Bijlage 1 Reactienota college op ingediende zienswijzen Beleidsvisie GODE Waalwijk

Reactienota Beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk Inhoud 1.

Inleiding ..................................................................................................................................................................................................................................................................................................................................... 2

2.

Overzicht aanpassingen en aanvullingen op de Beleidsvisie GODE ......................................................................................................................................................................................................... 3

3.

Opgehaalde reacties themabijeenkomst 10 oktober 2023 ........................................................................................................................................................................................................................... 8

4.

Ingekomen reacties en antwoorden ........................................................................................................................................................................................................................................................................ 12

5.

Notitie second opinion Overdiepse Polder............................................................................................................................................................................................................................................................ 81

6.

Memo actualisering elektriciteitsverbruik gemeente Waalwijk ............................................................................................................................................................................................................... 83

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 1 van 83

1. Inleiding Op donderdag 21 september 2023 heeft de gemeenteraad van Waalwijk in meerderheid besloten om de concept-Beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie vrij te geven voor inspraak. De concept-Beleidsvisie heeft 6 weken ter inzage gelegen. Van 27 september 2023 tot en met 8 november 2023 hebben inwoners, bedrijven, belangstellenden, belangengroeperingen en anderen de mogelijkheid hadden om hierop te reageren. In deze periode zijn er 92 zienswijzen ontvangen met in totaal 263 verschillende vragen/opmerkingen. Alle reacties zijn in deze geanonimiseerde publieke reactienota beantwoord. • • •

78 reacties van omwonenden: 37 uit Waspik, 19 uit Sprang-Capelle, 3 uit Waalwijk en 19 vanuit de gemeente Altena. 6 Reacties van mede overheden: Ministerie van Defensie, Gemeente Altena, Gemeente Geertruidenberg, Provincie Noord-Brabant, Waterschap Aa en Maas en Waterschap Brabantse Delta. 8 Reacties vanuit overige partijen: Dorpsraad Drongelen, Dorpsraad Eethen, Dorpsraad Genderen, Natuurmonumenten, Platform Waspik, Vattenfall, Waspik Energie Neutraal en de Weidevogelbeschermingsroep Waalwijk e.o.

Verder zijn er tijdens de themabijeenkomst van 10 oktober 2023 op het Willem van Oranje College in Waalwijk bezoekers geïnformeerd over de conceptBeleidsvisie, zijn vragen beantwoord en zijn reacties opgehaald vanuit de omgeving. De opgehaalde reacties tijdens deze themabijeenkomst zijn meegenomen en beantwoord in deze reactienota. Ook is er een verslag gemaakt van deze themabijeenkomst, het verslag is hier te lezen. Verder is de notitie ‘Second opinion windenergie Overdiepse Polder’ opgenomen. Dit onderzoek is uitgevoerd naar aanleiding van de aangenomen motie Overdiepse Polder op de raadsvergadering op 21 september 2023. Daarnaast is de memo ‘Actualisering elektriciteitsverbruik gemeente Waalwijk’ toegevoegd aan de reactienota. Deze memo is het resultaat van de monitoring van de stand van zaken van de REKS opgave die elke twee jaar wordt uitgevoerd. Daarnaast heeft de gemeenteraad in dezelfde raadsvergadering van 21 september 2023 het college verzocht met een cijfermatige onderbouwing te komen, waarin wordt aangetoond dat 50% realisatie van de te verwachten elektriciteitsbehoefte in 2030, inclusief mitigerende maatregelen, passend is in het concept VKA. Over de notitie en de memo is de gemeenteraad in raadsinformatiebrief 001-24 geïnformeerd. In hoofdstuk 2 staat een overzicht van de reacties die hebben geleid tot een aanpassing of een aanvulling op de Beleidsvisie GODE.

In hoofdstuk 3 staan alle opgehaalde reacties en beantwoording van de reacties opgehaald tijdens de themabijeenkomst op 10 oktober. Vervolgens staat in hoofdstuk 4 de binnen gekomen reacties en beantwoording van de terinzagelegging van de concept-Beleidsvisie GODE. In hoofdstuk 5 staat de notitie second opinion windenergie Overdiepse Polder en tot slot in hoofdstuk 6 de memo actualisering elektriciteitsverbruik gemeente Waalwijk. N.B. In de onderhavige reactienota zijn conform het bepaalde in de AVG geen namen en adresgegevens van de indieners opgenomen. Alle ingekomen reacties zijn gearchiveerd. De vragen en opmerkingen zijn uit de ingediende reacties gehaald en overgenomen in deze reactienota. Daarnaast is commentaar op de reacties verwoord (in de kolom naast de ingekomen reactie). In de laatste kolom staat aangegeven of de reactie wel of niet leidt tot een aanpassing/aanvulling de Beleidsvisie GODE.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 2 van 83

2. Overzicht aanpassingen en aanvullingen op de Beleidsvisie GODE Hieronder staan de reacties die hebben geleid tot een aanvulling of een aanpassing van de Beleidsvisie Grootschalige Opwek Duurzame Energie. Themabijeenkomst 10 oktober

5

18

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Gedragscode Participatiewaaier We missen een verwijzing naar een gedragscode en participatiewaaier. We lezen wel iets tussen de regels door, maar een verwijzing zou terecht zijn. Blz. 30 3e alinea: Lokaal opladen. Wat wordt hier precies bedoeld?

Een verwijzing naar de gedragscode ‘Acceptatie & Participatie Windenergie op Land’ Deze reactie leidt WEL tot een wordt in een voetnoot toegevoegd aan de Beleidsvisie. aanvulling van de Beleidsvisie GODE Het lokaal gebruiken van de opgewekte elektriciteit wordt aangemoedigd. Bijvoorbeeld door het lokaal opladen van voertuigen mogelijk te maken. Wordt meegenomen bij de beoordeling van projectvoorstellen.

Deze reactie leidt WEL tot een aanpassing van de Beleidsvisie GODE

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Zienswijzen Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 7.2

8.3

12.2

De huidige windmolens zijn voor ons nu al regelmatig hoorbaar met een zuid-oosten wind. Dit zal naar mijn mening zeker niet minder gaan worden.

In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens een Deze reactie leidt WEL tot een geluidsbelasting geven hoger dan 45 decibel aan de gevel van een woning of aanpassing van de Beleidsvisie andere gevoelige functie. En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) GODE mogen produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. Deze geluidsbelasting is niet hoger dan wat de huidige windturbines rondom het Ecopark nu produceren. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vastgelegd in de Beleidsvisie. Ook het aangehouden geluidsniveau van 47 dB is te hoog In de concept-Beleidsvisie staat ‘we streven ernaar dat de windmolens nergens Deze reactie leidt WEL tot een en is door diverse instanties geadviseerd om 45 dB aan te meer geluid produceren dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere aanpassing van de Beleidsvisie houden. De 45 dB grens is door een voormalige minister gevoelige functie.’ In de definitieve Beleidsvisie gaat dit veranderd worden in een GODE toen het energietransitieplan in beeld kwam verhoogd maximum van 45 decibel in plaats van 'streven naar'. naar 47 dB . Het is duidelijk dat zowel de afstandsnormen als de geluidsnormen veel problemen zouden geven in ons dichtbevolkte land. Juridische toetsing lijkt aan te bevelen.

