Geboortejaar Rol in RvC Benoeming PE-punten verslagjaar Functies Nevenfuncties
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
Directeur Leye Nansen BV Associate partner Sweco Nederland Commissaris bij woningcorporatie Veenvesters Commissaris bij woningcorporatie Maasdelta Gastdocent Amsterdam School of Real Estate Lid toetsingscommissie Woningbouwimpuls BZK
1973 Vice-voorzitter RvC en voorzitter remuneratiecommissie, op voordracht huurders Benoemd per 01-07-2021 Eerste termijn eindigt op 01-07-2025 (herbenoembaar) 5 Directeur Rotterdam Vakmanstad Penningmeester Stichting Ziek en Onderwijs - Erasmus MC en CED groep
45
Mevrouw P. van Lange Geboortejaar Rol in RvC Benoeming PE-punten verslagjaar Functies Nevenfuncties De heer G. van Wijhe Geboortejaar Rol in RvC Benoeming PE-punten verslagjaar Functies Nevenfuncties
De heer J. Pluim Geboortejaar Rol in RvC Benoeming PE-punten verslagjaar Functies Nevenfuncties
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
1969 Lid RvC, voorzitter auditcommissie Benoemd per 15-02-2021 Eerste termijn eindigt op 15-02-2025 (herbenoembaar) 5 Lid College van Bestuur STC-group Rotterdam Voorzitter raad van toezicht SPON
1975 Lid RvC, lid auditcommissie Benoemd per 01-07-2022 Eerste termijn eindigt op 01-07-2026 (herbenoembaar) 8 Concerndirecteur gemeente Lansingerland - Voorzitter raad van commissarissen Verbindion/Merwestein NV - Directeur-eigenaar adviesbureau NOLPO New Leadership
1961 Lid RvC op voordracht huurders Benoemd per 01-07-2022 Eerste termijn eindigt op 01-07-2026 (herbenoembaar) 43 - Directeur-eigenaar Griffin Managementholding B.V. - Directeur-bestuurder a.i. bij woningcorporatie Bo-Ex - Programmacoördinator a.i. Franciscus Gasthuis Voorzitter VVE Platostraat Rotterdam
46
6.8.3 Bezoldiging en onafhankelijkheidsverklaring raad van commissarissen De RvC stelt jaarlijks de bezoldiging van haar leden vast. De bezoldiging is voorbereid in de remuneratiecommissie. Er is gekozen voor het volgen van de honoraria die de VTW adviseert (beroepsregel). De geadviseerde honoraria liggen onder de maxima die de WNT aangeeft voor de corporatiesector. De bezoldiging van de RvC is opgenomen in de jaarrekening. Alle individuele leden van de raad van commissarissen hebben hun rol in 2023 onafhankelijk ingevuld. Daarnaast zijn er in het verslagjaar 2023 geen meldingen aan de voorzitter en de raad gedaan over een (mogelijk) tegenstrijdig belang.
6.8.4 Verklaring De raad van commissarissen heeft op 23 mei 2024 het jaarverslag goedgekeurd en de jaarrekening 2023 van Woonpartners MiddenHolland, Stichting voor Bouwen en Beheren samen met de directeur-bestuurder vastgesteld. Origineel getekend: Waddinxveen, 23 mei 2024
M.C. Oude Veldhuis voorzitter raad van commissarissen
R. el Ousrouti vicevoorzitter raad van commissarissen
G. van Wijhe lid raad van commissarissen
P. van Lange lid raad van commissarissen
J. Pluim lid raad van commissarissen
D. Hommes directeur-bestuurder
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
47
7 Governance, risk & compliance 7.1 Organisatie corporate governance Organisatieschema Woonpartners Midden-Holland:
De rollen van security officer, privacy officer, compliance officer, functionaris gegevensbescherming en vertrouwenspersoon zijn/worden belegd in de bestaande functies.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
48
7.2 Governance 7.2.1 Algemeen Woonpartners Midden-Holland is lid van Aedes. Het lidmaatschap van Aedes is op zijn beurt gekoppeld aan de Governancecode Woningcorporaties. Doordat we ons binden aan deze code laten we zien waarvoor we staan en waarop we aanspreekbaar zijn. De Governancecode 2020 (herzien in 2022) van Aedes en VTW is door de directeur-bestuurder en de raad van commissarissen besproken en onderschreven. De code geeft de directeur-bestuurder en de raad van commissarissen richtlijnen voor goed bestuur en toezicht. De code kent 5 principes:
We hanteren waarden en normen die passen bij de maatschappelijke opdracht. We zijn aanspreekbaar en leggen actief verantwoording af. We zijn geschikt voor onze taak en daarop aanspreekbaar. We gaan in dialoog met belanghebbende partijen. We beheersen de risico’s verbonden aan onze activiteiten.
