Bijlage 1 Reactienota college op ingediende zienswijzen Beleidsvisie GODE Waalwijk

Ons bedrijf/woning bevind zich in het >47db lden gebied.. de heer Kursten gaf eerder aan dat dit niet hoger wordt dan >47db. Hoe wordt dit gecontroleerd? Hoe wordt dit gemonitord? Wat gebeurd er als het geluid hoger is? Hoe wordt er s ’nachts omgegaan met de grootte van het geluid. Bovenstaand geciteerd artikel maak ik niet op dat in het plan MER rekening mee wordt gehouden.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 48 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 53.4

53.5

53.6

53.7

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Afstandsnormen De rijksoverheid is momenteel bezig met het opstellen van nieuwe nationale Deze reactie leidt niet tot een Er loopt een landelijk onderzoek naar de afstandsnormen normen. De eerste resultaten hiervan zijn in oktober 2023 gepubliceerd in de aanvulling of aanpassing van voor windturbines. Deze worden in voorjaar van 2023 Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’. Indien deze normen de Beleidsvisie GODE verwacht. Jullie geven aan wanneer er strengere normen strenger zijn dan de uitgangspunten die momenteel in de Beleidsvisie worden komen dan die nu gehanteerd worden dat Waalwijk zich gehanteerd worden deze normen gevolgd. Dit geldt ook nadat de Beleidsvisie is hier ook aan gaat houden. Maar waarom wordt dit niet vastgesteld. beschreven in planMER? Kunnen we dan er zeker van zijn als dit het geval is dat dan ook de voorkeursalternatieven aangepast worden?? Buurtschap Zowel de campus aan de Kroonweg (naast Bol.com) als de campus aan de Deze reactie leidt niet tot een Wij worden nu gezien als één enkele woning met een Valkenvoortweg 20 is voor een tijdelijke periode vergund als logiesfunctie. Wettelijk aanvulling of aanpassing van aftand tot 400 meter. Maar op het moment van het gezien gelden daarvoor geen minimale afstanden tot een windturbine.

In de de Beleidsvisie GODE schrijven van deze zienswijze wordt er naast ons een Beleidsvisie is er toch voor gekozen om hier een afstand van 400 meter te arbeidsmigrantenhotel gebouwd voor 270 mensen. Deze hanteren, identiek aan een woning in het buitengebied. mensen gaan straks aan het werk binnen onze gemeente. Om zo de economie in onze gemeente draaiende te houden. Als ik dan 270 plus 4 (ons eigen gezin) optel begint het aardig op een buurtschap te lijken. Zou het dan niet netjes zijn om deze mensen ook te zien als omwonenden? Slagschaduw Hinder van slagschaduw wordt beperkt met een automatische stilstandsvoorziening Deze reactie leidt niet tot een De beoogde windturbine wordt ten westen van ons “leven” die in werking treedt en de windturbine uitschakelt wanneer in verblijfsruimten van aanvulling of aanpassing van gesitueerd. Dit betekend veel slagschaduw aan het eind een slagschaduwgevoelig gebouw slagschaduwhinder optreedt. Dat is nodig als de de Beleidsvisie GODE van de dag. Wordt de windturbine stil gezet bij windturbine meer dan zes uur slagschaduw per jaar op een slagschaduwgevoelig slagschaduw? Hoe wordt dit gemonitord? Hoe kan je hier gebouw kan veroorzaken.

Door de noodzakelijke afschakeltijd (ongeveer één melding van maken eventueel? Wordt de beoogde minuut) kan in de praktijk telkens kortstondig slagschaduw optreden bij het windturbine voorzien van een stilstandsvoorziening? uitschakelen van de windturbine. Dit is onvermijdelijk en daarom wordt deze slagschaduw niet meegerekend in de norm van zes uur. In de Beleidsvisie wordt opgenomen dat wij streven naar een norm van ‘near-to-zero’ slagschaduw. Grootte windturbine Bij de beoordeling van een concreet initiatief zal een project-m.e.r. worden Deze reactie leidt niet tot een De beoogde windturbine is van een andere categorie dan uitgevoerd. In het projectMER is specifiek onderzoek nodig naar de aanvulling of aanpassing van alle huidige windturbines in Nederland. veiligheidsrisico's van de windturbines. de Beleidsvisie GODE In Nederland is er 1 windturbine van dezelfde grootte die In het planMER is een eerste inschatting gemaakt van de risico's. Ten aanzien van bevind zich op Maasvlakte 2, ver weg van bebouwde kom de regionale kering en het onderstation geldt dat voldaan moet worden aan de weten (bedrijfs-)woningen. Alle onderzoeken die nu plaats en regelgeving. Hierbij moet eveneens voldaan worden aan de wet- en regelgeving vinden of hebben plaats gevonden hebben betrekking op ten aanzien van omwonenden en gebruikers van het gebied.

windturbines van een kleiner formaat en een kleinere Bij de beoordeling van de veiligheidsrisico's wordt woning overigens aangeduid als motor en minder KW door de kabels. Zijn er specifieke kwetsbaar object. Hiervoor geldt een hogere beschermingsgraad. onderzoeken gedaan rondom deze windturbines voor wat betreft gezondheidsrisico’s maar ook van het falen van een windturbine? Wat gebeurd er als een windturbine met een tiphoogte van 248 meter afbreekt of een wiek er af gaat. Vlak bij een Regionale kering, vlak bij een groot verdeelstation. Hoe groot zijn hier de risico’s van? En hoeveel risico mogen wij hierin lopen?

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 49 van 83

53.8

53.9

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Rode lampjes Aan de westkant van ons huis bevindt zich de keuken beneden en onze slaapkamer boven. Prettig idee dat je met name leeft in je huis aan de kant van je erf, zodat je ziet wat er eventueel je erf betreedt. De windturbine is ook bevestigd ten westen van ons huis. Windturbines worden voorzien van rode lampen die knipperen doordat de wieken er langs komen. Wij willen vragen om voor deze windturbine gebruik te maken van verlichting met naderingsdetectie. Zo springen alleen de lampen aan als er iets nadert. Omwonenden vergoeding Het is aan de initiatiefnemer om een omwonenden vergoeding uit te werken. Worden omwonenden hier bijgestaan door de gemeente?

Op dit moment onderzoekt de ‘Landelijke Projectgroep Obstakelverlichting op Deze reactie leidt niet tot een Windparken op Land’ of het mogelijk is om obstakelverlichting alleen in te aanvulling of aanpassing van schakelen op het moment dat een vliegtuig nadert. Onderzocht moet worden of dit de Beleidsvisie GODE ook voor Waalwijk een kansrijke optie is. In Duitsland wordt de transpondertechniek veel gebruikt, waarbij een ontvanger bij een windpark de transponder van een vliegtuig detecteert. Op dat moment schakelt de verlichting zichzelf automatisch in. Ook de helikopters van Defensie beschikken over zo’n transponder. Wij zullen dit verzoek meenemen bij het vervolgproces van de vergunningverlening.

De gemeente stelt de randvoorwaarden waaraan de initiatiefnemer moet voldoen Deze reactie leidt niet tot een bij de uitwerking van het lokale eigendom en de omwonendenvergoeding. aanvulling of aanpassing van Daarnaast wordt een maatschappelijke tender georganiseerd waarbij de aspecten de Beleidsvisie GODE lokaal eigendom en maatschappelijke meerwaarde een belangrijke rol spelen. Waar mogelijk zullen de betreffende omwonenden hierbij betrokken worden. 53.10 Verder ontbreekt in het plan MER de toezegging tot het Op de pagina's 23 en 25 in de Beleidsvisie wordt aangegeven dat de gemeente Deze reactie leidt niet tot een uitvoeren van een nulmeting en de details daarover. In dit voorafgaand aan de bouw een nulmeting zal uitvoeren naar het al aanwezige aanvulling of aanpassing van plan MER zou het doel en verwachting prima toegelicht geluid in de omgeving. de Beleidsvisie GODE kunnen worden. Aandachtspunten die de GGD aan de Verdere uitwerking hiervan zal nog plaatsvinden. gemeente hierbij heeft gegeven zijn:” - Geadviseerd wordt toe te lichten aan de omgeving met welk doel de meting uitgevoerd wordt en wat bewoners kunnen verwachten.

