Bijlage 1 Beleidskader Levendig Waalwijk 2026

Inclusief

vanzelfsprekender door beweeg- en culturele activiteiten te

Ontmoeten is inclusief. Iedereen moet de mogelijkheid hebben

verbinden met fysieke aanpassingen in de buitenruimte, zoals

om elkaar te ontmoeten, ongeacht achtergrond, leeftijd of

beschreven in het plan Bewegen in de Openbare Ruimte. Zo

beperking. We zetten voor de grote ontmoetingsvoorzieningen

ontstaan plekken die uitnodigen tot spontaan samenzijn. Dit

in op multifunctionele accommodaties zodat ontmoeten niet

doen we niet door te investeren in grootschalige, centraal

alleen op zichzelf staat, maar waar ontmoetingsvoorzieningen

geplaatste voorzieningen die losstaan van de lokale context,

een plek zijn van waaruit onze inwoners ook de weg naar

omdat dergelijke locaties ontmoeting minder toegankelijk

andere faciliteiten vinden. En waar ook ruimte is voor eigen

maken voor inwoners. Lokaal ontmoeten betekent voor ons dat

initiatieven van inwoners. Deze multifunctionele accommodaties

iedereen in de directe omgeving een plek heeft om samen te

hebben aandacht voor de diversiteit aan doelgroepen, bieden

komen, dat voorzieningen aansluiten bij de eigenheid van de

leerwerkplekken en mogelijkheden je te ontwikkelen en mee

kern en dat ontmoeting geen exclusieve activiteit wordt, maar

te doen. Ook is er toegang tot faciliteiten als een wijkteam,

een vanzelfsprekend onderdeel van het leven dichtbij huis.

indicatievrij aanbod en groepsaanbod. Zo ontstaat een omgeving waarin samenwerking en gelijkwaardige deelname centraal staan. Inclusief ontmoeten betekent dat we niet kiezen voor voorzieningen of activiteiten die zich richten op één specifieke doelgroep en daarmee uitsluiting of selectieve deelname in de hand werken. Ontmoeting mag geen voorrecht zijn voor enkelen, maar moet voor iedereen vanzelfsprekend en dichtbij beschikbaar zijn. De meetlat voor keuzes is daarbij of inwoners ongeacht hun kenmerken kunnen deelnemen, of een voorziening daadwerkelijk ontmoetingen tussen verschillende groepen stimuleert, of zij bereikbaar en laagdrempelig is en of zij bijdraagt aan een samenleving waarin iedereen kan meedoen.

Levendig Waalwijk | 30

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

s met een oetingslocatie tm on d: ei nh or verbonde inwoner; g als basis vo g, dicht bij de lin el st el • ontmoetin do chappelijke sociaal maats van een netwerk orzieningen: vo gs reikbaar en tin be oe ed ve ontm rn dat go ke r pe s ie • kwalitatie at einschalige en le accommod evuld met kl ng aa , nheid multifunctione is te hoef n bij de eige de lokale be die aansluite n ke ek passend bij pl gs tin ichte ontmoe doelgroepger ed; lijk aanbod van het gebi f en toeganke ie us cl ; in n ee pels: ijk wegnemen g zonder drem zoveel mogel tin s oe re iè tm rr on ba • tale sieke én men waarbij we fy

We kiezen

voor:

Toerisme en recreatie

Horeca

•

diversiteit in ontmoetingsplekken: een evenwichtige mix van binnen- en buitenvoorzieningen, waarbij zowel georganiseerde activiteiten als spontane ontmoetingsplekken beschikbaar zijn in elke kern;

•

Multifunctionele accommodaties: ontmoetingslocaties die voldoen aan de voorwaarden van een MFA en functioneren als volwaardige maatschappelijke voorzieningen.

Dat betekent dat: •

er een integraal Huisvestingsplan maatschappelijke voorzieningen wordt ontwikkeld;

•

een subsidieregeling vrije tijd wordt ontwikkeld, waarbij clustering van verschillende thema’s (sport, cultuur, welzijn) extra gestimuleerd wordt en waarmee bijgedragen wordt aan een maatschappelijk middenveld waar een divers activiteitenaanbod is;

•

we een actieve rol innemen voor vrijwilligers, o.a. door de uitbreiding van de platforms GO Waalwijk en Waalwijk voor elkaar;

•

we het gebied Zidewinde integraal gaan ontwikkelen als multifunctioneel voorzieningencluster waar sport, cultuur en ontmoeten één geheel vormen.

Levendig Waalwijk | 31

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

Evenementen

Kwaliteit

Samen

bij de omgeving en bijdragen aan een sterke identiteit. Voor

We willen goed georganiseerde evenementen die passen

Door evenementen worden mensen aan elkaar verbonden en versterkt de sociale cohesie in Waalwijk. Samen betekent dat we organisatoren actief ondersteunen bij het realiseren van een rijk en divers aanbod. Veel evenementen worden door vrijwilligers georganiseerd. Daarom richten we ons op het aanjagen en coördineren van evenementen. We fungeren als kwartiermaker en sturen actief op het evenementenbeleid. We helpen organisatoren gericht op weg, verminderen de zoektocht naar de juiste gemeentelijke loketten en zorgen dat gemeente en organisatoren beter op elkaar ingespeeld raken. Zo ontstaat er meer ruimte voor samenwerking tussen gemeente, organisatoren en partners om samen een levendig en bruisend Waalwijk te realiseren. Evenementen versterken niet alleen de lokale leefbaarheid en ontmoeting, maar dragen ook bij aan een levendige vrijetijdseconomie

waar

ondernemers

profiteren.

van

lokale

verenigingen, We

horeca

ondersteunen

en

daarom

evenementen die in de eerste plaats waarde hebben voor onze eigen inwoners, maar die daarnaast ook bijdragen aan een positieve uitstraling van Waalwijk. We gaan voor een open en uitnodigende programmering en voor heldere, ondersteunende procedures die initiatieven juist stimuleren.

evenementen in het centrum van Waalwijk sluiten we aan bij de ambities uit de Centrumvisie Waalwijk 2024, waarin het centrum is aangewezen als primaire plek voor ontmoeting, levendigheid en beleving. Kwaliteit betekent ook dat we zorgen voor heldere afspraken en regels per evenementenlocatie wat de kwaliteit van evenementen ten goede komt. Hiervoor stellen we een evenementenmatrix op, zodat veiligheid, leefbaarheid en uitstraling gewaarborgd zijn.

