Verslag Debat & Besluit (B) 19-11-20

Het is een situatie waarin de raad en het college ergens in 2010 besloten hebben een truckparking achterin Haven 7 te maken. Later hebben we besloten het aan de markt over te laten. Het is dus indertijd al een overweging geweest, mijnheer Ottens: het is geen kerntaak van de gemeente. Maar laten we zeggen dat het geen eclatant succes gebleken. Ik begrijp dat de heer Tiemstra door de jaren heen van alles heeft geschreven en gevraagd erover, en terecht, maar ik ben op de achtergrond best wel bezig geweest om te proberen dat probleem te ontvlechten en op te lossen. Maar ja, it takes two to tango. Als ik naar een organisatie toe moet die vol bezig is om die positie te behouden en ik wil daar over een overname spreken, begint de kassa al te rinkelen. Daar kunt u zich iets bij voorstellen. Het moment kwam dus daar toen dezelfde groep bedrijven met het voorstel kwam om een migrantencampus aan de Pompweg te ontwikkelen, omdat de truckparking onderdeel uitmaakt van diezelfde grondtransactie daar achterin. Wanneer ze iets van je nodig hebben, ontstaan er weer een zakelijke situatie waarbij je kunt gaan onderhandelen. Toen zijn we begonnen met ontvlechten van nagenoeg alles dat daar in die hoek bij elkaar zit. U zegt terecht dat het een complexe ontvlechting is, en dan hebben we nog geprobeerd het een beetje bij elkaar te houden in Jip en Janneke-taal.

Er zitten heel veel onderdelen in, heel veel verschillende perceeltjes, waterbergingen die moeten worden verlegd, zaken die uit erfpacht moeten worden gehaald, zaken die verkocht worden, en zaken die opnieuw Notulen raadsvergadering 19 november 2020

35

in erfpacht worden gebracht. Ik denk dat die optelsom van al die zaken uiteindelijk toch best wel goed is uitgevallen. Dat heeft er eigenlijk in de positieve zin mee te maken dat we hebben vastgesteld dat we, daar waar we verandering doen aan stukken grond, andere condities neerleggen die uiteindelijk een hogere opbrengst met zich meebrengen. Het is een kwestie van stevig onderhandelen geweest, maar het leidt er uiteindelijk toe dat een heleboel vervelende oude connecties gerangschikt en uit elkaar gehaald worden, wat er uiteindelijk ook toe leidt dat we een nieuwe start kunnen maken met een voor ons inderdaad heel belangrijke faciliteit voor een gemeente die zich de grootste logistieke hotspot van Nederland mag noemen voor het tweede achtereenvolgende jaar. Daar heeft de heer Tiemstra gelijk in. Dat op dit moment een aanvang wordt gemaakt en dat we dat qua beheer voorzichtig in de schoot van Park Management leggen, wil niet zeggen dat het daar ook zal blijven. Dat zegt het voorstel ook niet. We moeten echt gaan kijken hoe we dat gaan doen. Er loopt nog een aantal zaken. We hebben in het afgelopen anderhalf jaar maatregelen genomen die het parkeren op de parkeerterreinen in de avonduren moeten tegengaan. Dat hadden we al op Haven 7, maar op Havens 1 tot en met 6 is dat nu ook mogelijk, dankzij een wijziging die u in de APV heeft aangebracht.

We moeten de bewegwijzering nog gaan regelen om ervoor te zorgen dat de truckparking vindbaar is. Het wordt wat negatief neergezet, maar de campus die daar staat, is niet zo maar een campus. Die wordt zelfs door de grootste tegenstanders van huisvesting van arbeidsmigranten als een voorbeeld voor Nederland neergezet van hoe het zou moeten zijn. Overnachtingsmogelijkheden hadden wij zelf nooit meegenomen, maar veranderende wetgeving in het rijtijdenbesluit van vrachtwagens leidt ertoe dat er meer behoefte is aan het slapen buiten de cabine. Ik moet eerlijk zeggen dat ik dat wel een vrij logische wens vind. Het lijkt mij helemaal geen pretje om als chauffeur uit Oost-Europa te komen en elke nacht in die cabine van diezelfde vrachtwagen slapen. Dan is het prettig als je ook gewoon in een hotelachtige gelegenheid kunt overnachten. Natuurlijk snap ik dat er vanuit diverse partijen negatief wordt gesproken over hoe het in het verleden is gegaan. Ik geef u daarin gelijk: dit is absoluut geen dossier dat heeft geleid tot wat we oorspronkelijk van plan waren. Maar goed, zoals ik al zei had ik een déjà vu met RKC. Ook dat was een ondankbare taak om uit elkaar te moeten halen. Het is best wel lastig. Ik sta er nu mee voor u en ik hoop dat u ondanks uw kritiek waardeert dat we het op deze manier hebben gedaan en dat er een voorstel ligt.

Ik vraag uw steun daarvoor en ik denk dat we daarmee een probleem hebben opgepakt. Het is terecht dat u zegt dat het daarmee nog niet aan een bevredigend einde is gekomen. Er wacht nog veel werk als we dit zo gaan doen. Wij worden er straks verantwoordelijk voor. Er zijn ook wat onderhandse vragen aan mij gesteld, zoals hoe het nu gaat met de exploitatie. Het plan is nu om een klein deel van onze eigen truckparking tijdelijk te verhuren, zolang het nog niet vol staat met vrachtwagens. Zo hebben we wat inkomsten uit de verhuur, wat voorkomt dat de exploitatie negatief wordt. Ga er vanuit dat ik er alles aan ga doen om daar een interessante, goed geoutilleerde en populaire truckparking van te maken voor overnachtende chauffeurs die graag in Waalwijk komen om hier hun rusttijd te nemen. Ik heb geprobeerd de vragen samen te pakken. Ik weet niet of ik vragen ben vergeten, maar als dat zo is, ben ik uiteraard bereid die te beantwoorden. De heer Tiemstra: Het lijkt mij passend even te reageren op uw betoog. Wat wij in de eerste helft van het betoog gezegd hebben, hebben we gezegd en daar laten we het verder bij. U gaf aan dat het redelijk ingewikkeld in elkaar zit. Ik ben blij dat u het zelf heeft Notulen raadsvergadering 19 november 2020

36

aangegeven. Ik zie het een beetje als een verontschuldiging voor het feit dat ik het niet helemaal heb doorgrond. U had begrepen dat wij eigenlijk nog maar een heel klein zetje nodig hebben om dit voorstel te steunen. We vinden dat er iets moet gebeuren, en gelet op de wijze waarop u andere problemen aanpakt, willen we dat vertrouwen ook zeker geven. Eigenlijk heb ik nog één hele korte vraag. We hebben op een gegeven moment een paar zaken genoemd van wat wij van een truckparking verwachten. Daarmee vertel ik u niets nieuws, denk ik, want u bent redelijk bekend met deze materie. Wat er op dit moment staat, is natuurlijk niets. Als ik het mag vragen: waar staan wij over bijvoorbeeld twee jaar met de truckparking? Wat kunnen wij op dat moment de logistieke wereld bieden? Wethouder Bakker: Dan staat er in ieder geval een truckparking waar op dat moment de connecties zijn gelegd met de organisaties die ervoor zorgen dat truckparkings bereikbaar zijn en de afrekening ervan goed plaatsvindt. U kent die organisaties waarschijnlijk ook, die Europese netwerken aan elkaar verbinden. Ik denk dat daar ook de attractiviteit en bekendheid van deze truckparking mee naar voren komen. Dan staan er over twee jaar dus borden langs de snelweg met ‘truckparking’.

Die overleggen zijn inmiddels ook met Rijkswaterstaat gevoerd, dat mag omdat het toch genoeg beveiliging kent, ondanks dat anders werd beweerd. Ik denk dat de aantrekkingskracht dan zo groot is dat er voldoende vrachtwagens staan om vanuit de opbrengsten naar een stabiele exploitatie te gaan. En ik denk eerlijk gezegd dat allerlei voorzieningen die nu nog gekunsteld zijn opgenomen in de arbeidsmigrantencampussen, zoals toiletten en eenvoudige eetgelegenheid zijn gerealiseerd. Er is namelijk nog ruimte in de buurt van dat tankstation waar volgens het bestemmingsplan horeca mag worden gevestigd. Ik denk dat bedrijven de mogelijkheid zien om daar invulling aan te geven. Dat zie ik over twee jaar, maar dat is een beetje dromen. Ik kan het niet garanderen, maar vanuit de ondernemersgeest die ik heb, zie ik dat binnen een jaar of twee wel tot wasdom komen, als wij na dit besluit daadwerkelijk zelf de stappen gaan zetten om dat te realiseren. Dat was tot op dit moment simpelweg niet mogelijk. De heer Van Groos: Dank aan de portefeuillehouder voor de reactie. Hij maakt de vergelijking met het RKC-dossier en wij hadden ook die neiging, zij het op een andere manier. Hij vergelijkt de ontvlechting van RKC met de ontvlechting van de truckparking. Wij zien de vergelijking eerder anders.