Welke acties kunnen omwonenden verwachten van de gemeente op het moment dat er verschillen worden waargenomen? Indien er geen verschillen worden waargenomen, maar wel klachten binnenkomen, wat gaat de gemeente hiermee doen? Zijn de metingen real-time in te zien en hoe gaat men om met vragen hierbij (tijdelijke verhogingen)? Graag zien de antwoorden hiervan tegemoet.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 50 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 54.1

54.2

54.3

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Bijlage 2 Notitie milieuafweging van het In paragraaf 2.2.4 van Notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief wordt Deze reactie leidt WEL tot een voorkeursalternatief. In 2.2.4 Effectbeoordeling water gesteld dat de plaatsingszones in het oosten van het VKA, rondom het Drongelens aanpassing van de Beleidsvisie wordt gesteld dat enkel aan de oostzijde van het Kanaal een negatief effect hebben op de waterveiligheid. Dit is in lijn met de GODE Drongelens Kanaal de plaatsingszone van de windmolen onderzoeksmethodiek zoals toegepast in het planMER. Hierin staat het volgende een negatief effect heeft op de waterveiligheid van de ‘Plaatsing van windturbines op of in beschermzones van regionale keringen heeft kering. Hieruit zou je dus kunnen concluderen dat de 2 eveneens een sterk negatief (--) effect op de waterveiligheid. In de gebruiksfase is windmolens aan de westzijde van het Drongelens Kanaal de maximale werpafstand van een windturbineblad tot een waterkering geen negatief effect hebben op de waterveiligheid van de maatgevend voor het bepalen van het hoogwaterveiligheidsrisico. Bij plaatsing van primaire kering (Zomerdijk) en de regionale kering een windturbine binnen deze zone, wordt het veiligheidsrisico verhoogt. Als een (Westelijke kering langs het Drongelens Kanaal).

Echter windturbineblad afbreekt, of een windturbine omvalt, kan deze de waterkering de locatie van de 2 windmolens binnen het beheersgebied beschadigen. Plaatsing binnen een tiphoogte (255 m) tot een waterkering heeft een van waterschap Brabantse Delta staan binnen de negatief (-) effect op waterveiligheid.’ genoemde afstand van 255 meter tot de kernzone van de Het VKA ligt buiten de beschermingszone van de waterkering, zoals weergegeven in waterkering. Plaatsingszones binnen waterkeringen en de legger van het waterschap Brabantse Delta, en ook van het waterschap Aa en beschermingszones zouden binnen het VKA uitgesloten Maas. Wel ligt het VKA gedeeltelijk binnen 255 m tot de kernzone van de zijn. O.i. klopt dan de beredenering in 2.2.4. niet omdat er waterkering. De negatieve beoordeling volgt uit de mogelijke risico’s ten gevolge 2 windmolens ingetekend zijn in de plaatsingszones van de windmolen bij bijvoorbeeld het afbreken van een rotorblad of mastbreuk. In binnen waterkeringen en beschermingszones. de keuze voor het VKA wordt hier wel rekening mee gehouden. Als er een windmolen in deze veiligheidszone wordt geprojecteerd, is het voor het waarborgen van de waterveiligheid noodzakelijk om nauw af te stemmen met de eigenaar en/of beheerder van de waterkering. Voor het projectMER en de vergunningaanvraag moet worden aangetoond dat de waterveiligheid niet wordt aangetast.

Bijlage 3 Definitief planMER GODE Waalwijk. Onder Dank voor de toevoeging. Wij zullen dit meenemen in het vervolgproces van de Deze reactie leidt niet tot een 8.2.2. Voorwaarden water staat: vergunningverlening en de projectMER. aanvulling of aanpassing van Vanuit wetgeving bestaat de verplichting om het de Beleidsvisie GODE watersysteem niet te verstoren. Dit schept de volgende voorwaarden: o doorstroming van doorstroomgebieden mag niet verminderd worden; o er mag niet geloosd worden in oppervlaktewater; o de bergingscapaciteit van het watersysteem mag niet aangetast worden. Dit gaat om berging van hemelwater, oppervlaktewater en grondwater. Op het moment dat er niet voldaan kan worden aan bovenstaande voorwaarden bestaat de plicht om het verlies te compenseren. Hier ontbreken o.i. de voorwaarden voor de waterveiligheid / keringen. Bijlage 4 Samenvatting planMER GODE Waalwijk. Bij 8 Een samenvatting is een beknopte weergave van het gehele plan-MER. De Deze reactie leidt niet tot een Aandachtspunten voor de volgende fase ontbreekt dat genoemde punten worden elders in het plan-MER wel beschreven. Voor het vervolg aanvulling of aanpassing van windmolens niet binnen de zonering van een waterkering zullen we rekening houden met de noodzaak tot het uitvoeren van een de Beleidsvisie GODE mogen worden geplaatst.

En indien een windmolen in de faalkansberekening en de risico's ten aanzien van de waterkering. nabijheid van waterkering wordt geplaatst zal uit een faalkansberekening moeten blijken of er bij breuk aan de windmolen/wieken de waterveiligheid van de naastgelegen kering niet in het geding komt.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 51 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 54.4

54.5

55.1

55.2

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Op de Definitieve kaart Voorkeursalternatief windturbines De bedoeling van deze aanduiding is aan te geven met welke partijen afstemming Deze reactie leidt niet tot een 230615 staat in de legenda dat het voorkeursalternatief is geweest over het ruimtegebruik voor de bestemming wind. Plaatsingszones aanvulling of aanpassing van windturbines alleen mogelijk is na afstemming met binnen waterkeringen en beschermingszones zijn in het VKA uitgesloten. Het VKA de Beleidsvisie GODE Defensie (DHC), Tennet of Provincie. Hier dient voor windenergie heeft wel plaatsingszones die overlappen met de veiligheidszone, waterschap Brabantse Delta en waterschap Aa en Maas die gelijk is gesteld aan de een afstand van 255 m (de tiphoogte) tot de kernzone ook bij te staan. Alle voorkeursalternatieven zouden o.i. van een waterkering. Dit is het geval bij windpark Haven-Ecopark, rondom het dezelfde kleur rood moeten krijgen en afstemming moeten Drongelens kanaal. Hierdoor heeft het VKA voor windturbines een negatief (-) hebben met het/de waterschap(pen). effect op waterveiligheid. Voor het waarborgen van de waterveiligheid is het noodzakelijk om een faalkansberekening voor waterkeringen uit te voeren bij de ontwikkeling van concrete projecten. In het vervolgproces zijn de waterschappen uiteraard sowieso betrokken in verband met de toetsing aan de belangen gediend met de Waterwet.

Presentatie bijeenkomst 10-10-2023. In de presentatie In het kader van het nader onderzoek voor de Overdiepse Polder is overleg Deze reactie leidt niet tot een wordt aangegeven dat samen met de betreffende geweest met Rijkswaterstaat. aanvulling of aanpassing van initiatiefnemers onderzocht gaat worden of en hoe In afstemming met de initiatiefnemers van een windpark in de Overdiepse Polder is de Beleidsvisie GODE windmolens kunnen worden gerealiseerd in de Overdiepse een 'Second opinion windenergie Overdiepse Polder' uitgevoerd door Pondera. Het Polder. Dit zou een apart onderzoek worden parallel aan eindrapport van dit onderzoek zal begin 2024 worden gepubliceerd door de het lopende proces. Ook wordt er in het document Posters gemeente. Het onderzoek en bijbehorende raadsinformatiebrief zijn hier te vinden. resultaten tafels bij Waterveiligheid gesteld dat als er geen alternatieve locaties voor wind zijn er toch turbines geplaatst worden in de Oderdiepse Polder en dat de rivier ergens anders extra ruimte moet krijgen. De Overdiepse Polder is juist uitgevoerd in het kader van Ruimte voor Ruimte en zomaar een extra berging creëren behoort niet tot de mogelijkheden. We adviseren u dan ook om voor het nader onderzoek om windmolens in de Overdiepse Polder te realiseren contact op te nemen met Rijkswaterstaat en het waterschap om de (on)mogelijkheden nader te onderzoeken.