Woonpartners Midden-Holland hecht grote waarde aan deze principes. Als we van een bepaling van de code afwijken, leggen we dit gemotiveerd uit (het ‘pas toe of leg uit-principe’). In de verschillende onderdelen van dit jaarverslag leggen we verantwoording af over de wijze waarop bovenstaande principes van de Governancecode in het afgelopen jaar zijn toegepast.
7.2.2 Raad van Commissarissen (RVC) De RvC houdt toezicht op het beleid van het bestuur en de algemene gang van zaken in de stichting en de met haar verbonden onderneming en deelnemingen. De RvC toetst of Woonpartners Midden-Holland invulling geeft aan de maatschappelijke opgave, verstandige financiële keuzes maakt en integer en transparant handelt. De RvC bestaat uit vijf personen en de taken van de RvC zijn:
De RvC houdt toezicht op het beleid van het bestuur en op de algemene gang van zaken. De raad adviseert het bestuur. De raad richt zich bij de vervulling van zijn taak naar het belang van de organisatie als toegelaten instelling, naar het maatschappelijk belang en naar het belang van belanghebbenden. De RvC treedt op als werkgever en adviseur van en klankbord voor de raad van bestuur. Als werkgever benoemt de raad van commissarissen de leden van de raad van bestuur en stelt de beloning van de bestuurder(s) vast. De raad van commissarissen kan de bestuurder(s) eventueel schorsen of ontslaan. De RvC benoemt de externe accountant van Woonpartners Midden-Holland. De RvC geeft de opdracht tot visitatie.
In de statuten staan bepalingen voor de raad van commissarissen rond de benoeming, taken, bevoegdheden en onverenigbaarheden. De werkwijze van de raad van commissarissen is uitgewerkt in het ‘Reglement Raad van Commissarissen Woonpartners MiddenHolland’. Zie het verslag van de raad van commissarissen (hoofdstuk 6).
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
49
7.2.3 Bestuur Het bestuur is verantwoordelijk voor het besturen van Woonpartners Midden-Holland en heeft daarin de dagelijkse leiding. Het zorgt voor een strategische koers gericht op het realiseren van de maatschappelijke waarde op lange termijn, in samenwerking met in- en externe stakeholders. Samen met de medewerkers zorgen bestuur en management voor een vertaling van de koers naar concrete doelstellingen. Het bestuur is verantwoordelijk voor de realisatie van de strategische koers en doelstellingen en waarborgt daarbij de financiële continuïteit. Het bestuur legt hierover verantwoording af aan de RvC. Het bestuur is ook verantwoordelijk voor de naleving van alle relevante wet- en regelgeving en voor het beheersen van de risico’s verbonden aan de activiteiten van Woonpartners MiddenHolland alsmede de interne risicobeheersings- en controlesystemen. Het bestuur rapporteert hierover aan de RvC en de auditcommissie. Zie het bestuursverslag (hoofdstuk 1).
7.2.4 WNT Op grond van artikel 4.2. WNT is afgezien van het opnemen in de jaarrekening van de verantwoording van de bezoldigingsinformatie op grond van artikel 2:383, lid 1, Burgerlijk Wetboek.
7.2.5 Controller Conform BTIV artikel 105 valt de controller rechtstreeks onder de bestuurder. Hij adviseert gevraagd en ongevraagd het bestuur, het managementteam en de RvC. De controller faciliteert de inrichting van het risicomanagementsysteem. Hij toetst in dat kader de opzet van door het management ingerichte maatregelen, reviewt de door de afdelingen uitgevoerde verbijzonderde interne controles en is verantwoordelijk voor het positioneren van de interne audits.