Het probleem met het RKC-dossier is ontstaan toen de gemeente het stadion kocht met het verhaal dat RKC de huur betaalt en wij gered waren. RKC betaalde de huur niet en de gemeente Waalwijk zat met een probleem. Dat is de vergelijking die zich wat ons betreft nu voordoet, want nu verlossen wij een bedrijf van een probleem en wij betalen om zelf eigenaar van dat probleem te worden. Dat is wat ons betreft meer de vergelijking met het RKC-dossier. Wat vindt de wethouder daarvan? Wethouder Bakker: Ik moet eerlijk zeggen dat ik de vergelijking niet helemaal kan volgen. Dit bedrijf, deze exploitatie bv, heeft een stuk grond in erfpacht en daar heeft het bedrijf allerlei voorzieningen op aangebracht. Die gaan niet van hun positie afwijken. Ze gaan het niet weggeven, dat begrijpt u. Zo zakelijk ben ik zelf ook wel ingesteld. Er moet dus iets gebeuren, waardoor ze dat gaan doen en dat hebben we eigenlijk met RKC ook gedaan. Mijn vergelijking met RKC ging dus niet zozeer over de constructie van huur, wie wat huurt en wat betaalt, maar meer om het feit dat er verschillende verbindingen waren gemaakt met een partij die een voor een moesten worden losgetrokken, waarbij je ook in dit geval op bepaalde onderdelen ook je verlies moet nemen om door die impasse heen te breken. Nu is het zo dat wij bij RKC ook wat meevallers hadden daarin, door de onderhandelingen die we hebben gevoerd.

Hier hebben we dat ook. De voordelen hierbij zitten voornamelijk in het feit dat we de resterende gronden die in erfpacht zijn tegen hogere tarieven kunnen wegzetten, waardoor uiteindelijk in de begroting nog een voordeel ontstaat. Ik heb van tevoren gezegd dat het allemaal niet de schoonprijs verdient, hoe dat vanaf 2009 is Notulen raadsvergadering 19 november 2020

37

gelopen, maar ik ben zelf wel redelijk tevreden over de manier waarop we dit uiteindelijk tot een einde brengen. De heer Ottens: Er is toch een grotere truc nodig om de PvdA over de streep te trekken. U bent namelijk niet ingegaan op de vraag die ik heb gesteld waarom we hier als gemeente tussen gaan zetten en de suggestie het over te laten aan Park Management. Wethouder Bakker: We laten het over aan Park Management, in ieder geval qua exploitatie. Volgens mij zegt het raadsvoorstel ook, of in ieder geval de antwoorden op de vragen, dat wij ook bezig zijn met overwegen of we het een andere plek kunnen geven. Maar om die laatste fase om het een definitieve plek te geven, nu ook nog eens aan dit voorstel vast te knopen, had het nog complexer gemaakt. Dat had ik het waarschijnlijk zelf ook niet meer gesnapt. Wij nemen daarom nu dus de beslissing het naar ons toe te halen, en ik denk dat je dan ook goed moet nadenken voor je weer een stap zet om het naar een derde partij toe te brengen. Ik weet inmiddels hoe lastig het is dat als die derde partij niet functioneert, de controle weer te krijgen over die truckparking.

Op dat punt wil ik liever zelf eerst een stuk van die ontwikkelingen in gang zetten met Park Management als beheerder en of Park Management daar dan op een gegeven moment eigenaar van wordt, is een beetje broekzak-vestzak, want het is uiteindelijk ook een dochter van de gemeente. De heer Ottens: Dat klopt, dus uiteindelijk is de gemeente enig aandeelhouder. Daarmee is de gemeente in uitstekende staat om Park Management te sturen, maar Park Management heeft een eigen vermogen dat daarvoor ingezet zou kunnen worden. Als de liquide middelen op dit moment niet ontoereikend zijn, zou de gemeente ook kunnen zeggen een lening aan Park Management te geven. Dan krijg je wel een zuiverder verhouding, want nu betaalt de Waalwijkse belastingbetaler voor iets dat straks in exploitatie gaat en blijft het risico bij de gemeente. Wethouder Bakker: Ik heb volgens in mijn beantwoording gezegd dat ik hoop dat wij die truckparking voorlopig ergens rond die nullijn zien landen. De bedoeling van het vermogen van Park Management is dat het is vastgelegd. Dat heb ik pas geleden ook gezegd toen we het hadden over de aankoop van die gronden van de haven. Dat fonds, die middelen, is bedoeld om te renderen. Daar wordt Park Management deels uit betaald voor de operatie. Als daar geen rendement op zit, teert Park Management in op dat vermogen.

Dan is het niet zo verstandig investeringen te doen, waarvan je nog niet eens het uitzicht hebt dat daar daadwerkelijk financieel rendement uit komt. Dan is een investering die gegarandeerd rendement oplevert door gronden te kopen en in erfpacht uit te geven een veel betere. Maar dan herhalen we de discussie die we eerder dit jaar hebben gehad. Ik kan nog wel een paar dingen bedenken die Park Management zou kunnen doen. Iets van windmolens ofzo, maar in ieder geval investeringen die een rendement opleveren. En nogmaals, als ik al niet verwacht dat er rendement komt uit de truckparking, maar dat het runnen is van een belangrijke faciliteit voor een grote logistieke hotspot als Waalwijk, lijkt het me niet verstandig om met het vermogen dat moet gaan renderen te gaan speculeren op een gelijkblijvende businesscase als een truckparking. Ik hoop dat ik het zo duidelijk heb verwoord. De heer Ottens: U heeft mij overtuigd, zult u aan mijn stemverklaring horen. De voorzitter: Hartelijk dank. Er is geen behoefte aan een tweede termijn. Voorzitterswissel: burgemeester Kleijngeld 10. (R8.4-20) Vaststellen verordening winkeltijden Waalwijk 2021

Notulen raadsvergadering 19 november 2020

38

De heer Spohr: Voorzitter. Al eerder heeft het CDA te kennen gegeven moeite te hebben met het voorliggende besluit. Hiermee wordt een besluit uit 2014, waarin met respect voor de identiteit, cultuur en plaats van Sprang-Capelle binnen de gemeente een uitzondering wordt gemaakt op de vrijstellingsbevoegdheid van de gemeente Waalwijk voor de winkels in de kern Sprang-Capelle. We zijn nu zes jaar verder en het college vindt kennelijk dat in die korte periode in Sprang-Capelle cultuur en opvattingen dusdanig veranderd zijn dat deze dus nu maar rücksichtlos terzijde moeten worden geschoven. Wij denken dat de portefeuillehouder, die zelf inwoner is van Sprang-Capelle, beter zou moeten weten. Alles staat in het kader van de opvatting dat het niet meer van deze tijd is dat de zondagsopenstelling niet mogelijk is voor Sprang-Capelle. De opvatting van inwoners telt kennelijk niet meer mee: alles moet gelijk zijn. Het is voor veel mensen kennelijk niet meer voor te stellen dat vanuit ideologische of principiële motieven in een dorp soms anders wordt gedacht. Begrip en acceptatie voor dergelijke uitzonderingen is er al helemaal niet. Alles voor de economie en de kleine middenstander die blij is met zijn zondagsrust, of de winkelmedewerker die één dag in de week niet hoeft te werken, tellen we gemakshalve niet meer mee.