Het perspectief van onze agrarisch onderneming Het Brabants Programma Landelijk Gebied (BPLG) richt zich op doelen voor natuur, Deze reactie leidt niet tot een (economische en agrarisch) en de bewoonbaarheid van water en klimaat in samenhang met een duurzaam en levensvatbaar perspectief aanvulling of aanpassing van onze locatie. Binnen de beleidsvisie wordt er te weinig voor agrarische ondernemers. Daarmee draagt het bij aan de transitie van het de Beleidsvisie GODE rekening gehouden met de totale ontwikkelingen in en landelijk gebied, maar dekt het niet alle opgaven in het landelijk gebied. Energie zit rond het gebied. Gezien al deze ontwikkelingen en er nog bijvoorbeeld niet in de primaire scope van het BPLG. Maar is daarmee niet minder een heleboel onduidelijk voor dit gebied. Opmerkende het van belang. Hoe de onderlinge samenhang het beste vorm kan worden gegeven is GGA proces wordt opgestart rond De Langstraat en de nog onderwerp van gesprek. Bovenkerks polder onderdeel zal zijn van de zone van het proces!! Dit proces zal invloed hebben op alle ontwikkelingen, het is een onderdeel van het BPLG! Nogmaals verzoek ik u het VKA verder uit te breiden naar Momenteel wordt het VKA niet verder uitgebreid. In de Notitie milieuafweging van Deze reactie leidt niet tot een de Capelsche polder.

De zone van aanvliegen van 4,5 het voorkeursalternatief staat beschreven hoe het huidige VKA tot stand is aanvulling of aanpassing van kilometer wordt te ruim gehanteerd. Wat ten nadele is gekomen. de Beleidsvisie GODE van verdere ontwikkeling van een duurzame gemeente.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 52 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 56.1

56.2

56.3

56.4

56.5

56.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Het planMER bevat een gedegen analyse en in de concept- Bedankt voor de opmerking dat het planMER een gedegen analyse bevat en Deze reactie leidt niet tot een Beleidsvisie is een duidelijke presentatie van het concept-Beleidsvisie een duidelijke presentatie van het voorkeursalternatief bevat. aanvulling of aanpassing van Voorkeursalternatief opgenomen. Wij betreuren het echter Uw eerdere zienswijze is op de relevante punten meegenomen en waar nodig de Beleidsvisie GODE dat er met de eerdere zienswijze van de gemeente Altena verwerkt in het definitieve planMER. op het concept planMER relatief weinig is gedaan in het De gemeenteraad van Waalwijk heeft in 2021 besloten om als zoekgebied voor de definitieve planMER. Daarmee blijft een deel van de opwek van duurzame energie de volledige ruimte ten noorden van de A59 aan te vragen en opmerkingen van de gemeente Altena wijzen, met uitzondering van het stedelijk gebied. Hier wijken we niet van af. openstaan en blijven onze argumenten in de eerdere zienswijze dan ook onverkort actueel. Zo staan wij - nog steeds - niet achter uw keuze om het grensgebied tussen uw gemeente en de gemeente Altena te gebruiken voor het plaatsen van windturbines.

Waar uw keuze om in het VKA geen windturbines te plaatsen in de Overdiepse polder ons enigszins heeft opgelucht, baart de noordoostelijke plaatsingszone, dit vanwege de effecten op Drongelen en omgeving, ons nog immer grote zorgen. Wij vragen u dan ook, nogmaals, om geen windturbines te plaatsen op eerdergenoemd grensgebied. Noordoostelijke plaatsingszone (Windpark Haven-Ecopark) Uit het planMER kwam deze locatie als geschikte locatie naar voren. In de Notitie Deze reactie leidt niet tot een Ten aanzien van deze plaatsingszone bestaan er bij ons milieuafweging van het voorkeursalternatief staat beschreven op basis van welke aanvulling of aanpassing van nog de volgende vragen: Wat is de motivatie voor de afwegingen het huidige VKA tot stand is gekomen. de Beleidsvisie GODE keuze van deze plaatsingszone? Waarom is er gekozen voor het loslaten van het zoneBij het voorkeursalternatief bij windpark Haven-Ecopark is vanwege bestaande Deze reactie leidt niet tot een principe en is er gekozen voor meer specifieke locaties? fysieke obstakels gekozen voor meer specifieke plaatsingszones/locaties dan voor aanvulling of aanpassing van een bredere zone zoals bij windpark Buitenpolders. de Beleidsvisie GODE Waarom is er gekozen voor een positie buiten de in het De genoemde locatie valt niet buiten het onderzochte gebied.

Alle locaties/gebieden Deze reactie leidt niet tot een planMER onderzochte plaatsingszones (met als gevolg een zijn onderzocht in het planMER bij het alternatief Natuur. aanvulling of aanpassing van nog groter effect op Drongelen en omgeving dan bij het de Beleidsvisie GODE eerdere worst-case alternatief)? Wanneer in Buitenpolders 6 turbines worden geplaatst kan Deze locatie wordt op voorhand niet uitgesloten. Gezien de beperkingen, zoals die Deze reactie leidt niet tot een in Haven-Ecopark worden volstaan met 3 turbines. Is de de Provincie oplegt bij het plaatsen van een mogelijke windturbine in de aanvulling of aanpassing van gemeente Waalwijk bereid om de plaatsingslocatie die Baardwijkse Overlaat, zijn in deze fase alle posities nodig om tot een windpark van de Beleidsvisie GODE direct langs de Bergsche Maas ligt (en daarmee het dichtst minimaal van 3 windturbines te kunnen komen.

bij Altena) te laten vervallen als met de overige plaatsingszones en plaatsingslocaties voldoende invulling kan worden gegeven aan de opgave? Kan inzicht gegeven worden in het iteratieve proces en de Bij de selectie van de plaatsingszones is gezocht naar de balans tussen vier pijlers: Deze reactie leidt niet tot een gehanteerde wegingsfactoren om tot het - maatschappelijk draagvlak, aanvulling of aanpassing van voorkeursalternatief te komen? - economische haalbaarheid, de Beleidsvisie GODE - landschappelijke inpassing, - effecten op de omgeving. Deze pijlers zijn uitgewerkt in de Notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 53 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

56.7

Wat betreft de opgenomen aanvullende voorwaarden Dit wordt primair vastgelegd in de omgevingsvergunning en anders in de anterieure Deze reactie leidt niet tot een vragen wij u het volgende: overeenkomst die met een initiatiefnemer wordt gesloten voorafgaand aan het aanvulling of aanpassing van - In de concept-Beleidsvisie zijn aanvullende voorwaarden verlenen van de vergunning. de Beleidsvisie GODE opgenomen voor de realisatie van het VKA, zoals de streefwaarde 45 dB Lden en de 0-norm voor slagschaduw. Hoe wordt geborgd dat initiatiefnemers ook daadwerkelijk aan deze voorwaarden gehouden worden? Wordt dit gedaan door regels in de omgevingsvergunning of door middel van afspraken in overeenkomsten met initiatiefnemers 56.8 Kan de gemeente Waalwijk meer duidelijkheid geven over In de concept-Beleidsvisie staat ‘we streven ernaar dat de windmolens nergens Deze reactie leidt WEL tot een de geluidsnorm die zij gaat hanteren? In de conceptmeer geluid produceren dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere aanpassing van de Beleidsvisie Beleidsvisie wordt enerzijds de WHO-norm (45 dB Lden) gevoelige functie.’ In de definitieve Beleidsvisie zal dit veranderd worden in een GODE als streefwaarde genoemd en anderzijds dat de gemeente maximum van 45 decibel in plaats van 'streven naar'.