7.3 Risicomanagement Risicomanagement is het identificeren en kwantificeren van risico’s en kansen binnen een organisatie en het opstellen van maatregelen om deze risico’s en kansen te mitigeren dan wel te intensiveren. Risicomanagement is een vast onderdeel van de kwartaalrapportages.
7.3.1 Risicobereidheid Het algemene risicobeleid van Woonpartners Midden-Holland is gebaseerd op de volgende principes:
Er worden geen activiteiten of verplichtingen aangegaan die de continuïteit van de organisatie in gevaar kunnen brengen. Er worden uitsluitend verplichtingen aangegaan voor activiteiten en investeringen die passen binnen de volkshuisvestelijke doelstellingen. Er worden geen speculatieve grondposities of derivaten ingenomen. Minimaal in de meerjarenbegroting voor de komende 10 jaar voldoen aan de normen en criteria van WSW en Aw.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
50
Woonpartners Midden-Holland heeft in samenwerking met Accent Advies in 2023 het rapport “Risicobereidheid Woonpartners MiddenHolland” laten opstellen. De uitkomsten van dit rapport zijn mede gebaseerd op gehouden themasessies met de RvC/ Bestuur en het MT.
De resultante hiervan is dat het risicobereidheidsprofiel van Woonpartners Midden-Holland als neutraal wordt gekwantificeerd. Woonpartners Midden-Holland is echter bereid om onzekerheid te accepteren als de potentiële voordelen groter zijn dan de potentiële risico’s. De risicofilosofie is dus in de basis behoudend, maar op de volkshuisvestelijke opgave ligt deze nadrukkelijk hoger. Woonpartners Midden -Holland is bereid volkshuisvestelijk de nek wel uitsteken, maar niet voordat er een gedegen dialoog is gevoerd en er een weloverwogen besluit ligt. Uit de gehouden scenarioanalyses blijkt dat we in een aantal gematigde en stevige what-if-scenario’s de externe normen voor de financiële ratio’s (ICR, LTV en Solvabiliteit) zullen overschrijden. De ICR heeft op korte termijn de hoogste overschrijdingskans. Het toepassen van de signaleringswaarde is een vorm van risicomanagement, maar remt op korte termijn (totdat er is voldaan aan de hogere normen) wel het investeringsvermogen. In het kader van risicobeheersing is al wel in onze scenarioplanning opgenomen welke maatregelen er genomen kunnen worden bij eventuele normoverschrijdingen van de ICR en/of LtV (bijv. tijdelijk vertragen van nieuwbouw en/of onderhoudsinvesteringen.
7.3.2 Operationele risico’s Operationele risico’s komen voort uit het dagelijkse bedrijfsproces van een organisatie. Operationele risico’s kunnen leiden tot financieel verlies, fraude, vertragingen, verminderde efficiëntie of imagoschade.
7.3.3 Strategische risico’s Een strategisch risico is een risico dat voortkomt uit beslissingen die men neemt over haar lange termijn doelstellingen en de stappen die gezet worden om deze doelstellingen te bereiken. Het kan ook ontstaan uit veranderingen in de omgeving waarin de corporatie opereert, zoals technologische innovaties, economische of politieke veranderingen. De kern van strategische risico’s is dat er altijd sprake is van ‘onzekerheid’. In 2023 heeft er een herijking plaatsvinden van de geformuleerde strategische risico’s. Bij het bepalen van de impact kijkt Woonpartners Midden-Holland naar het potentiële effect van het risico op onder andere imago, financiën, organisatie, huurder en bedrijfsvoering.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
51
Type
Omschrijving
Risico
Strategisch
Stapeling van maatschappelijke opgaven
Strategisch
Duurzaam verdienmodel
Aangezien er steeds meer opgaven liggen waar geen of onvoldoende inkomsten tegenover staan neemt het risico op onvoldoende financiering toe.
