Bijlage 2b Gestempelde Jaarrekening 2021 PWC

Bron: Eigen gegevens IND 0.002 | Bezetting (fte per 1.000 inwoners) (BBV) fte per 1.000 inwoners

Bron: Eigen gegevens

38 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 0.003 | Apparaatskosten (per inwoner) (BBV) per inwoner

Bron: Eigen gegevens IND 0.004 | Externe inhuur (kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen) (BBV) kosten als % van de totale loonsom + totale kosten inhuur externen.

Bron: Eigen gegevens

39 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 0.005 | Overhead (% van totale lasten) (BBV) % van de totale lasten.

Bron: Eigen gegevens

40 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Bestuur Doelstellingen Wat willen we bereiken? D.037 | 25 doelstellingen Strategische visie & Waalwijkse L.A.B.s In september 2017 is de strategische visie vastgesteld. Hierin staan onze missie en de vier ambities verwoord waar aan we werken. Samen met onze inwoners, ondernemers en organisaties hebben we deze visie met daarin 25 doelstellingen in de pijlers Leefklimaat, Arbeidsmarkt, Bereikbaarheid, Samenwerking en Duurzaamheid opgesteld. De strategische visie is het kompas en inspiratie voor de ambities in het coalitieprogramma en de bestuurlijke doelstellingen in deze begroting. Waar de strategische visie is uitgewerkt in een concreet plan, (SMART) doelstelling en is voorzien van budget worden ze als doelstellingen opgenomen in deze begroting. D.038 | De belangen van Waalwijk zijn bekend in de relevante netwerken Daarmee zorgen we er voor dat de Waalwijkse belangen en positie goed op de bestuurlijke agenda's staan, want voor steeds meer van onze ambities is samenwerking met andere overheden nodig. Passend bij de inhoud en omvang van de taak of opdracht, zoeken we proactief de samenwerking als dit op kosten, kwaliteit, kwetsbaarheid en klantgerichtheid tot betere prestaties leidt. Dit doen we bijvoorbeeld via netwerken als de Langstraat, Regio Hart van Brabant, Midsize Brabant, M50 (voorheen het Platform Middelgrote Gemeenten), VNG en onze partnerstad Unna.

Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? Hieronder volgt een korte toelichting op de opgenomen maatregelen uit de (actualisatie) begroting 2021. A.001 | Communicatieadviseur Griffie: In 2021 is ingehuurd voor het beschikbaar gestelde bedrag voor de doorontwikkeling "Praat met de Raad". A.016 | Waalwijk stad van kennis & talent / stop braindrain: In 2021 hebben er diverse gesprekken plaatsgevonden met Waalwijkse bedrijven, middelbare scholen en Hogescholen en Universiteiten in de regio. Doel daarbij is de analyse en voorgestelde aanpak te toetsen en samenwerkingspartners te vinden. Bij gesprekspartners is veel herkenning voor de analyse, aanpak en urgentie. Door gebrek aan capaciteit in de organisatie heeft daarna het traject stil gelegen, vanaf kwartaal 3 2021 wordt het traject weer opgepakt richting een concrete aanpak. Een uitdaging blijft wel het organiseren van voldoende uitvoeringskracht daarna. In het eerste kwartaal van 2022 wordt een bijeenkomst gepland om samen met het bedrijfsleven en onderwijs om te de aanpak verder te definiëren. De benodigde uitvoeringscapaciteit, kennis en kennissen (netwerk bij kennisinstellingen) is niet aanwezig in de organisatie. Het beschikbare budget is te laag om een projectleider aan te stellen omdat anders er onvoldoende budget overblijft voor programmering en uitvoering.

De oplossing voor deze uitdaging is het verlagen van het ambitieniveau en kracht van het programma, het zoeken naar externe co- financiering (inschatting: onvoldoende kansrijk) of via de raad het aanvragen van aanvullend budget. A.017 |Samenwerking Tilburg University, Academische Werkplaats. Brede Welvaart: De besluitvorming bij Tilburg University en Het PON/ TELOS is eind 2020 afgerond en daarmee is de Academische Werkplaats formeel gestart. Joks Janssen is benoemd tot Professor of Practice 'Brede welvaart' en zal de Academische Werkplaats leiden. In het najaar van 2021 is de Academische Werkplaats ook officieel gelanceerd voor het bredere publiek. De

41 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

verwachting is dat dit voorjaar de formele samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente Waalwijk en de Academische Werkplaats wordt ondertekend. A.018 | Datagedreven werken: In het kader van datagedreven werken heeft in 2021 een verkenning plaatsgevonden naar: 1. Wat datagedreven werken is; 2. Waarom het Waalwijk kan helpen; 3. Hoe we slim en verantwoord met data om kunnen gaan en wat daarvoor nodig is. De uitkomsten van deze verkenning zijn gepresenteerd en toegelicht aan de Raad in de einformatiebijeenkomst van 10 februari 2022. In 2021 zijn meerdere datapilots uitgevoerd op verschillende beleidsterreinen. Deze datapilots hebben het volgende opgeleverd: 1. Verschillende data- en informatieproducten (data-analyses, dashboards, visualisaties) met aantoonbare (publieke) meerwaarde; 2. Ervaring met het werken met data; 3. Draagvlak, databewustzijn en enthousiasme binnen de organisatie door te laten zien wat je met data kunt; 4. Groeimodel voor de ontwikkeling naar een datagedreven organisatie. In 2021 is een scan (nulmeting) uitgevoerd waarbij de datavolwassenheid én de ambitie met betrekking tot datagedreven werken in kaart is gebracht. Ook is op basis van deze scan een handelingsperspectief (groeimodel) voor verdere ontwikkeling bepaald.

Maatregelen A.001 | Communicatieadviseur Griffie Voor de jaren 2019 en 2020 is jaarlijks van een communicatieadviseur bij de griffie voor de nieuwe manier van werken van de raad De Werkgeverscommissie heeft geconstateerd dat deze functie een duidelijk toegevoegde communicatieadviseur is de raadscommunicatie op een professionele manier doorontwikkeld met positieve effecten. Momenteel wordt burgerparticipatie op een nieuwe leest te geschoeid, waaraan de communicatieadviseur namens de raad en griffie een bijdrage levert. Daarnaast zorgt deze functie zeer zeker ook voor vermindering van de werkdruk op de griffie. In 2021 wordt deze werkdruk extra belast met de a.s. benoemingsprocedure voor een nieuwe burgemeester. De Werkgeverscommissie constateert dat deze functie zich door moet ontwikkelen dus beschikbaar te stellen voor een communicatieadviseur voor 24 uur (oorspronkelijk 36 uur). evalueren in 2021. De werkgeverscommissie heeft de raad separaat geïnformeerd over voorstaande. Beoogde prestaties / effecten: Wat willen we bereiken? De communicatie van de raad op een professioneel niveau houden.

Startdatum: 22-09-2020 A.016 | Waalwijk stad van kennis & talent / stop braindrain In het addendum op het coalitieprogramma schrijven de vier coalitiepartijen: rale initiatieven om jongeren en talenten voor Waalwijk te Het behouden en aan trekken van jongeren (op alle niveaus) is een prioriteit van de coalitie. Hoog opgeleiden jongeren zijn de mobielste groep in Nederland. Ze verhuizen voor studie en werk makkelijker en verder dan andere groepen. Onderzoek laat zien dat Waalwijkse 42 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

jongeren voor studie aan een HBO (-30 tot 40%) of WO (-60 tot 70%) instelling onze stad verlaten en niet in dezelfde aantallen terugkomen. We hebben te maken met een Braindrain, terwijl ons bedrijfsleven steeds meer hoger opgeleide professionals nodig hebben. niet kunnen concurreren met grote steden in de buurt op het gebied van onderwijsaanbod, leef- en woonmilieus en de aanwezigheid van kapitaal. Waalwijk zal op slimme manier talent moeten behouden en aantrekken. Tot nu toe is er kleinschalig en projectmatig gereageerd op de braindrain. Dit is een voorstel tot een integrale, meerjarige en evidence based aanpak. Dit fiche maakt onderdeel uit van de uitvoeringsagenda Positionering & Profilering (concept, oplevering eind september). Beoogde prestaties / effecten: Wat willen we bereiken? - Stop the braindrain: het behouden van talent, kennis en ondernemerschap voor Waalwijk. - strategische partnerships met onderwijsinstellingen in de regio (MBO, HBO, WO) - bouwen aan een sterk triple helix netwerk: alle partners investeren in dit programma. - het versterken van het ecosysteem en netwerk van talent en kennis. - de grijze druk (ontgroening, demografische trend) verminderen. - het versterken en vernieuwen van de sociaal- economische structuur. - Positionering & Profilering van Waalwijk versterken richting het scenario en profiel van Ondernemende Pionierstad.