Er zijn studies die aantonen, dat het niet hoorbare (lage In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens meer geluid Deze reactie leidt WEL tot een frequentie) geluid van windturbines invloed hebben op de produceren dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere gevoelige aanpassing van de Beleidsvisie gezondheid van mensen die binnen een straal van 2 functie. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vastgelegd in de GODE kilometer wonen. Dus dan zegt een 0-meting niets over Beleidsvisie. En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) mogen de aantasting van de gezondheid van de inwoners binnen produceren. Dit is in lijn met de adviezen van de GGD. dat gebied. Het dichtstbijzijnde woonhuis in Genderen Deze geluidsbelasting is niet hoger dan wat de huidige windturbines rondom het staat op 950 meter. Dus vele woningen in Genderen Ecopark nu produceren. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vallen in dit gebied. vastgelegd in de Beleidsvisie. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. De locaties van de meetpunten zullen te zijner tijd worden vastgesteld in overleg met de direct omwonenden van het beoogde windpark. Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie Antwoord op de reactie Aanpassing/aanvulling

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 3 van 83

14.1

15.7

1. De planvorming. In Bovenkerk is slechts plaats voor 6 In de Notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief is een zorgvuldige Deze reactie leidt WEL tot een windmolens. De capaciteit daarvan is voor de langere afweging gemaakt op basis van de door de raad vastgestelde uitgangspunten. aanpassing van de Beleidsvisie termijn volstrekt onvoldoende gezien de groeiende Daarbij zijn de belangen en positie van Defensie en Rijkswaterstaat meegewogen. GODE energiebehoefte van een groeiend Waalwijk. Over enkele Op basis daarvan zit de Overdiepse Polder niet in het concept voorkeursalternatief jaren zou een nieuwe locatie gevonden moeten worden (VKA). gezien de klimaatdoelen. Op 21 september 2023 heeft de raad conform voorstel besloten akkoord te gaan Bewoners van ’t Vaartje in Waspik en de Waspiksedijk in met de terinzagelegging van de concept Beleidsvisie GODE en het daarin Sprang-Capelle verzoeken de Gemeenteraad van Waalwijk opgenomen concept VKA. Bovenop dit besluit is een motie aangenomen waarin af te zien van het Voorkeursalternatief (VKA) Bovenkerk onder andere verzocht wordt om parallel aan het lopende proces, samen met de (werknaam Windpark Buitenpolders) en de molens verder betreffende initiatiefnemers, te onderzoeken of windmolens gerealiseerd kunnen weg van het dorp te plaatsen, nl. in het Overdiep. Het worden in de Overdiepse Polder.

De uitkomsten van dit onderzoek worden VKA is nu al te klein om, met 6 molens, de gemeentelijke meegenomen in de voorstellen voor een definitieve Beleidsvisie en VKA. Het ambitie in 2043 te bereiken. Daarom moet er over enkele onderzoek en bijbehorende raadsinformatiebrief zijn hier te vinden. jaren een nieuwe plaats voor molens gevonden worden, gezien de groei van inwoners, van bedrijven én de energiebehoefte. Waalwijk wíl groeien. Wij pleiten voor een aanpak voor de langere termijn. Doe het in één keer goed! De realisatie van het VKA zal bemoeilijkt worden door het grote aantal grondeigenaren in de Bovenkerkse polder. Wij vragen de Raad transparant en met alle inzet uitvoering te geven aan de aangenomen motie om te onderzoeken hoe in samenspraak met alle overheden zoals Provincie, Defensie en Rijkswaterstraat en overige stakeholders binnen een overzienbare termijn in de Overdiepse Polder 12 windturbines geplaatst kunnen worden." Het vermelden van laagfrequent geluid als mogelijke bron In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens een Deze reactie leidt WEL tot een van overlast is relevant, en ik vraag om verdere geluidsbelasting geven hoger dan 45 decibel aan de gevel van een woning of aanpassing van de Beleidsvisie beschermende maatregelen tegen dit type geluid. Graag andere gevoelige functie (Lden).

En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of GODE specificeren welke maatregelen U eist. fluittoon) mogen produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een Let op het, toepassen van serrations ,om het aantal nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. geproduceerde decibellen te temperen, veroorzaken juist Deze geluidsbelasting is niet hoger dan wat de huidige windturbines rondom het een substantiële toename in de productie van Ecopark nu produceren. Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt laagfrequent geluid. vastgelegd in de Beleidsvisie. Tevens draagt laagfrequent geluid substantieel verder dan In het planMER voor de nieuwe geluidsnormering is onderzocht wat de eventuele geluid op de normale frequenties, is niet altijd hoorbaar meerwaarde is van het toepassen van een aanvullende norm voor laagfrequent maar dan wel voelbaar. Hoe gaat U dat ondervangen en geluid (LFG): Op basis van een literatuurstudie van het RIVM (2021) concludeert hoe gaat U inwoners welke ziek worden dan wel een het planMER voor de nieuwe geluidsnormering dat er geen wetenschappelijk bewijs gevoel van onbehagen blijven houden, gerelateerd aan is dat LFG andere effecten voor omwonenden heeft dan ‘normaal’ geluid.

Het laag frequent geluid helpen? planMER geeft aan dat het specifieke karakter van windturbinegeluid, met zowel hoge als lage tonen, zich vertaalt in de bijbehorende mate van hinder. Omdat bij de bepaling van de hoogte van de normering al rekening wordt gehouden met deze specifieke hinder, voegt een aparte norm voor LFG niets toe. Om deze reden nemen wij in Waalwijk ook geen aparte eisen m.b.t. laagfrequent geluid op.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 4 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 32.7

43.4

54.1

56.8

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Bij het instellen van een omgevingsfonds, wordt er alleen gesproken over de inwoners van Waalwijk, welke daarin vertegenwoordigd zouden moeten zijn. Bent u bereid om daarin ook plaats in te ruimen voor inwoners van de zuidrand van Altena, omdat deze waarschijnlijk meer hinder zullen ondervinden van de plaatsing van uw windmolens dan bijvoorbeeld inwoners van de kernen Sprang of Zanddonk.

Het omgevingsfonds is bedoeld voor investeringen in de dagelijkse leefomgeving en Deze reactie leidt WEL tot een de lokale economie. De ambitie is om er projecten mee te financieren in de aanpassing van de Beleidsvisie gemeente Waalwijk, maar ook projecten die de duurzaamheid ten goede komen GODE buiten de gemeente voor zover deze in de invloedssfeer van het windpark of het zonneveld liggen. Gestreefd wordt naar één fonds waar verschillende energieprojecten hun financiële afdracht in storten. Een onafhankelijke stichting zal te zijner tijd beslissen over de besteding. Wie in het bestuur van de betreffende stichting vertegenwoordigd zijn is nog niet bepaald. Wij zullen de optie openhouden dat ook vertegenwoordigers van buiten de gemeente Waalwijk hierin plaats kunnen nemen. Daarnaast wordt in hoofdstuk 5 op pagina 35 vermeld dat De link naar het Afsprakenkader Maatschappelijke meerwaarde lijkt buiten Google Deze reactie leidt WEL tot een ondertekening van het Afsprakenkader Maatschappelijke Chrome in sommige gevallen niet goed te werken, deze link wordt hersteld. Het aanpassing van de Beleidsvisie Meerwaarde(zie bijlage 1) een voorwaarde is. Volgens mij Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde is ook te vinden bij downloads op GODE is het “Afsprakenkader” als bijlage 1 niet bijgevoegd en onze website of via deze link.

ontbreekt dit mijns inziens, Hierdoor kan volgens mij niemand goed een oordeel vormen over deze conceptBeleidsvisie. Hoe wordt dit nu opgelost? Bijlage 2 Notitie milieuafweging van het In paragraaf 2.2.4 van Notitie milieuafweging van het voorkeursalternatief wordt Deze reactie leidt WEL tot een voorkeursalternatief. In 2.2.4 Effectbeoordeling water gesteld dat de plaatsingszones in het oosten van het VKA, rondom het Drongelens aanpassing van de Beleidsvisie wordt gesteld dat enkel aan de oostzijde van het Kanaal een negatief effect hebben op de waterveiligheid. Dit is in lijn met de GODE Drongelens Kanaal de plaatsingszone van de windmolen onderzoeksmethodiek zoals toegepast in het planMER. Hierin staat het volgende een negatief effect heeft op de waterveiligheid van de ‘Plaatsing van windturbines op of in beschermzones van regionale keringen heeft kering. Hieruit zou je dus kunnen concluderen dat de 2 eveneens een sterk negatief (--) effect op de waterveiligheid. In de gebruiksfase is windmolens aan de westzijde van het Drongelens Kanaal de maximale werpafstand van een windturbineblad tot een waterkering geen negatief effect hebben op de waterveiligheid van de maatgevend voor het bepalen van het hoogwaterveiligheidsrisico. Bij plaatsing van primaire kering (Zomerdijk) en de regionale kering een windturbine binnen deze zone, wordt het veiligheidsrisico verhoogt.