Wat is uiteindelijk nog haalbaar om uit te voeren als je ook op lange termijn een duurzaam prestatiemodel wilt houden? En hoe gaan we de uitvoering van die enorme opgave organiseren?
Strategisch
Politieke onvoorspelbaarheid
Het risico dat veranderingen in het politieke speelveld ons ‘raakt’.
Veranderingen in / en complexiteit van wet- en regelgeving en de mogelijkheid dat de politiek verplichtingen oplegt.
Strategisch
Suboptimale besluitvorming
Het risico dat Woonpartners MH onder druk naar een offensievere cultuur migreert en m aatschappelijk vermogen verkeerd wordt besteed.
Met de toenem ende externe druk om het maatschappelijk vermogen maximaal in te zetten, ontstaat het risico op suboptimale besluiten, waardoor het maatschappelijk vermogen (achteraf bezien) ‘verkeerd’ wordt besteed.
Strategisch
Betaalbaarheid
Het risico dat de betaalbaarheid voor de huurder onder druk kom t te staan.
Diverse crisissen hebben de betaalbaarheid voor de huurder onder druk gezet m.a.g. dat mogelijke huurverhogingen die bedrijfseconomisch noodzakelijk zijn, maar maatschappelijk/ politiek onverantwoord.
Strategisch
(on)Aanaantrekkelijke werkgever
Het risico dat Woonpartners M-H onvoldoende gekwalificeerd personeel kan opleiden, aantrekken of behouden om de (lange termijn) ambities te realiseren).
Vacatures zijn lastig in te vullen. Maar dit thema heeft ook een lange termijn vraagstuk in zig: Wat voor organisatie willen we op langere termijn zijn en wat voor medewerker hoort daarbij?
Strategisch
Toenemende kwetsbaarheid huurders
Het risico van een verdere cumulatie van kwetsbare groepen in de wijken en toenemende polarisatie waardoor de leefbaarheid onder druk komt te staan.
Door een cumulatie van kwetsbare groepen in de wijken neemt de differentiatie en leefbaarheid (incl. sociale cohesie) in de wijken verder af.
Strategisch
Te ambitieuze duurzaamheid opgave
Het risico bestaat dat we de beoogde duurzaamheidsambities niet realiseren.
We geven onvoldoende invulling aan de verduurzaming van de portefeuille conform de gem aakte prestatie afspraken.
Het risico dat Woonpartners MH niet in staat is de stapeling van Veel gesprekken met stakeholders gaan over de stapeling van de maatschappelijke opgave (nieuwbouw, verduurzaming, maatschappelijke opgaven en de impact van het invullen van die opgaven op klimaatadaptatie) te realiseren als gevolg van externe het lange termijn duurzaam prestatiemodel van Woonpartners MH. afhankelijkheden en onvoldoende interne organisatorische capaciteit.
Vanuit de Management Letter
Operationeel
Er vind geen periodieke analyse plaats op de huuraansluiting tussen periodes en huurverhoging.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
Waarom speciale aandacht
Het risico bestaat dat fouten in de huuradministratie zitten welke niet worden geconstateerd.
Doorgevoerde verbeteringen
Deze actie is nu belegd bij een dedicated medewerker van de afdeling P&C. De Teamleider zal toezien op naleving.
52
7.4 Frauderisicoanalyse en fraudepreventie Het vaststellen en beoordelen van frauderisico’s is vastgelegd in een risico- en beheersingsmatrix die onder meer gebruikt wordt bij de audits. Deze matrixen geven een totaalbeeld van alle geïdentificeerde risico’s op dit gebied. Het restrisico is bepaald door het bruto risico (impact x risico) te corrigeren met de mitigerende beheersingsmaatregelen. De geconstateerde restrisico’s blijken beperkt. In 2023 zijn de risico- en beheersingsmatrixen geactualiseerd. Voor Woonpartners Midden-Holland zien wij diverse fraude gerelateerde risico’s die structureel zijn en dus de meeste aandacht verdienen en krijgen:
Samenspannen met externe partijen bij de aanbesteding van projecten/externe financiering. Kandidaat-huurder pleegt valsheid in geschrifte om in aanmerking te komen voor een woning. Verwerking van facturen/betalingen zonder tegenprestatie of onderlegger. Niet-transparante aan-/verkooptransacties, samenspannen (ver)koper/taxateur/medewerker. Minder kwaliteit leveren bij onderhoud dan afgesproken in de prestatieafspraken.