de nieuwe wettelijke normen zal volgen en in de tussentijd zal aansluiten bij lokale motivaties zoals in Karolinapolder en Delfzijl, waarmee geopteerd lijkt te worden voor 47 dB Lden als norm. 56.9 Landschap /visualisaties Windturbines hebben altijd een bepaalde mate van invloed op het open landschap. Deze reactie leidt niet tot een Ten aanzien van dit onderdeel, merken wij het volgende In de afweging van het voorkeursalternatief is landschap meegenomen als een van aanvulling of aanpassing van op/vragen wij u: de vier pijlers. Hiermee is de gemeente van mening dat is voldaan aan de de Beleidsvisie GODE - Er is in de reactienota bij de concept planMER geen voorwaarden die gesteld zijn in de Kadernota. duidelijk antwoord gegeven op de vraag of de gemeente Waalwijk van mening is dat er sprake is van aantasting van het open rivierlandschap en daarmee niet voldaan wordt aan een voorwaarde in de Kadernota Grootschalige Opwek Duurzame Energie. 56.10 Voldoet plaatsingszone Windpark Haven-Ecopark aan de Gezien de fysieke beperkingen voor het plaatsen van een windturbine rondom Deze reactie leidt niet tot een voorwaarde in de kadernota dat initiatieven niet mogen windpark Haven-Ecopark is de ruimte hier beperkt en zijn losse posities aanvulling of aanpassing van leiden tot onsamenhangende projecten? Daar waar in de aangewezen in het VKA.

Naar onze mening is hier nog wel sprake van een de Beleidsvisie GODE alternatieven nog sprake was van eenheid in opstelling, herkenbare structuur en wordt daarmee voldaan aan de voorwaarden van de wordt in het VKA gekozen voor losse posities met een Kadernota. minder herkenbare structuur. 56.11 De gemeente Altena betreurt het dat in de In het kader van de beleidsvisie en het VKA zal geen nieuwe landschapsanalyse Deze reactie leidt niet tot een landschapsanalyse en effectbepaling landschap en worden uitgevoerd. In het vervolgproces van de vergunningverlening zal bij aanvulling of aanpassing van cultuurhistorie in het definitieve planMER, ondanks het concrete initiatieven een project-m.e.r. noodzakelijk zijn. Wij zullen dit de Beleidsvisie GODE verzoek van de gemeente Altena, niet is ingegaan op het aandachtspunt daarin meenemen. Altenase cultuurhistorische landschap ten noorden van de Bergsche Maas en de effecten van de windturbines op de beleving hiervan. Dit terwijl het wel ligt in het 10x tiphoogte invloedsgebied van de windturbines. Daarom het verzoek dit alsnog te doen.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 54 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

56.12 De gemeente Altena betreurt ook dat in het definitieve Diverse visualisaties zijn reeds gemaakt en gecommuniceerd. Ook vanuit Deze reactie leidt niet tot een planMER, ondanks het verzoek van de gemeente Altena, gezichtspunten in Altena. Nieuwe visualisaties worden gemaakt in een latere fase aanvulling of aanpassing van niet voor alle alternatieven visualisaties vanuit de als een specifiek initiatief zich in een concreter stadium bevindt. de Beleidsvisie GODE gezichtspunten in Altena zijn gemaakt. Zou dit alsnog kunnen worden gedaan voor het VKA ? Bijvoorbeeld in de vorm van "stills" uit het 3D model? 56.13 Hinder (geluid / slagschaduw) In het kader van de beleidsvisie en het VKA zullen geen nieuwe geluids en Deze reactie leidt niet tot een Ten aanzien van de hinderaspecten hebben wij de slagschaduw contouren worden berekend. In het vervolgproces van de aanvulling of aanpassing van volgende vragen: vergunningverlening zal bij concrete initiatieven een project-m.e.r. noodzakelijk de Beleidsvisie GODE - Er is geen gehoor gegeven aan ons eerdere verzoek om zijn. Dan zullen nieuwe geluids en slagschaduw berekeningen gemaakt worden. duidelijker inzicht te geven in de doorgerekende en gevisualiseerde posities van de windturbines per alternatief/plaatsingszone. Daarom nogmaals de vraag aan dit verzoek te voldoen.

56.14 Wat is de reden dat in de hinderkaarten in het definitieve Het is onduidelijk wat de indiener bedoeld. Op verschillende kaarten zijn gevoelige Deze reactie leidt niet tot een planMER de gevoelige objecten niet meer zijn objecten opgenomen. aanvulling of aanpassing van opgenomen? Kan dit alsnog gedaan worden? de Beleidsvisie GODE 56.15 In het concept planMER stond een belemmering op Het is onduidelijk wat de indiener precies bedoeld. Er zijn geen belemmeringen Deze reactie leidt niet tot een plaatsing van windturbines in de Baardwijkse Overlaat weggenomen. In de Baardwijkse Overlaat staan verschillende verspreide huizen, aanvulling of aanpassing van vanwege te verwachten geluidhinder. Wat is de reden waardoor geluid beperkend zal zijn in plaatsing van windturbines. Dit is de Beleidsvisie GODE geweest om deze belemmering niet meer op te nemen in meegenomen in de beoordeling. het definitieve planMER? 56.16 Is er meer informatie aanwezig over geluidbelasting op Er is momenteel geen informatie beschikbaar over individuele woningen in de Deze reactie leidt niet tot een individuele woningen in Altena? Zoja, kan deze gemeente Altena anders dan nu in het planMER staat. Dit zal in een later stadium aanvulling of aanpassing van beschikbaar worden gesteld? bij de project-m.e.r. wel gedaan worden.

de Beleidsvisie GODE 56.17 Zijn er berekeningen van geluidgehinderden in Altena Alle gevoelige objecten waar effecten op kunnen treden, dat zijn die binnen 40 dB Deze reactie leidt niet tot een gemaakt (ernstig gehinderden, gehinderden, van de plaatsingszones afstaan, zijn meegenomen in het plan-MER. Ze zijn niet per aanvulling of aanpassing van slaapgestoorden)? Zoja, kunnen deze beschikbaar worden gemeente samengevat. Op de afbeeldingen is zichtbaar welke woningen in Altena de Beleidsvisie GODE gesteld? binnen de geluidscontouren vallen. 56.18 Maatschappelijke meerwaarde Het omgevingsfonds is bedoeld voor investeringen in de dagelijkse leefomgeving en Deze reactie leidt WEL tot een In de concept-Beleidsvisie wordt gesproken over het de lokale economie. De ambitie is om er projecten mee te financieren in de aanpassing van de Beleidsvisie instellen van een Omgevingsfonds en het oprichten van gemeente Waalwijk, maar ook projecten die de duurzaamheid ten goede komen GODE een stichting met "een onafhankelijk bestuur waarin alle buiten de gemeente voor zover deze in de invloedssfeer van het windpark of het kernen en het landelijk gebied van de gemeente Waalwijk zonneveld liggen. Gestreefd wordt naar één fonds waar verschillende vertegenwoordigd zijn". Tegelijkertijd wordt gesteld dat energieprojecten hun financiële afdracht in storten.