Als een (Westelijke kering langs het Drongelens Kanaal). Echter windturbineblad afbreekt, of een windturbine omvalt, kan deze de waterkering de locatie van de 2 windmolens binnen het beheersgebied beschadigen. Plaatsing binnen een tiphoogte (255 m) tot een waterkering heeft een van waterschap Brabantse Delta staan binnen de negatief (-) effect op waterveiligheid.’ genoemde afstand van 255 meter tot de kernzone van de Het VKA ligt buiten de beschermingszone van de waterkering, zoals weergegeven in waterkering. Plaatsingszones binnen waterkeringen en de legger van het waterschap Brabantse Delta, en ook van het waterschap Aa en beschermingszones zouden binnen het VKA uitgesloten Maas. Wel ligt het VKA gedeeltelijk binnen 255 m tot de kernzone van de zijn. O.i. klopt dan de beredenering in 2.2.4. niet omdat er waterkering. De negatieve beoordeling volgt uit de mogelijke risico’s ten gevolge 2 windmolens ingetekend zijn in de plaatsingszones van de windmolen bij bijvoorbeeld het afbreken van een rotorblad of mastbreuk. In binnen waterkeringen en beschermingszones. de keuze voor het VKA wordt hier wel rekening mee gehouden. Als er een windmolen in deze veiligheidszone wordt geprojecteerd, is het voor het waarborgen van de waterveiligheid noodzakelijk om nauw af te stemmen met de eigenaar en/of beheerder van de waterkering.

Voor het projectMER en de vergunningaanvraag moet worden aangetoond dat de waterveiligheid niet wordt aangetast. Kan de gemeente Waalwijk meer duidelijkheid geven over In de concept-Beleidsvisie staat ‘we streven ernaar dat de windmolens nergens Deze reactie leidt WEL tot een de geluidsnorm die zij gaat hanteren? In de conceptmeer geluid produceren dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere aanpassing van de Beleidsvisie Beleidsvisie wordt enerzijds de WHO-norm (45 dB Lden) gevoelige functie.’ In de definitieve Beleidsvisie zal dit veranderd worden in een GODE als streefwaarde genoemd en anderzijds dat de gemeente maximum van 45 decibel in plaats van 'streven naar'. de nieuwe wettelijke normen zal volgen en in de tussentijd zal aansluiten bij lokale motivaties zoals in Karolinapolder en Delfzijl, waarmee geopteerd lijkt te worden voor 47 dB Lden als norm.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 5 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

56.18 Maatschappelijke meerwaarde Het omgevingsfonds is bedoeld voor investeringen in de dagelijkse leefomgeving en Deze reactie leidt WEL tot een In de concept-Beleidsvisie wordt gesproken over het de lokale economie. De ambitie is om er projecten mee te financieren in de aanpassing van de Beleidsvisie instellen van een Omgevingsfonds en het oprichten van gemeente Waalwijk, maar ook projecten die de duurzaamheid ten goede komen GODE een stichting met "een onafhankelijk bestuur waarin alle buiten de gemeente voor zover deze in de invloedssfeer van het windpark of het kernen en het landelijk gebied van de gemeente Waalwijk zonneveld liggen. Gestreefd wordt naar één fonds waar verschillende vertegenwoordigd zijn". Tegelijkertijd wordt gesteld dat energieprojecten hun financiële afdracht in storten. Een onafhankelijke stichting zal bestedingsdoelen oak buiten de gemeente kunnen liggen, ter zijner tijd beslissen over de besteding. Wie in het bestuur van de betreffende maar binnen de invloedssfeer van de windparken en stichting vertegenwoordigd zijn is nog niet bepaald. Wij zullen de optie openhouden zonnevelden. We willen u vragen om ook kernen en dat ook vertegenwoordigers van buiten de gemeente Waalwijk hierin plaats kunnen landelijk gebied van de gemeente Altena de gelegenheid nemen. te geven aan zitting te nemen in het stichtingsbestuur.

57.21 Op blz 23 is aangegeven: De gepubliceerde concept normen zijn nog niet definitief. Vooruitlopen hierop wordt Deze reactie leidt WEL tot een We streven ernaar dat de windmolens nergens meer de Beleidsvisie aangepast van streven naar 45 decibel naar een maximum van 45 aanpassing van de Beleidsvisie geluid produceren dan 45 decibel aan de gevel van een decibel. GODE woning of andere gevoelige functie. Windmolens mogen geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. Streven is in deze alinea te vrijblijvend. Graag hierin verwijzen naar de juiste normen die in de concept-nota van 12 oktober zijn vastgelegd Wordt in de nulmeting rekening gehouden met windrichtingen en seizoensinvloeden? 59.5 Bovendien wijzen wij erop dat in figuur 4 (zoekgebied Mocht de genoemde zone in beeld komen, dan zullen wij deze toetsen en een Deze reactie leidt WEL tot een voor plaatsingszones windenergie) en figuur 5 eventuele keuze onderbouwen op basis van de zonneladder en in de context van aanpassing van de Beleidsvisie (zoekgebied voor plaatsingzones zonne-energie) het artikel 3.29 IOV (behoud en herstel cultuurhistorische waarden). GODE zoekgebied tevens het gebied aan de directe zuidrand van de Bergsche Maas is opgenomen.

Dit gebied is ook als cultuurhistorisch waardevol gebied op de kaart van de Interim omgevingsverordening opgenomen. Op blz. 18 onder nr. 5 is dit gebied niet vermeld als zone waar zwaarwegende nadelen aan verbonden zijn voor wind of zon. Wij willen benadrukken dat als deze zone als nog in beeld komt, nadrukkelijk aandacht behoeft bij de daadwerkelijk keuze en de onderbouwing op basis van de ladder en in de context van artikel 3.29 IOV (behoud en herstel cultuurhistorische waarden) moet worden getoetst.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 6 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 59.8

Antwoord op de reactie

Inwerkingtreding vergunning Op blz. 38 is aangegeven Wij zullen deze uitspraak van de RvS opnemen bij de betreffende paragraaf. ‘De vergunning is geldig voor een exploitatieperiode van maximaal 25 jaar, vanaf de eerste dag dat een van de molens of panelen stroom levert’. Wij wijzen op een recente uitspraak van de Raad van State https://www.raadvanstate.nl/uitspraken/@139478/20210 4776-1-r2/. Waarin is bepaald dat de instandhoudingstermijn moet worden gekoppeld aan inwerkingtreding van de omgevingsvergunning en dus niet aan de datum van exploitatie.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Aanpassing/aanvulling Deze reactie leidt WEL tot een aanpassing van de Beleidsvisie GODE

Pagina 7 van 83

3. Opgehaalde reacties themabijeenkomst 10 oktober 2023 Hieronder staan alle opgehaalde reacties en antwoorden tijdens de themabijeenkomst van 10 oktober 2023. Een verslag van de bijeenkomst is hier te lezen. Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 1