Levendig Waalwijk | 32

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

De wens van inwoners voor meer levendigheid in het centrum

aan een levendige lokale cultuur. We houden daarbij de organisatie

van Waalwijk gaat hand in hand met een intensiever gebruik

van kermissen bewust in eigen beheer, zodat continuïteit en

van de openbare ruimte, waardoor verschillende functies en

kwaliteit gewaarborgd blijven. Landelijke evenementen die

belangen zorgvuldig tegen elkaar moeten worden afgewogen.

Waalwijk op de kaart zetten omarmen we wanneer ze passen bij

We kiezen bewust voor een mix waarin ook enkele grote

onze doelstellingen en beschikbare middelen.

evenementen een plek krijgen, binnen de vastgestelde kaders van de evenementenmatrix, het omgevingsplan en beleidsregels.

Daarom hanteren we een mix van laagdrempelige, lokale

Deze keuze is niet altijd voor iedereen wenselijk, maar draagt bij

evenementen

aan een aantrekkelijk en bruisend centrum. We kiezen voor een

middelgrote evenementen met regionale aantrekkingskracht

zorgvuldige groei en evenementen die passen bij de draagkracht

en sterke lokale betrokkenheid en grote evenementen met

van onze locaties.

landelijke uitstraling die het imago van Waalwijk versterken.

die

toegankelijk

zijn

voor

veel

inwoners,

Deze verdeling zorgt voor een evenwichtige programmering en Trots

voorkomt eenzijdige groei of overbelasting van locaties.

Trots betekent dat we structurele evenementen koesteren en initiatieven stimuleren die bijdragen aan een leefbare, gezellige

Inclusief

en gastvrije omgeving. We ondersteunen organisatoren en

Evenementen verbinden onze gemeenschap en moeten voor

zorgen voor duidelijke kaders, zodat kwaliteit en continuïteit

iedereen toegankelijk en bereikbaar zijn. Inclusief betekent dat

gewaarborgd zijn. We kiezen voor evenementen die onze

we een divers aanbod stimuleren met aandacht voor een gezonde

identiteit versterken en een gezonde balans creëren tussen

balans tussen reuring, leefbaarheid, veiligheid en inclusie. We

beleving en leefbaarheid.

geven extra (financiële) ondersteuning aan niet-commerciële evenementen die zichtbaar bijdragen aan inclusiviteit en het

Lokaal

bereiken van kwetsbare doelgroepen. We kiezen niet voor

Evenementen versterken de identiteit van de gemeente en haar

evenementen die groepen uitsluiten. Bij het faciliteren van

afzonderlijke kernen. We zetten in op een gevarieerd aanbod dat

evenementen maken we een zorgvuldige afweging tussen

in de eerste plaats waarde heeft voor onze inwoners en bijdraagt

verschillende belangen, zodat activiteiten passen binnen de

aan ontmoeting en sociale samenhang. Lokale evenementen als

omgeving en bijdragen aan een veilige en leefbare openbare

dorpsfeesten en kermissen dragen op een herkenbare manier bij

ruimte.

Levendig Waalwijk | 33

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

We kiezen voor: •

•

evenementen die ontmoeting en sociale samenhang versterken: we geven prioriteit aan activiteiten die waarde hebben voor onze eigen inwoners, die mensen samenbrengen en bijdragen aan het imago van Waalwijk;

•

aantrekken van meer landelijke evenementen naar Waalwijk in de periode 2026-2030 ten opzichte van de periode 2022-2025 passend bij de draagkracht van locaties;

kwaliteit binnen duidelijke kaders: evenementen moeten passen bij de omgeving en identiteit van de gemeente Waalwijk en worden mogelijk gemaakt binnen heldere afspraken per evenementenlocatie over veiligheid, leefbaarheid en uitstraling;

•

toegankelijkheid, inclusie en ondersteuning: evenementen zijn voor iedereen toegankelijk, we bieden gerichte (financiële) ondersteuning voor inclusieve, niet commerciële evenementen met bereik van kwetsbare doelgroepen;

•

laagdrempelige, verbindende tradities: we koesteren lokale gebruiken die levendigheid in de dorpen en wijken brengen, zoals kermissen en andere herkenbare jaarlijkse (lokale) activiteiten.

Dat betekent dat: •

we evenementen in het centrum van Waalwijk stimuleren;

•

we extra inzetten op het aanjagen, coördineren en beter faciliteren van evenementen om meer sturing te geven aan het evenementenbeleid;

•

we een evenementenmatrix ontwikkelen waarbij per locatie de nadere regels worden uitgewerkt (gelet op veiligheid, leefbaarheid, uitstraling en draagkracht), hierbij heeft de binnenstad prioriteit;

•

we de uitgangspunten en randvoorwaarden uit de evenementenmatrix vertalen naar concrete en juridisch verankerde regels in de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) en het omgevingsplan;

•

we jaarlijks een tevredenheidsonderzoek uitvoeren.