Een onafhankelijke stichting zal bestedingsdoelen oak buiten de gemeente kunnen liggen, ter zijner tijd beslissen over de besteding. Wie in het bestuur van de betreffende maar binnen de invloedssfeer van de windparken en stichting vertegenwoordigd zijn, is nog niet bepaald. Wij zullen de optie zonnevelden. We willen u vragen om ook kernen en openhouden dat ook vertegenwoordigers van buiten de gemeente Waalwijk hierin landelijk gebied van de gemeente Altena de gelegenheid plaats kunnen nemen. te geven aan zitting te nemen in het stichtingsbestuur.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 55 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

56.19 Verder vermeldt de beleidsvisie dat de Omwonenden van een wind- of zonnepark worden op eenzelfde manier behandeld, Deze reactie leidt niet tot een omwonendenregeling is begrensd op 750 meter vanaf de ongeacht of ze in de gemeente Waalwijk of een randgemeente woonachtig zijn. aanvulling of aanpassing van beoogde windturbines. Deze regeling is bedoeld als De omwonendenregeling is bedoeld om direct omwonenden op individuele basis te de Beleidsvisie GODE tegemoetkoming vanwege de soms ingrijpende compenseren voor de verandering in hun woonomgeving. Vooralsnog houden wij verandering in de woonomgeving en vanwege mogelijke daarbij vast aan de afstand van 750 meter. In bijzondere gevallen kan de hinder. Vanwege de ingrijpende verandering voor de Omwonendenregeling ook van toepassing worden verklaard voor woningen op inwoners van Drongelen vragen wij u om de grotere afstand dan 750 meter van een windmolen. Het is aan de initiatiefnemer omwonendenregeling te verruimen zodat Drongelen om deze regeling nader uit te werken. binnen deze regeling valt. 56.20 Overdiepse Polder Alle omwonenden van een windpark worden op dezelfde manier behandeld, hierbij Deze reactie leidt niet tot een Wij beseffen dat het onderzoek naar mogelijkheden voor speelt de gemeentegrens geen rol.

aanvulling of aanpassing van windenergie in de Overdiepse Polder geen deel uitmaakt de Beleidsvisie GODE van de concept-Beleidsvisie. Desondanks willen we ons in het belang van met name de inwoners van Dussen en de Peerenboom in Hank duidelijk uitspreken tegen windturbines in de Overdiepse Polder. Wij vertrouwen erop dat de belangen van de inwoners van Altena gelijk zijn aan de belangen van inwoners van uw gemeente. 56.21 De gemeente Altena wordt graag betrokken bij het De gemeente Altena zal, net als andere stakeholders, op de hoogte worden Deze reactie leidt niet tot een vervolgtraject richting de definitieve Beleidsvisie en de gehouden van het vervolgproces. In de volgende fase is voor wind een project aanvulling of aanpassing van vervolgfases (projectMER/omgevingsvergunning). Het m.e.r.-procedure voorzien. de Beleidsvisie GODE heeft onze voorkeur dat ook in de vergunningfase een volwaardige m.e.r.-procedure wordt doorlopen in plaats van m.e.r.-beoordeling, gezien de aard en omvang van het project en effecten op de omgeving. 56.22 Verder vragen wij u hoe de gemeente Waalwijk omgaat De vraag is niet duidelijk. Zoals eerder aangegeven worden omwonenden van een Deze reactie leidt niet tot een met mitigatie en compensatie van effecten op Altena? windpark op dezelfde manier behandeld, hierbij speelt de gemeentegrens geen rol.

aanvulling of aanpassing van Doet u alleen wat wettelijk nodig is of meer? de Beleidsvisie GODE 57.1

57.2

Verwachte energieverbruik Het doel is duurzame elektriciteit op te wekken door middel van zon en wind. Deze reactie leidt niet tot een We missen in de concept beleidsvisie een cijfermatige Daarvoor willen we 170.500 MWh opwekken met windenergie en 15.000 MWh met aanvulling of aanpassing van onderbouwing van de hoeveelheid op te wekken energie. nieuwe zonnevelden. Daar gaat de Beleidsvisie over. de Beleidsvisie GODE Denk hierbij wat was het verbruik in 2020. Wat wordt het In de Kadernota is een onderbouwing van deze opgave opgenomen. Deze verbruik in 2030 en wat zal de ontwikkeling van het onderbouwing zal voorafgaand van de definitieve besluitvorming worden energieverbruik zijn na 2030. Het lijkt er nu op dat men geactualiseerd. het doel heeft om in 2030 windturbines te hebben geplaatst, en het hoofddoel uit het oog wordt verloren. Opslag van Energie De Beleidsvisie gaat over de grootschalige opwek van duurzame energie. Het is Deze reactie leidt niet tot een Er wordt in de concept beleidsvisie (te) summier aandacht vanzelfsprekend dat de opslag van energie in de toekomst een belangrijke rol gaat aanvulling of aanpassing van gegeven aan de opslag van de opgewekte energie. spelen, deze ontwikkelingen volgen wij ook met belangstelling. Dit is echter een de Beleidsvisie GODE Hiermee moet echter in de toekomst netcongestie worden apart proces naast de Beleidsvisie GODE.

Vooralsnog gaan wij ervan uit dat de voorkomen. opgewekte elektriciteit aan het elektriciteitsnet van Enexis wordt geleverd. Het aanbieden van opwekken duurzame energie met Uiteraard kunnen initiatiefnemers gebruikmaken van opslag om hun project te daarbij opslag van te veel opgewekte energie opnemen optimaliseren. Daarnaast moedigen wij initiatiefnemers aan om waar mogelijk de uitgangspunt in de beleidsvisie. opgewekte elektriciteit lokaal te gebruiken, bijvoorbeeld door lokale opslag mogelijk te maken.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 56 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 57.3

57.4

57.5

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Gezondheid, natuur en milieu De rijksoverheid is momenteel bezig met het opstellen van nieuwe nationale Deze reactie leidt niet tot een Gaan de concept-normen die op 12 oktober 2023 ter normen. De eerste resultaten hiervan zijn recentelijk gepubliceerd in de Ontwerp aanvulling of aanpassing van inzage zijn gelegd, gebruikt worden? AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’. Indien deze normen strenger de Beleidsvisie GODE Voor de gezondheids- natuur en milieunormen missen we zijn dan de uitgangspunten die momenteel in de Beleidsvisie worden gehanteerd, een duidelijke verwijzing. Graag een verwijzing naar de worden deze normen gevolgd. Dit geldt ook nadat de Beleidsvisie is vastgesteld. gehanteerde normen. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. De locaties van de meetpunten zullen Er wordt verwezen naar nul-metingen voor wat betreft het tezijndertijd worden vastgesteld in overleg met de direct omwonenden van het geluid. De vraag is wanneer deze nul-metingen gepland beoogde windpark staan en er ook rekening wordt gehouden met windrichtingen en seizoensinvloeden? Economische haalbaarheid De economische haalbaarheid van het voorkeursalternatief is doorgerekend door Deze reactie leidt niet tot een Door de rentestijgingen en de oplopende exploitatiekosten In.Credible. Het rapport is hier te vinden.

Hoeveel windturbines er minimaal nodig aanvulling of aanpassing van voor windturbines vragen we ons of door te kiezen voor zijn voor de economische haalbaarheid is niet bepaald, maar het de Beleidsvisie GODE kleinere, versnipperde windparken het rendabel is voor voorkeursalternatief (en daarvoor de alternatieven uit de planMER) is initiatiefnemers. doorgerekend. Is er een berekening beschikbaar voor het minimaal aantal windturbines in een windpark waarbij het voor de initiatiefnemer(s) interessant is om een windpark te realiseren? Voorkeursalternatieven: Maatschappelijk draagvlak is één van de vier pijlers van het afwegingskader voor Deze reactie leidt niet tot een In de “concept-Beleidsvisie Grootschalige Opwek het voorkeursalternatief. De Overdiepse Polder is niet geselecteerd als onderdeel aanvulling of aanpassing van Duurzame Energie”. Worden ook de van het VKA (voorkeursalternatief windenergie) in de Beleidsvisie vanwege serieuze de Beleidsvisie GODE voorkeursalternatieven genoemd. belemmeringen vanuit de omgeving, te weten Rijkswaterstaat en Defensie, die een “De gemeente kiest ervoor om in twee gebieden ruimte te snelle realisatie nadrukkelijk in de weg staan. bieden voor de aanleg van windparken: één bij De dialoog met Defensie is hierover gevoerd.