Op basis van de bestaande beheersmaatregelen wordt het frauderisico als beheersbaar beoordeeld. Bij de gehanteerde beheersmaatregelen kan gedacht worden aan:
Inhuur externe expertise (kostendeskundige, treasury, juridisch e.d.). Het vier-ogenprincipe dat integraal wordt toegepast bij verhuringen. Afgedwongen factuurcontrole/accordering binnen de digitale factuurverwerking. Externe taxaties door NVM-makelaars bij alle (ver) kooptransacties.
Frauderisico’s met een te hoog restrisico worden met extra mitigerende maatregelen op een aanvaardbaar niveau gebracht.
7.5 Compliance Compliance is noodzakelijk voor een adequate en integere bedrijfsvoering. De complexiteit van veranderingen in wet- en regelgeving en de implementatie van deze aanvullingen in onze bedrijfsprocessen is een uitdaging op zich. Woonpartners Midden-Holland heeft vanwege haar omvang geen aparte compliance officer. Individuele proceseigenaren zijn het eerste aanspreekpunt voor implementatie en borging van veranderingen. De controle op de feitelijke naleving gebeurt mede door de controller. Deze rapporteert hierover indien nodig aan de directeur-bestuurder.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
53
7.6 Privacy Om onze huurders optimaal van dienst te zijn hebben we gegevens nodig van en over onze huurders. De huurders moeten erop kunnen vertrouwen dat we zorgvuldig omgaan met deze (persoons)gegevens. Het borgen van de privacy is dan ook een belangrijk aandachtsgebied. De Autoriteit Persoonsgegevens (AP) ziet toe op de naleving van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG). Intern vervult de functionaris gegevensbescherming deze rol. In 2023 zijn er geen directe meldingen van datalekken gedaan bij de AP. Ook zijn er intern geen datalekken geweest die qua risicoprofiel doorgegeven moesten worden naar de AP. Wel is er een datalek geweest bij een van onze leveranciers. De koppeling met de leverancier werd direct gestopt en uit onderzoek bleek geen datalek in de systemen van Woonpartners Midden-Holland. We werken op diverse manieren aan bewustwording bij alle medewerkers over het zorgvuldig omgaan met (persoons) gegevens. Hierbij hanteren we de volgende uitgangspunten:
We gaan zorgvuldig om met data en (persoons)gegevens in het bijzonder. We houden ons aan alle relevante privacywetgeving. We gebruiken data en (persoons)gegevens niet voor commerciële doeleinden.
7.7 Integriteit In de Integriteitscode van Woonpartners Midden-Holland staan de kaders voor gedrag en handelen. Alle medewerkers, de directeurbestuurder en de leden van de raad van commissarissen hebben zich hieraan geconformeerd. Eind 2023 heeft zich één integriteitskwestie voorgedaan welke nu nog verder in onderzoek is. Daarnaast zijn er in 2023 geen meldingen gedaan in het kader van de klokkenluidersregeling. Onze integriteitscode en klokkenluidersregeling staan op onze website. Woonpartners Midden-Holland heeft een interne en een externe vertrouwenspersoon. De (externe) vertrouwenspersoon ontvangt meldingen van ongewenste omgangsvormen en integriteit, ontvangt formele klachten en begeleidt melders in de klachtenprocedure. Daarnaast geeft de vertrouwenspersoon voorlichting. Andere instrumenten om integer handelen te bevorderen zijn:
De Integriteitscode Woonpartners Midden-Holland. Deze code geeft regels voor integer handelen en staat op onze website. De Klokkenluidersregeling Woonpartners Midden-Holland. Deze regeling biedt medewerkers de mogelijkheid om zonder gevaar voor hun rechtspositie melding te doen van (vermeende) misstanden. Een onafhankelijke (externe) vertrouwenspersoon ongewenst gedrag/integriteit. Een functionaris gegevensbescherming (FG). De Governancecode woningcorporaties/Aedescode. Andere maatregelen om integriteit bespreekbaar te maken: o het onderwerp staat minimaal eenmaal per jaar op de agenda van ieder werkoverleg; o het onderwerp wordt in de vorm van casuïstiek periodiek voorgelegd aan alle medewerkers;
