Bijlage 1 Reactienota college op ingediende zienswijzen Beleidsvisie GODE Waalwijk

In maart 2024 beslist de gemeenteraad over de de burgers op hun daken. Daarbij is het bedrijfsleven flink definitieve plaatsingszones voor wind- en zonne-energie in de gemeente Waalwijk. achter gebleven. Niet zo verwonderlijk omdat ze hoge kortingen krijgen op de energieprijs en soms nog maar circa 10 % betalen ten opzichte van de particulieren. Als het geen verdienmodel is, en/of die bedrijven geen milieu in hun vaandel voeren, gaan ze niet investeren. Het leggen van zonnepanelen op bedrijfspanden zal dus moeten worden afgedwongen. Aanleg van 15 Ha is niet meer nodig en bespaard goede landbouwgronden. Voor het aantal windmolens is de landelijk doelstelling De gemeente Waalwijk heeft zelf de ambitie om 50% van het totale Deze reactie leidt niet tot een eind 2022 reeds behaald. Het aantal van 9 molens in elektriciteitsverbruik duurzaam op te wekken binnen de eigen gemeentegrenzen in aanvulling of aanpassing van Waalwijk is reeds 4 molens te veel als dit wordt 2030. Voor de invulling daarvan is uitgebreid onderzoek gedaan zoals vastgelegd in de Beleidsvisie GODE vergeleken met het uitgangspunt van 1 molen van 6 MW het planMER. Op basis daarvan zijn de mogelijke locaties bepaald in zogenaamde per 10000 inwoners ( was in het plan van de plaatsingszones. energietransitie 2 molens van 3 MW) Die 9 molens is echter wel toegestaan binnen de regio.

DE vraag is; moet Waalwijk kost wat kost daarmee doorgaan als er zoveel weerstand is tegen de plaatsing ervan. Drie molens plaatsen zo dicht bij de kern van Drongelen is met een afstand van 750 m wel heel erg overheersend! Daarbij betwijfel ik persoonlijk of plaatsing in dat gebied wel mogelijk is. 2 stuks lijkt al discutabel en als de afstand wordt vergroot naar 1000m is mijns inziens er maar 1 molen mogelijk. Dit is echter in strijd met de regel dat een cluster uit 3 molens moet bestaan. Die regel is echter geen wet. Daarnaast breng ik u onder de aandacht van de jaarlijkse In het planMER en het onderzoek naar de financiële haalbaarheid is gerekend met Deze reactie leidt niet tot een rendementsverbetering van zowel de zonnepanelen als de windturbines die naar verwachting in 2027/2028 op de markt beschikbaar zijn. aanvulling of aanpassing van windmolens van 4-6 % . Uitgaande van de bouw in 2027de Beleidsvisie GODE 2028 zou dus kunnen worden volstaan met 6 windmolens. Als die bouwperiode verschuift naar 2030 kan zelfs met 5 molens worden voldaan aan de doelstelling.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 17 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

8.9

Gelet op de snelle ontwikkeling van 2 extra De gemeente Waalwijk heeft zelf de ambitie om 50% van het totale Deze reactie leidt niet tot een windmolenvelden op de Noordzee voor 2030 en de aanleg elektriciteitsverbruik duurzaam op te wekken binnen de eigen gemeentegrenzen in aanvulling of aanpassing van van waterstofleidingen langs het grondgebied van 2030. de Beleidsvisie GODE Waalwijk alsmede 2 atoomcentrales in Zeeland is duidelijk dat het doorzetten van windmolens op land niet meer nodig is !!!!

9.1

Vraagtekens zetten wij wel bij het meest oostelijk gelegen Het meest 'oostelijke bolletje' in het voorkeursalternatief waarnaar gerefereerd Deze reactie leidt niet tot een (bolletje) zoekgebied voor windturbines. Dat zoekgebiedje wordt heeft reeds een andere kleur in het VKA vanwege de extra beperkingen van aanvulling of aanpassing van ligt oostelijk van het Drongelens kanaal. In onze ogen de Baardwijkse Overlaat als cultuurhistorisch waardevol gebied. de Beleidsvisie GODE vormt het Drongelens kanaal een duidelijke Na overleg met de provincie is bepaald dat ‘een windmolen in de Baardwijkse demarcatielijn. Oostelijk van het Drongelens kanaal is het Overlaat alleen in beeld kan komen als blijkt dat er geen andere reële mogelijkheid waardevolle landschap van de Overlaat, aan de oostkant bestaat, en op de schaal van de gehele Baardwijkse Overlaat onderzocht is hoe dit begrensd door de gordel van natuurgebieden langs de gebied kan bijdragen aan de opgave voor windmolens. Daarbij zal ook duidelijk Elshoutse Zeedijk. In het noorden, bij de uitloop van het gemaakt moeten worden dat door de plaatsing van windmolens de openheid kan Drongelens kanaal, ligt de Gansooijense Uiterwaard, met worden gewaarborgd en historische structuren kunnen worden benadrukt of zijn weidevogels en doortrekkende wintergasten.

Beide versterkt.’ groepen vogels hebben last van het geluid en de slagschaduw van windturbines en voor doortrekkende wintergasten is er een groot risico op slachtoffers door aanvaringen.

9.2

Wij verzoeken u op grond van het bovenstaande om het meest oostelijke zoekgebiedje te laten vervallen en de windenergie-opwek te concentreren westelijk van het Drongelens kanaal. Een sprong met windturbines over het Drongelens kanaal is vanuit natuuren landschapsoogpunt zeer ongewenst. Verder benadrukken wij nog eens dat het voor de Veel bedrijfsdaken liggen momenteel al vol met zonnepanelen. Bij de uitgifte van Deze reactie leidt niet tot een geloofwaardigheid van het duurzame nieuwe bedrijventerreinen door de gemeente wordt het plaatsen van zonnepanelen aanvulling of aanpassing van energiebeleid cruciaal is dat de enorme dakoppervlakten op de bedrijfspanden inmiddels verplicht gesteld. De gemeente Waalwijk is de Beleidsvisie GODE op de grote bedrijventerreinen in Waalwijk Noord voorstander om de dakoppervlaktes op de bedrijventerreinen maximaal te maximaal gaan worden benut voor zonne-energie. benutten. Wel lopen we momenteel tegen het probleem van netcongestie aan. Terughoudendheid met betrekking tot zonnevelden in het De opmerking om terughoudend te zijn met betrekking tot zonnevelden in het buitengebied is ons inziens gewenst, mede gezien de buitengebied is begrijpelijk. Momenteel wordt uitvoering gegeven aan de Kadernota landbouwtransitie die moet gaan plaatsvinden. waarin de ruimte gegeven wordt voor maximaal 15 hectare zon op land. Deze lijn blijven we voor nu volgen.

In maart 2024 neemt de gemeenteraad van Waalwijk hier een definitieve beslissing over.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 18 van 83

10

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Middels deze mail teken ik bezwaar tegen de voorgenomen plannen te plaatsen windmolens welke mogelijk achter ons woonhuis en bedrijf gesitueerd gaan worden. Onze mening zal waarschijnlijk door u instantie niet gedeeld worden.

Uw bezwaar wordt meegenomen in het vervolgproces. Deze reactie leidt niet tot een De reacties van de GGD zijn verwerkt in het PlanMER en de Beleidsvisie. aanvulling of aanpassing van In de Beleidsvisie is het uitgangspunt dat de wind- en zonneparken ten minste voor de Beleidsvisie GODE 50% in lokaal eigendom zijn zodat de omgeving kan meeprofiteren. In het lokaal eigendom speelt de gemeentegrens overigens geen rol, doch enkel de afstand van een omwonende tot het windpark.