Levendig Waalwijk | 34

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed & monumenten Samen Erfgoed beleven we samen. Erfgoed is niet alleen iets om te bewaren, maar om samen te ervaren en betekenis te geven. Door erfgoed te verbinden met het vrijetijdsveld (bijvoorbeeld de Zuiderwaterlinie en Westelijke Langstraat) en samenwerking te stimuleren, brengen we onze geschiedenis tot leven en maken we deze relevant voor vandaag. We zetten de parels van ons erfgoed in als plek voor (fysieke) ontmoeting en beleving. We maken erfgoed toegankelijk en relevant voor alle doelgroepen en faciliteren initiatieven die bijdragen aan een gezamenlijk verhaal: het verhaal van Waalwijk waarin verleden en heden verbonden worden. Dit doen we door digitale platforms, workshops, tentoonstellingen en samenwerking met onderwijs, gemeenschappen en instellingen met elkaar te verbinden, zodat gedeelde verantwoordelijkheid en eigenaarschap ontstaan. We kiezen nadrukkelijk niet voor losse, op zichzelf staande activiteiten of een benadering waarin erfgoed alleen statisch wordt gepresenteerd. Erfgoed moet geen geïsoleerd object zijn. Kwaliteit Erfgoed draait voor ons om kwaliteit, niet om kwantiteit. We selecteren uit onze bestaande collectie de ‘parels’, onze meest waardevolle elementen (materieel en immaterieel). We maken daarbij onderscheid tussen beschermd erfgoed en waardevolle

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

karakteristieken, zodat beleid en middelen doelgericht ingezet worden. Dit nemen we op in de geactualiseerde cultuurhistorische waardekaart. We hebben oog voor erfgoed dat nog niet zichtbaar of toegankelijk is voor inwoners, bijvoorbeeld omdat ze nog niet zijn gedigitaliseerd of tentoongesteld. Kwaliteit omvat zowel de fysieke staat als de maatschappelijke meerwaarde: identiteit en verbondenheid met het verleden. Daarom zetten we in op behoud, gebruik en waar nodig (fysieke) transformatie van grote rijksmonumenten en op de karakteristieke elementen van ons lokale erfgoed (het beeld). Erfgoed dat niet aantoonbaar bijdraagt aan kwaliteit en identiteit krijgt geen actieve prioriteit. Dat betekent dat we hiervoor geen extra middelen inzetten en geen regierol nemen. Behoud blijft mogelijk via eigenaren of andere partijen, maar de gemeente richt haar inspanningen op erfgoed met duidelijke betekenis en waarde voor onze gemeenschap. Op basis van een zorgvuldige inventarisatie en analyse maken we keuzes voor “de collectie van Waalwijk”. We verzamelen niet om het verzamelen. We kiezen voor erfgoed met duidelijke meerwaarde;

erfgoed

dat

bijdraagt

aan

een

duurzame,

inclusieve leefomgeving. De unieke erfgoedkwaliteiten van Waalwijk, Sprang-Capelle en Waspik vormen het uitgangspunt. We benutten deze kwaliteiten door historische en betekenisvolle plekken niet alleen te behouden, maar ook in te zetten voor gebruik en beleving, zodat hun waarde zichtbaar en voelbaar blijft. We integreren de te maken keuzes in het Omgevingsplan.

Levendig Waalwijk | 35

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Trots We zijn trots op ons erfgoed en zetten onze parels in de spotlights om het verhaal van Waalwijk zichtbaar te maken. Onze waardevolle collectie, van monumenten tot landschappen tot tradities, koesteren we en gebruiken we om de identiteit van onze kernen te versterken. Dit doen we door een afwegingskader te ontwikkelen voor de selectie van parels, door storymaps uit te werken en digitale middelen in te zetten om onze trots te delen met inwoners en bezoekers. Samen met verenigingen, instellingen en inwoners stimuleren we gedeeld eigenaarschap en ondersteunen we evenementen die erfgoed vieren. De uitkomsten delen we digitaal en vormen samen een onderdeel van het Verhaal van Waalwijk. Wat we niet doen, is erfgoed verbergen of beperken tot een kleine groep; trots is iets dat we

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

Inclusief Erfgoed is van iedereen en vormt een platform voor dialoog, erkenning en gedeelde ervaringen uit het verleden. We maken onze erfgoedcollectie toegankelijk door samen met stakeholders te inventariseren en te analyseren. Dit vraagt samenhang en richting in activiteiten en een programmering waarbij ontmoeten centraal

staat.

Digitalisering,

publieksbereik

en

educatie

zijn daarbij de sleutel om de erfgoedcollectie voor iedereen toegankelijk, zichtbaar en beleefbaar te maken. Inclusiviteit betekent dat we plek geven aan verschillende verhalen en tradities, niet alleen aan de meest bekende. Wat we niet doen, is erfgoed beperken tot een selecte groep of het presenteren als een gesloten systeem; het is een gedeeld bezit dat verbindt.

samen uitdragen. Lokaal Ons erfgoed is lokaal en vormt de kern van onze identiteit. We richten ons op de lokale (en Langstraat) parels en nemen inwoners en bezoekers mee in het verhaal achter deze plekken. Erfgoed is niet alleen iets om te bewaren, maar om samen te beleven en te vieren. Dat doen we door onze materiële en immateriële collectie, van gebouwen tot verhalen, kunst en tradities, zichtbaar en toegankelijk te maken. We kiezen bewust voor wat betekenisvol is voor onze gemeenschap en versterken de band met onze geschiedenis. Wat we niet doen, is ons erfgoed benaderen als een anonieme verzameling of uitbreiden zonder lokale waarde; het gaat om wat ons samen uniek maakt. Bron: RBT De Langstraat

Levendig Waalwijk | 36

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

d erfgoe n voor e z ie k n it e we eling: kwalite ntwikk an de o a t n g e a ra houd ar bijd • be te; toonba n a emeen a g t e z n da n o n ordere eit va we bev : identit inzet g r in o v o ed d n bele o e g f r id e e king van lijkh enwer ganke eleven m e b a o t s n e n • als ie e dragen rhistor lijkheid het uit ganke cultuu e , t o t h c e a d b bre op am s met derwij n o t e m t; gspun uitgan

ezen We ki

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

•

digitalisering en kennis deling: we zetten in op digitalisering van erfgoe dcollecties en verhalen om kennis duurzaam bes chikbaar te maken en samenwerking te verste rken;

•

duurzaamheid als norm: we kiezen voor verduurzaming van erfgoe d in alle beleids- en uitvoeringskeuzes;