2

3

4

5

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Uitgangspunten energieverbruik (Klimaatakkoord) Uitgegaan wordt van de energieverbruikscijfers zoals deze eind 2023 in REKS Deze reactie leidt niet tot een Wat is het percentage van de energiebehoefte dat men verband zijn bijgesteld. Voor Waalwijk geldt dat, conform de in 2021 vastgestelde aanvulling of aanpassing van hoopt op te wekken? Is dit minimaal 49%, de pijler van de uitgangspunten in de Kadernota Grootschalige Opwek, in 2030 50% van het de Beleidsvisie GODE 55%, of meer? En wanneer hoopt de gemeente dit te verwachte elektriciteitsverbruik duurzaam wordt opgewekt binnen de bereiken, gezien het klimaatakkoord van juni 2019? Wat gemeentegrenzen en een besparing is gerealiseerd van 15%. is het energieverbruik van de gemeente in 2020? Dit zou als uitgangspunt moeten gaan gelden. Wat zijn de doelstellingen richting 2043? Volledig energieneutraal? En is de gemeente hier al mee bezig, oftewel hoe gaan we dit bereiken? Waalwijk als logistieke hotspot Het gebruik van waterstof als brandstof voor de toekomst in de mobiliteit en Deze reactie leidt niet tot een Waalwijk wil de logistieke hotspot zijn samen met Tilburg. logistiek is een optie voor Waalwijk. De uitwerking daarvan separaat plaats en heeft aanvulling of aanpassing van Wat betekent dit voor het logistiek vervoer dat mogelijk vooralsnog geen invloed op de opwek van duurzame elektriciteit binnen Waalwijk.

de Beleidsvisie GODE ook een transformatie vraagt van fossiele brandstof naar Het gebruik van waterstof als brandstof voor de toekomst in de mobiliteit en elektrisch rijden en/of waterstof. Denkt men aan logistiek is een optie voor Waalwijk. De uitwerking daarvan vindt separaat plaats en waterstofopwekking en/of waterstofopslag? heeft vooralsnog geen invloed op de opwek van duurzame elektriciteit binnen Waalwijk Opslag van energie De Beleidsvisie gaat over de grootschalige opwek van duurzame energie. Het is Deze reactie leidt niet tot een Er wordt in de Beleidsvisie maar terloops verwezen naar vanzelfsprekend dat de opslag van energie in de toekomst een belangrijke rol gaat aanvulling of aanpassing van het opslaan van energie. Iets wat we in de toekomst zeer spelen, deze ontwikkelingen volgen wij ook met belangstelling. Dit is echter een de Beleidsvisie GODE zeker nodig hebben. Denk aan behoefte van wind- en apart proces naast de Beleidsvisie GODE. Vooralsnog gaan wij ervan uit dat de zonne-energie en de teveel opgewekte energie. Hoe gaat opgewekte elektriciteit aan het elektriciteitsnet van Enexis wordt geleverd. de gemeente dit met de initiatiefnemers borgen? Uiteraard kunnen initiatiefnemers gebruikmaken van opslag om hun project te optimaliseren.

Daarnaast moedigen wij initiatiefnemers aan om waar mogelijk de opgewekte elektriciteit lokaal te gebruiken, bijvoorbeeld door lokale opslag mogelijk te maken. Overleg met Enexis Op regelmatige basis is er overleg met Enexis over de congestie op het Deze reactie leidt niet tot een Voor de plaatsingszones in het Voorkeursalternatief zal de elektriciteitsnet en het aansluiten van wind- en zonneparken in de gemeente aanvulling of aanpassing van gemeente Waalwijk actief overleg voeren met de Waalwijk. Hierbij is de verwachting dat de aansluitingen tijdig gerealiseerd zijn. de Beleidsvisie GODE netbeheerder, met als doel tijdige aansluiting op het Hierover zijn afspraken in REKS verband gemaakt. Enexis is op de hoogte van het hoogspanningsnetwerk te bewerkstelligen (zie Voorkeursalternatief. Waar de aansluitingen precies gaan komen is echter Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde). Is dit al afhankelijk van de initiatieven waarvoor vergunningen worden afgegeven. gestart en weet men al waar de aansluitingen gaan komen? Gedragscode Participatiewaaier Een verwijzing naar de gedragscode ‘Acceptatie & Participatie Windenergie op Land’ Deze reactie leidt WEL tot een We missen een verwijzing naar een gedragscode en wordt in een voetnoot toegevoegd aan de Beleidsvisie. aanvulling van de Beleidsvisie participatiewaaier.

We lezen wel iets tussen de regels GODE door, maar een verwijzing zou terecht zijn.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 8 van 83

6

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Participatie is van groot belang voor de acceptatie, ruimtelijke inpassing en realisatie van hernieuwbare energieprojecten. Participatie ziet toe op en bevordert de uitwerking van het motto ‘iedereen kan meedoen en meedenken’.

Participatie is een belangrijk onderdeel in het tot stand komen van de Beleidsvisie Deze reactie leidt niet tot een en in het vervolgproces. Hiervoor is het Participatie- en Communicatieplan GODE aanvulling of aanpassing van Waalwijk opgesteld. De afgelopen tijd zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd de Beleidsvisie GODE en gesprekken gevoerd. Dit traject zetten we ook voort na vaststelling van de Beleidsvisie, hierbij wordt de input uit de participatiewaaier meegenomen in het vervolgtraject.

Omwonenden moeten worden betrokken bij alle fasen van de ontwikkeling: - Beleidsontwikkeling voor hernieuwbare energie (wanneer procesparticipatie plaatsvindt). Hierbij gaat het onder meer om vaststelling van een Regionale Energie Strategie (RES), het vaststellen van omgevingsvisies, zoekgebieden, locatiekeuzes en vergunningverlening;

7

- Projectparticipatie bij de ontwikkeling, bouw en exploitatie (wanneer zowel procesparticipatie als financiële participatie plaatsvindt). Het kan hierbij gaan om meebeslissen over de uitvoering van het project, de ruimtelijke inpassing en over het verminderen van overlast. Daarnaast komt ook de eigendomsverdeling en het meeprofiteren door de lokale gemeenschap aan de orde. Deze participatiewaaier gaat over projectparticipatie en richt zich op de laatste fase van het traject: de ontwikkeling, bouw en exploitatie van projecten voor hernieuwbare opwekking. In het Klimaatakkoord is vastgelegd dat de initiatiefnemer een proces doorloopt om te komen tot een wenselijke en haalbare vormgeving van participatie. Deze participatiewaaier biedt een overzicht van de verschillende vormen van participatie waar betrokkenen van een duurzaam energieproject voor kunnen kiezen en in mee kunnen denken. Wat is de waarde van de diverse initiatiefnemers? Zoals: Door ondertekening van het Afsprakenkader Maatschappelijke Meerwaarde Deze reactie leidt niet tot een • Green Trust verbinden initiatiefnemers zich aan de voorwaarden voor onder andere het 50% aanvulling of aanpassing van • Falck Lokaal Eigendom, de Maatschappelijke Meerwaarde en de Sociale Participatie zoals de Beleidsvisie GODE • Eneco vastgelegd in de Kadernota.

Initiatiefnemers die dit nog niet hebben ondertekend, • Edelweiss dienen dit alsnog te doen zodra zij in aanmerking komen voor een nadere • FRF uitwerking van hun initiatief. De vereisten zijn uiteengezet in hoofdstuk 5 van de • RWE windpower Beleidsvisie. Toetreding van nieuwe partijen tot het Afsprakenkader is dus • Van Winden energie Neutraal mogelijk. In artikel 9 van het Afsprakenkader worden de eisen voor de toetreding Wat als er nieuwe initiatiefnemers komen? Heeft dit nog van nieuwe partijen beschreven. zin? De betrokkenen hebben hun grondposities allemaal al bepaald!