De reactie vanuit de GGD aan de Gemeente d.d. 7 maart 2022 zijn duidelijk punten i.v.m. de gezondheid vernoemd. Waarin vermeld op pagina 3 een onderzoek RIVM. Wij in het gehele dorp Dussen zullen veel overlast van deze windmolens gaan ondervinden. Helaas blijkt in de praktijk dat dit veelal door de instantie welke de windmolens exploiteren genegeerd wordt. Mede omdat er extreme winsten met dit soort projecten worden gegenereerd. Jammer dat met omwonenden geen rekening wordt gehouden. 11

Wij zijn wonende in Drongelen dicht aan de Maas, wij Deze reactie wordt ter kennisgeving aangenomen. In de Kadernota heeft de willen absoluut geen torenhoge windmolens zo dicht bij gemeenteraad van Waalwijk besloten om het zoekgebied voor de opwek van onze woningen. Die jullie nu willen gaan plaatsen zijn duurzame energie ten noorden van de A59 aan te wijzen. ontzettend hoog. Veel te hoog, zo dicht op de huizen en ook nog erg MILIEUONVRIENDELIJK……. Zouden jullie het fijn vinden, als ze deze zouden plaatsen zo dicht op jullie woningen????? Nee, dat weet ik zeker van niet………

12.1

De inwoners van Genderen zijn verontrust over de In het huidige voorkeursalternatief is er bij windpark Haven/Ecopark ruimte voor 3 Deze reactie leidt niet tot een ontwikkelingen van de gemeente Waalwijk betreffende de tot 4 windturbines. Plaatsing van windturbines in de uiterwaarden is niet voorzien. aanvulling of aanpassing van inhoud van de bovengenoemde beleidsvisie en de Door de windturbines op een zo goed mogelijke manier in te passen in het de Beleidsvisie GODE gevolgen voor de inwoners. In deze beleidsvisie wordt o.a. landschap wordt geprobeerd de visuele hinder te beperken. Het uitsluiten daarvan het gebied Windpark Haven Ecopark genoemd als is echter niet mogelijk. plaatsingsgebied voor grote windturbines. Dit gebied ligt schuin tegenover het dorp Genderen dat ligt aan de noord zijde van de Bergsche Maas. Het plaatsingsgebied is in deze beleidsvisie zelfs doorgetrokken tot in de uiterwaarden van bovengenoemde rivier, aan de monding van het Drongelens Kanaal. Dus daar komen in de toekomst een cluster van 4 windturbines te staan. Deze 4 windturbines hebben dan een hoogte van 170 meter met een tiphoogte van 255 meter. Dat geheel is onacceptabel, gezien het open karakter van ons gebied, dat door deze 4 windturbines ernstig zal worden aangetast. Ook de plaatsing van 6 windturbines in het plan Windpark Buitenpolders heeft voor ons een visuele impact.

Wat ons woongenot ook aantast in het open karakter van ons buitengebied.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Deze reactie leidt niet tot een aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE

Pagina 19 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 12.2

12.3

12.4

12.5

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Er zijn studies die aantonen, dat het niet hoorbare (lage In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens meer geluid Deze reactie leidt WEL tot een frequentie) geluid van windturbines invloed hebben op de produceren dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere gevoelige aanpassing van de Beleidsvisie gezondheid van mensen die binnen een straal van 2 functie. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vastgelegd in de GODE kilometer wonen. Dus dan zegt een 0-meting niets over Beleidsvisie. En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) mogen de aantasting van de gezondheid van de inwoners binnen produceren. Dit is in lijn met de adviezen van de GGD. dat gebied. Het dichtstbijzijnde woonhuis in Genderen Deze geluidsbelasting is niet hoger dan wat de huidige windturbines rondom het staat op 950 meter. Dus vele woningen in Genderen Ecopark nu produceren. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vallen in dit gebied. vastgelegd in de Beleidsvisie. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. De locaties van de meetpunten zullen te zijner tijd worden vastgesteld in overleg met de direct omwonenden van het beoogde windpark.

Aan de zuidrand van Genderen is het bestemmingsplan Alle ons bekende ontwikkelingen in de omgeving zijn opgenomen in het planMER en Deze reactie leidt niet tot een Genderen-Zuid 1e fase in ontwikkeling. De 2e fase van zijn meegenomen bij het maken van de afwegingen. aanvulling of aanpassing van dit plan in nog zuidelijker richting, volgt over enkele jaren. de Beleidsvisie GODE Het zou best kunnen zijn dat dit plan niet meer acceptabel is door de invloed van de 4 windturbines. Ook worden er ruimte voor ruimte woningen ontwikkeld langs de westzijde van de Doeverensestraat. Deze kavels liggen ook dicht bij de 4 geplande windturbines. Door uw plannen met de 4 windturbines zullen veel woningen in Genderen overlast ondervinden. Als uw plannen op deze manier doorgang zullen vinden, Op 1 januari 2024 treden zowel de Omgevingswet als titel 4.5 van de Algemene Deze reactie leidt niet tot een worden deze en de overige bewoners van ons dorp sterk wet bestuursrecht (Awb) in werking. Daarmee wordt de oude regeling voor aanvulling of aanpassing van aangetast in hun, nu nog, normale gezonde leefomgeving. planschade uit de Wet ruimtelijke ordening (Wro) vervangen door een regeling de Beleidsvisie GODE Tevens zal de verkoopwaarde van alle woningen in nadeelcompensatie.

In de Awb is de basisregeling opgenomen en in hoofdstuk 15 Genderen sterk dalen als uw plannen doorgezet gaan van de Omgevingswet aanvullende bepalingen voor het omgevingsrecht. worden. We zullen dan ook alles in het werk stellen om Op basis van deze regelingen kunt u een verzoek om nadeelcompensatie indienen deze waarde vermindering (tussen 10% en 30% volgens als u van mening bent dat een omgevingsvergunning voor de plaatsing van officiële berekeningen van de landelijke overheid) op de windturbines een waardedaling veroorzaakt die uitgaat boven het normale gemeente Waalwijk te verhalen. maatschappelijke risico. De gemeente zal in het geval van een verzoek om nadeelcompensatie een onafhankelijk adviseur inschakelen die dan een beoordeling doet van de claim en de gemeente adviseert in de hoogte van de toe te kennen schadevergoeding. Over de vergoeding van planschade nadeelcompensatie zal door de gemeente verhaalsafspraken maken met ontwikkelaars. Als gemeente Waalwijk moet u voldoen aan de wettelijke Ook als gemeente moeten we voldoen aan wettelijke bepalingen en regelgeving. Deze reactie leidt niet tot een regels voor het opwekken van (groene) energie.

Maar u Daarnaast heeft de gemeente zich binnen de regio Hart van Brabant gecommitteerd aanvulling of aanpassing van kunt ook participeren in windenergie op zee, daar wordt aan de opwekking van een bepaalde hoeveelheid duurzame elektriciteit. De de Beleidsvisie GODE niets over vermeld. Windmolenparken behoren op zee gemeente Waalwijk is niet voornemens om te participeren in wind op zee. De geplaatst te worden. En niet op een zeer irritante plaats gemeenteraad van Waalwijk heeft besloten om 50% van het eigen dichtbij de buren. elektriciteitsverbruik zelf duurzaam op te wekken met bewezen technieken als wind U kiest de makkelijkste weg om deze winturbines zo ver en zon binnen de eigen gemeentegrenzen in 2030. mogelijk weg te plaatsen voor de meeste bewoners van Waalwijk, maar wel ten nadele van de inwoners van Genderen.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 20 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 12.6

12.7

12.8

13

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Ook is er door uw college geen studie gedaan naar een Onderzoeken naar aardwarmte lopen momenteel in het kader van de Deze reactie leidt niet tot een optie, als bijvoorbeeld aardwarmte. Er zijn op meerdere warmtetransitie binnen onze regio. Aardwarmte is niet voorzien als bron voor aanvulling of aanpassing van plaatsen in Nederland al goede resultaten geboekt met grootschalige opwek van duurzame elektriciteit. de Beleidsvisie GODE aardwarmte. In uw huidige plannen voldoet u aan de eisen, maar dat Omwonenden van een wind- of zonnepark worden op eenzelfde manier behandeld, Deze reactie leidt niet tot een gaat ten koste van bewoners aan de overkant van de ongeacht of ze in de gemeente Waalwijk of een randgemeente woonachtig zijn. aanvulling of aanpassing van Bergsche Maas. We hebben deze materie, als dorpsraad, De inbreng en zienswijze op de Kadernota is meegenomen in de uiteindelijke de Beleidsvisie GODE al eerder onder uw aandacht gebracht tijdens een besluitvorming hierover in 2021. hoorzitting in januari 2019 en in een zienswijze op concept kadernota Waalwijk op 21-09-2020. Maar blijkbaar heeft u daar, gezien deze beleidsvisie, verder niets mee gedaan. Gezien bovenstaande uiteenzetting moet het u duidelijk zijn, dat we in deze zaak toch zeker belanghebbende zijn.