Belofte: - Er zijn 5 meerjarige partnerships met relevante onderwijsinstellingen in de regio. We participeren daarin zowel bestuurlijk, ambtelijk en met lokale organisaties en bedrijven. - 90% van Waalwijkse scholieren volgen in het afstudeerjaar (Havo, VWO) een programma waarmee ze kennis maken met de kracht van Waalwijkse bedrijven. - 80% van deze afstudeerders maakt een profiel aan op het digitaal platform: o.a. de vervolgstudie wordt geregistreerd (koppeling aan LinkedIn en andere socials). - 100% van deze Waalwijkse oud-leerlingen krijgen in hun vervolg opleiding (HBO of WO) een aanbieding op maat om hun (onderzoeks)project of stage in Waalwijk te doen. - Vacatures, stageplaatsen en (onderzoeks)projecten uit Waalwijk presenteren we bij de doelgroep via een online platform. - circa 100 talenten (stagiaires, trainees, young professionals) volgen jaarlijks het talentenprogramma van Waalwijk. - De bekendheid en imago van Waalwijk bij de doelgroep versterkt. Op basis van een nulmeting kan dit SMART worden gemaakt. Startdatum: 01-01-2021 Einddatum: 31-12-2022 Tijd Voor de zomer hebben er diverse gesprekken plaatsgevonden met Waalwijkse bedrijven, middelbare scholen en Hogescholen en Universiteiten in de regio. Doel daarbij is de analyse en voorgestelde aanpak te toetsen en samenwerkingspartners te vinden.

Bij gesprekspartners is veel herkenning voor de analyse, aanpak en urgentie. Door gebrek aan capaciteit in de organisatie heeft daarna het traject stil gelegen, vanaf kwartaal 3 2021 wordt het traject weer opgepakt richting een concrete aanpak. Een uitdaging blijft wel het organiseren van voldoende uitvoeringskracht daarna. De benodigde uitvoeringscapaciteit, kennis en kennissen (netwerk bij kennisinstellingen) is niet aanwezig in de organisatie. Het beschikbare budget is te laag om een projectleider aan te stellen omdat anders er onvoldoende budget overblijft voor programmering en uitvoering. De oplossing voor deze uitdaging is het verlagen van het ambitieniveau en kracht van het programma, het zoeken naar externe co- financiering (inschatting: onvoldoende kansrijk) of via de raad het aanvragen van aanvullend budget.

43 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

A.017 | Samenwerking Tilburg University, academische. werkplaats College en raad hebben als doelstelling/ maatregel geformuleerd: Waalwijk zoekt naar strategische samenwerking met onderwijsinstellingen (begroting 2020). Dit heeft geleid tot het aangaan van een 4 jarig onderzoeksprogramma met Tilburg University, in samenwerking met Loon op Zand en Heusden op het gebied van ondermijning. In 2025 is hiervoor geen budget meer beschikbaar. Er doet zich een mogelijkheid voor om een nieuwe samenwerking met Tilburg University aan te gaan. Tilburg University en Het PON/TELOS zoeken een gemeentelijke partner voor een Academische Werkplaats op het thema Brede Welvaart. Waalwijk is benaderd om als partner aan te sluiten. Burgemeester Kleijngeld heeft dit in het college van 3 december toegelicht, met een positieve reactie van de andere collegeleden. De voorgestelde constructie: - Partners: Tilburg University en Het PON/TELOS - voorzitter stuurgroep Pieter van Geel (oud staatssecretaris), burgemeester Ausems lid. - Optie: aansluiten van Waalwijkse bedrijven in onderzoekstrajecten, mogelijkheid om Hertogenbosch op te pakken. draagvlak, participatie en nieuwe (maatschappelijke) verdienmodellen, en (2) vergroten maatschappelijke verdienmodel logistieke sector en (3) nieuwe vormen van zorg aan inwoners, bijvoorbeeld in samenwerking met het ETZ ziekenhuis.

- looptijd: 4 jaar, start academische kalanderjaar 2020 (september). - Vorm: Academische Werkplaats De samenwerking vindt plaats op basis van een langdurend onderzoeksprogramma dat door de universiteit en praktijkinstellingen gezamenlijk wordt vastgesteld. Binnen academische werkplaatsen spelen science practitioners, professionals die deels werken in de praktijk en deels binnen de universiteit, een centrale rol. Elke science practitioner is als het ware een brug tussen wetenschap en praktijk. Verwachte meerwaarde: effectievere en betere (bestuurlijke) aanpak te komen. - sluit aan bij bestuurlijke prioriteiten op het gebied van het programma economie en het programma duurzaamheid. - sluit aan bij het aantrekken en behouden van kennis en talenten in Waalwijk (stop the braindrain). - verder bouwen en versterken van de triple helix samenwerking tussen de gemeente Waalwijk, onze bedrijven en organisaties en onderwijsinstellingen. - versterken van de positionering en profilering van Waalwijk als en volgens het gekozen scenario van Ondernemende Pionierstad. - vergroten van kennis en kunde binnen de ambtelijke organisatie. Startdatum: 22-09-2020 Tijd De besluitvorming bij Tilburg University en Het PON/ TELOS is eind 2020 afgerond en daarmee is de Academische Werkplaats formeel gestart.

Joks Janssen is benoemd tot Professor of Practice 'Brede welvaart' en zal de Academische Werkplaats leiden. De verwachting is dat dit najaar de formele samenwerkingsovereenkomst tussen gemeente en Tilburg University wordt ondertekend. De onderzoekslijnen Duurzame Logistiek, Inclusieve Arbeidsmarkt passen goed bij Waalwijk. In het najaar van 2021 zal de gemeente in gesprek gaan met het bedrijfsleven om aan te haken bij dit traject en samen met Tilburg University en Het PON/TELOS verder vorm geven aan de samenwerking.

44 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

A.018 | Datagedreven werken Datagedreven werken is een innovatieve en strategische ontwikkeling die voor burgers, bedrijven, overheden en organisaties en de samenleving als geheel veel voordelen biedt. Dit vanuit het idee dat met inzichten verkregen uit niet-persoonlijke data betere beslissingen kunnen worden genomen (beleids- en besluitvormingstraject). Data is ondersteunend zo niet noodzakelijk bij een goede bedrijfsvoering, het vormen van beleid en bij de ondersteuning/monitoring van de uitvoering daarvan. De potentie van aanwezige, vaak ongebruikte, in- en externe data is groot. Maar wordt door onze organisatie te vaak onvoldoende benut vanwege gebrek aan noodzakelijke kennis, competenties, capaciteit en budget. Fundamentele basis- en specialistische kennis op het gebied van data is essentieel, willen we als organisatie datagedreven gaan werken en denken.