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
54
7.8 Soft-controls Woonpartners Midden-Holland stimuleert een open en transparante cultuur waarin alle medewerkers zich vrij voelen om te zeggen wat ze vinden, zonder oordeelsvormende conclusies vooraf. We willen komen tot een open en transparante cultuur waarin medewerkers kunnen, willen en durven aan te sporen en aan te spreken op gewenst en ongewenst gedrag. Maar ook op onwerkbare of doorgeschoten regels en werkwijzen. Dit zorgt voor een betere basis waarbinnen medewerkers niet bang hoeven te zijn fouten te maken of fouten toe te geven. Deze cultuur proberen we onder andere te bereiken door:
Medewerkers onderzoek; Het organiseren van trainingen over feedback geven; Voorbeeldgedrag van het management; Bespreekbaar maken van dilemma’s;
7.9 Continuïteit Woonpartners Midden-Holland Het financieel beleid van Woonpartners Midden-Holland is erop gericht om de komende 10 jaar te voldoen aan bijhorende normen van de streefwaarden. We sturen bij als we hieraan niet voldoen. Tijdens de begrotingsopstellingen maken we diverse scenario’s. Het meest plausibele scenario wordt uiteindelijk de definitieve begroting. Vooraf maken we ook kwalitatief onderbouwde impactanalyses met voorgeschreven parameters. We sturen hierbij op de beleidsuitgangspunten. Vanuit dit perspectief voorziet Woonpartners MiddenHolland geen continuïteit problemen.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
55
8 Uitvoering financieel beleid Het resultaat over 2023 is na belastingen € 136,2 miljoen negatief. Hiervan is € 115,2 miljoen waardedaling van het vastgoed en is € 27,0 miljoen verlies genomen op het onrendabele deel van investeringen. Het eigen vermogen is gedaald. Dit is grotendeels een ‘papieren’ daling door de waardedaling van het vastgoed. De positieve operationele kasstroom van € 5,6 miljoen is samen met de opbrengst van verkochte woningen van € 1,3 miljoen aangewend voor investeringen van € 47,8 miljoen en de aflossing van leningen van € 14,3 miljoen. Het financieringstekort is aangevuld met € 47,5 miljoen nieuwe leningen.
8.1 Ontwikkelingen in 2023 8.1.1 Herziening volmacht WSW Op grond van artikel 23 van het Reglement van Deelneming van het WSW heeft Woonpartners Midden-Holland in 2021 een volmacht afgegeven aan het WSW tot het vestigen van het recht van hypotheek en pand op het DAEB vastgoed tot een bedrag van € 775 miljoen, te vermeerderen met rente, boete en kosten (begroot op 20%). Deze volmacht is afgegeven in het kader van het Strategisch Programma van het WSW. De volmacht dient minimaal twee keer zo hoog te zijn als de omvang van de WSW-geborgde leningenportefeuille. Door groei van de geborgde leningenportefeuille in 2022, met name door de overname van de leningen van Vestia bij de activa-passiva-transactie, is onderdekking ontstaan. In 2023 is hiertoe de volmacht verhoogd naar maximaal € 1,1 miljard, te vermeerderen met rente, boete en kosten. Daarmee voldoet de volmacht naar verwachting tot eind 2027 (onze beleidsperiode) aan de gestelde voorwaarde. De hoogte van de volmacht heeft geen beperkende werking op de leencapaciteit, zolang de waarde van het onderpand voldoende is. In de kaders voor de meerjarenbegroting is het risico op onvoldoende onderpand geïdentificeerd en zoveel als mogelijk gemitigeerd door bij het opstellen van de meerjarenbegroting een toets te laten plaatsvinden op dit criterium zodat tijdig kan worden bijgestuurd.