We hopen daarom dat we in de verdere besluitvorming De gemeente Waalwijk wil graag met iedere stakeholder in contact blijven. Een Deze reactie leidt niet tot een meer betrokken zullen worden als dorpsraad van aantal keer per jaar brengen we daarvoor een nieuwsbrief uit met de laatste stand aanvulling of aanpassing van Genderen. En dat we tevens op de hoogte worden van zaken. U kunt zich hier aanmelden voor deze nieuwsbrief. Meer informatie de Beleidsvisie GODE gehouden van verdere ontwikkelingen in deze. We hopen staat op onze site. Voor een afspraak of vragen kunt u mailen naar dat u uw plannen zo aanpast, dat we in Genderen geen duurzaam@waalwijk.nl. hinder en overlast van uw plannen zullen ondervinden en deze windturbines zover mogelijk richting A59 opschuiven en zeker niet in de uiterwaarden van de Bergsche Maas. Ik woon in het mooie rustige omgeving, met een mooie Het thema Duurzaamheid vormt de ‘groene draad’ in de strategische visie van de Deze reactie leidt niet tot een uitzicht… heel simpel dagelijks leven en heel belangrijk gemeente Waalwijk. We willen klimaatneutraal zijn in 2043 en in 2030, dus al over aanvulling of aanpassing van voor iedereen. zeven jaar, halverwege op koers zijn. Het bovenstaande is uitgewerkt in de visie de Beleidsvisie GODE Daarom wil ik niet gestoord worden door een grote en Duurzaam Waalwijk 2030.

Hierin staat beschreven dat de verandering van het luidruchtige windmolens. klimaat en de gevolgen daarvan voor onze bewoners urgente maatschappelijke Ik wil ook gezond blijven en daarom ben ik bang voor de problemen zijn die vragen om ambities en daadkrachtig ingrijpen. giftige stoffen welke kunnen in de grond en in het water Om de genoemde ambities te bereiken, zijn in deze visie drie programmalijnen komen door een slijtage van materialen, van windmolens benoemd en uitgewerkt.. Eén van die programmalijnen is ‘Energie’. bladen zijn gemaakt. De ambitie van de gemeente Waalwijk is om CO2-arm te worden en de energie die Ik doe mijn best om milieu vriendelijk te zijn maar ik we verbruiken duurzaam op te wekken. Duurzame energie is energie van bronnen verwacht ook dat kan altijd een compromis te zoeken om die nooit opraken én niet schadelijk zijn voor het milieu. In de uitwerking daarvan een balans tussen natuur en mens te houden. Ik hoop dat zoeken we continu naar de balans tussen natuur, mens en omgeving. met een beslissing over dit ontwerp wordt niet vergeten dat wij, gewone burgers ook belangrijk zijn.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 21 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 14.1

14.2

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

1. De planvorming. In Bovenkerk is slechts plaats voor 6 In de Notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief is een zorgvuldige Deze reactie leidt WEL tot een windmolens. De capaciteit daarvan is voor de langere afweging gemaakt op basis van de door de raad vastgestelde uitgangspunten. aanvulling van de Beleidsvisie termijn volstrekt onvoldoende gezien de groeiende Daarbij zijn de belangen en positie van Defensie en Rijkswaterstaat meegewogen. GODE energiebehoefte van een groeiend Waalwijk. Over enkele Op basis daarvan zit de Overdiepse Polder niet in het concept voorkeursalternatief jaren zou een nieuwe locatie gevonden moeten worden (VKA). gezien de klimaatdoelen. Op 21 september 2023 heeft de raad conform voorstel besloten akkoord te gaan Bewoners van ’t Vaartje in Waspik en de Waspiksedijk in met de terinzagelegging van de concept Beleidsvisie GODE en het daarin Sprang-Capelle verzoeken de Gemeenteraad van Waalwijk opgenomen concept VKA. Bovenop dit besluit is een motie aangenomen waarin af te zien van het Voorkeursalternatief (VKA) Bovenkerk onder andere verzocht wordt om parallel aan het lopende proces, samen met de (werknaam Windpark Buitenpolders) en de molens verder betreffende initiatiefnemers, te onderzoeken of windmolens gerealiseerd kunnen weg van het dorp te plaatsen, nl. in het Overdiep. Het worden in de Overdiepse Polder.

De uitkomsten van dit onderzoek worden VKA is nu al te klein om, met 6 molens, de gemeentelijke meegenomen in de voorstellen voor een definitieve Beleidsvisie en VKA. Het ambitie in 2043 te bereiken. Daarom moet er over enkele onderzoek en bijbehorende raadsinformatiebrief zijn hier te vinden. jaren een nieuwe plaats voor molens gevonden worden, gezien de groei van inwoners, van bedrijven én de energiebehoefte. Waalwijk wíl groeien. Wij pleiten voor een aanpak voor de langere termijn. Doe het in één keer goed! De realisatie van het VKA zal bemoeilijkt worden door het grote aantal grondeigenaren in de Bovenkerkse polder. Wij vragen de Raad transparant en met alle inzet uitvoering te geven aan de aangenomen motie om te onderzoeken hoe in samenspraak met alle overheden zoals Provincie, Defensie en Rijkswaterstraat en overige stakeholders binnen een overzienbare termijn in de Overdiepse Polder 12 windturbines geplaatst kunnen worden." De afstandsnorm. Wij verzoeken de Raad de contouren De gemeenteraad heeft ten behoeve van het VKA een afstandsnorm voor plaatsing Deze reactie leidt niet tot een van het VKA te verkleinen met 90 meter. De huidige van een windpark bepaald van 400 meter tot een solitaire woning in het aanvulling of aanpassing van afstand van 750 meter is gebaseerd op de paal van de buitengebied en 750 meter tot aan een woonkern.

Hierbij is uitgegaan van het hart de Beleidsvisie GODE molen. De uitslag van de tip van de wieken, als deze het van de windturbine, wat ook het gebruikelijke uitgangspunt is. dichtst bij onze straat komt, is over het hoofd gezien. Het betreft wieken van 90 meter, dus dat maakt een groot verschil. Hierdoor is de veiligheid en continuïteit van het bestaande hoogspanningsnet in het geding. Daarmee is ook de opstelling van molens in twee rijen, zoals het VKA dat ziet, onmogelijk, gezien de vereiste afstand tussen de twee rijen.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 22 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 14.3

14.4

14.5

14.6

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Het landschap Voor de landschappelijke analyse verwijzen wij graag naar hoofdstuk 3 van bijlage Deze reactie leidt niet tot een Vanuit de Regionale Energie en Klimaat Strategie (REKS) 2 in het planMER. aanvulling of aanpassing van wordt het gebied ten noorden van de A59 aangewezen de Beleidsvisie GODE vanwege de grote schaal van het landschap. Dat klopt voor de moderne Overdiepse polder tussen het Oude Maasje en de later gegraven Bergsche Maas, met hoge dijklichamen en brede uiterwaarden. Maar dat klopt niet voor de Bovenkerkse polder met haar historische havens, doorsnijdingen van oude polderwegen door de Maasroute, loswallen en de ligging tussen de oude Langstraatdijk en het historische dijkje van het Oude Maasje. De eisen van Defensie. In de loop van jaren heeft het Bij effecten op de omgeving is inderdaad speciale aandacht gegeven aan de Deze reactie leidt niet tot een Ministerie van Defensie, meer precies de luchthaven belangen van het Defensie Helikopter Commando. Niet omdat deze hoger geacht aanvulling of aanpassing van Gilze-Rijen, een claim gelegd op het Overdiep als worden dan de andere belangen maar omdat het een belang is dat wij moeten de Beleidsvisie GODE laagvlieggebied. Defensie moet met haar helikopters meewegen in het kader van een goede ruimtelijke ordening en de uitvoerbaarheid oefenen in laagvliegen, dat begrijpen wij. Ze heeft na de van de plannen.