Hieruit hebben wij geconcludeerd dat bedrijventerrein Haven 8-Oost en het Ecopark in Waalwijk de beperkingen dusdanig groot zijn dat windturbines in de Overdiepse Polder voor (met de werknaam Windpark Haven-Ecopark), en één in 2030 niet te realiseren zijn. Dit is uitgewerkt in de Notitie milieuafweging van het het polderlandschap ten noordoosten van Waspik en ten voorkeursalternatief. noordwesten van Sprang-Capelle (met de werknaam Desalniettemin is, nadat de plaatsingszones van het voorkeursalternatief in de Windpark Buitenpolders).” ontwerp beleidsvisie zijn opgenomen, op verzoek van de gemeenteraad van We blijven echter van mening dat dit niet de voorkeur Waalwijk opnieuw en diepgaand onderzocht of en hoe windmolens gerealiseerd heeft van “Waspikse en Capelse c.q. Waalwijkse zouden kunnen worden in de Overdiepse Polder. Hiertoe is, in afstemming met de bevolking. Dit blijkt uit de reacties in de gemeenteraad initiatiefnemers van een windpark in de Overdiepse Polder, een 'Second opinion van 21 september l.l.. windenergie Overdiepse Polder' uitgevoerd. Het eindrapport van dit onderzoek zal Ons voorstel blijft dan ook de “Overdiepse polder” nu begin 2024 worden gepubliceerd door de gemeente. Het onderzoek en opnemen als voorkeursalternatief. De grootste barrière, bijbehorende raadsinformatiebrief zijn hier te vinden.

Laagvlieggebied van Defensie”, kan mogelijk worden geëlimineerd. Er is een groot laagvlieggebied “Maas en Waal” aan de overkant van de Maas. Er is dus een alternatief voor defensie aanwezig als laagvlieggebied.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 57 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

57.6

Uitgangspunten energieverbruik (Klimaatakkoord) Zie het antwoord op nummer 1 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Wat is het percentage van de energiebehoefte die men hoopt op te wekken? Is dit minimaal -49% of de pijler van de 55% of meer. En wanneer hoopt de gemeente Waalwijk dit te bereiken? (Zie het klimaatakkoord Juni 2019). Wat was het energieverbruik binnen de gemeente Waalwijk in 2020? Dit zou als uitgangspunt moeten gaan gelden. Wat zijn de doelstellingen richting 2043, volledig energieneutraal, en is de gemeente hier al mee bezig, oftewel hoe gaan we dit bereiken? 57.7 Waalwijk als logistieke hotspot Zie het antwoord op nummer 2 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Waalwijk wil de logistieke hot-spot zijn samen met Tilburg. Wat betekent dit voor het logistiek vervoer, elektrisch rijden en elektrisch varen, dat mogelijk ook een transformatie vraagt van fossiele brandstof naar elektrisch en of waterstof?. Denkt men ook aan waterstof opwekking en of waterstofopslag? Het benoemen van nieuwe technieken zou zeer welkom zijn. 57.8 Opslag van energie Zie het antwoord op nummer 3 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Er wordt in de beleidsvisie maar terloops verwezen naar het opslaan van energie. Iets wat men in de toekomst zeer zeker nodig zal hebben .

Denk aan de behoefte van wind- en zonnen-energie en de teveel opgewekte energie wanneer deze energiebronnen tegelijkertijd werken en voor de ontlasting van het netwerk Hoe gaat de gemeente dit met de initiatiefnemers borgen? 57.9 Overleg met Enexis Zie het antwoord op nummer 4 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Voor de plaatsingszones in het Voorkeursalternatief zal de Gemeente Waalwijk actief overleg voeren met de netbeheerder, met als doel de tijdige aansluiting op het hoogspanningsnetwerk te bewerkstelligen. (Zie afsprakenkader maatschappelijke meerwaarde). Is dit al gestart en weet men al waar de aansluitingen gaan komen?) 57.10 Gedragscode-participatiewaaier Zie het antwoord op nummer 5 van de themabijeenkomst op 10 oktober. We missen een verwijzing naar een gedragscode en participatiewaaier. We lezen wel iets tussen de regels door, maar een verwijzing zou terecht zijn. De acceptatie van windenergie versterken door eenduidige afspraken over hoe de omgeving moet worden betrokken bij plannen voor nieuwe windmolens en windparken. Vanuit die insteek hebben Greenpeace, Milieudefensie, NWEA, Natuur & Milieu, de Natuur- en Milieufederaties, de NLVOW en EnergieSamen de Gedragscode Acceptatie & Participatie Windenergie op Land vernieuwd.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 58 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

57.11 Participatie is van groot belang voor de acceptatie, Zie het antwoord op nummer 6 van de themabijeenkomst op 10 oktober. ruimtelijke inpassing en realisatie van hernieuwbare energieprojecten. Participatie ziet toe op en bevordert de uitwerking van het motto ‘iedereen kan meedoen en meedenken’. Omwonenden moeten worden betrokken bij alle fasen van de ontwikkeling: - Beleidsontwikkeling voor hernieuwbare energie (wanneer procesparticipatie plaatsvindt). Hierbij gaat het onder meer om vaststelling van een Regionale Energie Strategie (RES), het vaststellen van omgevingsvisies, zoekgebieden, locatiekeuzes en vergunningverlening; - Projectparticipatie bij de ontwikkeling, bouw en exploitatie (wanneer zowel procesparticipatie als financiële participatie plaatsvindt). Het kan hierbij gaan om meebeslissen over de uitvoering van het project, de ruimtelijke inpassing en over het verminderen van overlast. Daarnaast komt ook de eigendomsverdeling en het meeprofiteren door de lokale gemeenschap aan de orde. Deze participatiewaaier gaat over projectparticipatie en richt zich op de laatste fase van het traject: de ontwikkeling, bouw en exploitatie van projecten voor hernieuwbare opwekking. In het Klimaatakkoord is vastgelegd dat de initiatiefnemer een proces doorloopt om te komen tot een wenselijke en haalbare vormgeving van participatie.

Deze participatiewaaier biedt een overzicht van de verschillende vormen van participatie waar betrokkenen van een duurzaam energieproject voor kunnen kiezen en in mee kunnen denken. 57.12 Afsprakenkader maatschappelijke meerwaarde: Wat is de Zie het antwoord op nummer 7 van de themabijeenkomst op 10 oktober. waarde van/voor de diverse initiatiefnemers zoals: • Green Trust • Falck • Eneco • Edelweiss • FRF • RWE windpower • Van Winden energie Neutraal LangstraatEnergie vermeldt in de nieuwsbrief van oktober 2023 het volgende: Voor wat betreft de windprojecten, en in afwachting van het definitieve Raadsbesluit, onderhoudt Langstraat Energie haar contacten met twee projectontwikkelaars. Op dit moment is WEN de contacten met projectontwikkelaars en Langstraat Energie aan het intensiveren.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 59 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

57.13 Proces totstandkoming beleidsvisie: Zie het antwoord op nummer 8 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Wie bepaalt wanneer er voldaan is om de groene vinkjes te plaatsen? Zijn hier criteria voor bepaald. Indien ja zouden we die graag beschikbaar hebben? 57.14 Vorm van bijeenkomsten Zie het antwoord op nummer 9 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Van het begin af aan heeft men gewerkt met thematafels en niet voor plenaire bijeenkomsten. We zijn benieuwd waarom deze strategie is gevolgd? Hierover horen we veel klachten van de bewoners. Ook waren er vaak tafels waar de vragen niet of minimaal beantwoord konden worden. Ook missen we hiervan de verslagen. Deze willen we graag inzien? 57.15 Blz 7: Zie het antwoord op nummer 10 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Objectieve criteria: Worden deze objectieve criteria vooraf bepaalde en welke zijn/worden dit? 57.16 Blz 11: Zie het antwoord op nummer 11 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Weet men al wat het verbruik in de toekomst gaat worden? We missen een sterke grootverbruiker in de opsomming. Denk aan de industrie. (Zie ook de eerdere opmerking over de logistieke hotspot!) Hierbij ook de ambities van de nieuwe aan te leggen haven opnemen en de transformatie van de fossiele brandstoffen naar groene energie. 57.17 Blz. 12: Zie het antwoord op nummer 12 van de themabijeenkomst op 10 oktober.