En wij maar denken dat het neoliberalisme over zijn hoogtepunt heen is. Kan de portefeuillehouder aangeven welke winkels of hoeveel winkels in Sprang-Capelle na dit besluit op zondag open zullen gaan? De CDA-fractie vindt het triest dat we op deze manier dus liever kiezen voor de mainstream in de gemeente en alle begrip voor anders levende opvattingen in de kern Sprang-Capelle laten varen. Het CDA kijkt anders naar de kernen. Naar cultuur en met name naar de aldaar levende geloofsovertuigingen en maatschappelijke opvattingen. Wij zijn daarom tegen dit besluit en vinden het onbegrijpelijk dat het college op deze wijze de kern SprangCapelle wegzet. Maar dat had u al begrepen. De heer Van Groos: De heer Spohr spreekt tot twee keer toe het college aan. Bedoelt hij daarmee ook vooral de eigen wethouder, die tot twee keer toe geen uitzonderingspositie heeft ingenomen? Wat vindt de CDA-fractie daarvan? Daarnaast is dit voorstel er gekomen naar aanleiding van twee coalitiepartners, GroenLinksaf en VVD. Wat vindt u daarvan? De heer Spohr: Dan heeft u kennelijk niet goed geluisterd de vorige keer toen wij daar een opmerking over gemaakt hebben, want ik was toen heel duidelijk en daar ben ik net in mijn bijdrage ook op teruggekomen. Wij waren daar niet blij mee en dat heeft u destijds goed kunnen horen.

Op het feit dat het voorstel nu van het college komt, spreek ik het college volledig aan. De heer Van Groos: Vindt de heer Spohr dan niet dat het college moties en amendementen die de raad heeft aangenomen moet uitvoeren? Of vindt u dat het college daar om principiële redenen van mag afwijken? De heer Spohr: Ik leid uit uw vraagstelling af dat u het wel eens bent met dit voorstel, mijnheer Van Groos. Dat vind ik jammer, ik had van u anders verwacht. Wij zijn het er in ieder geval niet mee eens en dat laten we op deze manier blijken. De heer Van Groos: Wacht u maar op mijn bijdrage, mijnheer Spohr, want uw conclusie is onjuist. De heer Spohr: Ik leid uit uw kritische vragen en opmerkingen af dat u dat niet vindt. Dan hoor ik inderdaad graag uw bijdrage. De heer Spierings: Ik heb een vraagje aan de heer Spohr. Ik heb uiteraard alle respect voor de overwegingen van het CDA, maar mijn vraag is de volgende. Onze Lieve Heere heeft ons geschapen, opdat wij eigen keuzes kunnen maken. Wat vindt u van de vrije Notulen raadsvergadering 19 november 2020

39

keuze die wij Sprang-Capelle bieden om daar zelf een beslissing over te nemen? Wij zeggen dus niet dat het wel of niet mag, maar we hebben in deze gemeente gelijke monniken, gelijke kappen. We geven de mensen de mogelijkheid hun eigen keuze in te vullen. Dat moet u toch gewoon kunnen onderschrijven? De heer Spohr: Het moge duidelijk zijn dat we daar in het verleden anders over dachten en dat we, wanneer een belangrijke stroming in een kern een opvatting heeft die misschien niet gelijk is aan die in andere kernen als Waalwijk of Waspik, daar respect voor hebben. En nu zeggen we dat elk individu voor gaat. Daar is het CDA absoluut tegen. De heer Van Groos: Ik heb een vraag aan de woordvoerder van de VVD, ter verduidelijking. Als een werkgever het ultimatum stelt dat je tegenwoordig ook op zondag moet werken, terwijl dat jarenlang niet nodig is geweest, of een andere baan moet zoeken, valt dat voor de VVD dan ook onder de vrije keuze? De heer Spierings: Ik ben het volledig met u eens dat dat niet netjes zou zijn en als ik bij zo’n werkgever zou werken, zou ik daarvoor bedanken. Maar dat heeft niets met onze beweegredenen te maken. Het gaat erom dat de mensen daar de keuzevrijheid hebben en als we het dan toch over social media hebben, moet ik toch constateren dat de mensen daar op dit moment zelf reguleren dat ze allemaal dicht blijven. Dat vind ik prima.

De heer Tiemstra: Voorzitter, geachte aanwezigen. We worden vanavond geroepen om de nieuwe verordening winkeltijden Waalwijk vast te stellen of te verwerpen. Allereerst het voorstel zelf. De raad heeft op 9 juni jongstleden met een meerderheid besloten dat de verordening winkeltijden Waalwijk 2014 aangepast dient te worden om het regime van Sprang-Capelle gelijk te trekken met het regime van de kernen Waalwijk en Waspik. De raad acht het wenselijk dat er zo min mogelijk beperkingen zijn voor ondernemers in de gehele gemeente Waalwijk en ziet de uitzonderingspositie en de beperkte mogelijkheden voor de ondernemers in de kern Sprang-Capelle derhalve als onwenselijk. Op deze basis, niet meer, wordt vervolgens besloten. Of de ondernemers in Sprang-Capelle de huidige situatie als onwenselijk zien of niet, deed en doet kennelijk niet ter zake. Het is in ieder geval niet onderzocht. Vorige week kwam via de media naar buiten dat voorlopig alle zaken in Sprang-Capelle op zondag dicht zullen blijven, na 1 januari aanstaande. Dat doet de fractie van de SGP goed. In ieder geval gaat er vanavond, wanneer dit voorstel onverhoopt wordt aangenomen, wel een wissel om. Over het algemeen is rekening gehouden met de uitzonderingspositie van Sprang-Capelle, de heer Spohr refereerde er al aan.

In de winkeltijdenverordening is tot nu toe rekening gehouden met de christelijke identiteit van het dorp, waar veel mensen hechten aan de zondagsrust. Dit is ook afgesproken bij de herindeling in 1997. Ten diepste gaat het ons om het volgende. De zondag is een bijzondere dag. Het is een groot voorrecht om één dag te hebben voor kerkgang, om te luisteren naar het woord van God en de onderlinge ontmoeting te onderhouden. Deze dag is niet alleen vanwege het christelijk karakter van belang, maar ook vanwege de belangrijke maatschappelijke en sociale waarde. Iedereen is gebaat bij één dag rust in de week. Ook ondernemers hebben tijd nodig om bij te tanken. De overheid heeft de belangrijke taak om deze dag van God te beschermen. Wat ons betreft doen we dat ook in Waalwijk en vanavond in het bijzonder voor de kern Sprang-Capelle. Van harte hopen wij dat dit raadsvoorstel niet wordt aangenomen, al vrezen wij anders. De moderne consument wil kunnen winkelen wanneer het hem of haar uitkomt, en de winkelier heeft er maar te zijn. Zo jagen we elkaar 24/7 op. een economie die 24/7 doordendert, met digitale mogelijkheden die ervoor zorgen dat we altijd en overal online zijn. Wat wordt er veel gevraagd van ons mensen. Geen wonder dat velen zich opgejaagd en Notulen raadsvergadering 19 november 2020

40

gestrest voelen, met burn-outklachten tot gevolg als volksziekte nummer 1. We hebben rust nodig. Toen God de Aarde schiep, stelde Hij voor ons een rustdag in, omdat Hij wist dat dit goed voor ons is, sterker nog, God rustte zelf ook van Zijn scheppingswerk. Waarom zouden wij dat dan niet doen? Wat wensen wij u de rust toe van één dag in de week helemaal niets hoeven. In alle rust bezig zijn met de dingen die echt belangrijk zijn in het leven. Die rust wensen wij u, elkaar en de winkeliers in Sprang-Capelle en hun klanten van harte toe, ook na 1 januari 2021. De heer Spierings: Mijnheer Tiemstra, ik ben het volledig met u eens. Maar ik kan niet constateren dat wij het verbieden wat u allemaal wilt. Ik vind het juist heel krachtig als een kern als Sprang-Capelle zelf reguleert of de ondernemers er wel of geen gebruik van maken. De toekomst zal uitwijzen in hoeverre zo’n samenleving dat ook bewerkstelligt. Daar kan ik alleen maar respect voor hebben, maar ik hoor helemaal geen dingen die wij verbieden. Ik snap dus niet wat het probleem is. De heer Tiemstra: Mijnheer Spierings, ik had heel graag gezien dat u het had gelaten bij hetgeen u mee begon, ‘Ik ben het met u eens’, en dat er geen maar meer was gevolgd. Maar er gebeurt natuurlijk wel iets. De heer Spohr haalde het ook aan. Waalwijk bestaat uit de kernen Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik.