Dat hebben wij bij het opstellen van de Beleidsvisie en het herinrichting van het Overdiep haar keuze laten vallen op aanwijzen van de VKA voor windturbines dan ook gedaan. deze plaats. Daarover is nooit overleg geweest met de Het gaat hierbij niet zozeer om de positie van Defensie, maar het meewegen van plaatselijke overheid. Het is zo gegroeid na realiswering het belang van Defensie i.r.t. laagvlieggebieden. Als die gebieden schaars zijn en van het plan “ruimte voor de rivier”. Het kan niet zo zijn een grote betekenis hebben voor een goed functionerende krijgsmacht en daarmee dat de belangen van defensie door uw Raad belangrijker van groot nationaal belang zijn, weegt dat belang zwaar. Waren er buiten het worden geacht dan de belangen van de gezondheid en laagvlieggebied onvoldoende locaties geweest om windturbines te realiseren en leefbaarheid van de bewoners. Defensie kan ook ergens onze klimaatdoelen te halen, had de belangenafweging misschien anders kunnen anders oefenen, dat kon vroeger ook. uitvallen. De kans op realisatie van windturbines achten wij bijzonder klein als de Overdiepse Polder als VKA zou worden aangewezen. Daarom is deze niet opgenomen in het VKA. 2. De gezondheid van onszelf en de leefbaarheid van In de Beleidsvisie staat dat de windmolens nergens een geluidsbelasting geven Deze reactie leidt niet tot een onze omgeving.

Uw raad staat voor het belang van onze hoger dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere gevoelige functie aanvulling of aanpassing van eigen leefomgeving. Wij vrezen voor een verslechtering (Lden). En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) mogen de Beleidsvisie GODE van onze woonsituatie en gezondheid wanneer de produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar windmolens zo dicht bij ons dorp worden geplaatst. We het al aanwezige geluid in de omgeving. hebben al genoeg geluidsoverlast van de A59. In een brief van de GGD wordt gesteld dat reeds 24% van Het mogelijk toenemende sluipverkeer op de omliggende wegen valt buiten de Deze reactie leidt niet tot een de inwoners van de gemeente Waalwijk (niet scope van dit project. aanvulling of aanpassing van gespecificeerd naar wijkniveau) ernstig gehinderd wordt de Beleidsvisie GODE door geluid. Naast de A59 hebben wij te maken met de hoge snelheden van (vracht-) auto’s en landbouwverkeer in onze straten. Hierbij is 30 km per uur de afspraak, terwijl ruim 60 km per uur de gemiddelde snelheid is. Daarbovenop komt het toenemende sluipverkeer bij filevorming voor knooppunt Hooipolder. We verwachten nog een verdere toename van sluipverkeer als de ombouw van dit knooppunt begint, een project dat tenminste 5 jaar gaat duren.

Windmolens in Bovenkerk gaan zorgen voor een nog hogere geluidsbelasting.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 23 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

14.7

Naast de toename van geluid spreekt de GGD over Zie 6.4.6, pagina 100 van het plan-MER. De normen voor elektromagnetische Deze reactie leidt niet tot een elektromagnetische velden. Uw Raad laat de zwaarst velden worden nergens in Nederland overschreden. Door de grote afstand van de aanvulling of aanpassing van mogelijke turbines plaatsen met een tiphoogte van 255 motor van de windturbines, waarin de elektromagnetische velden worden de Beleidsvisie GODE meter, waarmee nog minimaal ervaring mee is opgedaan. veroorzaakt, zijn deze velden niet merkbaar op de grond. Daarnaast zorgt de Deze zullen effect hebben op onze omgeving, welk effect beschermende werking van de grond ervoor dat de magnetische velden afkomstig is niet bekend. van kabels afgeschermd worden en boven de grond een nihil effect hebben. 14.8 Het GGD team Gezondheid, Milieu & Veiligheid Brabant De GGD heeft haar eigen methoden voor beoordeling van gezondheid van Deze reactie leidt niet tot een stelt dat de aandacht voor omwonenden belangrijker is windturbines teruggetrokken omdat er vanuit de wetenschap nog te weinig aanvulling of aanpassing van dan het landschap, de natuur en defensie. De zekerheid is over de fysieke effecten van windturbines op de gezondheid.

Dit gaat de Beleidsvisie GODE beantwoording vanaf pagina 53 in de concept Beleidsvisie voornamelijk over de samenhang van effecten en de resultaten op de gehele en de vervolgaanpak vinden we onder de maat. Hoe kunt fysieke leefomgeving. Uit onderzoek blijkt dat vooral geluid bepalend is voor het uw Raad beweren dat alle gezondheidsaspecten zijn effect op de leefomgeving en daarmee voor de locatiekeuze. Dit effect is uitgebreid onderzocht, terwijl er geen geschikte methode is. De GGD beschreven in het planMER en hierin worden ook keuzes gemaakt die zijn toegelicht spreekt over het wekken van verwachtingen en de in de beleidsvisie. noodzaak van het betrekken van direct omwonenden, wat ondanks herhaaldelijk verzoek niet of onvoldoende is gebeurd. 14.9 De GGD speekt over laagfrequent geluid. Dat speelt over In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens een Deze reactie leidt niet tot een het algemeen een prominente rol bij omwonenden. geluidsbelasting geven hoger dan 45 decibel aan de gevel van een woning of aanvulling of aanpassing van Onbegrijpelijk dat de gemeente daar niets mee doet, dit is andere gevoelige functie. En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) de Beleidsvisie GODE niet acceptabel. Uw Raad bevestigt bovendien dat de mogen produceren.

Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit windturbines incidenteel tonaal geluid veroorzaken wat naar het al aanwezige geluid in de omgeving. normaliter te herleiden is naar een gebrek in de installatie. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vastgelegd in de Beleidsvisie. Opnieuw een reden om de molens verder weg van onze Dit is in lijn met de adviezen van de GGD. straten te plaatsen. Onze vraag blijft: Hoe gaat de gemeente voorkomen dat wij als aanwonenden gespaard blijven van extra 45 Db van windmolens plus de zware bromtonen welke de slaapkamers binnen gaan dringen? 14.10 De nieuwe Omgevingswet De Omgevingswet bundelt en maakt regels eenvoudiger. Met behulp van 1 digitaal Deze reactie leidt niet tot een Per 1 januari 2024 treedt de nieuwe Omgevingswet in loket wordt het, als het goed is, makkelijker om ruimtelijke projecten te starten. aanvulling of aanpassing van werking. Deze staat voor een goede balans tussen De invoering van de nieuwe landelijke normen voor windturbines staat los van de de Beleidsvisie GODE benutten en beschermen van de fysieke leefomgeving. In invoering van de Omgevingswet. Wel is het zo dat ook deze regels ‘ingebouwd’ lijn met deze wet constateren we dat bij het VKA dienen te worden in het nieuwe stelsel van de Omgevingswet. Dit gebeurt nadat de onvoldoende rekening gehouden wordt met de cumulatie wet in werking treedt.