•

samenwerking en transf ormatie: we stimuleren actieve samenwerking binnen de erfgoedsecto r en met andere domeinen en denken mee over nieuw e functies en transformatie van erfgoedobjecten en locaties.

voor:

Horeca

Dat betekent dat: •

we ons erfgoed en cultuurhistorie (integraal) inventariseren en een afwegingskader opstellen;

•

we de verbinding tussen maatschappelijke initiatieven en erfgoedlocaties stimuleren;

•

we op een publieksvriendelijke en toegankelijke wijze bestaand en nieuw op te nemen erfgoedinformatie ontsluiten;

•

we de Cultuur Historische Waardekaart en archeologische beleidskaart actualiseren en als onderlegger gebruiken voor het Omgevingsplan;

•

we aansluiten bij bestaande digitale platforms om erfgoedinformatie als archieven, (lokale) verhalen en collecties digitaal beschikbaar te maken en aan te laten sluiten bij het Verhaal van Waalwijk;

•

we de Visie Religieus Erfgoed herijken en daar de zeer waardevolle maatschappelijke en ruimtelijke objecten aan toe voegen, mede in relatie tot de actuele instandhoudingopgave.

•

we lokale verhaallijnen vertalen naar specifieke plekken en thema’s en deze zichtbaar maken in de openbare ruimte, zodat erfgoed beleefbaar wordt en bijdraagt aan de vrijetijdsbeleving;

Levendig Waalwijk | 37

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

Toerisme & recreatie Samen Met (commerciële) partners, omliggende gemeenten, de regio Hart van Brabant en de provincie Noord-Brabant bouwen we aan het verhaal van Waalwijk en aan een aantrekkelijk recreatieftoeristisch aanbod (verblijf & vermaak). We leggen slimme verbindingen en benutten de spin-off van grote regionale trekkers, zodat bezoekers een complete beleving ervaren en onze regio duurzaam profiteert. Samen creëren we een netwerk dat kwaliteit en toekomstbestendigheid waarborgt. Vanaf het moment dat de bezoekers aankomen moeten ze geprikkeld worden, de gemeente ervaren en uiteindelijk naar huis gaan met het gevoel dat ze het verhaal van Waalwijk ontdekt hebben. Dit verhaal moeten we samen omarmen en uitdragen, waardoor de bezoekers het verder vertellen zodat anderen gemotiveerd

Bron: RBT De Langstraat

worden Waalwijk te bezoeken en ze zelf nog een keer terugkomen. Kwaliteit Kwaliteit betekent balans: aantrekkelijk toerisme én een leefbare gemeente. Waarbij we recreatie, cultuur en toerisme versterken door water en het verhaal van ons leerverleden te benutten, inzetten op een fijnmazig fiets- en wandelroutenetwerk en recreatieve netwerken in stad en buitengebied te ontwikkelen. We zetten in op een aanbod dat aantrekkelijk is voor zowel dagrecreatie als meerdaags verblijf in diverse categorieën, zonder dat dit ten koste gaat van de leefomgeving. We zetten

daarvoor ons huidige en toekomstige aanbod (recreatiegebieden zoals het Hoefsven, recreatievoorzieningen en cultureel aanbod) slimmer in door het te verbinden met regionale voorzieningen en grote trekkers. Zodat de kwaliteit van de leefomgeving van onze inwoners niet lijdt bij het aantrekken van extra toerisme. We doen dit niet door ongecontroleerde groei of versnipperde initiatieven die druk op de omgeving veroorzaken, maar door bewuste keuzes die zorgen voor duurzaamheid en samenhang. Om de kwaliteit te waarborgen maken we gebruik van bestaande visies.

Levendig Waalwijk | 38

Kunst en cultuur

We

vergroten

Sport en bewegen

toeristisch-recreatieve

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

aantrekkelijkheid

beleeft. We doen dit door zorgvuldig beleid dat de leefomgeving

van Waalwijk door logiesvormen zoals B&B’s te faciliteren.

respecteert en door initiatieven te ondersteunen die bijdragen

Ook staan we open om mee te denken in nieuwe vormen van

aan beleving en identiteit. Daarbij vermijden we massatoerisme

verblijf, zoals camperplaatsen. We kijken per gebied (stedelijk,

of projecten die onze natuur- en leefkwaliteit onder druk zetten.

natuur, landelijk) welke vormen van recreatie en toerisme

Trots is voor ons: gastvrijheid, kwaliteit en behoud van wat

passend

Waalwijk bijzonder maakt.

zijn.

de

Ontmoeten

Kwaliteit

betekent

dat

deze

voorzieningen

gastvrij, duurzaam en toegankelijk zijn en samenwerken met lokale ondernemers en het Regionaal Bureau voor Toerisme De

Lokaal

Langstraat (RBT). Daarnaast onderzoeken we de veelzijdigheid

Wij zetten in op een sterk lokaal toeristisch en recreatief aanbod

van verblijfsaccommodaties om een gevarieerd en hoogwaardig

dat zichtbaar en toegankelijk is voor inwoners én bezoekers.

aanbod te realiseren. We staan geen grootschalige of anonieme

Lokaal betekent dat we onze eigen natuur, recreatiegebieden en

exploitatie toe en vermijden initiatieven die de leefomgeving of

culturele voorzieningen passend centraal stellen en deze actief

identiteit van Waalwijk onder druk zetten. Dit realiseren we onder

ontsluiten via digitale platforms, duidelijke bewegwijzering

andere door het B&B-beleid te vernieuwen en te integreren in

en aantrekkelijke informatiepunten in de openbare ruimte.

het Omgevingsplan. Zo sluiten we nog beter aan bij de kwaliteit

Zo maken we het eenvoudig om Waalwijk te ontdekken. Zo

van de leefomgeving en streven we naar een goed niveau van

versterken we de beleving van onze stad en kernen, stimuleren

het aanbod.

we (lokaal) toerisme en dragen we bij aan een gastvrije en verbonden omgeving. We doen dit door eenduidige en heldere

Trots

communicatie die onze lokale identiteit benadrukt.