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 9 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 8

9

10

11

12

13

14

15

Antwoord op de reactie

Wie bepaalt wanneer er voldaan is om het groene vinkje bij participatie te plaatsen? Zijn hier criteria aan verbonden?

Participatie is geen vinkje dat voldaan kan zijn maar loopt continu door. Afspraken hierover zijn vastgelegd in het Participatie & Communicatieplan. Het plaatje met 'vinkjes' is gemaakt om de status van onderdelen de Beleidsvisie inzichtelijk te maken, niet als afvinklijst. Vorm van bijeenkomsten De keuze om inloopbijeenkomsten te organiseren met thematafels is om iedereen Van het begin af aan heeft men gewerkt met thematafels goed te woord te kunnen staan en zijn/haar vragen in een gesprek te kunnen en niet voor plenaire bijeenkomsten. We zijn benieuwd beantwoorden. De verslagen van de themabijeenkomsten staan op onze waarom deze strategie is gevolgd? Hierover horen we veel duurzaamheidswebsite klachten vanuit de bewoners. Ook waren er vaak tafels waar de vragen niet of minimaal beantwoord konden worden. Ook missen we hiervan de verslagen. Blz 7: Objectieve criteria: Worden deze objectieve criteria De tendercriteria worden voorafgaand aan de tender bepaald en begin 2024 nader vooraf bepaald en welke worden dit? in detail uitgewerkt.

Aanpassing/aanvulling Deze reactie leidt niet tot een aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE Deze reactie leidt niet tot een aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE

Deze reactie leidt niet tot een aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE Blz 11: Weet men al wat het verbruik in de toekomst gaat Zie het antwoord bij 1. Deze reactie leidt niet tot een worden? We missen een sterke grootverbruiker in de De prognoses voor het energieverbruik in 2030 worden elke twee jaar bijgewerkt in aanvulling of aanpassing van opsomming. Denk aan de industrie. (Zie ook de eerdere REKS verband. de Beleidsvisie GODE opmerking over de logistieke hotspot!) Hierbij ook de ambities van de nieuwe aan te leggen haven opnemen en de transformatie van de fossiele brandstoffen naar groene energie. Blz. 12: Opslag stimuleren missen we. Zie het antwoord bij 3. Het stimuleren van opslag is overigens geen doel op zich in Deze reactie leidt niet tot een de Beleidsvisie aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE Blz. 16: Arbeidsmigrantencampussen. Zowel de campus aan de Kroonweg (naast Bol.com) als de campus aan de Deze reactie leidt niet tot een Hier worden veelal meerdere personen gehuisvest. Valkenvoortweg 20 is voor een tijdelijke periode vergund als logiesfunctie. Wettelijk aanvulling of aanpassing van Waarom wordt hier de 400 meter afstandsnorm gezien gelden daarvoor geen minimale afstanden tot een windturbine.

In de de Beleidsvisie GODE gehanteerd en niet de 750 meter afstandsnorm? Beleidsvisie is er toch voor gekozen om hier een afstand van 400 meter te hanteren, identiek aan een woning in het buitengebied. Blz. 16: Economische haalbaarheid In de Beleidsvisie wordt bij de tweede pijler van het voorkeursalternatief de Deze reactie leidt niet tot een Beoordelingen van experts. In de tussentijd is er veel economische haalbaarheid beschreven. Hiervoor is een onderzoek gedaan door aanvulling of aanpassing van veranderd. Prijzen van windmolens zijn gestegen en de bureau IN.Credible. In dit onderzoek is gekeken naar de economische haalbaarheid de Beleidsvisie GODE rente is sterk gestegen! Wat is de huidige situatie? Bij van een windpark. Hieruit werd geconcludeerd dat het voorkeursalternatief hoeveel molens wordt het rendabel voor een economisch rendabel is. Momenteel hebben wij geen reden om hier van af te initiatiefnemer? wijken. Te zijner tijd zal door een initiatiefnemer bij een concreet initiatief bepaald worden of dit economisch haalbaar is. Nationale normen: Raad van State heeft de conclusie De rijksoverheid is momenteel bezig met het opstellen van nationale normen. De Deze reactie leidt niet tot een getrokken dat de geldende nationale normen onvoldoende eerste resultaten hiervan zijn op 12 oktober gepubliceerd in de Ontwerp AMvB aanvulling of aanpassing van waren onderbouwd.

Hier proeven we een ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’. Indien de landelijke normen de Beleidsvisie GODE tegenstrijdigheid! Wat zijn de internationale normen? strenger zijn dan de uitgangspunten die momenteel in de Beleidsvisie worden gehanteerd, worden deze normen gevolgd bij de vergunningverlening. Dit geldt ook nadat de Beleidsvisie is vastgesteld. Er is geen sprake van internationale normen aangezien per land verschillende nationale normen gelden.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 10 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 16

17

18

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

En is er inzicht wanneer de wettelijke normen beschikbaar De Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’ is in oktober 2023 Deze reactie leidt niet tot een komen in 2024? En wat als de 750 meter en 400 meter gepubliceerd. De verwachting is dat de definitieve normen in het najaar van 2024 aanvulling of aanpassing van hier worden opgerekt? bekend gaan worden. Indien deze normen ten tijde van de vergunningverlening de Beleidsvisie GODE strenger zijn dan de uitgangspunten die momenteel in de Beleidsvisie worden gehanteerd worden de landelijke normen gevolgd. Dit geldt ook nadat de Beleidsvisie is vastgesteld. Blz. 30 1e alinea: Minimaal vijftig procent lokaal eigendom In het Nederlandse Klimaatakkoord uit 2019 is afgesproken dat gestreefd wordt Deze reactie leidt niet tot een is maar op heel weinig plaatsen in Nederland gerealiseerd. naar een evenwichtige eigendomsverdeling in een gebied waarbij 50% eigendom aanvulling of aanpassing van Is dit wel een realistische opstelling? van de productie in handen is van de lokale omgeving (burgers en bedrijven). De de Beleidsvisie GODE gemeente heeft deze intentie om ten minste 50% lokaal eigendom te realiseren overgenomen. Indien deze 50% niet gehaald wordt kan de gemeente Waalwijk bijspringen om dit te halen.

Bij vrijwel alle windinitiatieven in Nederland is deze doelstelling inmiddels opgenomen in de randvoorwaarden voor ontwikkeling van een concreet initiatief. Blz. 30 3e alinea: Lokaal opladen. Wat wordt hier precies Het lokaal gebruiken van de opgewekte elektriciteit wordt aangemoedigd. Deze reactie leidt WEL tot een bedoeld? Bijvoorbeeld door het lokaal opladen van voertuigen mogelijk te maken. Wordt aanpassing van de Beleidsvisie meegenomen bij de beoordeling van projectvoorstellen. GODE

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 11 van 83

4. Ingekomen reacties en antwoorden Hieronder staat de beantwoording van de 92 ingediende zienswijzen op de concept-Beleidsvisie GODE. Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

1

Via deze weg wil ik bezwaar maken tegen het plan windmolens te plaatsen o.a. in de Overdiepse Polder.

In de concept Beleidsvisie valt de Overdiepse Polder buiten het voorkeursalternatief Deze reactie leidt niet tot een (VKA) voor de plaatsing van windturbines. Wel is, naar aanleiding van een door de aanvulling of aanpassing van raad aangenomen motie, in een apart traject onderzocht of windturbines de Beleidsvisie GODE gerealiseerd kunnen worden in de Overdiepse Polder. De raad beslist op maart 2024 over een definitief VKA als onderdeel van de definitieve Beleidsvisie.