Dit is naar verwachting niet voor eind 2024. van (geluids-) overlast en de impact van de grote molens met gigantische wieken met nachtelijke verlichting, waardoor de leefbaarheid van de bewoners dramatisch verslechtert. Met de nieuwe normen herintroduceert het Rijk uniforme milieunormen voor windturbines. De standaardwaarde is 45 dB Lday en 39 dB Lnight. Het nachtelijk geluid krijgt hiermee meer aandacht, t.b.v. de leefomgeving. Wederom een vraag: Hoe gaat de gemeente invulling geven aan de nieuwe Omgevingswet waarbij cumulatie in relatie tot verslechtering van de leefomgeving niet is toegestaan?

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 24 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

14.11 "Stilzetten van molens Hinder van slagschaduw wordt beperkt met een automatische stilstandsvoorziening Deze reactie leidt WEL tot een Hoe wordt straks het uitzetten van de molens geregeld als die in werking treedt en de windturbine uitschakelt wanneer in verblijfsruimten van aanpassing van de Beleidsvisie mensen niet kunnen slapen? Bewoners rond de A16 (205 een slagschaduwgevoelig gebouw slagschaduwhinder optreedt. Dat is nodig als de GODE m tiphoogte) geven aan dat afhankelijk van de windturbine meer dan zes uur slagschaduw per jaar op een slagschaduwgevoelig windrichting en geluidsgolven het geluid de slaapkamer gebouw kan veroorzaken. Door de noodzakelijke afschakeltijd (ongeveer één binnenkomt, ondanks isolatie en indirecte luchtinlaat, en minuut) kan in de praktijk telkens kortstondig slagschaduw optreden bij het dat het dan één uur duurt voor de molen wordt stilgezet. uitschakelen van de windturbine. Dit is onvermijdelijk en daarom wordt deze Zijn deze niet-productieve uren meegenomen in een slagschaduw niet meegerekend in de norm van zes uur. In de Beleidsvisie is integrale maatschappelijke kosten/baten doorrekening? En opgenomen dat wij streven naar een norm van ‘near-to-zero’ slagschaduw. is hiermee rekening gehouden bij de totale De impact op de energieproductie is beperkt.

Er is geen extra turbine nodig om de energieopbrengst van de molens, of is hiervoor een extra stilstandsvoorziening te compenseren. molen nodig? Ook het uitzetten van de molens bij In het geval dat de geluidsemissie te hoog is, bijvoorbeeld in de nacht, kan deze slagschaduw is niet in de berekening opgenomen." verlaagd worden door aanpassing van de rotorsnelheid. Bij de vergunningverlening zal worden vastgelegd dat de geluidsnorm voor de nacht (39 db Lnight) niet overschreden mag worden. 14.12 3. Onze huidige woningen en toekomstige Inbreiding, herbestemming van gebouwen en ruimte voor nieuwe woningen vormt Deze reactie leidt niet tot een bewoning. Onze straten bevatten veel oudere geen onderdeel van de Beleidsvisie voor grootschalige opwek. Voor een antwoord aanvulling of aanpassing van vooroorlogse woningen die slecht geïsoleerd zijn. De op de vraag om financiële compensatie, zie punt 14.14 de Beleidsvisie GODE waarde van de huizen zal dalen door windmolens op korte afstand. Dat vraagt voorafgaand aan het plaatsingsplan om financiële compensatie. Daarnaast is er door inbreiding of herbestemming van gebouwen ruimte voor nieuwe woningen, windmolens dichtbij belemmeren deze ontwikkeling.

14.13 Monumentale panden Herontwikkeling van gemeentelijke en rijksmonumenten vormt geen onderdeel van Deze reactie leidt niet tot een De oude dijk waaraan wij wonen, kent een structuur van deze Beleidsvisie. aanvulling of aanpassing van boerderijen, kleinere huizen en monumentaal industrieel de Beleidsvisie GODE erfgoed (hooipers, looierijen, schoenfabriek). Het leeuwendeel van de ca. 100 huizen is van voor de 2e Wereldoorlog. Toen was, met de grote gezinnen en actieve (boeren-)bedrijven het aantal bewoners wellicht 4x zo groot. Deze potentie is in de huidige tijd van woning-schaarste nog steeds aanwezig. Door herontwikkeling van de gemeentelijke en rijksmonumenten kan op een creatieve wijze het aantal wooneenheden verhoogd worden, wat aansluit bij de ambitie van de gemeente en het Rijk. Hoe kunnen we zonder herontwikkeling deze monumenten in stand houden? In onze ogen wordt deze ontwikkeling belemmerd als de molens in Bovenkerk komen staan. Let wel: dit is een gedachte voor de langere termijn.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 25 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

14.14 Waardedaling van woningen en compensatie Op 1 januari 2024 treden zowel de Omgevingswet als titel 4.5 van de Algemene Deze reactie leidt niet tot een Wij gaan ervanuit dat de waarde van onze huizen zal wet bestuursrecht (Awb) in werking. Daarmee wordt de oude regeling voor aanvulling of aanpassing van dalen als de windmolens in Bovenkerk komen te staan. planschade uit de Wet ruimtelijke ordening (Wro) vervangen door een regeling de Beleidsvisie GODE Daarnaast moeten er extra kosten gemaakt worden om nadeelcompensatie. In de Awb is de basisregeling opgenomen en in hoofdstuk 15 onze woningen verder te isoleren, met name vanwege de van de Omgevingswet aanvullende bepalingen voor het omgevingsrecht. toenemende geluidsoverlast. Op basis van deze regelingen kunt u een verzoek om nadeelcompensatie indienen Door de grote impact van de open omgeving bij de huizen als u van mening bent dat een omgevingsvergunning voor de plaatsing van op deze dijk kunnen we niet uitgaan van een beperkte windturbines een waardedaling veroorzaakt die uitgaat boven het normale waardedaling zoals in het stedelijk gebied. Vanuit de maatschappelijke risico.

De gemeente zal in het geval van een verzoek om bewoners vragen wij om een preventieve compensatie! nadeelcompensatie een onafhankelijk adviseur inschakelen die dan een beoordeling 10% waardedaling van de WOZ x 100 huizen x gemiddeld doet van de claim en de gemeente adviseert in de hoogte van de toe te kennen 400.000 euro = 4 miljoen euro. (excl. kernen Waspik en schadevergoeding. Over de vergoeding van planschade nadeelcompensatie zal door Capelle, plus de huizen op Scharlo) de gemeente verhaalsafspraken gemaakt worden met ontwikkelaars. Daarbij stellen we de vraag naar extra isolatie en indirecte luchtinlaat. 100 Huizen x gemiddeld 20.000 euro per huis = 2 miljoen euro (eerste raming)(excl. kernen en Scharlo). Door de grote diversiteit aan woningen c.q. monumenten vormt het isoleren om geluid te reduceren een grote uitdaging! Ook hier is een relatief hoge stelpost noodzakelijk! Dit alles levert de vraag op: Hoe gaat de gemeente Waalwijk om met de waardedaling van onze huizen en met de kosten van isolatie? 14.15 De regeling voor omwonenden Met de inwerkingtreding van de Omgevingswet heet planschade voortaan Deze reactie leidt niet tot een De omwonendenregeling kent dezelfde afstand als de nadeelcompensatie.