Met gerichte en gecontroleerde datapilots gaan we deze fundamentele (data)kennis opbouwen (leren, experimenteren), datatoepassingen ontwikkelen en verkrijgen we beter inzicht in wat organisatorisch behoeve van inzet specialistische datakennis (op projectbasis), aanschaf datatools, ontwikkeling van een (open) dataportaal voor burgers, bedrijven en onze eigen organisatie, en voor de samenwerking met het CBS om nieuwe databronnen in te zetten als informatie Voor 2020 en 2021 is een strategisch adviseur datamanagement aangesteld voor invoering en borging van datagedreven werken. Ervaring (ook van andere organisaties) leert dat dit, mede afhankelijk van tempo, ambitie en middelen, minimaal 5 jaren vergt. Voorstel is deze functie t/m 2022 te verlengen en eind 2021 te evalueren. Beoogde prestaties / effecten: Wat willen we bereiken? De inzet van data draagt bij aan een efficiëntere en transparantere overheid, betere kwaliteit en nieuwe innovatieve vormen van dienstverlening, beleidsontwikkeling en besluitvorming. Startdatum: 22-09-2020 Tijd Datavraagstukken en -pilots worden centraal gecoördineerd door de Strategisch Adviseur Datamanagement in samenwerking met een intern datateam. Op verschillende terreinen zijn en worden datapilots uitgevoerd, onder meer binnen het Sociaal Domein, Veiligheid en Duurzaamheid.

Deze pilots hebben inmiddels verschillende dataproducten, zoals dashboards, opgeleverd. Deze dashboards leveren meerwaarde door (meer) inzicht te bieden, bijvoorbeeld bij het ontwikkelen, monitoren en evalueren van beleid. Maar ook leren we hoe datavraagstukken aan te pakken, data te ontsluiten uit eigen systemen en van ketenpartners en welke expertise daarbij nodig is. Er is een open databank gelanceerd met veel Waalwijkse data in overzichtelijke dashboards over onderwerpen rondom inwoners, wonen, werk & inkomen, onderwijs, duurzaamheid etc. (waalwijk.incijfers.nl). We werken aan een toekomstbestendige basisarchitectuur voor ons datalandschap: als essentieel technisch fundament voor datagedreven werken zijn we gestart met de implementatie van een datawarehouse en een datalake-platform. Dit is een centrale plek waarin veilige en betrouwbare opslag van data plaatsvindt, inclusief koppelingen naar in- en externe databronnen. Met behulp van dit platform kunnen we sneller rijke en waardevolle informatie genereren. Bijvoorbeeld in dashboards en rapportages. Om meer inzicht en een gedragen beeld te verkrijgen van de datavolwassenheid van onze gemeente, hebben we in een aantal werksessies een datavolwassenheidsscan uitgevoerd.

Hiermee, en in combinatie met een evaluatie van de datapilots, kunnen we bepalen waar we staan en weten we ook welke volgende stappen we kunnen nemen om Waalwijk verder te ontwikkelen naar een databedreven gemeente. We vliegen datagedreven werken niet aan als een technische exercitie, maar als een

45 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

veranderopgave voor de hele organisatie. Het vraagt om een samenhangende investering in organisatieaspecten als leiderschap, visie en strategie, technologie, data, processen, cultuur en medewerkers. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Niet van toepassing.

46 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Publiekszaken Doelstellingen Wat willen we bereiken? D.039 Succesratio webformulieren en leren van gemeenten die beter scoren We meten de succesratio van verschillende webformulieren en leren van gemeenten die beter scoren. Het persoonlijk contact is geborgd door ook voor onze klanten telefonisch en aan verschillende balies beschikbaar te zijn. D.040 Tevredenheid: bejegening, deskundigheid, doorlooptijd, bereikbaarheid in brede zin Inwoners, bedrijven en organisaties mogen uitgaan van deskundige medewerkers, die hun best doen om zo snel mogelijk de gestelde vraag beantwoorden. Als we in onze dienstverlening een stapje extra kunnen doen moeten we dit niet nalaten. Indicatoren IND 0.009 | Digitale dienstverlening inwoners (score 0-10) Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners / burgers geven voor de digitale dienstverlening van de gemeente. De score is afkomstig uit het klantbelevingsonderzoek Burgerpeiling (BP) en de meting geeft zicht op de tevredenheid / waardering ten aanzien van de digitalisering van de dienstverlening / het digitaal aanbod. In de Burgerpeiling (kto) is o.a. aandacht voor hostmanship, het contactkanaal balie, telefoon / telefonie en post / schriftelijk en de online kanalen website, e-mail en social media.

Bron: Burgerpeiling

47 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 0.010 | Directe dienstverlening inwoners (score 0-10) Het gemiddelde rapportcijfer dat inwoners geven voor de dienstverlening van de gemeente.

Bron: Burgerpeiling IND 0.006 | Verhuizing ontwikkeling succesratio (in %)

Bron: WSJG

48 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 0.007 | BRP ontwikkeling succesratio (in %)

Bron: WSJG IND 0.008 | Overlijden ontwikkeling succesratio (in %)

Bron: WSJG

49 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? Hieronder volgt een korte toelichting op de opgenomen maatregelen uit de (actualisatie) begroting 2021. B20 | 0.014 Verbeteren digitale formulieren: Met betrekking tot de verbetering van de digitale formulieren moet worden opgemerkt dat de meting door VNG Realisatie niet meer wordt uitgevoerd. Intern wordt nu verder gekeken naar de mogelijkheden om zelf dit soort metingen te doen. Daarnaast wordt doorlopend bekeken of we verbeteringen kunnen aanbrengen in onze formulieren en of er digitale formulieren kunnen worden toegevoegd. Daarnaast heeft het college heeft op 12 juli 2021 de nieuwe dienstverleningsvisie (inclusief servicenormen) vastgesteld, die vervolgens middels een raadsinformatiebrief aan de raad is toegezonden. Maatregelen B20 | 0.014 Verbeteren digitale formulieren Webformulieren zijn vaak de start van de digitale dienstverlening voor onze inwoners en ondernemers. Het is daarom interessant om te weten hoe onze webformulieren presteren. Wat is de effectiviteit? Dit is te meten door het aantal online aanvragen dat in een bepaalde periode is gestart af te zetten tegen het aantal online aanvragen dat in dezelfde periode is voltooid.

We meten de succesratio van de webformulieren voor het aanvragen van een Uittreksel BRP, het doorgeven van een verhuizing, aangifte van Overlijden, Melding Openbare Ruimte, Aanvraag evenementenvergunning en Aanvraag Parkeervergunning en leren van andere gemeenten die een hogere score hebben. Voor de huidige stand van zaken zie effectindicatoren Verhuizingen, BRP, Overlijden. Startdatum: 11-06-2019 Tijd De gebruiksvriendelijkheid van onze webformulieren is te meten door het aantal online aanvragen dat in een bepaalde periode is gestart af te zetten tegen het aantal online aanvragen dat in diezelfde periode is voltooid. Deze meting wordt gedaan door VNG Realisatie. Het resultaat van Waalwijk wordt afgezet tegen het resultaat van deelnemende gemeenten in Nederland. Van de laatste maanden van 2020 zijn geen resultaten beschikbaar. Na verschillende contacten met VNG Realisatie is recent gebleken dat zij geen informatie meer kunnen aanleveren voor de gemeenten die gebruik maken van de vakapplicatie van PinkRoccade. Uiteraard hebben wij om meer informatie gevraagd maar hierover wordt pas in maart gecommuniceerd. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Geen bijzonderheden te melden.