Dat zijn drie kernen en we hoeven niet tegen elkaar te vertellen dat er in de kern Sprang-Capelle sprake is van het onderhouden van de zondagsrust bij een groot deel van de samenleving. Dat is altijd gerespecteerd, maar nu wordt er een initiatief genomen om dat om te gooien. Dat geeft onrust en discussie, maar ook mogelijkheden. U hebt net zelf ook in uw antwoord tegen de heer Spohr of de heer Van Groos gezegd dat als een werkgever inderdaad zou vragen aan zijn personeel om op zondag te gaan werken, omdat ze nu kunnen opengaan op basis van het voorstel dat uw partij doet, zou ik daar niet willen werken. Daarmee geeft u impliciet aan dat er wel degelijk iets verandert. Liever had ik gezien dat de situatie bleef zoals die was en dat we dit gesprek nu niet hoefden voeren, ook al vind ik dit gesprek prima, laten we duidelijk zijn. Maar ik had liever gezien dat dit initiatief niet genomen was. Er verandert wel degelijk iets. Je kunt alles aan de markt overlaten, maar wat is op een gegeven moment dan de taak en verantwoordelijkheid van een gemeentebestuur? Die heeft op een bepaald moment toch ook zaken, taken om dingen te reguleren? Niet alles, daar ga ik op veel terreinen met u mee, maar in sommige gevallen zijn de dingen gelukkig zoals ze zijn. We zien met dankbaarheid dat een deel van de bevolking van Sprang-Capelle de zondagsrust in ere houdt.

Laten we die alstublieft met rust laten. De heer Spierings: We blijven van mening verschillen, maar dat maakt niet dat we minder respect hebben voor elkaar. We hebben geprobeerd onze standpunten duidelijk te maken, om mensen de vrijheid te geven. Het zijn altijd moeilijke vraagstukken. Kijk naar de landelijke vraagstukken in verband met de vaccinatie wel of niet verplichten, wie moet het wel en niet. Het zijn allemaal dilemma’s waar je mee moet stoeien. Ik denk dat je, als je dan toch liberaal bezig bent, de keus vrij moet laten aan de mensen zelf. We zijn allemaal weldenkende mensen en zij die dat niet zijn, kunnen we helpen. Als ze in Sprang-Capelle dicht willen blijven, is dat prima en dan wens ik ze veel succes. De heer Tiemstra: Mijnheer Spierings, laat helder zijn dat het respect dat we voor elkaar hebben er blijft, ondanks het feit dat we op dit punt met elkaar van mening verschillen. Er komt geen “maar”, maar een “en”. Nogmaals, er verandert wel degelijk iets. Ik vind het prima dat u respect heeft en dat u het met ons eens bent, maar waarom dan toch dit initiatief? U haalt er nu vaccinatie en andere zaken bij, zaken die eerder deze week in het nieuws zijn geweest, waarbij ook de Bijbel op tafel is gekomen om het maar zo te zeggen. Notulen raadsvergadering 19 november 2020

41

We zien een beweging in de samenleving -- de heer Spohr refereerde ook aan -- waar we ons grote zorgen om maken. Waarom moet dit overhoop gehaald worden? Mijnheer Spierings, met alle respect die ik voor u heb, u doet het wel. Ik zou zo graag hebben dat u dat niet doet en het achterwege liet. Daar zou u een hoop mensen plezier mee doen. De heer Van Groos: Voorzitter. Wat ons betreft zou de verordening niet moeten blijven wat die nu is. Waarom lijkt men niets te willen leren van de coronacrisis? Tijdens de gehele lockdown heeft men kunnen ervaren hoe weldadig de rust is en hoe goed het is om samen met huisgenoten de tijd te vullen. Als men vindt dat de winkeltijdenverordening voor alle kernen van de gemeente Waalwijk gelijk moet worden getrokken, waarom dan niet overal op zondag de winkels gesloten houden? Zondagsrust is goed voor iedereen, niet alleen voor de mensen die er om principiële redenen voor kiezen. Gezegd wordt dat zij niet worden gedwongen om op zondag te gaan winkelen. Dat is op zich juist, maar misschien zouden ze wel worden gedwongen op zondag te werken of hun baan op te geven. Ze ervaren wel de overlast van bevoorradingsverkeer; ik kan erover meepraten. Gelukkig lijken de winkeliers in Sprang-Capelle zo verstandig te zijn de winkels op zondag dicht te houden. Zij ervaren de actie van de VVD niet als steun in de rug.

Waar ze in deze tijd al genoeg aan hun hoofd hebben, heeft de politiek er nog een vraagstuk aan toegevoegd. De actie die door GroenLinksaf is ingezet, lijkt meer te maken te hebben met een reactie op de discussie met de SGP over een raadslid dat uit de fractie was gestapt. Dat betreuren wij zeer. We delen dus de kritiek van het CDA. De heer Van Baardwijk: Ik wil toch even reageren. De fractie van LokaalBelang wordt niet genoemd. Ik weet niet waarom niet, want wij zijn net zo schuldig aan het besluit dat we vanavond gaan nemen en ook de vorige keer genomen hebben. Ook de fractie van LokaalBelang vindt dat de mogelijkheid aanwezig moet zijn, dat mensen uit Sprang-Capelle als ze dat zelf willen, kunnen gaan winkelen op zondag. Winkels kunnen opengaan op zondag als ze dat zelf willen. Ik respecteer de fracties van ChristenUnie, SGP en CDA als ze er anders over denken. Dat mag ook, maar vergeet niet dat Sprang-Capelle door de jaren heen veranderd is. Er wonen ook andere mensen in Sprang-Capelle. Er zijn ook mensen in Sprang-Capelle die wel op zondag gaan winkelen en er zijn winkels in Waalwijk die daarvan profiteren. Wellicht zeggen mensen dat ze dicht moeten blijven; laat die winkels zelf die keuze maken.

Als de winkels in de toekomst de mogelijkheid op zondag open te gaan niet worden geboden en daardoor omzetverlies lijden, kun je je afvragen waarom we er niet voor kiezen om gewoon de winkels en klanten zelf te laten bepalen wat ze willen. U wordt niet verplicht om te gaan winkelen op zondag. U kunt gewoon rustig thuis blijven en boodschappen doordeweeks doen. We verplichten dus niemand iets, maar aan de andere kant vind ik, en daar steunen wij de VVD en GroenLinksaf, dat we de mogelijkheid moeten bieden. Wanneer men open wil, mag men open. U weet zelf best dat ook in SprangCapelle op zondag veel dingen open zijn. De cafetaria’s zijn open, de benzinepomp is open en het zwembad is open. Het is een gewoon dorp geworden. U mag vinden wat u vindt, maar anderen mogen er ook anders over denken. De heer Van Groos: Een korte reactie op de heer Van Baardwijk, die het jammer vindt dat ik LokaalBelang geen veeg uit de pan heb gegeven, net als GroenLinksaf en de VVD. Het initiatief kwam van GroenLinksaf en LokaalBelang. Daarnaast raakt individuele vrijheid altijd de vrijheid van andere individuen. Daarom is er geen onbeperkte vrijheid. U benadert het vraagstuk alleen vanuit de consument, en wellicht de ondernemer die open wil, maar niet vanuit de inwoners van Sprang-Capelle die op zondag rust willen.

De heer Van Baardwijk: Dat mag u vinden, maar ik heb geprobeerd uit te leggen waarom ik vind dat het anders moet. U hebt daar een ander standpunt over en dat mag.

Notulen raadsvergadering 19 november 2020

42

Mevrouw Klerks: Ik heb heel bewust alle sprekers afgewacht tot ik een reactie zou geven, want anders blijf ik mezelf herhalen. Wat de heer Van Groos net zei, vond ik heel goed. De vrijheid van jezelf houdt op waar die van een ander begint. Het is iets dat ophoudt en ergens een grens heeft. U benadert dat vanuit Christelijk perspectief, maar volgens mij zouden we dat net zo goed vanuit een ander perspectief kunnen benaderen, namelijk dat de regelgeving die er nu is, een beperking geeft voor de mensen die niet Christelijk zijn en wel willen gaan winkelen. Ik denk dat u hier uw eigen achterban onderschat, want op dit moment is de status quo in Sprang-Capelle zo dat de zondagsrust daar gerespecteerd gaat worden. De gemeenschap van Sprang-Capelle zal op dit moment namelijk geen winkels open tolereren. Dat zullen ondernemers ook niet doen. Wanneer die balans verandert, zullen ze wel opengaan. Volgens mij moeten we dat gewoon aan de bevolking van SprangCapelle over laten. Dat is juist iets wat we doen met deze verandering. Ik zou het mooi vinden als u wat meer vertrouwen hebt in uw eigen achterban en bevolking om dat zelf te reguleren. Wat betreft uw eerste opmerking over corona, dat mensen de rust nu heel erg fijn vinden: ik ken meer mensen die op dit moment depressief raken dan mensen die heel erg happy zijn met corona. Ik denk dus dat daar ook wel meerdere aspecten aan zitten.