We zijn trots op onze natuur, recreatiegebieden, recreatieve voorzieningen, erfgoed en cultureel aanbod; trots op ons

Inclusief

verhaal van Waalwijk. We dragen dit uit door het verhaal op

Inclusief betekent dat ons aanbod breed genoeg is voor alle

een aansprekende manier te vertellen en zichtbaar te maken

doelgroepen en dat we activiteiten verbinden met een levendig

(‘storyhosting’). Samen met inwoners, partners en ondernemers

centrum. We zorgen voor duidelijke informatievoorziening,

brengen we dit zichtbaar onder de aandacht en verbinden

toegankelijke voorzieningen en stimuleren initiatieven die

we het met voorzieningen in de regio, binnen en buiten onze

rekening houden met mensen met een beperking. We kiezen

gemeentegrenzen, zodat de bezoeker het herkent, doorvertelt en

voor een veelzijdige programmering. Inclusief is voor ons: een gastvrije gemeente waar iedereen kan meedoen en genieten.

Levendig Waalwijk | 39

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

:

en voor

erisme arheid: to a tb h ic z aalwijk ng en aal van W samenha rh , e it v te t li e a h rken lijk voor • kw toeganke tie verste a n e re c j ri re tv en r, gas erkenbaa en zijn h ; iedereen ouwen ing: we b rk e w n e sam n een vincie aa inding en ro p n erk en e io • verb rs, reg tisch netw e s n ri rt e a p to f t me creatie ekkers; ngend re gionale tr re n samenha a v t h de krac erblijf benutten atie en v re c re t: h krac g voor de draag , met oo i binnen ld e e k ro ik rieerd g tw n • een geva assend o ntiteit en e worden p id r, u eid, natu leefbaarh aanbod.

We kiez

Bron: RBT De Langstraat

Dat betekent dat: •

we B&B’s faciliteren en hier beleidsregels voor opstellen;

•

we ons recreatieve netwerk (fiets- en wandelroutes) en lokaal toeristisch en recreatief aanbod (voorzieningen voor verblijf en vermaak) versterken, waar nodig uitbreiden en actief ontsluiten;

•

we lokale verhalen, initiatieven en identiteiten faciliteren en verbinden, zodat zij samen het verhaal van Waalwijk vormen (“storyhosting”);

•

we de gemeente Waalwijk en omgeving promoten middels een destinatie marketingbureau.

Levendig Waalwijk | 40

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

Horeca

op de behoefte aan diverse uitgaansmogelijkheden, lokale

Samen

gemeente faciliteert en ondersteunt, ondernemers brengen

levendigheid versterkt en rendabele concepten creëert. De

Horeca is meer dan eten en drinken; het is een motor voor ontmoeting, beleving en economische vitaliteit. Samen betekent dat we in Waalwijk, middels een centraal aanspreekpunt, horeca verbinden met cultuur, (retail)ondernemers en vastgoed om een sterk, levendig en aantrekkelijk centrum te creëren. We maken afspraken over programmering, uitstraling en gastvrijheid. Daarmee versterken we het centrum als verblijfsplek en vergroten we de samenhang tussen het aanbod van onder

creativiteit en ondernemerschap. Kwaliteit Wij sturen nadrukkelijk op kwaliteit boven kwantiteit. Het vergroten van het aantal horecazaken is geen doel op zich; we willen dat bestaande en nieuwe ondernemingen bijdragen aan een aantrekkelijk en toekomstbestendig verblijfsklimaat. Dat betekent aandacht voor duurzaamheid, toegankelijkheid

andere theater, museum, horeca en evenementen.

en onderscheidende concepten passend bij de omgeving. We

In Waspik en Sprang‑Capelle richten we ons op kleinschalige

onder strikte voorwaarden voor veiligheid en leefbaarheid.

daghoreca

bij

dorpspleinen,

jachthavens

en

creëren ruimte voor terrassen en verruiming van openingstijden (groene)

ontmoetingsplekken, passend bij het dorpse karakter en gericht op rust en toegankelijkheid. Rond jachthavens en recreatiezones faciliteren

we

ondersteunende

horeca

als

onderdeel

van

wandel-, fiets- en watersportnetwerken, zodat deze plekken natuurlijke schakels worden in regionale recreatieroutes. In het buitengebied kijken we, op locaties waar bebouwing is toegestaan, ruimer naar mogelijkheden langs het recreatieve fiets- en wandelnetwerk. Daarbij respecteren we de draagkracht van natuur en kiezen we niet voor autonome vestigingen of ongecoördineerde groei die samenhang en leefbaarheid onder druk zet. Samen zorgen gemeente, ondernemers en inwoners voor

een

aantrekkelijk

voorzieningenaanbod

dat

inspeelt

Door het horecabeleid te vernieuwen en te integreren in het Omgevingsplan sluiten we beter aan bij de kwaliteit van de leefomgeving. We kiezen voor concepten die de balans tussen gastvrijheid en leefbaarheid versterken. Trots Horeca is een drager van identiteit en beleving. Het is onderdeel van het verhaal van Waalwijk en versterkt het gevoel van trots op onze gemeente. Door aan te sluiten bij cultuur, historie en bijzondere plekken kan horeca meer zijn dan een voorziening: het wordt een podium voor ons erfgoed en onze creativiteit. We stimuleren dat ondernemers dit verhaal zichtbaar maken in uitstraling, sfeer en programmering. Zodat inwoners en

Levendig Waalwijk | 41

Kunst en cultuur

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

ontmoetingsplekken. Dit sluit aan bij de Centrumvisie Waalwijk 2024, waarin horeca een belangrijke drager is van ontmoeting, verblijf en een aantrekkelijk centrumklimaat. In Sprang-Capelle en Waspik ligt de focus meer op kleinschalige voorzieningen die passen bij het lokale karakter en die bijdragen aan sociale samenhang. Op werklocaties en bij winkelgebieden is beperkt ondersteunende horeca mogelijk om het verblijf aantrekkelijker te maken. Inclusief We willen dat horeca toegankelijk en veilig is voor iedereen. Dat betekent dat voorzieningen bijdragen aan een prettige en veilige beleving, goed bereikbaar en uitnodigend zijn, met aandacht voor inclusie en betaalbaarheid. We kiezen niet voor concepten die groepen uitsluiten of voor ongecontroleerde verruiming die leefbaarheid en veiligheid onder druk zet. Voor openingstijden hanteren we een gebiedsgerichte aanpak: in het centrum is verruiming mogelijk onder strikte voorwaarden voor bezoekers ervaren waar de gemeente Waalwijk voor staat.