50 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Financiën Doelstellingen Wat willen we bereiken? D.041 Gezonde verhouding eigen vermogen / vreemd vermogen Voor een nadere uitleg omtrent het eigen vermogen/vreemd vermogen en de weerstandsratio wordt verwezen naar de paragraaf weerstandsvermogen. D.042 OZB stijgt enkel met inflatiepercentage Voor het onderwerp belastingen wordt verwezen naar de paragraaf lokale heffingen. D.043 Structureel sluitende meerjarenbegroting De Programmabegroting 2022 en meerjarenraming 2022-2025 is structureel sluitend. Ook in de komende begrotingscyclus 2023-2026 zal op basis van het coalitieprogramma een sluitende (meerjaren)begroting worden opgesteld. Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? In de begroting 2021 en de actualisatie begroting 2021 zijn geen maatregelen opgevoerd bij het onderdeel Financiën. De gemeentelijke financiën vormen een essentieel fundament voor een goed en stabiel functionerende organisatie. De afgelopen jaren liggen de financiën van vrijwel alle Nederlandse gemeenten onder druk. Ook Waalwijk heeft hier mee te maken. Door de dient scherp gestuurd te worden op de financiële gezondheid van de gemeente. Om dit op een goede manier te kunnen doen wordt nadrukkelijk gestuurd op de bovenstaande doelstellingen. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Niet van toepassing. Wat heeft beleidsveld 0 gekost? Exploitatie

Primaire Begroting 2021

Begroting 2021 na Wijz.

Jaarrekening 2021

Lasten

18.998

25.354

21.970

Baten

-93.314

-102.054

-105.322

Saldo van lasten en baten

-74.315

-76.700

-83.352

Onttrekkingen

-3.288

-8.500

-7.098

Stortingen

1.016

6.506

8.601

-2.272

-1.994

1.503

-76.588

-78.694

-81.849

Mutaties reserves Saldo na mutaties reserves

51 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Belangrijkste kaders

Addendum Coalitieakkoord: "Koersvast in onzekere tijden" Nota reserves en voorzieningen Financiële verordening 2020 Notitie waarderings- en afschrijfbeleid

Verbonden partijen Streekarchief Langstraat Heusden Altena ROM/Hart van Brabant BNG (Bank Nederlandse Gemeenten) Enexis Holding N.V. Vordering op Enexis Holding N.V. CBL Vennootschap B.V. Verkoop Vennootschap B.V. Publiek Belang elektriciteits productie B.V. Claim Staat Vennootschap Amsterdam B.V. Brabant Water N.V.

52 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Ambitie Het hebben van een gevoel van veiligheid is van groot belang. De gemeente Waalwijk wil voor iedereen die binnen de gemeente verblijft een zo veilig mogelijke omgeving creëren. Met preventief beleid waar het kan, met repressief optreden waar het moet. Waar nodig worden grenzen helder gesteld. Wij vinden het noodzakelijk om veiligheidsbeleid in samenhang vorm te geven. Veiligheidsbeleid heeft zich ontwikkeld van een reeks reacties op incidenten tot een brede en meer samenhangende aanpak. De traditionele verantwoordelijkheid van de burgemeester voor de openbare orde is aangevuld en ingebed in een veel breder vormgegeven veiligheidsbeleid, waar bijvoorbeeld ook onderwijs en zorg als beleidsterreinen bij betrokken zijn en waar het Openbaar Ministerie en de politie belangrijke veiligheidspartners van de gemeente zijn. In dat opzicht is het niet alleen het domein van de burgemeester maar gaat veiligheid het hele college aan. De noodzaak het beleid in samenhang en in samenwerking met anderen vorm te geven, wordt niet kleiner. Kanttekening daarbij is wel dat absolute veiligheid niet gegarandeerd kan

53 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Doelstellingen Verplichte indicatoren (BBV) Onderstaand vindt u een overzicht van de verplicht op te nemen indicatoren (BBV): Indicatoren IND 1.001 | Verwijzingen Halt (aantal per 1.000 jongeren 12-17jr) (BBV) Het aantal verwijzingen Halt per 1.000 jongeren van 12 tot 18 jaar. Jongeren van 12 tot 18 jaar die een licht strafbaar vergrijp plegen, worden door de politie of leerplichtambtenaren naar Bureau Halt verwezen voor een passende Halt-straf. Zij krijgen leeropdrachten en er volgen gesprekken met de jongere en de ouders. Op deze manier kunnen jongeren rechtzetten wat zij fout hebben gedaan, zonder dat zij in aanraking komen met het Openbaar Ministerie.

Bron: Waarstaatjegemeente.nl

54 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.002 | Geweldsmisdrijven per 1.000 inwoners (BBV) Het aantal geweldsmisdrijven. Voorbeelden van geweldsmisdrijven zijn seksuele misdrijven, levensdelicten zoals moord en doodslag en dood en lichamelijk letsel door schuld (bedreiging, mishandeling, etc.).

Bron: Waarstaatjegemeente.nl IND 1.003 | Diefstal uit woning per 1.000 inwoners (BBV) Het aantal diefstallen uit woningen, per 1.000 inwoners.

Bron: Waarstaatjegemeente.nl

55 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.004 | Vernielingen en beschadigingen (in de openbare ruimte) (BBV) Hieronder vallen brandstichting, alle vormen van vernieling en misdrijven tegen de openbare orde en het openbaar gezag. Voorbeelden van misdrijven tegen de openbare orde en tegen het openbaar gezag zijn opruiing, huis-, computer- en lokaalvredebreuk, deelneming aan een criminele of terroristische organisatie, openlijke geweldpleging, godslastering, discriminatie en het doen van een valse aangifte. Omdat het delict mensenhandel vaak onder dezelfde feitcode geregistreerd wordt als het delict mensensmokkel worden deze twee delicten samengeteld en weergegeven bij de gewelds- en seksuele misdrijven. Het aantal meldingen per 1.000 inwoners.

Bron: Waarstaatjegemeente.nl

56 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.005 | Winkeldiefstal per 1.000 inwoners (BBV) Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 inwoners.

Bron: Waarstaatjegemeente.nl

57 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Integrale veiligheid Doelstellingen Wat willen we bereiken? Integrale Veiligheid In het integraal veiligheidsbeleidsplan 2019-2022 staat weergegeven voor welke opgaven we staan. Nadere toelichting is in de begroting 2021 te vinden onder het programma Veiligheid. In 2021 is het programma Veiligheid na evaluatie van het gehele programmamanagement terug in de lijnorganisatie gebracht binnen team LTH (Leefbaarheid, Toezicht en Handhaving). Daarom is besloten bij de jaarrekening 2021 de integrale veiligheid ook binnen beleidsveld 1 te verantwoorden. Indicatoren IND 1.006 | Aantal drugsdumpingen, locaties met grondstoffen synthetische drugs, hennepkwekerijen en last onder dwangsom dealen

58 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.007 | Aantal meldingen bij BOA's / Politie

IND 1.008 | Aantal vernielingen en -boetes APV

59 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.009 | Rapportcijfer veiligheidsmonitor leefbaarheid

IND 1.010 | Aantal casussen inzet wijk-GGZ'er en meldingen m.b.t. personen met verward gedrag

60 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.011 | Aantal controles- en handhavingsactiviteiten kamerlocaties

IND 1.012 | Aantal Drank en Horecawet (DHW) controles en DHW-overtredingen

61 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.013 | Aantal gecontroleerde grote evenementen

Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? Vanuit het team TLTH is in 2021 invulling gegeven aan de ambities die gesteld zijn op het thema veiligheid. De projecten zoals genoemd (de leerstoel ondermijning, interne weerbaarheid, bureau ondermijning, Veilige Publieke Taak, datagedreven werken, het aandacht. Enkele voorbeelden van zaken die concreet opgepakt zijn: 1. Opstellen van intern beleid rondom Veilige Publieke Taak. In dit beleid is beschreven hoe we omgaan met grensoverschrijdend gedrag van bezoekers, ondernemers en inwoners en welke maatregelen we treffen wanneer dit aan de orde is. Er is zowel aandacht geschonken aan een preventieve als een repressieve aanpak; 2. uitwisseling tussen de domeinen zorg en veiligheid; 3. Door Bureau ondermijning is ingezet op het creëren van awareness bij medewerkers. gemeente lopen bij misbruik van bijvoorbeeld vergunningen, subsidies et cetera. Medewerkers weten waar ze zorgen en signalen kunnen delen; 4. Communicatie rondom het thema veiligheid is een blijvende aanpak waarbij we onze inwoners zoveel mogelijk betrekken rondom dit thema. Veiligheid is immers van ons allemaal. Hieronder nog een korte toelichting op 2 maatregelen, die voor 2021 binnen het programma Veiligheid en nu binnen TLTH worden opgepakt.