Dat is ook het punt met dit voorstel: er zitten zo veel aspecten aan. Wat wij eigenlijk willen, is dat de bewoners het zelf regelen. Daarin verschillen we van mening, maar ik heb veel vertrouwen in uw achterban en dat zij het op zijn eigen momentum zelf zal veranderen. De heer Tiemstra: Mevrouw Klerks, dank u wel. Misschien ga ik nu iets zeggen dat een beetje moeilijk is, maar laat ik het toch maar proberen. Ik heb respect voor de gemeente Waalwijk in zijn volledige omvang. U heeft van de SGP nooit een amendement of voorstel gezien dat in de richting gaat van een verplichte sluiting van alle winkels op zondag in Waalwijk en Waspik. In ons hart zouden we dat graag zien, maar we zijn realisten. Die discussie hebben we nooit willen voeren. Wat zien we nu? Er wordt een discussie gevoerd over Sprang-Capelle, een wat kleinere kern. Los het zelf maar op, maar de gemeente geeft in ieder geval de ruimte, ondanks alle onrust, vragen, meningsverschillen en moeilijke keuzes dit besluit in de raad neer te leggen. Ik had zo graag gezien dat dat gewoon niet gebeurde. Laat de dingen zoals ze zijn. Als er op een gegeven moment werkelijk – en dan zouden wij daar overigens nog steeds tegen zijn, laat dat helder zijn – een luide roep vanuit Sprang-Capelle ontstaat dat de winkels open moeten, zouden er hier misschien 20 of 25 stemmen voor zijn en een aantal tegen. Maar dat is niet.

Waarom dan toch dit initiatief? Wie doet u er een plezier mee? Dat is eigenlijk de hoofdvraag. En ten tweede: als we kijken naar onderzoeken van gemeentes waar de koopzondagen wel zijn ingevoerd, krijg je de vraag over de verhouding tussen werkgever en werknemer en bestaande afspraken ten aanzien van zondagswerk, maar ook de consument die zijn euro altijd op zaterdag uitgaf en dit nu misschien op zondag doet. Per saldo wordt de ondernemer echter geconfronteerd met hogere kosten, maar niet met hogere opbrengsten. Ik zie ook de voordelen er niet van, naast alle nadelen die ik benoem. Dat spijt me oprecht. De heer Spohr: Mevrouw Klerks spreekt over ongelukkige inwoners van Sprang-Capelle, omdat zij niet kunnen winkelen in Sprang-Capelle. Ik vraag me af hoeveel ongelukkige inwoners van Sprang-Capelle u heeft gesproken. Ik kom ze in ieder geval niet tegen. Voor zover inwoners in Sprang-Capelle willen winkelen, want daar heeft u gelijk in, dan kunnen ze dat maar dat kunnen ze rustig in de nabije omgeving. Het blijkt dat er in Waalwijk mogelijkheden zijn en anders kunnen ze zeker ook naar andere steden. Wat ik u niet hoor zeggen in uw drift om vrijheid aan individuen te geven, is dat u op hetzelfde moment ondernemers die een keuze maken om niet open te gaan onder druk zet. Die ondernemers zullen zich uit concurrentiemogelijkheden gedwongen voelen wel open te gaan.

Dat is waar de heer Van Groos ook op doelde. Dat betekent dat ook medewerkers zullen moeten werken die daarvoor niet zouden kiezen. Dat neemt u niet in uw overwegingen mee. Notulen raadsvergadering 19 november 2020

43

De heer Van Groos: Dat krijgt u, mevrouw Klerks, als u in één keer op drie mensen reageert. Dan krijgt u natuurlijk van drie kanten een reactie. U wekte een beetje de indruk dat ik gezegd zou hebben dat corona alleen maar goeds zou hebben gebracht. Dat heb ik niet beweerd. Ik heb gezegd dat we moeten leren van corona. Een van de dingen die we ervan kunnen leren, is dat mensen behoefte hebben aan rust. Dat kun je realiseren door een collectieve rustdag. Als ik zondagmorgen nog in mijn bed lig voor ik naar de kerk ga, wat nu helaas niet kan, word ik al door elkaar geschud door de vrachtauto’s die bij de supermarkt moeten zijn. Dat is niet mijn eigen keuze. Verder geldt dat je je afvraagt wat de winst is. Als je kijkt naar Waalwijk, wat is het effect van winkels open op zondag? Dat ze vaak op maandag, de hele dag dan wel alleen in de ochtend of middag, maar ook op vrijdagavond dicht zijn. Dat leidt niet tot een sterk centrum, maar juist tot een verdeeld centrum, waar het individu en de eigen individuele keuze regeert, terwijl het soms zo belangrijk is om collectieve keuzes te maken en met elkaar één lijn te trekken. Mevrouw Klerks: Ik heb een aantal jaren in Sprang-Capelle gewoond dus ja, ik heb inwoners gesproken die graag op zondag boodschappen zouden willen doen.

Waar het verschil met de heer Van Groos en misschien wel met alle partijen zit, is bij het feit dat zij naar het korte termijnresultaat vragen, wat het morgen op gaat leveren, terwijl wij meer visionair kijken, dus dat er een open mogelijkheid moet zijn. We praten daardoor niet op dezelfde golflengte en gaan we elkaar dan ook niet vinden. Ten aanzien van de ondernemers gaan zij werknemers verplichten om op zondag te werken. Ik hoop van niet. Ik heb zelf heel lang bij Bakker Bart gewerkt in Waalwijk en daar werkte ik samen met mijn schoonzus. Mijn schoonzus is in mijn ogen zwaar Christelijk, dus zij hoefde ook nooit op zondag te komen werken. Dat werd gewoon netjes opgelost. Ik heb vertrouwen in ondernemers, dat zij op een goede, bewuste manier daarmee omgaan, en dat zij, wanneer zij ervoor kiezen ook in Sprang-Capelle open te gaan, hun Christelijke werknemers niet zullen dwingen om op zondag te werken. Ik vind als liberaal dat ook die keuze er moet zijn voor de werknemers. De moraal van het verhaal is dat u problemen ziet die ik niet zie, dat het niet mijn intentie is om mensen te verplichten iets te doen, dat ik alleen voor de lange termijn wens dat de mogelijkheid er is en dat ondernemers, wanneer de balans in Sprang-Capelle zou veranderen, niet eerst hoeven te wachten op een besluit van de gemeente, maar vrij zijn om te doen wat zij willen.

Tot die tijd, dus morgen, verwacht ik geen verandering in Sprang-Capelle. Daar wil ik het bij laten, want we komen er toch niet uit. De voorzitter: Dat laatste weet ik niet. U mag hier nog op reageren, maar wel graag kort, want ik wil naar de bijdrage van mevrouw Pouw. Het woord is aan de heer Spohr. De heer Spohr: Het probleem is, mevrouw Klerks, dat u geen enkel probleem ziet, omdat u de vrijheid aan een individu laat. Ik heb net gezegd dat het probleem niet zo zeer bij de vrijheid van het individu ligt, maar bij de dwang van andere individuen om er toch iets mee te doen. Als u dan zegt veel vertrouwen te hebben in de ondernemers of in de mens, kan dat waar zijn, maar je kunt niet garanderen dat het niet gebeurt. Dat betekent dat dat ontwikkelingen kunnen zijn. Ook werkgevers kunnen zich gedwongen voelen om werknemers te verplichten op zondag te werken, om hun zaak overeind te houden en voldoende omzet te maken. Als dat zo is, kunt u daar als VVD niets tegen doen, maar u heeft er wel voor gezorgd, en dat vind ik wel een hele verantwoordelijkheid. De heer Spierings is blij te horen dat in Sprang-Capelle de beslissing van veel ondernemers voor de korte termijn is genomen om niet open te gaan. We vragen ons dan wel af wat dan uiteindelijk het doel is geweest van dit voorstel. De heer Spierings: We hebben het allemaal over inhoudelijke zaken, maar daar gaat het ons niet om.