Opslag stimuleren missen we in de opsomming. 57.18 Blz. 16: Zie het antwoord op nummer 13 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Arbeidsmigrantencampussen. Hier worden veelal meerdere personen gehuisvest. Waarom wordt hier de 400 meter afstandsnorm gehanteerd en niet de 750 meter afstandsnorm? Welke (nieuwe) normen worden er gehanteerd voor het geluid, gezondheid en natuurgebieden? Graag zouden we een duidelijke verwijzing zien zodat de documenten ook makkelijk zijn terug te vinden! 57.19 Economische haalbaarheid Zie het antwoord op nummer 14 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Beoordelingen van experts. In de tussentijd is er veel veranderd. Prijzen van windmolens zijn gestegen en de rente is sterk gestegen! Wat is de huidige situatie? Bij hoeveel molens wordt het rendabel voor een initiatiefnemer?

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 60 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

57.20 Blz 16 en Blz 23: De rijksoverheid is momenteel bezig met het opstellen van nieuwe nationale Deze reactie leidt niet tot een Nationale normen: Raad van State heeft de conclusie normen. De eerste resultaten hiervan zijn recentelijk gepubliceerd in de Ontwerp aanvulling of aanpassing van getrokken dat de geldende nationale normen onvoldoende AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’. Indien deze normen strenger de Beleidsvisie GODE waren onderbouwd. Hier proeven we een zijn dan de uitgangspunten die momenteel in de Beleidsvisie worden gehanteerd tegenstrijdigheid! worden deze normen gevolgd. Dit geldt ook nadat de Beleidsvisie is vastgesteld. Wat zijn de internationale normen? Voor meer informatie klink op deze link. En is er inzicht wanneer de wettelijke normen beschikbaar komen in 2024? En wat als de 750 meter en 400 meter hier worden opgerekt! Zie ook de voorgaande opmerking. Graag een verwijzing naar de gehanteerde normen. 57.21 Op blz 23 is aangegeven: De gepubliceerde concept normen zijn nog niet definitief. Vooruitlopen hierop wordt Deze reactie leidt WEL tot een We streven ernaar dat de windmolens nergens meer de Beleidsvisie aangepast van streven naar 45 decibel naar een maximum van 45 aanpassing van de Beleidsvisie geluid produceren dan 45 decibel aan de gevel van een decibel. GODE woning of andere gevoelige functie.

Windmolens mogen geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. Streven is in deze alinea te vrijblijvend. Graag hierin verwijzen naar de juiste normen die in de concept-nota van 12 oktober zijn vastgelegd Wordt in de nulmeting rekening gehouden met windrichtingen en seizoensinvloeden? 57.22 1e alinea Zie het antwoord op nummer 17 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Minimaal vijftig procent lokaal eigendom is maar op heel weinig plaatsen in Nederland gerealiseerd. Is dit wel een realistische opstelling? 57.23 3e alinea: Zie het antwoord op nummer 18 van de themabijeenkomst op 10 oktober. Lokaal opladen. Wat wordt hier precies bedoeld? 57.24 In de “concept-Beleidsvisie Grootschalige Opwek In de notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief is aangegeven waarom de Deze reactie leidt niet tot een Duurzame Energie”. Wordt ook het voorkeursalternatief Overdiepse Polder niet is opgenomen in het voorkeursalternatief. aanvulling of aanpassing van genoemd. De mogelijkheden in de Overdiepse Polder worden, naar aanleiding van de de Beleidsvisie GODE “De gemeente kiest ervoor om in twee gebieden ruimte te aangenomen motie van de raad, nogmaals onderzocht. Deze resultaten van dit bieden voor de aanleg van windparken: één bij nadere onderzoek zijn begin 2024 beschikbaar.

Het onderzoek en bijbehorende bedrijventerrein Haven 8-Oost en het Ecopark in Waalwijk raadsinformatiebrief zijn hier te vinden. (met de werknaam Windpark Haven-Ecopark), en één in het polderlandschap ten noordoosten van Waspik en ten noordwesten van Sprang-Capelle (met de werknaam Windpark Buitenpolders).” We blijven echter van mening dat dit niet de voorkeur heeft van “Waspikse, Capelse c.q. Waalwijkse bevolking. Dit blijkt wel uit de reacties in de gemeenteraad van 21 september l.l.. Ons voorstel blijft dan ook de “Overdiepse polder”. De grootste barrière, Laagvlieggebied van Defensie”, is kan mogelijk worden geëlimineerd. Er is een namelijk een groot laagvlieggebied “Maas en

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 61 van 83

Waal” aan de overkant van de Maas. Dit gebied heeft een vrij grote oppervlakte en zoals we in bovenstaand plaatje zien. Het oefengebied blijft bijna volledig intact. We moeten in Nederland op een heel klein gedeelte met elkaar leven. Dit betekent dat we allemaal in moeten schikken. Daarnaast heeft de gemeente Altena laten weten, net over de Maas geen windturbines te willen plaatsen . Er ontstaat hier dus volgens ons een Win-win situatie. Maas en Waal een laagvlieggebied en Waalwijk gaat voor de duurzame energie. 57.25 We hebben al in eerdere bijeenkomsten laten weten dat In de notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief is aangegeven waarom de Deze reactie leidt niet tot een de Overdiepse Polder onze voorkeur heeft voor het Overdiepse Polder niet is opgenomen in het voorkeursalternatief. aanvulling of aanpassing van plaatsen van de Windturbines. En wel om de volgende De mogelijkheden in de Overdiepse Polder worden, naar aanleiding van de de Beleidsvisie GODE redenen: aangenomen motie van de raad, nogmaals onderzocht. De resultaten van dit • Ligging tussen de kernen van Waspik en Dussen waarbij nadere onderzoek zijn begin 2024 beschikbaar.

afstand tot beide kernen groter is dan 1,5 km! • Goede Windsituatie • Draagvlak binnen de “Waspikse en Capelse” gemeenschap • Agrariërs die zelf in het gebied wonen, willen meewerken • Het open landschap “De Buitenpolders”(Bovenkerk) wordt behouden • Ver verwijderd van een Natura2000 gebied • Toekomstgericht v.w.b. de opbrengst en uitbreiding voor de opwekking van duurzame energie • Beste ligging voor de geluidshinder • Beste ligging voor slagschaduw • Gemeente Altena wil geen windturbines, dus laagvlieggebied blijft volledig intact • Aanvoer via het water van de te bouwen molens. (WeinigCO2 uitstoot voor het aanleggen van extra wegen. • Er blijft een laagvlieggebied voor Defensie aan de noordzijde van de Maas in het land van Maas en Waal

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 62 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

57.26 Bij de opzet van het windpark Overdiepse Polder willen we De Overdiepse Polder vormt geen onderdeel van het Voorkeursalternatief. Overleg Deze reactie leidt niet tot een dat de gemeente Altena en de bewoners van de over een windpark in dit gebied is op dit moment dan ook niet opportuun. aanvulling of aanpassing van Peerenboom meegenomen worden in het de Beleidsvisie GODE participatieproces. Dat kan worden besproken met alle betrokkenen ineen open dialoog met de instanties: • Gemeente Waalwijk, • Defensie, • Belanghebbende Overdiep, • Provincie, • Rijkswaterstaat, • gemeente Altena, • inwoners van de Peerenboom. Waarbij gemeente Waalwijk de initiatiefnemer kan zijn 58.1