B20 | 9.045 Leerstoel ondermijning Langstraat opzetten: De leerstoel ondermijning is samen met de gemeenten Heusden en Loon op Zand, in samenwerking met de provincie en Universiteit van Tilburg, opgezet. Doel hiervan is gezamenlijk onderzoek te doen naar verschijningsvormen van ondermijning en het beschrijven van best practices ten aanzien Wa

62 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

opgeleverd met tips en aanbevelingen. Op dit moment worden de nie B20 | 9.042 Formuleren rollen en taken van de gemeente op het gebied van cybercriminaliteit: De gemeente Waalwijk heeft zowel een interne als een externe aanpak op het gebied van cybercrime. Intern gaat over onze eigen organisatie en systemen: hoe voorkomen we dat we slachtoffer worden? Extern gaat het met name om een preventieve aanpak van dit thema: hoe voorkomen we dat onze bedrijven en inwoners slachtoffer worden? Hoe communiceren we over dit thema en hoe zorgen we voor awareness bij eenieder? Ten aanzien van de externe aanpak is er een onderzoek uitgevoerd naar taken/rollen/bevoegdheden. Deze hebben we nu scherp. De volgende stap is om dit, samen met de partners, in ons veiligheidsbeleid te borgen. Daar zijn we momenteel samen met de partners over in gesprek. Los daarvan zijn er al diverse acties uitgezet, met name in communicatieve zin. Maatregelen A.019 | Ambities programma veiligheid De door de raad vastgestelde ambitie op gebied van veiligheid zoals verwoord in het meerjaren integrale veiligheidsbeleid 2019-2022, vertaalt zich naar vier concrete hoofddoelen: Verminderen van overlast, Verminderen van High Impact Crimes, Meer verbinding tussen zorg en veiligheid en Verminderen van ondermijning.

Vanuit het programma veiligheid zijn randvoorwaarden geformuleerd waaraan moet worden gewerkt ter versterking van deze ambities: interne en externe weerbaarheid en meer preventieve naast repressieve maatregelen. Het programma veiligheid wordt na 2020 niet gecontinueerd, maar een aantal ambities blijven op dit moment van belang en vragen ook in de nabije toekomst onze aandacht. Hiervoor is een incidentele financiële impuls nodig. De benodigde middelen zijn onder andere voor de inzet van capaciteit en voor de uitvoering van diverse projecten. Daarbij valt te denken aan de coördinatie van onder andere de leerstoel ondermijning, interne weerbaarheid, bureau ondermijning, Veilige Publieke Taak, datagedreven werken, het thema veiligheid. Startdatum: 22-09-2020 Tijd De vier concrete hoofddoelen: Verminderen van overlast, Verminderen van High Impact Crimes, Meer verbinding tussen zorg en veiligheid en Verminderen van ondermijning krijgen vanuit de reguliere aanpak invulling. De beschikbaar gestelde middelen voor capaciteit en uitvoering worden ingezet op projecten zoals onder andere programma (voorheen: leerstoel) ondermijning, interne weerbaarheid, bureau ondermijning, Veilige Publieke Taak, datagedreven werken, he communicatie rondom het thema veiligheid. Dit loopt volgens verwachting. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Geen bijzonderheden te melden.

63 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Fysieke veiligheid Doelstellingen Wat willen we bereiken? D.044 | We vergroten de pakkans van drugproductie De risico's bij de productie van drugs zijn groot. Landelijk zijn er tal van voorbeelden waarbij er zaken misgaan in drugslabs of waarbij brand uitbreekt in een hennepkwekerij. Drugsproductie vindt vaak plaats in criminele samenwerkingsverbanden en gaat niet zelden gepaard met geweld, bedreiging en intimidatie. Reden genoeg om tot doel te hebben om de pakkans hiervan te willen vergroten om deze vorm van criminaliteit tegen te gaan. D.045 | Daling APV overtredingen van 10% t.o.v. 2019 Onze toezichthouders zijn belast met controle op naleving van hetgeen in de APV is vastgelegd. Niet naleving van deze regels kunnen zorgen voor ongewenste effecten zoals verloedering, onveilige situaties of kleine ergernissen. Het streven is uiteraard om er voor te zorgen dat de regels uit de APV zo min mogelijk worden overtreden. D.046 | Altijd de wijk in na incidenten met impact Incidenten, in welke vorm dan ook, kunnen impact hebben in wijken. Om de omvang van deze impact in te schatten, vinden we het belangrijk om na incidenten de wijk in te gaan en het gesprek aan te gaan. Op die manier kan een inschatting gemaakt worden van hetgeen er nodig is.

Denk hierbij aan een grote brand, of groot incident waarbij de openbare orde en veiligheid(sgevoel) ernstig is aangetast en waarbij maatregelen nodig zijn om dit veiligheidsgevoel terug te laten keren. D.047 | Verbeteren leefbaarheid en partnerschap met in- en externe partners Het is de verantwoordelijkheid van de gemeente om er samen met partners voor te zorgen dat het in Waalwijk prettig en veilig vertoeven is. Om hier invulling aan te geven werken we intensief samen met zowel onze partners als onze inwoners, ieder vanuit de eigen rol en verantwoordelijkheid. D.048 | 100% toezicht op herhalende overtredingen arbeidsmigranten Veilige huisvesting voor onze arbeidsmigranten vinden we belangrijk. Daarom wordt veel ingezet op controle van de diverse huisvestingsvormen in onze gemeente. Er wordt onder andere gecontroleerd op brandveiligheid, constructieve veiligheid en een veilige woonsituatie. De regels hiertoe zijn onder andere vastgelegd in de beleidsregels huisvesting arbeidsmigranten (2019) en het bouwbesluit. Bij overtredingen wordt handhavend opgetreden door onze toezichthouders. D.049 | 25% minder overtredingen op Drank & Horeca De drank- en horecawet stelt regels ten aanzien van het veilig schenken van alcohol. De gemeente ziet toe op de naleving van deze regels.

Het streven is uiteraard om zo min mogelijk overtredingen te laten plaatsvinden, omdat we het verantwoord schenken van alcohol en het veilig en verantwoord uitbaten van een horecazaak belangrijk vinden. D.050 | 100% toezicht bij grote evenementen Het is belangrijk dat grote evenementen veilig plaatsvinden. Organisatoren dienen zich te houden aan eisen die in de vergunning staan vastgelegd. Bij grote evenementen wordt, gelet op de risico's, altijd gecontroleerd of men zich houdt aan de belangrijkste eisen uit de vergunning.

64 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Indicatoren IND 1.006 | Aantal drugsdumpingen, locaties met grondstoffen synthetische drugs, hennepkwekerijen en last onder dwangsom dealen

IND 1.007 | Aantal meldingen bij BOA's / Politie

65 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.008 | Aantal vernielingen en -boetes APV

IND 1.009 | Rapportcijfer veiligheidsmonitor leefbaarheid

66 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.010 | Aantal casussen inzet wijk-GGZ'er en meldingen m.b.t. personen met verward gedrag

IND 1.011 | Aantal controles- en handhavingsactiviteiten kamerlocaties

67 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

IND 1.012 | Aantal Drank en Horecawet (DHW) controles en DHW-overtredingen

IND 1.013 | Aantal gecontroleerde grote evenementen

Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021?

domein Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving eruit zien. Ten aanzien van fysieke veiligheid wordt onder andere toezicht gehouden bij (grote) nieuwbouwprojecten op

68 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

bijvoorbeeld het industrieterrein Haven. Daarnaast voeren we controles uit op (kamer)bewoning, bovenwoningen en coffeeshops en zijn we actief in onze ondermijningsaanpak (o.a. sluitingen op grond van het Damoclesbeleid). In de begroting 2021 en de actualisatie begroting 2021 waren met betrekking tot fysieke veiligheid geen maatregelen opgevoerd. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Geen bijzonderheden te melden. Wat heeft beleidsveld 1 gekost? Exploitatie

Primaire Begroting 2021

Begroting 2021 na Wijz.