Een verzoek om nadeelcompensatie kunt u indienen als u van aanvulling of aanpassing van zone tot de huizen waarin geen molens geplaatst mogen mening bent dat een omgevingsvergunning voor de plaatsing van windturbines een de Beleidsvisie GODE worden, nl. 750 meter. Wij vragen bij de toegezegde waardedaling veroorzaakt die uitgaat boven het normale maatschappelijke risico. participatie in het bijzonder aandacht voor ons als groep Een dergelijk verzoek kan worden ingediend binnen 5 jaar nadat een bewoners die op of net boven de 750 meter afstand schadeveroorzakend besluit onherroepelijk is geworden. wonen. Het kan niet zo zijn dat wij op de grens van 750 In titel 4.5. van de Algemene wet bestuursrecht (Awb) wordt een basisregeling meter wel de overlast krijgen en er geen financiële voor nadeelcompensatie opgenomen. De verplichting tot vergoeding van vergoeding tegenover staat. Ambtelijk worden we nu al planschade zal door de gemeente worden opgelegd bij ontwikkelaars. De gemeente verwezen naar het claimen van Planschade bij de zal in het geval van schadeclaims een onafhankelijk bedrijf inschakelen (vaak exploitant. Dit is Nederland op zijn smalst. Wij eisen dat SAOZ) die dan een beoordeling doet van de claim en de gemeente adviseert in de de gemeente vooraf de Planschade regelt voor de hoogte van de toe te kennen schadeclaim.

bewoners, zelf vooraf uitbetaalt of verhaalt op de initiatiefnemer en dat hiervoor geen beroep hoeft te worden gedaan op het toekomstige Omgevingsfonds. Uiteraard willen we meedenken over revenuen, voorop staat het faciliteren en financieren van de schade voor ontwikkelen van en kosten aan noodzakelijke investeringen in onze huizen. Wij verzoeken u dan ook om deze kostenposten mee te nemen in de totale calculatie om Overdiep en Bovenkerk op een reële manier met elkaar te vergelijken.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 26 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

14.16 4 Bescherming van de natuur. In de afgelopen jaren is De effecten op de natuur zijn meegenomen in het planMER en in de Notitie Deze reactie leidt niet tot een fors geïnvesteerd in het Natura 2000 gebied Westelijke milieuafweging om te komen tot een voorkeursalternatief is hiermee rekening aanvulling of aanpassing van Langstraat en in de planvorming van de polder gehouden. de Beleidsvisie GODE Binnenbijster. In de Europese regelgeving wordt geëist dat dit natuurgebied optimaal beschermd wordt. Daarom dienen de windmolens op grotere afstand van dit gebied geplaatst te worden. 14.17 Natura 2000 en de polder Binnenbijster De effecten op de natuur zijn meegenomen in het planMER en in de Notitie Deze reactie leidt niet tot een In het VKA komen in de huidige plannen de windmolens milieuafweging om te komen tot een voorkeursalternatief is hiermee rekening aanvulling of aanpassing van veel te dicht te staan bij het Natura 2000 gebied gehouden. de Beleidsvisie GODE Westelijke Langstraat met haar historische eendenkooi! De geschatte afstand van de 1e rij windmolens is ca 1000 meter (NB, bij westenwind wordt de afstand ca 90 meter korter door draaicirkel wieken!) De afstand naar de historische eendenkooi – rustgebied voor vele vogels- is ca 1250 meter.

14.18 Uw Raad geeft zelf te kennen in de beleidsvisie dat de Het genoemde 'nader onderzoek' zal worden opgelegd en uitgevoerd in een later Deze reactie leidt niet tot een windmolens in het VKA een verstorend effect kunnen stadium bij de projectMER. Dit onderzoek dient door een onafhankelijke en aanvulling of aanpassing van hebben op de natuur (blz. 27). Nader onderzoek is dus gespecialiseerde partij uitgevoerd te worden. de Beleidsvisie GODE nodig. Dit kunt u als verantwoordelijke overheid niet overlaten aan de initiatiefnemer. 14.19 Wij wonen met plezier aan de rand van het Natura2000 De effecten op de natuur zijn meegenomen in het planMER en in de Notitie Deze reactie leidt niet tot een gebied ‘Westelijke Langstraat’. Hierin is ca. 60 miljoen milieuafweging om te komen tot een voorkeursalternatief is hiermee rekening aanvulling of aanpassing van geïnvesteerd. In de Europese regelgeving staat dat deze gehouden. de Beleidsvisie GODE gebieden optimaal beschermd moeten worden. Door de 255 meter hoge molens op korte afstand te plaatsen is de kans groot dat de toenemende vogeltrek wordt gehinderd. Wij zien steeds meer vogels en verschillende soorten, die juist voor het foerageren en broeden de combinatie zoeken van het natuurgebied en Bovenkerk. Met uw huidige plan is geen sprake van optimale bescherming van dit unieke natuurgebied en unieke vogelbiotoop.

14.20 Onze vragen zijn dan: Is er met de provincie, met het Met de provincie, als bevoegd gezag voor de Wet natuurbescherming is overleg Deze reactie leidt niet tot een ministerie van LNV en met de Europese commissie overleg geweest. De effecten op de Natura 2000 en NNB gebieden zijn meegenomen in het aanvulling of aanpassing van geweest over plaatsing van de molens op 1000 meter planMER en in de milieuafweging om te komen tot het VKA. de Beleidsvisie GODE afstand van het Natura 2000 gebied Westelijke Langstraat en van 1250 meter van de beschermde eendenkooi? Hoe worden landschappelijke en ecologische waarden gewogen? Zijn bezwaar- en gerechtelijke procedures meegenomen in de afweging?

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 27 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 15.1

15.2

15.3

15.4

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

De Gemeente Waalwijk streeft ernaar om tegen 2030 de De opgewekte elektriciteit wordt bij voorkeur lokaal gebruikt omdat dit het Deze reactie leidt niet tot een helft van de elektriciteitsbehoefte binnen de gemeente op elektriciteitsnetwerk het minst belast. De lokaal opgewekte elektriciteit is echter aanvulling of aanpassing van duurzame wijze op te wekken. Het is echter niet duidelijk niet louter voorbehouden aan lokale gebruikers. Wel streeft de gemeente ernaar de Beleidsvisie GODE of deze opgewekte energie exclusief beschikbaar zal zijn om de opwek in verhouding te brengen met het lokale verbruik, in 2030 50% voor de inwoners van Waalwijk. Ik verzoek om daarvan. De gemeente stelt wel in haar voorwaarden dat ten minste 50% van het verduidelijking hieromtrent. eigendom van de wind-en zonneparken lokaal is. En dat ontwikkelaars afdragen ten behoeve van een omgevingsfonds en omwonendenregeling. De introductie van de beleidsvisie spreekt over een hoge De prognose van het elektriciteitsverbruik is toegelicht in de Kadernota Deze reactie leidt niet tot een inschatting van het energieverbruik in 2030, waarbij de Grootschalige Opwek die in 2021 is vastgesteld. Zie verder met betrekking tot de aanvulling of aanpassing van opgave voor Waalwijk wordt gesteld op ongeveer 215.500 prognose het antwoord bij reactie 1 van de themabijeenkomst. Met betrekking tot de Beleidsvisie GODE MWh.

Het huidige gebruik van een gemiddeld huishouden het expliciet reserveren van de opgewekte stroom voor inwoners van de gemeente wordt vergeleken met deze inschatting. Het is essentieel Waalwijk verwijzen wij naar het antwoord bij 15.1. dat deze inschatting wordt onderbouwd met correcte cijfers en dat wordt ingegaan op de actuele energietrends en het gebruik van zonnepanelen door huishoudens en industrie. Tevens verzoek ik U in Uw onderbouwing meenemen hoe U de opgewekte stroom expliciet voor de Waalwijkse burgers gaat reserveren. Op dit moment gaan onder andere de zonneweide exploitanten er namelijk prat op dat van de door hen opgewekte “groene” stroom 40 % naar het buitenland wordt geëxporteerd. Ik verzoek om concrete gegevens over het aantal De prognose van de grootschalige opwek van zonne-energie op bedrijfsdaken is Deze reactie leidt niet tot een woningen en bedrijven in Waalwijk dat nu reeds al opgenomen in de Kadernota grootschalige opwek. Hierin staat dat we uitgaan van aanvulling of aanpassing van zonnepanelen heeft geïnstalleerd en de jaarlijkse 25 MW (25.000 MWh) opwek op bedrijfsdaken. Inmiddels weten we dat er (veel) de Beleidsvisie GODE energieopwekking daarvan. Alsmede de prognose qua meer bedrijfsdaken zijn belegd met zonnepanelen (60.000 MWh) dan dat bij het toename van zonnepanelen en de opgewekte vermogens, opstellen van de Kadernota werd aangenomen.