Het gaat ons erom dat wij daar juist niet over gaan. Laat die mensen het zelf Notulen raadsvergadering 19 november 2020

44

regelen. Nu heeft u het argument van concurrentie, dus u gaat concurrentie of inkomsten stellen boven het religieuze aspect. Dat vind ik heel raar, want je gunt de andere toch gewoon het beste? Het gaat dus niet om de inhoud, want daar gaan wij niet over, nogmaals. Laat die mensen het zelf uitzoeken. Daar hebben wij het over en daar staan wij voor. Mevrouw Klerks: Er was een vraag aan mij gesteld over de werknemers en toen bedacht ik me dat Sprang-Capelle geen landsgrenzen heeft. De mensen die in Sprang-Capelle wonen, werken misschien wel ergens anders in Waalwijk of Kaatsheuvel. Dus als zij al werken in een supermarkt in een van de andere dorpen, worden zij al met dit probleem geconfronteerd. Ik ga er vanuit dat dat dan ook netjes wordt opgelost, dus waarom zou dat in Sprang-Capelle anders zijn? Dat geldt ook voor concurrentie. Er zit een supermarkt net over de grens met Kaatsheuvel. Dat is al een concurrent van de supermarkt in SprangCapelle, dus als zij vanwege concurrentie dachten open dachten te hadden gemoeten, hadden ze misschien al wel bij ons aan de bel getrokken dus ik ga er vanuit dat dat geen argument is om wel open te gaan. De heer Slaats: Ik vraag me toch een beetje af wat er met de heer Van Groos aan de hand is.

Vorige week maakte hij een insinuerende opmerking over het feit dat wij de begroting in de achterkamertjes met ambtenaren en bestuurders hadden opgesteld, en deze week insinueert hij dat GroenLinksaf de winkeltijdenverordening op basis van hele andere achtergronden zouden willen wijzigen. Ik wil de heer Van Groos erop wijzen dat dat niet op feiten gebaseerd is. Allereerst hebben we vorige week al heel duidelijk uitgelegd hoe het zat met de begroting. Volgens mij is duidelijk dat hetgeen u daar zei niet klopte. Vandaag zal ik u aangeven dat in 2010, toen dit onderwerp voor de eerste keer ter sprake kwam, GroenLinksaf toen ook al heel duidelijk voor de zondagsopenstelling in SprangCapelle was. Dat zijn we nu nog steeds. De argumenten daarvoor zijn veelvuldig aangedragen vanavond, maar ik vind het wel echt heel vervelend dat het debat op deze manier moet worden gevoerd. Ik vind het onnodig en jammer. Daarin ben ik teleurgesteld. De heer Van Groos: Hier zit ook een teleurgestelde fractievoorzitter, want die had GroenLinksaf vrij hoog zitten. Ik kan mij herinneren dat GroenLinksaf furieus was toen de oppositie in de vorige periode buiten schot werd gehouden toen het vraagstuk van het museum op de agenda stond. Dat was zo zeer dat er zelfs excuses zijn aangeboden en dat er een passage over in het programma is opgenomen.

Het heeft mij zeer verbaasd dat GroenLinksaf heeft meegewerkt aan het “achter de schermen” in elkaar zetten van het addendum dat zo ongeveer in de hele begroting is overgenomen. U wilt dat niet zien en zegt dat het niet zo is, maar zo kijk ik er tegenaan. Ik ken het standpunt van GroenLinksaf als het gaat om de zondagopenstelling, maar wilt u zeggen dat het toeval was dat er een week nadat u met de heer Tiemstra hebt gedebatteerd over de coalitieonderhandelingen, breekpunten, Akkerlanen, waarbij hij zei: de zondagsopenstelling zou voor ons een breekpunt zijn geweest, een voorstel op tafel ligt waarin wordt voorgesteld om in Sprang-Capelle voortaan de winkels op zondag open te laten zijn? Is dat toeval geweest, mijnheer Slaats? De heer Slaats: Er waren gewoon goede kansen om een standpunt dat wij al heel lang bezigden, te realiseren. Wij vinden het belangrijk om dat dan ook te doen. Volgens mij zien we daar vanavond het resultaat van. Dat is hartstikke goed. Het heeft niets te maken met de discussie tussen mij en de heer Tiemstra. De voorzitter: Ik stel voor dat we naar mevrouw Pouw gaan. Mevrouw Pouw: Allereerst een opmerking. Ik vind het wel heel grappig om te horen dat er van mij, als niet-christelijke partij, niet wordt verwacht dat ik een bijdrage heb over dit onderwerp. Ik heb er wel een, dus die ga ik doen. Notulen raadsvergadering 19 november 2020

45

De voorzitter: Dat is de reden dat ik u het woord geef. Mevrouw Pouw: Ja, maar ik reageerde op een opmerking van mevrouw Klerks. De voorzitter: Oké. Maar u mag nu gewoon starten. U hebt vijf minuten. Kijk maar eens wat je daarin allemaal kunt zeggen. Mevrouw Pouw: Voorzitter. Politieke discussies over de winkeltijdenverordening leiden veelal in gemeenteraden tot dezelfde inhoudelijke argumenten die uitgewisseld worden. Uit een evaluatie blijkt het volgende. 1. Bij alle politieke discussies speelt het religieuze aspect een grote rol. Een ruime meerderheid van de gemeente, namelijk 86%, past om die reden een uitgebreide belangenafweging toe, waarbij het economische belang in kaart wordt gebracht, het standpunt van de winkeliers wordt meegenomen en ook het standpunt van de inwoners. Ook hebben sommige gemeenten bepaald dat de gevolgen van de nieuwe winkeltijdenverordening geëvalueerd moeten worden. 2. In sommige gemeenten worden compromissen gesloten: opening pas na 12.00 uur vanwege mogelijke verstoring van de zondagsdienst, of alleen opening op de eerste zondag van de maand. 3. Winkeliers maken hun eigen afweging. Sinds de gewijzigde winkeltijdenwet zijn winkels vaker op zondag open, maar winkeliers maken niet ten volle gebruik van de mogelijkheden die de gemeenten bieden.

De helft van de winkeliers is op zondag open, maar kiest er tegelijkertijd voor om niet op alle zondagen open te zijn. Kleine winkeliers kiezen er minder vaak voor om open te zijn op zondag. In sommige andere steden heeft deze eigen afweging van winkeliers over de zondagsopenstelling geleid tot een grote flop. Bijvoorbeeld in Deventer, waar na anderhalf jaar geconstateerd werd dat Deventer nog niet klaar was voor zondagsopenstelling. Vanwege het verschil in openstellingen op zondag weten consumenten niet waar ze aan toe zijn. Voor de winkelier die als enige of als een van de weinige in de straat wel alle zondagen open is, is het niet rendabel, want de straten zijn nagenoeg leeg. Deze winkeliers kiezen er uiteindelijk ook voor om de deuren op zondag toch weer dicht te laten. Supermarkten benutten veelal de mogelijkheid tot openstelling op zondag wel volledig. Zij vormen daarmee als het ware een aanjaagfunctie voor de zondagopenstelling. Nou ja, meestal dan, want de twee grote supermarktketens in Sprang-Capelle hebben al aangegeven niet open te gaan op zondag. Te gevoelig. Wanneer we raadslid Van Zelst mogen geloven – ik denk dat we dat mogen – staat de meerderheid van de ondernemersvereniging in SprangCapelle ook niet achter de zondagsopenstelling. Om de koopzondag een succes te laten worden, is er draagvlak nodig bij de ondernemers en de inwoners.