Jaarrekening 2021 5.065

Lasten

5.257

5.292

Baten

-24

-150

-274

5.233

5.142

4.791

Saldo van lasten en baten Onttrekkingen Saldo na mutaties reserves

-313

-313

-99

4.921

4.830

4.691

69 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Belangrijkste kaders Regionaal Beleidsplan Politie-eenheid Zeeland-West-Brabant 2019-2022 (Nationale politie) (document dient nog te worden vastgesteld) Integraal Veiligheidsbeleid 2019-2022 Waalwijk Focusblad 2020 Waalwijk Damoclesbeleid 2019 Rampenbestrijdingsplan Brzo-inrichtingen Midden- en West-Brabant Regionaal crisisplan 2018-2022 'Samen maken we de regio veiliger' Veiligheidsregio Middenen West-Brabant Regionaal Risicoprofiel Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant, bestaande uit: Brandrisicoprofiel 2015-2019; Dekkings- en spreidingsplan brandweer(zorg); Voorstel opkomsttijden 1e basisbrandweereenheid en geografische spreiding 2e basisbrandweereenheid. Aanvullend is er een dynamisch risicoprofiel VRMWB opgesteld, dit risicoprofiel wordt lopend aangevuld waar dat gewenst is Visie op Omgevingsbeleid in de gemeente Waalwijk VTH beleid gemeente Waalwijk 2020 Gemeenschappelijke Regeling Omgevingsdienst Midden en West Brabant

Verbonden partijen Veiligheidsregio Midden- en West Brabant (VRMWB)

70 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Ambitie Bereikbaarheid, overal makkelijk kunnen komen, is één van de urgenties & potenties van Waalwijk uit onze strategische visie. Uit de digitale enquêtes en de gesprekken met inwoners en ondernemers kwam de goede bereikbaarheid van Waalwijk steeds terug als pluspunt. Bereikbaarheid draagt bij aan onze economische ambities, aan de aantrekkelijkheid om hier te wonen. In het coalitieprogramma 'Samen duurzaam vooruit' en het mobiliteitsplan zien we drie pijlers voor dit beleidsveld: (1) het verbeteren van de economische bereikbaarheid over weg en water. Het zorgen voor (2) bereikbare en veilige stedelijke omgeving en (3) het inspelen op innovatieve en duurzame nieuwe mogelijkheden.

Economische bereikbaarheid Doelstellingen Wat willen we bereiken? D.051 | Rijtijden voor economisch vervoer nemen af / blijven gelijk aan 2020 (last mile tijd) De aantrekkelijkheid van de bedrijventerreinen / economische hotspot Tilburg-Waalwijk is voor een groot deel afhankelijk van de bereikbaarheid over de weg. Op dit moment wordt op provinciaal niveau gewerkt aan het in beeld brengen van reistijden tussen verschillende

71 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

bestemmingen. Hier komt op een later moment een dashboard over beschikbaar waar we als Waalwijk bij aansluiten / gebruik van maken. D.052 | Transportvolume over water neemt toe Het volume wordt gerapporteerd via het Majeure project Insteekhaven. Er ontbreekt op dit moment nog een monitoringsinstrument. In 2021 wordt dat nader uitgewerkt. Het volume Terminalexploitant. De afkorting staat voor Twenty feet Equivalent Unit. 1 TEU is een container van 20 voet lang, 8 voet breed en meestal 8,5 voet hoog). Daarbij gaan we een onderscheid maken tussen de totale doorzet van de haven en het aantal geladen (in- en uitgaand) containers, waarbij de geladen containers belast gaan worden voor haven/kadegeld. Ervan uitgaande dat de Haven in oktober 2020 gegund wordt, is de realiteit dat pas vanaf 2022 daadwerkelijk gemeten gaat worden omdat dan pas de nieuwe haven in gebruik wordt genomen. Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? Geen bijzonderheden te melden. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Onderstaande maatregelen zijn in het jaar 2021 niet (geheel) uitgevoerd. B20 | 2.013 Nulmeting rijtijdenonderzoek t.b.v. indicator: De nulmeting rijtijdenonderzoek heeft niet plaatsgevonden in 2021 omdat vanwege corona geen representatief onderzoek kon plaatsvinden. Voor de vergelijkbaarheid van cijfers is een normaal verkeersbeeld noodzakelijk.

Naar verwachting zal dat niet eerder dan de 2e helft van 2022 het geval zijn. Omdat ook de aanleg van infrastructuur vertraagd is, heeft dit geen consequenties. B20 | 2.015 Ontwikkelen prognose en monitor watertransport: Dit actiepunt is gekoppeld aan de doelstelling om het transportvolume via het water te vergroten waarvoor met name de nieuwe insteekhaven bedoeld is. De aanleg van de insteekhaven zal niet eerder beginnen dan najaar 2022 (mits alle vergunningen verleend en definitief zijn), zodat ingebruikname niet eerder dan 2024 zal zijn. Dat betekent dat ontwikkeling van de prognose en monitor ook doorgeschoven worden naar 2023. Maatregelen B20 | 2.013 Nulmeting rijtijdenonderzoek t.b.v. indicator In het kader van het garanderen van de economische bereikbaarheid over de weg is als uitgangspunt genomen dat de rijtijden gelijk blijven aan die van 2020. Dit houdt in dat in dit jaar de rijtijden tussen economische bestemmingen in beeld moeten worden gebracht. Omdat er buiten de gemeentegrenzen krachten spelen die niet of moeilijk te beïnvloeden zijn zal dit onderzoek zich moeten richten op de aansluitingen van de bedrijventerreinen en winkelgebieden op het hogere wegennet, zoals de A59 en de N261. Het is nog maar de vraag of het rijtijdenonderzoek nog voor 1-1-2021 tot bestuurlijke besluitvorming kan leiden.

In tijden van corona, met alle daaruit voortvloeiende beperkingen, kan geen getrouw beeld worden verkregen omdat er sprake is van een verstoring. Zeker als er sprake is van een nulsituatie verdient het aanbeveling dit rijtijdenonderzoek uit te stellen. Het verkregen beeld zal naar verwachting veel te gunstig uitvallen.

72 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Startdatum: 27-06-2019 Tijd Het vormgeven van een rijtijdenonderzoek is in 2020 niet opgepakt vanwege de effecten hierop van een aantal maatregelen dat is getroffen om de verspreiding van Covid 19 tegen te gaan. Een aantal hiervan leidt tot minder personenverplaatsingen en minder economisch transport door gesloten scholen, dichte winkels, horeca op slot en thuiswerken, met juist een groei in de pakketpost en de digitale dienstverlening. Een nulmeting nu uitvoeren leidt tot een verstoord beeld. Wij opteren voor een verplaatsing naar tenminste 2022 of nog later om dan ook de blijvende effecten o.a. van thuiswerken mee te kunnen nemen. B20 | 2.015 Ontwikkelen prognose en monitor watertransport In het kader van het garanderen van de economische bereikbaarheid over water is het streven gericht op de stijging van het transportvolume over water. In 2020 zullen we onderzoeken wat de wijze van monitoring kunnen zijn. Startdatum: 27-06-2019 Tijd Het ontwikkelen van instrument waarmee het volume van het transport over water kan worden gemonitord en geprognosticeerd is niet ter hand genomen vanwege de effecten hierop van maatregelen dat is getroffen om de verspreiding van Covid 19 tegen te gaan.

Een aantal hiervan leidt tot minder economisch transport en personenverplaatsingen door dichte winkels, horeca op slot, gesloten scholen en thuiswerken, met juist een groei in de pakketpost en de digitale dienstverlening. Het nu monitoren leidt tot een vertekent beeld op basis waarvan geen trends kunnen worden afgeleid. Wij opteren voor een verplaatsing na tenminste 2022 of nog later om dan ook de blijvende effecten van o.a. online-winkelen en thuiswerken mee te kunnen nemen.