In de actualisatie van de prognose gelijk aan Uw prognose. Dit zal bijdragen aan een zullen wij hierop ingaan. Deze wordt voor besluitvorming over de beleidsvisie ter effectieve onderbouwing van het beleid. informatie aan de raad aangeboden. De installatie van zonnepanelen op woningen beschouwen wij als besparing op het verbruik in de woningen en niet als onderdeel van grootschalige opwek. De memo actualisering cijfers Kadernota kunt u hier lezen. "De voorgestelde aanleg van zonneweides roept vragen op Bedrijven worden aangemoedigd om hun daken vol te leggen met zonnepanelen. Deze reactie leidt niet tot een over het gebruik van groene ruimtes. Ik stel voor dat Bij de uitgifte van nieuwe bedrijventerreinen is het zelfs verplicht om zonnepanelen aanvulling of aanpassing van bedrijven worden aangemoedigd om hun daken EN op het dak te hebben. Het parkeerterrein aan de Taxandriaweg ziet de gemeente de Beleidsvisie GODE parkeerterreinen met zonnepanelen te bedekken. Hierdoor als een interessante optie om te overkappen met zonnepanelen. blijft groene ruimte behouden en tevens word er substantieel bijgedragen aan de energiebehoefte van Waalwijk. Als voorbeeld haal ik graag aan dat een auto importeur en internationaal garage bedrijf als van Mossel onlangs nieuwbouw heeft betrokken met een enorm parkeerterrein.

Ongetwijfeld zullen er legio elektrische voertuig vanaf dit terrein hun weg naar diverse dealers vervolgen. Het kan in mijn optiek echter niet zo zijn dat van Mossel zijn bedrijfsvoering extreem zwaar op de Waalwijkse gemeenschap gaat drukken met capaciteit in

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 28 van 83

15.5

15.6

het stroom net. De vraag rijst onmiddellijk; Waarom is destijds van Mossel en anderen, niet gedwongen om zijn parkeerterrein te voorzien van een overkapping van zonnepanelen zodat de stroombehoefte voor zijn bedrijfsvoering goeddeels uit eigen installatie betrokken kon worden? Graag hier een antwoord op. Neemt Waalwijk in deze zelf het voortouw door het volledig overdekken van het parkeerterrein aan de Taxandriaweg zodat elektrische voertuigen daar met opgewekte stroom geladen kunnen worden?" Wat betreft de plaatsing van windmolens, wijs ik op het voorzorgsbeginsel met betrekking tot milieu en gezondheid. Het is van belang om dit beginsel toe te passen en de mogelijke gezondheidseffecten van windturbines serieus te nemen, zoals in andere landen wordt gedaan.

Bij de selectie van de plaatsingszones is gezocht naar de balans tussen vier pijlers: Deze reactie leidt niet tot een - maatschappelijk draagvlak, aanvulling of aanpassing van - economische haalbaarheid, de Beleidsvisie GODE - landschappelijke inpassing, - effecten op de omgeving.

Deze pijlers zijn uitgewerkt in de Notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief. Ik verzoek om een verklaring voor de keuze van De standaardwaarden voor geluid in de ontwerp AMvB Deze reactie leidt niet tot een geluidsniveaus en afstanden tot bewoning, met aandacht Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving zijn 45 Lden en 39 Lnight. aanvulling of aanpassing van voor het voorkomen van overlast en gezondheidsrisico's De onderbouwing van de gekozen waarden in Waalwijk in het onderzoek is gegeven de Beleidsvisie GODE voor omwonenden. Alsmede geldontwaarding van hun in het planMER. onroerend goed. De afweging is vervolgens gemaakt in de Notitie Milieuafweging van het VKA. Ik ben op de hoogte van het nieuwe ontwerpbesluit De publieke consultatie over de concept-AMvB Windturbines leefomgeving heeft windturbines leefomgeving en ik weet dus dat U gehouden recentelijk plaatsgevonden. Ook de gemeente Waalwijk heeft daarover een bent aan een nieuw maximum voor de dag 40 Dba en zienswijze ingediend. voor de nacht 35 Dba. Graag wil ik echter deze In onze concept-Beleidsvisie hebben wij reeds rekening gehouden met de differentiatie gemeld zien en de motivatie van de keuze aangescherpte geluids- en slagschaduwnormen om hinder voor omwonenden tot voor wel of niet het maximum toegestane aantal Dba een minimum te beperken.

Echter, de voorgestelde generieke afstandsnorm als conform de regelgeving afgezet tegen WHO bevindingen. nieuwe milieunorm en de aangescherpte veiligheidsnorm, gaan naar onze Vooralsnog kiest U in Uw Beleidsvisie immers voor de overtuiging te ver. Deze dragen niet bij aan een goede balans tussen maximale bovengrens van geluid. Waarom niet voor milieubescherming van omwonenden van windparken enerzijds en de bescherming 35Dba overdag en 30 Dba in de nacht? van omwonenden tegen klimaatverandering anderzijds. Inmiddels is bekend dat tegen de 500 zienswijzen zijn ingediend bij het ministerie van IenW, de verwerking hiervan zal zeker nog enige tijd in beslag nemen. Inwerkingtreding van de nieuwe regels zal naar verwachting dan ook niet voor eind 2024 plaatsvinden.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 29 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 15.7

15.8

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Het vermelden van laagfrequent geluid als mogelijke bron In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens een Deze reactie leidt WEL tot een van overlast is relevant, en ik vraag om verdere geluidsbelasting geven hoger dan 45 decibel aan de gevel van een woning of aanpassing van de Beleidsvisie beschermende maatregelen tegen dit type geluid. Graag andere gevoelige functie (Lden). En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of GODE specificeren welke maatregelen U eist. fluittoon) mogen produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een Let op het, toepassen van serrations ,om het aantal nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. geproduceerde decibellen te temperen, veroorzaken juist Deze geluidsbelasting is niet hoger dan wat de huidige windturbines rondom het een substantiële toename in de productie van Ecopark nu produceren. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt laagfrequent geluid. vastgelegd in de Beleidsvisie. Tevens draagt laagfrequent geluid substantieel verder dan In het planMER voor de nieuwe geluidsnormering is onderzocht wat de eventuele geluid op de normale frequenties, is niet altijd hoorbaar meerwaarde is van het toepassen van een aanvullende norm voor laagfrequent maar dan wel voelbaar.

Hoe gaat U dat ondervangen en geluid (LFG): Op basis van een literatuurstudie van het RIVM (2021) concludeert hoe gaat U inwoners welke ziek worden dan wel een het planMER voor de nieuwe geluidsnormering dat er geen wetenschappelijk bewijs gevoel van onbehagen blijven houden, gerelateerd aan is dat LFG andere effecten voor omwonenden heeft dan ‘normaal’ geluid. Het laag frequent geluid helpen? planMER geeft aan dat het specifieke karakter van windturbinegeluid, met zowel hoge als lage tonen, zich vertaalt in de bijbehorende mate van hinder. Omdat bij de bepaling van de hoogte van de normering al rekening wordt gehouden met deze specifieke hinder, voegt een aparte norm voor LFG niets toe. Om deze reden nemen wij in Waalwijk ook geen aparte eisen m.b.t. laagfrequent geluid op. Het oprichten van een fonds voor het volledig In de definitieve vergunningverlening zullen afspraken worden opgenomen dat na Deze reactie leidt niet tot een ontmantelen en recyclen van windmoleninstallaties is een de maximale gebruikstermijn van 25 jaar de installaties volledig en volgens de dan aanvulling of aanpassing van belangrijk gegeven dat de verantwoordelijkheid voor geldende regels ontmanteld zullen worden. Daarbij zullen ook garanties worden de Beleidsvisie GODE verwijdering na beëindiging van windenergieprojecten gesteld om te waarborgen dat deze afspraken kunnen worden nagekomen. adresseert.