2

"Ik dien een bezwaar in ,in het plaatsen van windmolens in Overdiepsepolder te Waalwijk. reden: slagschaduw geluidshinder milieu onvriendelijk horizon vervuiling"

In de concept Beleidsvisie valt de Overdiepse Polder buiten het voorkeursalternatief Deze reactie leidt niet tot een (VKA) voor de plaatsing van windturbines. Wel is, naar aanleiding van een door de aanvulling of aanpassing van raad aangenomen motie, in een apart traject onderzocht of windturbines de Beleidsvisie GODE gerealiseerd kunnen worden in de Overdiepse Polder. De raad beslist op maart 2024 over een definitief VKA als onderdeel van de definitieve Beleidsvisie.

3.1

Windmolenprojecten mogen geen significant effect hebben We realiseren ons dat de grootschalige opwek van duurzame energie impact kan Deze reactie leidt niet tot een op de levenskwaliteit en gezondheid van omwonenden! hebben. Daarom zijn in het planMER de effecten van de opwek van wind en zonne- aanvulling of aanpassing van energie onderzocht en in kaart gebracht. Op basis daarvan is een afweging de Beleidsvisie GODE Het zou ons zeer verbazen dat de gemeente Waalwijk gemaakt en is een zogenaamd Voorkeursalternatief (VKA) aangewezen waar haar plannen zou doorzetten voor het plaatsen van 3 tot 4 windturbines mogelijk geplaatst kunnen worden. Momenteel zit de Overdiepse windmolens(na sloop oude) bij Drongelen op een afstand Polder niet in het VKA, de gemeenteraad neemt hier in maart 2024 een besluit van 750 meter van woningen en 5 tot 6 molens achter de over. hoogspanningslijn ter hoogte van de Overdiepse Polder. Zodra concrete initiatieven worden opgestart zullen nogmaals de mogelijke effecten Dit aan de rand van de gemeente Altena, welke woningen op de omgeving in kaart dienen te worden gebracht en beoordeeld in een hebben op 2500 meter afstand. Het hernieuwd onderzoek zogenaamd ProjectMER. gebied(VKA) zou de tweede locatie mogelijk worden verplaatst zodat er op een afstand van 750 meter van woningen molens worden geplaatst.

Onbegrijpelijk dat een aangrenzende gemeente zicht In juni 2021 is door de gemeenteraad van Waalwijk het zoekgebied voor de opwek Deze reactie leidt niet tot een nadrukkelijk uitspreekt hier “gekant tegen te zijn” en de van duurzame energie ten noorden van de A59 vastgesteld. aanvulling of aanpassing van gemeente Waalwijk er maar voor kiest zo dicht mogelijk de Beleidsvisie GODE windmolens in de achtertuin bij de buren te plaatsen. De meeste fracties van Altena zijn faliekant tegen.

3.2

Aanpassing/aanvulling

Het worden naar verluidt exemplaren van 250 meter hoog! Dit zijn reusachtige windmolens, deze zijn 65 meter hoger dan de euromast deze heeft een hoogte van 185meter. Deze reusachtige bouwwerken horen niet in onze achtertuin thuis!

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 12 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

3.3

Heeft gemeente Waalwijk gedegen en gecertificeerd In het planMER is onderzocht wat het effect van het slijten van windturbinebladen onderzoek ter plaatse laten uitvoeren op de gevolgen van is op de omgeving. De beoordeling is dat dit effect niet significant is. Zie 6.4.6, milieuschade. Deze onderverdeeld in erosie slijtage van de pagina 111 van het planMER. molens en bladen? Een windturbineblad bestaat uit een composiet met epoxycoating. Of rotorbladen ook PFAS bevatten is op dit moment niet te zeggen. Tegen de tijd dat wij de Er worden voor de productie chemische componenten vergunning verlenen, na 2026, is het niet waarschijnlijk dat PFAS überhaupt gemengd en opgebracht. Deze component verbindingen verwerkt mag worden in de rotorbladen. Het Europese Chemicaliënagentschap vallen onder andere onder Per- en polyfluoralkylstoffen werkt aan een voorstel om het gebruik van PFAS stop te zetten. In 2025 wordt dit (PFAS). Deze PFAS stoffen komen bij gebruikt in de lucht voorstel door de Europese Commissie formeel gemaakt. Dit zou betekenen dat er en bodem terecht, welk onderzoek ligt hier ten grondslag? op termijn geen PFAS in windturbinebladen opgenomen mag worden.

Welke hoeveelheden/meetwaarden en grenswaarden De gemeente Waalwijk zal PFAS meenemen als aandachtspunt in het projectMER worden beschreven? dat noodzakelijk is als een vergunningaanvraag voor een concreet initiatief wordt ingediend. Het Waterschap Rivierenland wil een algeheel PFAS verbod !. Dit met het oog op directe gezondheid en toekomstige kosten om de PFAS verontreiniging uit de grond , bagger en slib moeten verwijderen. Dit alles zal zo veel meer werk / schade en gevolgschade met zicht meebrengen. Voorkomen beter dan genezen.

4.1

Graag zou ik een reactie van uw kant willen ontvangen in In de Beleidsvisie is invulling gegeven aan lokaal eigendom en maatschappelijke Deze reactie leidt niet tot een hoeverre er is nagedacht over de lasten van de meerwaarde. Hierbij is het uitgangspunt dat direct omwonenden van een aanvulling of aanpassing van windmolens voor de inwoners van de gemeente Altena. Is windproject hiervoor in aanmerking komen. Hier speelt de gemeentegrens geen rol. de Beleidsvisie GODE de gedachte wij de lusten en hun de lasten of komt. Dit Dus ook direct omwonenden woonachtig in de gemeente Altena kunnen in zelfde geldt ook voor het Drongelse veer. Moeten we aanmerking komen voor een mogelijke compensatie. straks meer km met de auto gaan maken via de De discussie rond het gebruik van het Drongelse Veer is geen onderdeel van het Heusdensbrug en het milieu extra gaan belasten om in uw proces van Grootschalige Opwek. gemeente te komen. Wij als inwoners van de gemeente Altena gaan last krijgen Direct omwonenden van een windpark kunnen in aanmerking komen voor een Deze reactie leidt niet tot een van de windmolens aan uw zijde. Is dit mee genomen in mogelijke compensatie en eventuele lusten doordat ze kunnen participeren in het aanvulling of aanpassing van uw besluit of is de gedachte wij de lusten en hun de lokale eigendom.

De stroom wordt (terug)geleverd aan het elektriciteitsnet van de Beleidsvisie GODE lasten. Of is er gesproken over een kabel door de Maas Enexis, een kabel door de maas is hierbij niet aan de orde. naar de Gemeente Altena.

4.2

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Deze reactie leidt niet tot een aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE

Pagina 13 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 5

Antwoord op de reactie

Wellicht heeft u kinderen, kleinkinderen of andere In het planMER is onderzocht wat het effect van het slijten van windturbinebladen familieleden. En wat denkt u van uzelf! is op de omgeving. De beoordeling is dat dit effect niet significant is. Zie 6.4.6, Windmolens zijn zeer waarschijnlijk PFAS verspreiders. pagina 111 van het planMER. Daar wordt nog onderzoek naar gedaan, maar het ligt wel Een windturbineblad bestaat uit een composiet met epoxycoating. Of rotorbladen zeer voor de hand dat het waar is. ook PFAS bevatten is op dit moment niet te zeggen. Tegen de tijd dat wij de U weet ook dat een project, als bijvoorbeeld de aanleg vergunning verlenen, na 2026, is het niet waarschijnlijk dat PFAS überhaupt van een weg, wordt stil gelegd als blijkt dat er flora en/of verwerkt mag worden in de rotorbladen. Het Europese Chemicaliënagentschap fauna door wordt bedreigd. werkt aan een voorstel om het gebruik van PFAS stop te zetten. In 2025 wordt dit voorstel door de Europese Commissie formeel gemaakt. Dit zou betekenen dat er Wij als mens zijn in dit geval de fauna en we laten het ons op termijn geen PFAS in windturbinebladen opgenomen mag worden. niet overkomen dat we bedreigd worden door PFAS.