73 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Stedelijke omgeving Doelstellingen Wat willen we bereiken? De tweede pijler uit het mobiliteitsplan richt zich op de bereikbaarheid en (verkeers)veiligheid binnen de stedelijke omgeving van Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik. D.053 | Verkeersongevallen daalt naar M50 gemiddelde per 2022 Een verkeersongeval is een gebeurtenis op de openbare weg, die verband houdt met verkeer en waardoor er schade ontstaat aan objecten of letsel bij personen en waarbij tenminste één rijdend voertuig betrokken is. D.054 | Beoordeling parkeerservice en gratis parkeervoorzieningen, met minimaal 7,5 We willen bereiken dat de parkeerplaatsen in het centrum beschikbaar zijn voor bezoekers en bewoners van het centrum. We doen dit door te faciliteren in parkeerterreinen en parkeerplaatsen. De beschikbaarheid is gereguleerd door een naar gebied en gebruiker gedifferentieerde parkeerheffing op te leggen. Sinds mei 2017 zijn de parkeertarieven bijgesteld. Op de terreinen van de Els-Zuid en het Unnaplein is sindsdien het eerste uur parkeren gratis. Op het terrein aan de Taxandriaweg is het eerste en het tweede uur gratis. D.055 | Kwaliteit wegen op niveau (B)asis CROW Artikel 16 van de Wegenwet regelt het onderhoud van wegen, de toegankelijkheid van openbare wegen en bevat enkele verplichtingen voor de wegbeheerder.

Een van die verplichtingen is de hen toegewezen wegen in goede staat te houden en verantwoord te beheren. De gemeenteraad van Waalwijk heeft hiervoor het plan 'Beeldkwaliteit Onderhoud Wegen' vastgesteld. Voor alle wegen in Waalwijk komen tot de classificatie 'minimaal veilig'. Dit met zo min mogelijk inzet van financiële middelen en met zo min mogelijk maatschappelijke overlast.

74 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Indicatoren IND 2.001 | Verkeersongevallen Een verkeersongeval is een gebeurtenis op de openbare weg, die verband houdt met verkeer en waardoor er schade ontstaat aan objecten of letsel bij personen en waarbij tenminste één rijdend voertuig betrokken is.

Bron: VIA.nl Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? Hieronder volgt een korte toelichting op de opgenomen maatregelen uit de (actualisatie) begroting 2021. B20 | 2.014 Ontwikkelen normering en monitor t.b.v. indicator parkeren: Op basis van de evaluatie (maart 2021) worden de digitale blauwe zones en de uitbreiding van parkeerregulering in de omliggende gebieden van het centrum in de komende periode verder uitgewerkt. De nieuwe parkeertarieven zijn medio 15 maart 2022 ingevoerd. Hiermee is uitvoering gegeven aan het kostendekkend maken van het parkeertarief. Er is enige vertraging opgelopen door omstandigheden rondom corona maatregelen. B20 | 2.016 Parkeerstrategie formuleren: De parkeerstrategie is geformuleerd in de besluitvorming van de evaluatie van het parkeerbeleid in het voorstel van 4 maart 2021. Voor wat betreft de parkeertarieven wordt verwezen naar bovenstaande toelichting. Hiermee is uitvoering gegeven aan het kostendekkend maken van het parkeertarief (in een keer en niet stapsgewijs ingevoerd). Maatregelen B20 | 2.014 Ontwikkelen normering en monitor t.b.v. indicator parkeren In het kader van het bereikbaar houden van de stedelijke gebieden in Waalwijk is het streven er op gericht het serviceniveau van het parkeren te verhogen.

De uitdaging is om zowel het serviceniveau van het betaald parkeren is het centrum als het parkeren in woonwijken daarbuiten minimaal te brengen op een beoordeling van een 7,5. Wellicht dat 75 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

het mogelijk is in bestaande inwonerspanels deze vraagstelling op te nemen. Een evaluatie van het betaald parkeren is gaande. De uitkomsten van deze evaluatie vormen de basis voor verder onderzoek naar hoe de parkeerstrategie moet worden ingericht. Dan pas kan worden bepaald welk serviceniveau hierbij passend is. Dit zal niet voor 1-1-2021 tot besluitvorming leiden. Startdatum: 27-06-2019 Tijd De evaluatie van het betaald parkeren in het centrum is in 2020 afgerond en heeft geleid tot een voorstel dat op 4 maart 2021 aan de gemeenteraad ter besluitvorming is voorgelegd. Voorgesteld is een mix van maatregelen voor het toekomstige parkeerbeleid vast te stellen welke als basis dient voor de parkeerregulering in het centrum van Waalwijk. Deze mix, die moet leiden tot een minimaal kostendekkend parkeerbeleid, bestaat uit: 1. Het invoeren van de nieuwe tarieven op Taxandriaweg. 2. Het inregelen van de digitale blauwe zone en het mogelijk maken van digitaal parkeren bij de automaten. 3. Het invoeren van de nieuwe tarieven op Els Zuid en Unnaplein. 4. Het uitwerken van de mogelijkheden voor het geven van kortingen voor vaste klanten. 5. Het stapsgewijs invoeren van de nieuwe tarieven voor parkeervergunningen en abonnementen. 6. Het uitbreiden van het vergunninghoudersgebied aan de oostelijke schil van het centrum.

B20 | 2.016 Parkeerstrategie formuleren Toekomstige ruimtelijke ontwikkelingen, de uitkomst van het onderzoek naar het serviceniveau van het parkeren in zowel het centrum als in de daarbuiten gelegen woonwijken en de inmiddels afgeronde inventarisatie van de parkeerdruk in de nachtelijke uren kunnen op termijn leiden tot de wenselijkheid de parkeerstrategie aan te passen. Op welke wijze dat moet gebeuren hangt af van de informatie die dan beschikbaar is. Startdatum: 06-06-2019 Tijd In de vergadering van 4 maart 2021 heeft de gemeenteraad een mix van maatregelen voor het toekomstige parkeerbeleid vastgesteld, welke dient als basis voor de parkeerregulering in het centrum van Waalwijk. Tezamen met onder andere de update van de inventarisatie van de parkeerdruk in de woonwijken in de nachtelijke uren (Q1-2021), moet in de loop van 2021 worden bezien in hoeverre deze aanleiding geven tot het aanpassen van de parkeerstrategie. Doelstellingen Wat hebben we niet gedaan in 2021? Geen bijzonderheden te melden.

76 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Duurzaam en innovatief Doelstellingen Wat willen we bereiken? D.056 | Transitie van auto naar andere vervoersmiddelen We hebben als doel om de komende jaren meer mensen op de fiets te krijgen en minder automobiliteit. Dit om de algehele doorstroming en veiligheid van onze wegen te vergroten. D.057 | Fietsgebruik stijgt naar 30% in 2030 (Zie indicator 38 voor toelichting op fietsgebruik). Waalwijk is op dit moment een autostad. Het vraagt om een grote gedragsverandering en vergaande maatregelen om inwoners en werknemers te verleiden met de fiets te reizen. D.058 | Fietsongevallen blijft op niveau 2016 D.059 | Hoogwaardige OV: binnen 30 minuten via het OV vanuit Waalwijk naar Tilburg, Breda en Den Bosch Een Hoogwaardige Openbaar Vervoer (HOV) is cruciaal voor Waalwijk. Meer reizigers per OV helpt bij het halen van onze Duurzaamheidsambities, het vermindert de filedruk en vergroot daarmee de economische bereikbaarheid van Waalwijk en het helpt om jongeren (studenten, young professionals) aan te trekken of te behouden (stop the braindrain). Op dit moment is de OV-bereikbaarheid van Waalwijk ondermaats. De reistijd met Breda bedraagt ruim één uur (31 km), met Tilburg ruim 40 minuten (20 km) en 's-Hertogenbosch bijna 30 minuten (19 km). De dienstregeling is een verantwoordelijkheid van de provincie.