orde en veiligheid, terwijl in dorpen en bij daghoreca beperktere

Tegelijkertijd bewaken we de balans: in natuurgebieden en

tijden gelden. Ook harmoniseren we regels voor bijzondere

kwetsbare landschappen beperken we horeca tot wat past bij de

functies zoals paracommercie, zodat het speelveld eerlijk blijft

omgeving, zodat kwaliteit en draagkracht behouden blijven.

en concurrentievervalsing wordt voorkomen. Paracommerciële activiteiten zijn altijd aanvullend aan de maatschappelijke functie

Lokaal

van instellingen zoals sportverenigingen en ontmoetingslocaties.

We kiezen voor lokale differentiatie, waarbij we inspelen

We vinden een vitaal verenigingsleven belangrijk, maar willen

op de eigen identiteit van onze kernen. In Waalwijk ligt de

voorkomen

nadruk op een levendig centrum met ruimte voor horeca en

concurreren met commerciële horeca.

dat

paracommerciële

instellingen

(structureel)

Levendig Waalwijk | 42

Kunst en cultuur

We kiezen

Sport en bewegen

Ontmoeten

Evenementen

Erfgoed en monumenten

Toerisme en recreatie

Horeca

voor:

levendig twerk: een a a m e, t ch ri sge kleinschalig • gebied aalwijk en W , in ik m sp u a tr pelle, W horecacen Sprang Ca in ca re o ; h d ebie passende het buiteng bieden en recreatiege iviteiten merciële act m co ra a p : eld nctie rlijk speelv ppelijke fu • een ee e maatscha d n a rciële a e d m n m et co zijn aanvulle ructureel m st t ie n n re e en concurr ; ca re ho aarheid: eid en leefb jh ri v st is a g tussen ingstijden • balans en en open ss a rr er te d n n o va ied en verruiming bij het geb st a p it d r aa mogelijk w n. oorwaarde v e k lij e duid

Dat betekent dat: •

we de ruimtelijke onderdelen opnemen in het Omgevingsplan, zoals waar horeca is toegestaan, type horeca per gebied, ruimtelijke voorwaarden voor terrassen, kwaliteits- en leefomgevingscriteria en beperkingen in natuurgebieden;

•

we openingstijden, terrassennormen voor orde en veiligheid en nadere voorwaarden voor paracommercie verwerken in de APV.

Bron: RBT De Langstraat

Levendig Waalwijk | 43

Hoofdstuk 4

Ambities, doelen en indicatoren Stel je een gemeente voor waar beleid niet alleen richting geeft, maar ook zichtbaar resultaat oplevert. In dit hoofdstuk maken we die vertaalslag: van ambities naar doelen en indicatoren die houvast bieden voor de gemeentelijke begroting. Zo zorgen we voor duidelijke keuzes en meetbare stappen, zodat we samen kunnen volgen wat werkt en waar we moeten bijsturen. Dit hoofdstuk laat daarmee zien hoe onze ambities landen in de praktijk én in de begroting. Het maakt duidelijk welke doelen we nastreven, welke inzet daarbij hoort en hoe we de voortgang terugzien in de jaarlijkse planning- en controlcyclus. Zo wordt het beleid niet alleen een verhaal op papier, maar een richtingwijzer voor de keuzes die we samen maken.

Ambities en doelen In de voorafgaande hoofdstukken hebben we onze ambities en doelen uitgewerkt. In dit onderdeel brengen we deze ambities terug tot de essentie: wat willen we bereiken en hoe maken we dat zichtbaar? Daarom koppelen we aan elke pijler (sociaal, economisch en leefomgeving) duidelijke doelen die richting geven aan onze inzet en de basis vormen voor de indicatoren.

Levendig Waalwijk | 44

Vrijetijdsbesteding

Leefomgeving

Economisch

Sociaal draagt

bij

aan

een

veerkrachtige en verbonden samenleving. Door vrije tijd in te zetten als sociale motor werken we aan een Waalwijk waar inwoners gezonder en gelukkiger zijn, doordat zij elkaar ontmoeten via verenigingen, culturele activiteiten, informele initiatieven en toegankelijke ontmoetingsplekken.

Doel 1: Inwoners nemen de regie in het versterken van de sociale veerkracht

We zijn een aantrekkelijke gemeente voor inwoners,

ondernemers

en

bezoekers.

We

creëren een vrijetijdsaanbod waarmee we onze inwoners, ondernemers en bezoekers voorzien van een divers en aantrekkelijk aanbod dat uitnodigt om langer in Waalwijk te verblijven.

Doel 1: Verbeteren van de recreatieve voorzieningen

Door het versterken van onze voorzieningen zetten we het vrijetijdsaanbod in om een beter vestigingsklimaat te creëren. Door voldoende plekken en activiteiten beschikbaar te hebben om te recreëren, verblijven en ontdekken zorgen we ervoor dat Waalwijk aantrekkelijk is en blijft voor onze inwoners, ondernemers en bezoekers.