De bouw van een Windmolen park vergt Bijvoorbeeld in de vorm van bankgaranties. immers een forse ingreep in de omgeving qua infrastructuur. Denk hierbij aan de volledige infrastructuren bestaande uit wegen, leidingen en fundering. Enkel de fundering vergt per windmolen circa 36 betonmixers en 37 ton bewapeningstaal. Een windmolen groeit immers niet zelfstandig uit de grond. Daar is een goede verankering voor nodig. Ik vraag U hoe zich dit verhoud tot Uw ambitie tot het niet aantasten van de bodem. Hoe gaat U na einde concessie de garantie vastleggen dat verwijdering van deze betonnen splinter in de bodem op een verantwoorde niet verstorende wijze verwijderd gaat worden zonder dat dit ten laste komt van de inwoners van Waalwijk. Hetzelfde is van toepassing op een definitieve verwijdering en recycling van de wondmolen in zijn totaliteit. Gelet op de levensverwachtingen van een windmolen, de financiële risico’s van de exploitanten en alle participanten is regelgeving noodzakelijk. Een windmolen exploiteren zonder subsidie is namelijk vooralsnog verliesgevend. Ontmantelingsgarantie is enkel te regelen als aan de voorkant reeds een fonds aanwezig is dat deze kosten dekt. Elk jaar zal echter getoetst moeten worden of het

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 30 van 83

fonds nog dekkend is en indien nodig aangevuld moeten worden. Bent U voornemens een dergelijke fonds te eisen? Graag uitgebreide motivatie in deze. Kunt U mij motiveren waarom een dergelijk fonds al of niet bij het verstrekken van een eventuele vergunning wel of niet zal worden geëist. 15.9 Het rapport over zeearenden roept belangrijke vragen op De rapportages met de resultaten van de veldonderzoeken naar vogels en Deze reactie leidt niet tot een over de ecologische impact van windmolens. Ik vraag om vleermuizen in het zoekgebied in de periode 2022 en 2023 zijn begin oktober 2023 aanvulling of aanpassing van nader onderzoek en evaluatie hiervan. definitief afgerond door Waardenburg Ecology. De aanbevelingen daarin zullen de Beleidsvisie GODE Zoals U weet migreert en foerageert de in de Biesbosch worden meegenomen in het vervolgproces van de vergunningverlening. In de broedende zeearend en ook andere zeldzame broedvogels noodzakelijke projectMER voor een concreet windpark zal daarvoor, waar nodig, en trekvogels ook in het Waalwijkse luchtruim. specifiek nader onderzoek worden opgelegd. Klik hier voor de rapportage. 15.10 De kritiekpunten op Nederlandse geluidnormen voor Wij volgen het proces rond de concept-AMvB Windturbines leefomgeving die nu Deze reactie leidt niet tot een windturbines, zoals uiteengezet in het Arcadis-rapport, loopt met grote belangstelling.

De uitkomsten van dat proces zullen wij meenemen aanvulling of aanpassing van moeten serieus worden genomen bij het vaststellen van in ons beleid. de Beleidsvisie GODE nieuwe Waalwijkse normen. 15.11 Heeft de gemeente Waalwijk leering getrokken uit de De situatie in Geervliet en Heenvliet is onvergelijkbaar met de aanpak in Waalwijk. Deze reactie leidt niet tot een procesgang van de windmolens in Geervliet en Heenvliets Het participatietraject van het haalbaarheidstraject hopen wij in maart 2024 af te aanvulling of aanpassing van contra de exploitant XL wind? sluiten. De voorwaarden waaronder daarna de ontwikkeling kan starten zijn de Beleidsvisie GODE Hoe gaat de gemeente Waalwijk het woongenot van al zijn vastgelegd in de Beleidsvisie. Lessen die wij kunnen leren uit andere trajecten inwoners waarborgen? Graag een zeer geprecicieerd nemen wij daarbij graag mee. antwoord. Dit gelet op wat bijvoorbeeld een gemeente Rotterdam doet. Concreet is het dan: Kiest U voor de bewoners of voor de exploitatie maatschappij? 15.12 Hoe gaat Waalwijk de burger motiveren om zonnepanelen De spelregels voor toegang tot het elektriciteitsnet zijn landelijk vastgesteld en Deze reactie leidt niet tot een op zijn dak te installeren als er een verschil gaat ontstaan gelijk voor alle betrokkenen.

De gemeente Waalwijk gaat geen aanvullende regels aanvulling of aanpassing van tussen de burger welke stroom op piek momenten aan het stellen. de Beleidsvisie GODE net levert en een zonnepark exploitant welke dat op hetzelfde moment doet? De burger moet immers een strafboete gaan betalen… Als de exploitant van een zonnepark van een dergelijke boete gevrijwaard is dan is dat een vorm van rechtsongelijkheid welke Waalwijk kennelijk steunt. Gaat U Uw inwoners in deze dan compenseren? 15.13 Vooralsnog is het stroomnet volstrekt ontoereikend en Gesprekken met Enexis over de toegang tot het stroomnet worden op regelmatige Deze reactie leidt niet tot een volstrekt niet toegerust op windindustrie. Uit gesprekken basis gevoerd. Onze verwachting is dat voor 2030 voldoende netcapaciteit aanvulling of aanpassing van met kabel exploitanten is het de komende 10 jaar ook niet beschikbaar is om Waalwijkse duurzame opwek doelstellingen als onderdeel van de de Beleidsvisie GODE realistisch om te verwachten dat daar verandering in kan REKS te kunnen aansluiten. komen. Hoe gaat Waalwijk zorgen dat zijn burgers geen last van gebrek aan stroomnet capaciteit.

Zowel bij gebruik als bij terugleveren middels zonnepanelen? Stemt U Uw ambitie af op het stroomnet en Uw burgers of kiest U een andere weg? 15.14 Kunt U mij motiveren hoe U er bij komt dat het De actuele windkaarten voor het gebied zijn gebruikt voor de verschillende Deze reactie leidt niet tot een grondgebied van Waalwijk, in casu Sprang-Capelle en opbrengstberekeningen. aanvulling of aanpassing van Waspik uitermate geschikt is voor windmolens gelet op de de Beleidsvisie GODE langjarige windsnelheden in ons gebied.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 31 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

15.15 Ik benadruk dat het belangrijk is om de zorg voor de Het planMER is de belangrijkste bouwsteen voor de inhoudelijke onderbouwing van Deze reactie leidt niet tot een gezondheid en het welzijn van dieren, insecten en vooral de beleidsvisie. Hierin wordt een uitgebreide beschrijving gegeven van de relevante aanvulling of aanpassing van de inwoners van Waalwijk voorop te stellen bij de milieuaspecten in het onderzochte zoekgebied. de Beleidsvisie GODE ontwikkeling van grootschalige duurzame energieprojecten. Daarnaast is een gedegen onderbouwing van het beleid met concrete gegevens van essentieel belang om het vertrouwen van de gemeenschap te behouden. 15.16 Als laatste wil ik U wijzen op Uw zorgplicht als overheid Voor de gemeente Waalwijk is een adequate bescherming van de veiligheid en Deze reactie leidt niet tot een voor al de inwoners van Uw gemeente conform gezondheid van onze inwoners van groot belang. Vanuit dat perspectief hebben wij aanvulling of aanpassing van jurisprudentie van het Europese hof. ook aansluiting gezocht bij WHO-adviesnormen. Tegelijkertijd zijn windmolens, als de Beleidsvisie GODE Hoe gaat deze zorgplicht zich verhouden tot Uw onderdeel van de energietransitie, van belang om klimaatverandering tegen te voornemen om windmolens zo dicht bij menselijke gaan. Die energietransitie heeft ook positieve effecten op de veiligheid en bewoning te plaatsen.