Het kan: tegenwoordig zien we onder andere bij sommige inwoners die het christelijke geloof aanhangen, een gematigder beeld ontstaan over de koopzondag. Misschien zijn de verschillen tussen inwoners wel minder groot dan gedacht, met de nadruk op ‘misschien’. In plaats van alleen de belangen van de ondernemers naar voren te brengen, hadden de partijen die de motie indienen, in navolging van andere gemeenten een betere en bredere belangenafweging gemaakt. Waalwijk moet niet focussen op de hoeveelheid koopzondagen in Sprang-Capelle, maar juist kijken naar de invulling daarvan. Dat moet zichtbaar worden, in goed overleg met lokale geloofsgemeenschappen over openingstijden, parkeerbeleid rondom kerken en andere knelpunten, zoals rust en ontspanning. Het gemeentelijk beleid voor koopzondagen moet voortbouwen op kwaliteit, begrip, respect en draagvlak. Daarom zal Lijst Pouw vandaag tegen de winkeltijdenverordening stemmen, want aan deze voorwaarden voldoet de verordening vooralsnog niet. Dat komt niemand ten goede, ook niet de winkelier die zijn winkel wel op zondag zou willen openstellen. Notulen raadsvergadering 19 november 2020

46

De voorzitter: Zijn er reacties? Dat is niet het geval. De heer Tiemstra: Ik heb met belangstelling geluisterd naar het betoog van mevrouw Pouw. Omdat er vanuit de VVD-fractie nogal wat vragen kwamen aan de heer Spohr, de heer Van Groos en aan mij, was ik heel benieuwd wat de VVD-fractie van het betoog van mevrouw Pouw vindt. Ze heeft best een aantal zaken benoemd die wij niet hadden ingebracht. Ik zou er graag een reactie van de VVD op willen horen. De voorzitter: Ik heb gevraagd wie er wilde reageren. De VVD is zelf mans genoeg om die keuze te maken. We hebben ook nog een tweede instantie. Ik stel voor om nu naar de reactie van de wethouder te gaan. Beantwoording college Wethouder Bakker: Voorzitter. Dit is een lastig onderwerp. Het is een lastige discussie, want hier botsen religieuze overtuigingen met ideologie. Vrijheid wordt daar anders gezien. De christelijke partijen spreken vanuit hun achtergrond over de manier waarop zondagsrust is vormgegeven. De heer Spohr geeft een behoorlijke sneer richting het college. Ik wil me er niet achter verschuilen, maar het college voert gewoon een motie uit die met meerderheid van stemmen door uw raad is aangenomen. Het is dus niet zo dat het direct uit de boezem van het college komt, om dit voorstel te agenderen. Nogmaals, daar wil ik me niet achter verschuilen. Dat wil het hele college niet. Het is een moeilijke discussie.

Die wordt voor een deel gevoerd vanuit de christelijke achtergrond van de partijen in de raad, ondanks het feit dat er altijd weer elementen bij gehaald worden die ik excuses noem, zoals de werktijden en de stress die het oplevert als je op zondag iets moet doen. De eerlijk gebiedt natuurlijk te zeggen dat de zondagsrust niet voor iedereen tot ontspanning leidt. Er zijn mensen die de hele week hard werken en op zaterdag, zondag of maandag de gelegenheid hebben – de mensen werken nu eenmaal niet meer allemaal van maandag tot en met vrijdag – om te ontspannen. Voor veel mensen houdt dat in dat ze gaan sporten, wandelen, naar een voetbalwedstrijd gaan. Natuurlijk strookt dat niet met de opvatting van zondagsrust, zoals die binnen de religieuze overtuiging geldt van de partijen die zich daarbij aansluiten. Sprang-Capelle is geen klein gehucht. Het is twee keer zo groot als Waspik en heeft 10.000 inwoners. Er werd nog even gesproken over de reden van de zondagsrust om naar de kerk te gaan. Niet alle 10.000 mensen gaan in Sprang-Capelle naar de kerk toe, ik denk ook niet de helft of een kwart. Even afgezien van de coronatijd, denk ik dat het behoorlijk minder is. Het is een trend dat het steeds minder wordt, dat zullen we met zijn allen vaststellen, gezien ook de discussies over kerkgebouwen.

Het is goed om vast te stellen, zoals met name door de heer Van Baartwijk van LokaalBelang werd betoogd, dat het een vrijheid betreft die ieder mens zou mogen hebben om zelf te bepalen wat hij of zij doet, ondanks het feit dat dit moeilijk te verteren is vanuit de religieuze overtuiging. Volgens mij leven wij in een maatschappij waarin het niemand verboden wordt om datgene te doen wat u heeft beschreven als waartoe de kerk oproept, namelijk om zondagsrust te houden. Het gaat er namelijk met name om wat men zelf doet. Er is opgedragen om op zondag te rusten, maar er is niet opgedragen dat je met rust gelaten wordt. Om naar de kerk te gaan, wordt alle gelegenheid geboden. Er wordt zelfs nog steeds gelegenheid geboden voor het luiden van de kerkklokken in grote woonwijken. Daar verbaas ik me nog weleens over. De functie daarvan is ook iets cultureels en vanuit het verleden bepaald. Ik ben er niet goed genoeg voor onderlegd, maar goed. We accepteren het met zijn allen. We moeten het dus ook over verdraagzaamheid hebben. Daarom laten we het, wat mij betreft, over aan de mensen hoe zij hun leven en hun dagen willen invullen. De beste methode om dat te doen, is om weinig regels daaromtrent te stellen. Notulen raadsvergadering 19 november 2020

47

Hooguit waar de vrijheid van een ander wordt belemmerd als de vrijheid van de een begint, of als hij denkt dat die vrijheid zo ver moet reiken, daar is de overheid aan de beurt om regels te stellen. Dat is volgens mij anno 2020 niet als het gaat om de vrijheid die een ondernemer zou moeten hebben om in een concurrerende wereld. Ik heb het echt niet alleen over Kaatsheuvel of Waspik in het geval van Sprang-Capelle. Die ondernemer heeft ook last van winkels die al de hele tijd 24 uur per dag en 7 dagen per week open zijn. Dat zijn de online winkels. Op het moment dat mensen iets willen kopen, hoeven ze nu eenmaal niet meer te wachten tot de winkel op dinsdag weer open is. Men bestelt het meteen, want dan heeft men het dezelfde avond nog: zondagochtend besteld, zondagmiddag geleverd. Dat is op dit moment realiteit. In dat licht zou je ondernemers de vrijheid moeten geven om naar eigen goeddunken te handelen. Ik vind het goed als binnen de cultuur van SprangCapelle alle ondernemers besluiten om de winkel niet open te doen, zoals ik lees. Het college heeft absoluut niet de drang om overal winkels in Sprang-Capelle te openen, maar we willen de ondernemers gewoon niet in de weg zitten. We komen er niet uit als het gaat over het verschil tussen religieuze overtuiging en de ideologie van partijen die vinden dat de vrijheid ervan moet liggen bij de burger zelf. Het voorstel ligt er wel.

Uit het feit dat het voorstel voortkomt uit een door de raad aangenomen motie, denk ik dat de raad ermee zal instemmen. Laat ik erop hopen dat we met rede en verstand en zonder dat het tot polarisatie leidt, in Sprang-Capelle wordt uitgevoerd en dat het niet tot zo heel veel verandering zal leiden. De heer Tiemstra: Een aantal dingen heeft de wethouder gezegd. Als eerste legt hij de bal, of de hete aardappel, terug in de raadzaal door te zeggen dat het een besluit is dat door de meerderheid van de raad is genomen. Ik herinner mij het verloop van het debat van 9 juli nog goed. Het was voornamelijk de wethouder die het voorstel wel zeer enthousiast overnam. Als een wethouder zeer enthousiast is ten aanzien van een bepaald voorstel, is de kans groot dat de coalitiepartijen, in dit geval met uitzondering van het CDA, het overneemt. Ik heb de wethouder een aantal keren ‘ik vind …’ horen zeggen. Wij hebben persoonlijk vaker over de zondag gesproken. De persoonlijke overtuiging van u als wethouder hebt u toen ook al duidelijk aangegeven en nu opnieuw. Ik zag liever dat u spreekt namens het college dan dat u vanuit uzelf spreekt. U spreekt over wandelen, voetbal en u haalt er allerlei andere zaken bij. Daar gaat het vanavond niet over. U besluit uw antwoord met te zeggen dat u niet hoopt dat dit tot polarisatie leidt.

Nee, maar de richting van de polarisatie, het mogelijk doen botsen van tegenstellingen in welke vorm dan ook, wordt door dit raadsvoorstel natuurlijk wel bewerkstelligd. Waarom laten we de zaak niet zoals het is? U bent uitgebreid ingegaan op de bijdrage van CDA, ChristenUnie en SGP. Mevrouw Pouw heeft ook een aantal argumenten aangedragen. Ze heeft het gehad over een belangenafweging en nog een aantal zaken, waarvan totaal geen sprake was. Daar heb ik u nog niet op in horen gaan. Wethouder Bakker: Ik ga ervan uit dat de gemeenteraad in al zijn wijsheid die belangen afweegt. Ik denk dat het niet zo is dat de gemeenteraad zomaar wat doet, maar dat men goed nadenkt over de belangen die genoemd zijn. Het is ook geen dossier dat in juli voor het eerst op tafel is gekomen. De discussie over de koopzondagen speelt al heel lang. In eerste instantie was dat alleen voor toeristische oorden. Wat dat betreft geef ik mevrouw Pouw gelijk, maar ik denk dat die belangenafweging al heeft plaatsgevonden bij de raad. Ten tweede heb ik weliswaar aangegeven dat het voorstel voortkomt uit een motie, maar ik heb ook gezegd dat ik me daar niet achter wil verschuilen. Ik gaf al aan dat religieuze overtuiging hierover een discussie aangaat met ideologie. Ik ben van een ideologie die voornamelijk vrijheid propageert.