De gemeente Waalwijk zal PFAS meenemen als aandachtspunt in het projectMER dat noodzakelijk is als een vergunningaanvraag voor een concreet initiatief wordt U wordt zelf ook, samen met ons, blootgesteld aan ingediend. verhoogde concentratie PFAS als de mega windmolens in onze achtertuinen komen. Voor het projectMER zal ook een locatie-specifiek onderzoek naar de effecten op De wind die de PFAS verspreidt waait immers alle flora en fauna worden uitgevoerd. richtingen op, dus ook richting u en ons. Onze gezondheid is in gevaar, terwijl er goede milieuvriendelijke alternatieven zijn om energie op te wekken.

Aanpassing/aanvulling Deze reactie leidt niet tot een aanvulling of aanpassing van de Beleidsvisie GODE

Hierbij dienen wij ons bezwaar tegen het plaatsen van mega windmolens in Waalwijk in. 6.1

6.2

Hierbij dien ik bezwaar in over het idee om windmolens te In de concept Beleidsvisie valt de Overdiepse Polder buiten het voorkeursalternatief Deze reactie leidt niet tot een plaatsen in de overdiepse polder. (VKA) voor de plaatsing van windturbines. Wel is, naar aanleiding van een door de aanvulling of aanpassing van Deze worden zo groot en hoog dat we hier onze polder raad aangenomen motie, in een apart traject onderzocht of windturbines de Beleidsvisie GODE mooie uitzicht kwijt raken . gerealiseerd kunnen worden in de Overdiepse Polder. De raad beslist op 7 maart Dan hebben we het nog niet over de overlast van het 2024 over een definitief VKA als onderdeel van de definitieve Beleidsvisie. geluid wat de molens maken . Ook de slagschaduw die we dan regelmatig te zien krijgen. Ik weet niet of u weleens in de buurt van windmolens hebt gewoond of gewerkt maar de slagschaduw heb je heel erg gauw zat. Verder kan ik ook niet begrijpen dat er voor dit alternatief In de Kadernota is besloten om duurzame energie op te wekken binnen de eigen Deze reactie leidt niet tot een gekozen word want de windmolens verdienen zich niet gemeentegrenzen met bewezen technieken. Hier is de keuze gemaakt voor de aanvulling of aanpassing van terug. Kosten veel energie om ze te produceren. Daarvoor opwek van wind- en zonne-energie ten noorden van de A59.

de Beleidsvisie GODE moet er weer veel grondstoffen uit de aarde gehaald worden. En dan heb ik het nog niet over de kosten wat het kost om de windmolens te plaatsen.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 14 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 7.1

7.2

7.3

7.4

7.5

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Bij deze wil ik bezwaar indienen tegen het plaatsen van de De beoogde windturbines in de gemeente Waalwijk zijn onderdeel van een grotere Deze reactie leidt niet tot een gigantische enorme windmolens, zowat in onze achtertuin. nationale opgave om onze energievoorziening te verduurzamen. In 2021 heeft de aanvulling of aanpassing van Enorme horizon vervuiling waar wij als inwoners van gemeenteraad daartoe een Kadernota vastgesteld waar en op welke manier de de Beleidsvisie GODE Drongelen door jullie worden opgescheept. ( zouden jullie energieopgave ingevuld kan worden. Hierbij wordt uitgegaan van bewezen dit zelf ook willen in jullie achtertuin????) technieken zoals zon- en windenergie in het gebied ten noorden van de A59. De huidige windmolens zijn voor ons nu al regelmatig In de Beleidsvisie staat dat we streven dat de windmolens nergens een Deze reactie leidt WEL tot een hoorbaar met een zuid-oosten wind. Dit zal naar mijn geluidsbelasting geven hoger dan 45 decibel aan de gevel van een woning of aanpassing van de Beleidsvisie mening zeker niet minder gaan worden. andere gevoelige functie. En dat windmolens geen tonaal geluid (brom- of fluittoon) GODE mogen produceren. Voorafgaand aan de bouw voert de gemeente een nulmeting uit naar het al aanwezige geluid in de omgeving. Deze geluidsbelasting is niet hoger dan wat de huidige windturbines rondom het Ecopark nu produceren.

Een maximale waarde voor de geluidsbelasting wordt vastgelegd in de Beleidsvisie. Ter compensatie van de overlast die wij zullen gaan Omwonenden kunnen mee participeren in het lokale eigendom van een Deze reactie leidt niet tot een hebben zou een energie korting/financiële windproject. Hierbij speelt de gemeentegrens geen rol. In de Beleidsvisie wordt het aanvulling of aanpassing van tegemoetkoming dan zeker wel op zijn plaats zijn. lokale eigendom beschreven en op een later moment verder uitgewerkt in concrete de Beleidsvisie GODE Tenslotte gaat het voor de gemeente Waalwijk wellicht plannen van ontwikkelaars/initiatiefnemers. een enorm financieel voordeel zijn, maar wij zitten met de overlast van jullie voordeel!!!!! Onze woning zal door het plaatsen van deze gigantische Op 1 januari 2024 treden zowel de Omgevingswet als titel 4.5 van de Algemene Deze reactie leidt niet tot een apparaten ( windmolens)zeker in waarde gaan dalen, wet bestuursrecht (Awb) in werking. Daarmee wordt de oude regeling voor aanvulling of aanpassing van neem aan dat jullie ook openstaan om ons hier financieel planschade uit de Wet ruimtelijke ordening (Wro)vervangen door een regeling de Beleidsvisie GODE in bij te staan en te compenseren?? nadeelcompensatie. In de Awb is de basisregeling opgenomen en in hoofdstuk 15 van de Omgevingswet aanvullende bepalingen voor het omgevingsrecht.

Op basis van deze regeling kunt u een verzoek om nadeelcompensatie indienen als u van mening bent dat een omgevingsvergunning voor de plaatsing van windturbines een waardedaling veroorzaakt die uitgaat boven het normale maatschappelijke risico. De gemeente zal in het geval van een verzoek om nadeelcompensatie een onafhankelijk adviseur inschakelen die dan een beoordeling doet van de claim en de gemeente adviseert in de hoogte van de toe te kennen schadevergoeding. Over de vergoeding van nadeelcompensatie zal de gemeente verhaalsafspraken maken met ontwikkelaars. Ook willen we graag weten of er in ons gebied een Er is geen onderzoek gedaan naar verhoogde concentraties PFAS door de huidige Deze reactie leidt niet tot een verhoogde concentratie PFAS is ontstaan de afgelopen windturbines. In het planMER is onderzocht wat het effect van het slijten van aanvulling of aanpassing van jaren met de huidige windmolens, en willen we ook windturbinebladen is op de omgeving. De beoordeling is dat dit effect niet de Beleidsvisie GODE continue gemonitord hebben dat deze concentratie niet significant is. Zie 6.4.6, pagina 111 van het planMER. verhogend gaat zijn/worden als de nieuwe windmolens Een windturbineblad bestaat uit een composiet met epoxycoating. Of rotorbladen door jullie geplaatst zullen gaan worden. ook PFAS bevatten is op dit moment niet te zeggen.