Doel 1: Aantrekkelijker maken van de openbare ruimte

van de eigen leefomgeving Doel 2: Aantrekken van meer toerisme Doel 2: Er is een vrijetijdsaanbod dat de sociale basis van onze inwoners verder versterkt

Doel 3: Een grotere actieve deelname aan vrijetijdsactiviteiten door alle inwoners

Doel 3: Stimuleren van de lokale economie

Doel 2: Versterken van het voorzieningenniveau, zowel sociaal als economisch Doel 3: Verbeteren van het faciliteren van evenementen, rekening houdend met de leefomgeving Doel 4: Bieden van meer variatie in het aanbod van activiteiten in

Doel 4: Een inclusiever

en rondom ontmoetingscentra en

vrijetijdsaanbod voor doelgroepen die nu

ontmoetingsplekken

nog niet, of onvoldoende, worden bereikt waarbij we ons ook richten op jongeren

Doel 5: De inbreng van inwoners over (manieren van) ontmoeten groeit

Levendig Waalwijk | 45

Kritieke prestatie‑indicatoren (KPI’s) Om onze ambities en doelen echt te laten werken, maken we ze meetbaar met een set concrete KPI’s: kritieke prestatie indicatoren die tonen of we resultaten boeken. Per pijler volgen

Sociaal •

45% in 2030 (meetbaar via www.waarstaatjegemeente.nl). •

kwaliteit-regeling).

scherp kunnen sturen, gericht kunnen investeren en direct wát we doen, maar vooral wat het oplevert voor onze inwoners, ondernemers en omgeving.

Economisch •

(meetbaar

via

www.waarstaatjegemeente.nl,

LISA

werkgelegenheidsregister, CBS-monitor Brede Welvaart en

indicatoren. De KPI’s geven de begroting concreet houvast,

Regiokompas Brede Welvaart Pon & Telos).

terwijl we voor de bredere maatschappelijke effecten aansluiten Brede Welvaart, het Regiokompas Brede Welvaart van PON &

Jaarlijkse groei van de werkgelegenheid in de sector recreatie, toerisme, cultuur en horeca in de gemeente

We combineren daarbij de gerichte KPI’s met kwalitatieve

bij bestaande monitors. Daarbij gebruiken we de CBS‑monitor

Het aantal kinderen dat meedoet aan culturele activiteiten in het onderwijs groeit naar 70% (meetbaar via cultuur met

we de cijfers die onze voortgang zichtbaar maken. Zodat we kunnen bijsturen wanneer dat nodig is. Zo zien we niet alleen

Het aantal niet-sporters in de gemeente daalt van 47,4% naar

•

Een stijging van de tevredenheid over evenementen van 10% in de periode van 2026 t/m 2030.

Telos en de GGD‑monitor. Deze instrumenten laten zien hoe het vrijetijdsbeleid bijdraagt aan thema’s als gezondheid,

Leefomgeving

participatie, leefkwaliteit en sociale samenhang. Ze bevatten

•

De tevredenheid over de leefomgeving groeit van 88,3%

geen streefwaarden, maar bieden wel trends en signalen die

in 2025 naar 90% in 2030 (meetbaar via www.vzinfo.nl/

helpen om ontwikkelingen te duiden.

leefomgeving/regionaal/tevredenheid).

Samen vormen de KPI’s en kwalitatieve inzichten een evenwichtig beeld in de planning‑ en controlcyclus: wat bereiken we direct en hoe draagt dat bij aan het versterken van de brede welvaart in onze gemeente?

Levendig Waalwijk | 46

Hoofdstuk 5

Op weg naar uitvoering Stel je een gemeente voor waar ideeën tot leven komen, waar vrijetijdsbesteding de ruimte krijgt om te verbinden en zichtbaar wordt in de praktijk. Het beleidskader Levendig Waalwijk is geen papieren werkelijkheid, maar een uitnodiging tot actie. Om de ambities uit dit beleidskader concreet te vertalen naar acties, werken we toe naar uitvoering langs drie sporen: participatie, samenwerking en verankering. Een omgevingsanalyse vormt daarbij het vertrekpunt.

Omgevingsanalyse Door de analyse van de behoeften en gewenste functies af te zetten tegen het bestaande aanbod van activiteiten en voorzieningen, kunnen we de (mis)matches inzichtelijk maken en op natuurlijke momenten bijsturen. De omgevingsanalyse vormt de basis voor het opstellen van uitvoeringsprogramma’s, waarin we keuzes maken in inzet, capaciteit en middelen. Jaarlijks bepalen we accenten op basis van lokale ontwikkelingen, behaalde resultaten en signalen van inwoners en partners. Via monitoring, subsidieregelingen en beheer en onderhoud borgen we uitvoering, voortgang en kwaliteit en kunnen we waar nodig gericht bijsturen.

Levendig Waalwijk | 47

Monitoring Monitoring vindt plaats op basis van indicatoren zoals deelname, bereik, tevredenheid en maatschappelijke impact. We hanteren per programma een compacte set van indicatoren, waarbij kwantitatieve en kwalitatieve gegevens worden gecombineerd. Denk aan enquêtes, participatiegraad, bezoekersaantallen en ervaringsverhalen. Toetsingskaders worden uitgewerkt in het subsidiebeleid. Hierin worden criteria opgenomen voor het beoordelen van initiatieven, locaties en samenwerkingsvormen. Beleidsregels worden waar nodig opgenomen in dit beleidskader en juridisch verankerd via de omgevingsvisie en het omgevingsplan.

Beheer en onderhoud

Uitvoeringsprogramma’s De

uitvoering

van

Levendig

uitvoeringsprogramma’s, verschillende

die

Hoewel beheer en onderhoud geen onderdeel uitmaken van dit

Waalwijk

krijgt

worden

opgesteld

beleidsdomeinen.

Een

vorm

via

beleidskader, is het belangrijk dat we hier bewust mee omgaan.

vanuit

In de uitvoeringsplannen zal dan ook rekening worden gehouden

uitvoeringsprogramma

met beheer en onderhoud (van onder andere routestructuren en

vertaalt de ambities en doelen uit de voorgaande hoofdstukken

kunst in de openbare ruimte) van bestaand en nieuw aanbod.

naar concrete acties, rollen/verantwoordelijken, planning en

Beheer en onderhoud van ons (maatschappelijk) vastgoed wordt

monitoring. Ze zorgt ervoor dat het beleidskader niet alleen

meegenomen in het beleidskader vastgoed.

richting geeft, maar ook daadwerkelijk tot resultaat leidt. De uitvoeringsprogramma’s zijn dynamisch en domein overstijgend en worden jaarlijks geactualiseerd. De totstandkoming van deze uitvoeringsprogramma’s doen wij niet alleen. We betrekken hierbij onze partners door samen tijdens het Levendig Waalwijk café (vervolg op GO Waalwijk café) te bekijken hoe iedereen een bijdrage kan leveren aan het behalen van onze doelstellingen.