Dat komt ook vanuit mijn politieke achtergrond, net als Notulen raadsvergadering 19 november 2020

48

dat u vanuit uw achtergrond ook zaken propageert of naar voren draagt. Waarom ik voetbal en dat soort zaken erbij haal? Dat was voornamelijk om aan te geven dat dit ook vormen van rust en ontspanning zijn voor mensen. Het is maar net hoe je het begrip ‘rust en ontspanning’ invult. Ten aanzien van het polariseren vroeg ik mij af of ik deze vergelijking moest maken. Misschien komt het helemaal verkeerd aan, maar dan maak ik u bij voorbaat mijn excuses. We hebben in Nederland net een hele ingewikkelde discussie achter de rug over elementaire vrijheden. Dat ging over het uitleggen van spotprenten van de profeet Mohammed. Daar hebben we op dit moment een hele lastige discussie over, niet alleen in Nederland, maar in heel Europa. Daarbij luidt de vraag ook: moeten we nu polariseren door toe te staan dat op scholen uitleg wordt gegeven over de cartoons en dat die cartoons ook getoond worden? Daarover zijn we het volgens mij in Nederland over eens, namelijk dat een religieuze overtuiging niet gevrijwaard mag worden van het aanspreken van vrijheden van mensen daaromheen. Als dat een taboe is, is dat zo. Als mensen daardoor gekwetst zijn, is dat zo. Dat is nu eenmaal zo, waar vrijheden en religieuze overtuigingen elkaar raken. Ik noem het even omdat het ook over religie gaat met andere grondrechten. Die botsing is ongeveer in dezelfde lijn te zien als de discussie die we hier voeren.

U vraagt namelijk om niet te polariseren; laat het zoals het is, raak het niet aan, laat het met rust, blijf er vanaf. Terwijl ik denk dat het onderwerp zodanig ligt dat we hierover moeten kunnen discussiëren en dat een volksvertegenwoordiging vindt dat die vrijheid voor ondernemers en de vrijheid voor mensen om op zondag te doen wat zij goeddunken, op dit moment hoger wordt gesteld als de roep om zondagsrust vanuit de kerk. De heer Van Groos: Volgens mij zou een buitenstaander de indruk kunnen krijgen dat het college van Waalwijk alleen uit vertegenwoordigers van de VVD bestaat. Misschien dat het na deze opmerking anders erover gaat denken. In de discussie onderling en nu ook weer met de portefeuillehouder zou ik willen zeggen dat ik dankbaar ben voor de rust, waarin deze discussie kan worden gevoerd. Dat is al een groot goed, denk ik. Maar ik heb er wat moeite mee dat het wordt geschetst als een discussie tussen religieuzen en niet-religieuzen. Volgens mij is het een botsing van geloofsovertuigingen. Geloofsovertuigingen van mensen die christen zijn, dus een christelijke geloofsovertuiging hebben, en van mensen met de geloofsovertuiging van libertinisme die vooral de individuele keuzevrijheid hoog in het vaandel hebben staan. Dat is naar mijn idee net zo goed een geloofsovertuiging.

Die wil ik niemand ontzeggen, maar doe niet alsof de ene partij bepaalde standpunten blijft nalopen die voor een groot deel achterhaald zijn. Het is gewoon een botsing van geloofsovertuigingen, die vanavond een voor ons verkeerde uitkomst gaat krijgen, vrees ik. Het zij zo. Mevrouw Pouw: Ik hoorde de wethouder net zeggen dat de besluitvorming waarschijnlijk na een brede belangenafweging is genomen. Ik heb geen brede belangenafweging gehoord. Ik heb alleen ondernemers gehoord. Dat terzijde. Nu de zaken in Sprang-Capelle gaan zoals ze gaan, kunnen we vaststellen dat het voorstel niet op draagvlak is gebouwd. Worden de ondernemers, voor wie men zegt dit voorstel te doen, niet juist benadeeld? De heer Spohr: Uit de reactie van de wethouder constateer ik het volgende. Inderdaad is het een botsing van geloofsovertuigingen, zoals de heer Van Groos het noemde. De vrijheid voor het individu is voor de portefeuillehouder het hoogste goed kennelijk. Ik constateer wel – dat heb ik nog niet gehoord – dat er respect zou moeten zijn voor een belangrijke opvatting in de kernen. Dat respect spreekt niet echt uit de reactie van de wethouder. U gaat uit van individuen. In Sprang-Capelle heeft toch een behoorlijke populatie deze belangrijke opvatting en die negeert u helemaal.

Wat ik ook niet in uw reactie terug hoorde, is dat kleine ondernemers in Sprang-Capelle hier niet voor kiezen maar zich mogelijk gedwongen voelen om open te gaan, terwijl ze dat eigenlijk niet willen.

Notulen raadsvergadering 19 november 2020

49

Wethouder Bakker: Ik maak er bezwaar tegen dat u stelt dat ik geen respect zou hebben voor dat deel van Sprang-Capelle dat de zondagsrust aanhangt. Ik woon er zelf al meer dan 30 jaar. Nogmaals, ik ken heel veel mensen in Sprang-Capelle, ik woon daar, ik doe mijn boodschappen daar, ik recreëer daar. Ik doe er heel veel. Ik denk dat ik best ongeveer kan inschatten hoe de doorsnee bevolking van Sprang-Capelle erover denkt. Op het moment dat je in een bepaalde kring komt, zal het beeld anders zijn dan wanneer je een globaal overzicht hebt. Ik verwerp de suggestie dat ik geen respect zou tonen voor het deel van Sprang-Capelle dat naar de kerk gaat, simpelweg vanwege het feit dat wij ten aanzien van de zondagsopenstelling een iets andere mening hebben. Wij verbieden niemand om zondagsrust te nemen en wij hinderen ook niemand. Helemaal niet, nul komma nul. Ik vind die opmerking daarom niet zo aardig overkomen. Laat ik het zo voorzichtig zeggen. Ten aanzien van mevrouw Pouw, nog even een opmerking over de belangenafweging. Ik ga ervan uit dat de volksvertegenwoordiging de belangen van haar inwoners en achterban afweegt. Daaruit volgt een keuze. Dat blijkt ook wel want de keuze die gemaakt wordt, was vijf, zes jaar geleden anders. Je ziet er een duidelijke verschuiving in en die zal komen door de maatschappelijke ontwikkelingen, denk ik.

Ik zeg weer ‘ik’, want de heer Tiemstra vroeg naar mijn mening. Als ik mijn mening geef, spreek ik over het algemeen in de ikvorm. U had er volgens mij geen commentaar op, maar uw buurman wel. U ook? Oké, dan spreek ik als ‘wij’, maar doorgaans doet alleen Willem-Alexander dat. De heer Tiemstra: Even wat betreft uw reactie op wat de heer Spohr zijn. Ik moet eerlijk zeggen dat ik er niet aan twijfel dat u respect heeft voor de bevolking van Sprang-Capelle. Ik twijfel er ook niet aan dat u respect heeft voor het deel van Sprang-Capelle dat naar de kerk gaat en het deel dat niet naar de kerk gaat, maar nog wel de zondagsrust onderhoudt. Ik denk dat ik die getalletjes ook best in beeld heb. Het beeld van de zondag in SprangCapelle is niet het beeld van een zondag in Kaatsheuvel, Waspik of waar dan ook. Een ander gezichtspunt van respect hebben en respect tonen, is het volgende. Met de manier waarop u omgaat met het voorliggende voorstel toont u in ieder geval weinig respect voor de gevoelens en gedachten van het deel van Sprang-Capelle dat niet zit te wachten op deze ontwikkelingen. Als we het hebben over belangenafweging, denk ik dat er qua ontwikkelingen in de samenleving van Sprang-Capelle tussen 2014 en 2020 niet veel veranderd is. Nauwelijks iets of niets, denk ik zelfs. De voorzitter: Ik ga nu even naar de wethouder.