Tegen de tijd dat wij de vergunning verlenen, na 2026, is het niet waarschijnlijk dat PFAS überhaupt verwerkt mag worden in de rotorbladen. Het Europese Chemicaliënagentschap werkt aan een voorstel om het gebruik van PFAS stop te zetten. In 2025 wordt dit voorstel door de Europese Commissie formeel gemaakt. Dit zou betekenen dat er op termijn geen PFAS in windturbinebladen opgenomen mag worden. De gemeente Waalwijk zal PFAS meenemen als aandachtspunt in het projectMER dat noodzakelijk is als een vergunningaanvraag voor een concreet initiatief wordt ingediend.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 15 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 8.1

8.2

8.3

8.4

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Windmolens op land veroorzaken veel overlast voor mens Het is niet duidelijk naar welke rapporten wordt verwijzen. In het planMER is Deze reactie leidt niet tot een en dier 250 deelgebieden zijn besproken en/of nader onderzocht wat het effect van het slijten van windturbinebladen is op de omgeving. aanvulling of aanpassing van onderzocht in diverse rapporten . Circa 84 % daarvan De beoordeling is dat dit effect niet significant is. Zie 6.4.6, pagina 111 van het de Beleidsvisie GODE wordt als negatief beoordeelt. Alleen daarom zou het plan planMER. niet door moeten gaan. Wat niet is onderzocht of de Een windturbineblad bestaat uit een composiet met epoxycoating. Of rotorbladen molens zelf schadelijk zijn. Tijdens dit proces is ook PFAS bevatten is op dit moment niet te zeggen. Tegen de tijd dat wij de aanvullend afgedwongen om ook de CO2 uitstoot in het vergunning verlenen, na 2026, is het niet waarschijnlijk dat PFAS überhaupt plan op te nemen. Het belangrijkste missen wij nog , en verwerkt mag worden in de rotorbladen. Het Europese Chemicaliënagentschap dat is de PFAS vervuiling van de voedselketen door de werkt aan een voorstel om het gebruik van PFAS stop te zetten. In 2025 wordt dit kunststof wieken. Door vervorming van die wieken als voorstel door de Europese Commissie formeel gemaakt.

Dit zou betekenen dat er gevolg van de winddruk ontstaan haarscheurtjes waardoor op termijn geen PFAS in windturbinebladen opgenomen mag worden. er micro deeltjes vrijkomen. Die deeltjes komen ook vrij De gemeente Waalwijk zal PFAS meenemen als aandachtspunt in het projectMER door de erosie door UV stralen , weersinvloeden en dat noodzakelijk is als een vergunningaanvraag voor een concreet initiatief wordt snelheid van de wieken. Om die reden vinden wij dat het ingediend. enige deelgebied dat een groene- positieve- beoordeling heeft gekregen en ook het deelgebied gezondheidsscore dat nu oranje is moeten worden herzien! De afstandsnormen vinden we te kort voor alle De gemeente Waalwijk heeft zelf de afstandsnormen van 400 meter tot een Deze reactie leidt niet tot een woongebouwen. In diverse publicaties wordt geadviseerd solitaire woning in het buitengebied en 750 meter tot woonkernen vastgesteld. In aanvulling of aanpassing van in uit te gaan van minimaal 4 x de tiphoogte om de oktober 2023 is de Ontwerp AMvB ‘Ontwerpwindturbinebepalingen leefomgeving’ de Beleidsvisie GODE gevolgen van overlast te beperken. Duidelijk is dat er gepubliceerd. Indien in het uiteindelijke besluit hierover deze normen strenger zijn door tot circa 10 % van omwonenden nog steeds overlast dan de uitgangspunten die momenteel in de Beleidsvisie worden gehanteerd zullen kan worden ondervonden.

Er zijn inmiddels genoeg deze normen worden gevolgd in de vergunningprocedure. Dit geldt ook nadat de ervaringen opgedaan met reeds gerealiseerde Beleidsvisie is vastgesteld. windmolenparken. Het afgelopen maand oktober conceptplan voor nieuwe normen gaat daaraan voorbij. Het enige wat wel duidelijk is dat voor individuele woningen 2 x de tiphoogte moet worden aangehouden. Ook het aangehouden geluidsniveau van 47 dB is te hoog In de concept-Beleidsvisie staat ‘we streven ernaar dat de windmolens nergens Deze reactie leidt WEL tot een en is door diverse instanties geadviseerd om 45 dB aan te meer geluid produceren dan 45 decibel aan de gevel van een woning of andere aanpassing van de Beleidsvisie houden. De 45 dB grens is door een voormalige minister gevoelige functie.’ In de definitieve Beleidsvisie gaat dit veranderd worden in een GODE toen het energietransitieplan in beeld kwam verhoogd maximum van 45 decibel in plaats van 'streven naar'. naar 47 dB . Het is duidelijk dat zowel de afstandsnormen als de geluidsnormen veel problemen zouden geven in ons dichtbevolkte land. Juridische toetsing lijkt aan te bevelen. Ten aanzien van het vorengaande is het de vraag, ”Hoe Er zijn nationale doelstellingen waaraan wij als gemeente bijdragen.

Als gemeente Deze reactie leidt niet tot een democratisch is dit proces nog ?”.De gehele geven we (mede) invulling aan de energietransitie en proberen we zo goed aanvulling of aanpassing van energietransitie wordt opgetuigd met vele rapporten en mogelijk rekening te houden met de (individuele) inwoners. Verschillen van mening de Beleidsvisie GODE inspraak mogelijkheden, maar het grootste deel van de in de uitvoering hiervan zijn onvermijdelijk. De gemeenteraad van Waalwijk beslist bevolking heeft als mening dat er “niets tegen te doen is uiteindelijk over de plannen in Waalwijk. en het toch door de strot wordt geduwd”. De provincies en de gemeenten nemen het plan volledig over en houden weinig rekening met hun inwoners.

Reactienota Beleidsvisie – Grootschalige Opwek Duurzame Energie Waalwijk (GODE) – Versie 1.0 – 10 januari 2024

Pagina 16 van 83

Samenvatting reactie/belangrijkste punt reactie 8.5

8.6

8.7

8.8

Antwoord op de reactie

Aanpassing/aanvulling

Windmolens op zee hebben bij dezelfde hoogte een Zowel windenergie op land als op zee blijkt nodig voor het halen van de Deze reactie leidt niet tot een vermogen dat het dubbele is van windmolens op land. klimaatdoelstellingen voor 2030 (en daarna) met betrekking tot de opwekking van aanvulling of aanpassing van Ook de vollasturen zijn circa 15 % hoger. Ondanks de duurzame energie. de Beleidsvisie GODE hogere bouwkosten is daardoor het rendement hoger. Nederland heeft relatief veel zee en de minister heeft 2 windmolenparken op zee versneld in uitvoering genomen die in 2030 operationeel moeten zijn. Dit alternatief is dus inmiddels voorhanden en zorgt voor minder overlast. De uitgangspunten voor het plaatsen van 9 windmolens Bij de uitgifte van nieuwe bedrijventerreinen door de gemeente wordt het plaatsen Deze reactie leidt niet tot een van 6MW en het aanleggen van 15 ha zonnevelden niet van zonnepanelen op de bedrijfspanden verplicht gesteld. Verder bevordert de aanvulling of aanpassing van meer kloppen ten opzichte van de gestelde doelen volgens gemeente de plaatsing van zonnepanelen op bedrijfspanden maar netcongestie is de Beleidsvisie GODE de energietransitie. In 2021 is de doelstelling voor de momenteel een probleem. De landelijke discussie over het verminderen van zon op zonnevelden al gehaald. In hoofdzaak is dat gedaan door agrarische grond volgen wij.