8.1.2 Aanvullend onderpand Niet-DAEB financiering In 2022 is € 25,0 miljoen aan Niet-DAEB financiering aangetrokken ten behoeve van nieuwbouw in het middenhuur-segment. Ter aanvullende zekerheid waren in 2022 al 124 bestaande woningen met een taxatiewaarde van € 30,0 miljoen belast met hypothecaire zekerheid. Om tot de door de bank vereiste loan to value verhouding van maximaal 75% te komen, dient de taxatiewaarde van het onderpand minimaal € 33,3 miljoen te bedragen. In 2023 is hiertoe aanvullend onderpand ingezet, te weten 31 bestaande woningen met een taxatiewaarde van € 8,5 miljoen. Tevens zijn de huurvorderingen van het ingezet vastgoed belast met stil pandrecht. Bij de inzet van het onderpand is rekening gehouden met het risico van een dalende marktwaardeontwikkeling, zodat niet opnieuw op korte termijn aanvullende zekerheid moet worden verstrekt.
Jaarverslag 2023 Woonpartners Midden-Holland
56
8.2 Financiële positie Van het resultaat ad -/- € 136,2 miljoen over 2023 is het gerealiseerde resultaat ad -/- € 15,2 miljoen onttrokken aan de overige reserves. Het ongerealiseerde deel ad -/- € 121,0 miljoen is onttrokken aan de herwaarderingsreserve. Het resultaat is € 101,3 miljoen lager dan over 2022. Dat komt voornamelijk door: (+) € 6,2 miljoen hogere huuropbrengsten door de reguliere huurverhoging per 1 juli 2023, de toevoeging van nieuwbouw en een volledig jaar exploitatie van het Vestia-vastgoed (aangekocht per 1 oktober 2022). De éénmalige huurverlaging voor lagere inkomens, voortkomend uit de nationale prestatieafspraken, heeft een negatief effect gehad van circa € 0,6 miljoen; (-) € 7,0 miljoen hogere onderhoudslasten door de bouwkostenstijging, de toevoeging van nieuwbouw en de aankoop van het Vestia vastgoed; (+) € 1,6 miljoen lagere overige bedrijfslasten, enerzijds € 4 miljoen lager door het wegvallen van de verhuurderheffing, anderzijds € 2,4 miljoen hoger door hogere gemeentelijke heffingen en hogere beheerkosten; (-) € 1,0 miljoen lager verkoopresultaat doordat er minder vastgoed is verkocht; (-) € 76,3 miljoen meer marktwaardedaling, onder andere door een stijging van de disconteringsvoet; (-) € 18,1 miljoen meer verlies vanuit het onrendabel deel van investeringen, dit vooral door een toename van het investeringsvolume; (-) € 1,9 miljoen
hogere rentelasten door nieuw aangetrokken financiering en overname van de relatief dure Vestia leningen; (-) € 4,8 miljoen hogere vennootschapsbelasting. De last in 2022 was éénmalig laag ten gevolge van een true-up correctie over voorgaande jaren. Herwaarderingsreserve in het eigen vermogen De herwaarderingsreserve wordt gevormd door het positieve verschil tussen de marktwaarde en de boekwaarde (op basis van verkrijgings- of vervaardigingsprijs) van de activa. De herwaarderingsreserve geeft weer welk deel van het eigen vermogen nog niet gerealiseerd is. Dit wordt veroorzaakt doordat bij het bepalen van de marktwaarde rekening wordt gehouden met verkopen tegen leegwaarde dan wel doorexploiteren met een marktconform huurniveau. Het eigen vermogen reflecteert daarmee de toekomstige verdienpotentie alsof we een commerciële belegger zouden zijn. Uiteraard zal Woonpartners Midden-Holland vanwege haar maatschappelijke taak en volkshuisvestelijke opgave niet al haar vastgoed verkopen of tegen markthuren verhuren. Dit betekent dat Woonpartners Midden-Holland van het ongerealiseerde eigen vermogen ad € 850,8 miljoen een bedrag van € 820,1 miljoen niet gaat realiseren (verschil tussen de marktwaarde en de beleidswaarde). Dit is de maatschappelijke bestemming van ons eigen vermogen.