58.2

Reactie op concept beleidsvisie Is genoteerd. Deze reactie leidt niet tot een Inmiddels heeft uw belangenafweging geleid tot een aanvulling of aanpassing van concept beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame de Beleidsvisie GODE Energie (GODE) Waalwijk. Deze ligt momenteel ter inzage. De beleidsvisie is in lijn met de eerder met u besproken zaken en het beoogde voorkeursalternatief. In het voorkeursalternatief geeft u ruimte voor de ontwikkeling van windpark ‘Buitenpolders’ en windpark ‘Haven-Ecopark’. Defensie kan zich vinden in de beleidsvisie en het voorgenomen voorkeursalternatief. Reactie op motie Overdiepse Polder Uw standpunt over de Overdiepse Polder is helder. De mogelijkheden in de Deze reactie leidt niet tot een De afgelopen maanden heeft u daarnaast veelvuldig Overdiepse Polder worden, naar aanleiding van de aangenomen motie van de raad, aanvulling of aanpassing van contact met collegae van Defensie en het nogmaals onderzocht. Daarvoor is Defensie ook benaderd. De resultaten van dit de Beleidsvisie GODE Rijksvastgoedbedrijf over het mogelijk opnemen van de nadere onderzoek zijn begin 2024 beschikbaar. ‘Overdiepse Polder’ in het voorkeursalternatief. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een onderzoeksopgave om alsnog te kijken of de ‘Overdiepse Polder’ betrokken kan worden bij het voorkeursalternatief.

De keuze om de Overdiepse Polder toch te onderzoeken is begrijpelijk. Defensie vindt deze keuze wel zorgelijk. Het kan namelijk niet genoeg worden benadrukt dat de ‘Overdiepse Polder’ voor het Defensie Helikopter Commando (DHC) van essentieel belang is voor haar bedrijfsvoering en dat het DHC ook geen alternatief heeft voor de oefeningen die zij daar zelf doet. Daarnaast zijn er ook essentiële oefeningen met het Korps Commando Troepen in deze polder die daarmee mogelijk onmogelijk op deze locatie zouden worden. Hierover verwijs ik u ook naar de reactie van 21 juni 2023 (brief kenmerk 5940011). Uiteraard zal deze informatie ook worden gedeeld voor de onderzoeksopgave.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 63 van 83

58.3

Vervolg Onze intentie is om met iedere stakeholder gedurende het proces in contact te Deze reactie leidt niet tot een Voor het vervolg van de Mer procedure en de eventuele blijven. Defensie en namens haar het Rijksvastgoedbedrijf blijven wij betrekken bij aanvulling of aanpassing van ruimtelijke procedures die hierna gaan volgen wil ik graag dit proces. de Beleidsvisie GODE met u in gesprek blijven om uw opgave en de belangen van Defensie in evenwicht te blijven houden. Daarnaast blijf ik ook graag met u op regionaal niveau in gesprek.

59.1

Grootschalige opwek en behoefte De onderbouwing van de cijfers is opgenomen in de Kadernota. Bij het opstellen Deze reactie leidt niet tot een In de aanleiding ontbreekt een meer specifieke van deze prognose is rekening gehouden van bestaande daken. We zijn er bij de aanvulling of aanpassing van onderbouwing van de totale energiebehoefte gerelateerd prognose vanuit gegaan dat nieuwe bedrijven energieneutraal gebouwd worden. de Beleidsvisie GODE aan de ‘ladder’. Wij lezen: ‘ In lijn met de Kadernota Indien bedrijfsgrond van de gemeente gekocht of gepacht wordt schrijven we voor willen we 170.500 MWh opwekken met windenergie en dat het bedrijfsdak maximaal wordt benut voor de opwek van zonne-energie. 15.000 MWh met nieuwe zonnevelden. Daar gaat deze Overigens gaan we er bij de prognose vanuit dat er op bedrijfsdak 25.000 MWh Beleidsvisie over. De resterende 30.000 MWh komt van zonne-energie wordt gerealiseerd, op veld 15.000 MWh en op het ecopark 5000 bestaande zonnevelden en zonnepanelen op daken, onder MWh zonne-energie. meer van bedrijfsgebouwen.’ Is bij de resterende 30.000 MWh rekening gehouden met zowel bestaand zon op dak en bedrijventerreinen als met de potentie op nog in exploitatie te nemen bedrijventerrein (Afronding Haven)? Wij verzoeken dit nader toe te lichten.

Cultuurhistorische waarden Wij zijn op de hoogte van de belemmeringen in de Baardwijkse Overlaat dat is Deze reactie leidt niet tot een - Op blz. 18/19 van de Visie is aangegeven dat aan de aangemerkt als cultuurhistorisch waardevol gebied. Indien nodig zal dit aanvullend aanvulling of aanpassing van hand van het plan MER een aantal locaties (6) voor onderzocht worden. de Beleidsvisie GODE grootschalige windenergie zijn afgewezen omdat daar zwaarwegende nadelen aan verbonden zijn. Onder nr. 5 is aangegeven dat voor de Baardwijkse Overlaat na overleg met de provincie is bepaald dat ‘een windmolen in dit gedeelte alleen in beeld kan komen als blijkt dat er geen andere reële mogelijkheid bestaat, en op de schaal van de gehele Baardwijkse Overlaat onderzocht is hoe dit gebied kan bijdragen aan de opgave voor windmolens. Daarbij moet duidelijk gemaakt worden dat door de plaatsing van windmolens de openheid kan worden gewaarborgd en historische structuren kunnen worden benadrukt of versterkt’ .

59.2

In het kader van de REKS Hart van Brabant hebben wij in een eerder stadium al geadviseerd over de samenhang met cultuurhistorisch waarden, waarbij we twee invalshoeken hanteren: • In hoeverre is er sprake van aantasting van cultuurhistorisch waardevolle gebieden; • In hoeverre biedt de plaatsing van windmolens kansen voor het verstreken van de cultuurhistorische waarden en kenmerken. Specifiek voor de Baardwijkse Overlaat hebben we aangegeven dat het een interessante exercitie kan zijn om op de schaal van de 'gehele overlaat' te

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 64 van 83

59.3

59.4

59.5

onderzoeken hoe dit gebied kan bijdragen aan de opgave voor windturbines. En andersom hoe door de plaatsing van windturbines de openheid kan worden gewaarborgd en historische structuren kunnen worden benadrukt/versterkt (vergelijkbaar met de ontwikkeling van windturbines in de Beerse Overlaat). In figuur 4 (zoekgebied en plaatsingszones windenergie) De opmerking over de Baardwijkse Overlaat is helder. Wij nemen contact op om van de Visie zien we het voorkeursalternatief voor hier nader het gesprek over te voeren. windenergie gevisualiseerd. Daarbij zien we dat met de beoogde lijnopstelling van 3 met 1 windturbine de Baardwijkse Overlaat wordt binnengetreden. Met deze positionering wordt naar onze mening echter niet het cultuurhistorisch waardevolle gebied Baardwijkse Overlaat als uitgangspunt genomen bij de uitwerking van de VKA. Het gaat erom dat bij de positionering de openheid wordt geaccentueerd en bij infrastructurele en of landschappelijke lijnen aansluiting wordt gezocht. Wij blijven op het standpunt dat het in dat geval veel logischer is om in het zoekgebied buiten het cultuurhistorisch waardevolle gebied een oplossing te zoeken, bijvoorbeeld parallel aan het Drongelens Kanaal (of in ieder geval in de Ecozone). Wij voeren hierover nog graag nader het gesprek.