De gemeente zet in op HOV verbinding met de drie genoemde steden zodat de reistijd onder de 30 minuten komt van deze steden. Ook de verplaatsing van het busstation naar het centrum, het aanleggen van busbanen binnen Waalwijk/ slimme verkeerssystemen en het opheffen van haltes binnen Waalwijk kunnen bijdragen aan de vermindering van de reistijd. Een alternatief voor het voor- natransport bij het opheffen van haltes in Waalwijk is het aan bieden van micro mobility hubs.

77 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Indicatoren IND 2.002 | Verplaatsingen (in %) De verdeling van de (personen-) verplaatsingen over de vervoerswijzen (modaliteiten) Verplaatsingen met fiets: het gaat om zowel elektrische als niet-elektrische fietsen.

Bron: CBS-OViN - bewerking KiM IND 2.003 | Verkeersongevallen met fiets

78 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

Doelstellingen Wat hebben we gedaan in 2021? Hieronder volgt een korte toelichting op de opgenomen maatregelen uit de (actualisatie) begroting 2021. B20 | 2.019 Pilot E-steps: Sinds februari 2021 staan er 80 e-steps in Waalwijk. De e-steps worden veel gebruikt. Er zijn in de eerste 8 maanden ruim 9000 unieke ritten gemaakt, hiermee is de prognose van het eerste jaar in oktober al gehaald. De e-steps passen bij de pioniersmentaliteit van Waalwijk. Het is een duurzame, snelle en comfortabele last mile oplossing om van het busstation naar bijvoorbeeld het bedrijventerrein Haven te reizen. Vooralsnog is het een pilot voor 2 jaar. A.014 | Investeringen in duurzame mobiliteit: In het laatste kwartaal van 2021 is gestart met een onderzoek naar de doorontwikkeling van het openbaar vervoer in Waalwijk. Het onderzoek heeft als doel om te bepalen hoe het OV-systeem in Waalwijk toekomstbestendig kan worden vormgegeven. Er is gekeken naar de lijnvoering van de huidige buslijnen en de potentie voor de toekomst, het functioneren van het busstation Vredesplein en een koppeling met diverse vormen van (deel)mobiliteit. De resultaten worden eind februari 2022 verwacht. Op basis hiervan gaat de gemeente in gesprek met de provincie.

Maatregelen B20 | 2.019 Pilot E-steps SMART MOVE AGENDA In de zomer van 2019 is er samen met bedrijven, andere overheden en kennisinstellingen gewerkt aan de strategische agenda Smart Move Waalwijk (raadsinformatiebrief van 3 september 2019). Daarin hebben we samen vier mobiliteitsuitdagingen geformuleerd om slim op te pakken: (1) last mile solution tussen busstation en bedrijventerrein, (2) slimme haven/ overslag, (3) E-bike deelsysteem via de snelfietsroute en (4) last mile pakket bezorging. E-STEPS/ MaaS Met deze pilot geven we invulling aan één van de uitdagingen uit de Smart Move Agenda: de zogenaamde last mile solution tussen het busstation en het bedrijventerrein. Voor veel werknemers, maar ook stagiaires en trainees, is het openbaar vervoer geen goed alternatief voor reizen met de auto naar het werk. Het busstation is de laatste halte en ligt te ver weg. De loopafstand bedraagt al snel minimaal 1 à 3 kilometers (20-40 minuten). Het college heeft de ambitie om het gebruik van het openbaar vervoer te stimuleren voor het woonwerk verkeer. Het ontlast het milieu en de filedruk, waarmee we werken aan duurzaamheid en de economische bereikbaarheid van Waalwijk. Het college denkt dat dit systeem van E-steps een oplossing is: - Het is een gesloten systeem voor abonnementhouders. Bedrijven sluiten een abonnement af voor hun werknemers.

Hierdoor wordt voorkomen dat de steps rond gaan slingeren in de openbare ruimte. - Er komen minimaal 80 deelsteps met een docking station bij het busstation en 2 op het bedrijventerreinen Haven (afhankelijk van de afnemers zoeken we naar strategisch gelegen locaties). - De steps zijn goedgekeurd door de RWD, veilig en stevig. - We leren van deze pilot en kijken in de toekomst of we dit deelsysteem uit kunnen breiden en opstellen voor inwoners en bezoekers. PLANNING Medio juli 2020 sluit de gemeente een concessieovereenkomst met een start-up op het gebied van slimme mobiliteit. Waalwijk is daarmee de eerste gemeente in Nederland die via

79 PricewaterhouseCoopers Accountants N.V. Uitsluitend voor identificatiedoeleinden

een Mobility as a Service (Maas) E-steps inzet voor een mobiliteitsprobleem. We verwachten dat het MaaS systeem eind 2020 live gaat voor een pilot van 2 jaar. Startdatum: 15-07-2020

A.014 | Investeringen in duurzame mobiliteit De bereikbaarheid van Waalwijk is van groot belang voor het aantrekken en behouden van jongeren, ondernemers op bedrijvenpark Haven en van bezoekers aan onze binnenstad. We gaan daarbij voor een duurzame manier van mobiliteit, van auto & bezit naar OV & gedeeld. De bereikbaarheid van Waalwijk met het openbaar vervoer is onvoldoende. De reistijd, aantrekkelijkheid en locatie van het busstation en mobiliteit binnen Waalwijk moeten worden verbeterd. Het moet slimmer en duurzamer. Onderstaand de hoofdteams waarlangs we de komende jaren de bereikbaarheid duurzaam willen verbeteren en optimaliseren. ? Een hoogwaardige Openbaar Vervoer (HOV) verbinding tussen Waalwijk, Breda, Tilburg en -Hertogenbosch. ? Verplaatsing busstation naar logische plek: de reistijd, aantrekkelijkheid busverbinding en busstation wordt verbeterd. ? Binnenstedelijk vervoer binnen en tussen Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik zelf regelen op een innovatieve en duurzame manier. ? Verbeteren fietsnetwerk in onze gemeente (aantrekkelijker en veiliger). Op basis van een globale calculatie dient rekening te worden gehouden met een investeringsbud aantal projecten op basis van cofinanciering tot stand worden gebracht waarbij het afgedekt uit de winsten van Haven Acht Oost.

Startdatum: 22-09-2020 Tijd De gemeente onderzoekt is in gesprek met de provincie Noord Brabant over het verplaatsen van het busstation en het verbeteren van de buslijnen (concessie) vanuit Breda/Oosterhout, Tilburg en 's-Hertogenbosch naar Waalwijk. Voor beide onderwerpen is de provincie verantwoordelijk. Gemeente en provincie hebben een onderzoek naar de OV-ambities van Waalwijk begin 2022 afgerond, de uitkomsten dienen als input voor het nieuwe mobiliteitsbeleid van Waalwijk en de verdere besprekingen met de provincie. De stedenbouwkundige vraag wat de beste locatie is voor een (nieuw) busstation loopt via het Palmbout traject, naar aanleiding van een aangenomen motie 'stedelijk wonen en leven'. Het bureau Palmbout is gevraagd om stedenbouwkundig Masterplan te maken voor de binnenstad: van de Gedempte Haven tot aan de oude Brandweerkazerne de Taxandriazone tot aan het Unnaplein/ Vredesplein. Een mogelijke locatie is de Taxandriazone, het huidige parkeerterrein naast het Stadhuis. Dit najaar (2021) wordt er een massa-studie gedaan: de uitkomsten van deze studie dienen als input voor verdere bespreking binnen de gemeente en met de provincie. Begin februari 2021 is gestart met de pilot E-steps. Waalwijk is de eerste gemeente in Nederland met een Mobility as a Service dienst met E-steps tussen het busstation en bedrijvenpark Haven. De pilot loopt 2 jaar.