Levendig Waalwijk | 48

Hoofdstuk 6

Financiën, risico’s, indicatoren

Financiële gevolgen van dit beleidskader Het uitgangspunt van dit beleidskader is om de uitvoering binnen de al beschikbare middelen uit te voeren, uitgaande van continuering van de bestaande budgetten de komende jaren. Vanuit de diverse beleidsvelden zijn middelen beschikbaar om deze uitvoering te verwezenlijken. De beschikbare budgetten komen voornamelijk uit de exploitatie: •

Subsidies die bijdragen aan het behalen van onze doelstellingen, verwezenlijkt door partners en inwonerinitiatieven.

Stel je een gemeente voor waar ambities passen binnen beschikbare middelen. In dit hoofdstuk geven we aan hoe we werken met bestaande budgetten, kritisch kijken naar het

•

geven aan de activiteiten in de uitvoeringsnota’s.

huidige aanbod en keuzes onderbouwen met inzicht in kosten, risico’s en resultaten. Het gaat niet om méér doen, maar om het juiste doen.

Reguliere budgetten die benodigd zijn om uitvoering te

•

Reserves worden aangesproken voor incidentele activiteiten die passend zijn bij de doelen van de reserves.

Levendig Waalwijk | 49

ruimte is voor vernieuwing of herprioritering. Dit vraagt om lef: het durven stopzetten van activiteiten/voorzieningen die niet langer bijdragen aan de maatschappelijke opgaven, om ruimte te maken voor initiatieven die wél het verschil maken. Deze benadering vraagt om een open en transparante afweging, waarbij inhoud, impact en draagvlak leidend zijn. Het gaat niet om méér doen, maar om het juiste doen.

Onderzoek en onderbouwing In de uitvoeringsprogramma’s wordt per beleidsveld gekeken naar: •

De effectiviteit van bestaande activiteiten.

•

De mate waarin deze bijdragen aan de geformuleerde doelen.

•

bezoekers.

Kritisch kijken naar het bestaande aanbod Een

belangrijk

uitgangspunt

bij

de

uitvoering

De aansluiting bij de behoeften van inwoners, partners en

is

het

kritisch bezien van het huidige activiteitenaanbod en onze voorzieningen: niet blijven stapelen, maar keuzes maken. In de uitvoeringsprogramma’s wordt onderzocht welke activiteiten nog aansluiten bij de doelen van dit beleidskader en waar mogelijk

Waar nodig worden aanvullende onderzoeken uitgevoerd, bijvoorbeeld naar bereik, tevredenheid of maatschappelijke impact. Deze inzichten vormen de basis voor keuzes in financiering en inzet.

Levendig Waalwijk | 50

Hoofdstuk 7

Vooruitblik naar beleidsregels en verankering Stel je een gemeente voor waar ambities niet alleen richting

de komende jaren. De uitvoering ervan vraagt om duidelijke

geven, maar stevig verankerd zijn in beleid en regels. Met het

spelregels en een heldere positionering binnen het bredere

beleidskader Levendig Waalwijk zetten we een koers uit voor

gemeentelijke beleid. In dit hoofdstuk kijken we vooruit: hoe krijgen de ambities en uitgangspunten van dit beleidskader een plek in beleidsregels, verordeningen en ruimtelijke kaders? Zo maken we dit beleidskader uitvoerbaar, duurzaam en flexibel genoeg voor maatwerk.

Beleidsregels en toetsingskaders Hoewel het beleidskader richtinggevend is, streven we naar een uitvoering die ruimte laat voor maatwerk en samenwerking. Daarom kiezen we ervoor om beleidsregels alleen daar vast te leggen waar dit noodzakelijk is voor rechtszekerheid, transparantie of uitvoering. Waar mogelijk zullen toetsingskaders worden opgenomen in het subsidiebeleid of in het uitvoeringsprogramma. Deze kaders bieden houvast bij het beoordelen van initiatieven, het toekennen van middelen en het faciliteren van activiteiten. Zo wordt dit beleidskader niet alleen richtinggevend, maar ook leidend in de dagelijkse uitvoering en besluitvorming.

Levendig Waalwijk | 51

Verankering in de omgevingsvisie en het omgevingsplan De vrijetijdssector is onlosmakelijk verbonden met de fysieke leefomgeving. Daarom worden de uitgangspunten van Levendig Waalwijk waar relevant meegenomen in de (herziening van de) omgevingsvisie en in het omgevingsplan. Denk hierbij aan het borgen van ruimte voor ontmoeting, het faciliteren van evenementen, het behoud en de inzet van erfgoedlocaties en het stimuleren van multifunctionele voorzieningen.

Juridische en bestuurlijke borging De juridische borging van dit beleidskader vindt plaats via bestaande

instrumenten

zoals

de

Algemene

Plaatselijke

Verordening (APV), het subsidiebeleid en het Omgevingsplan. Waar nodig worden deze documenten aangepast om aan te sluiten op de ambities van Levendig Waalwijk. De gemeenteraad wordt hierover geïnformeerd via raadsinformatiebrieven en betrokken bij eventuele besluitvorming over nieuwe of herziene regels.

Levendig Waalwijk | 52

Hoofdstuk 8

Gerelateerde visies en bijlagen Gerelateerde visies

Bijlagen

Het beleidskader Levendig Waalwijk sluit aan op:

Bijlage 1: Achtergrond en analyse: verbinding met

•

Strategische Visie 2025

bovenliggende visies, trends, waarde van vrijetijdsthema’s

•

‘Samen Redzaam’ implementatieplan Koers Sociaal Domein

Bijlage 2: Het participatieverslag

•

Omgevingsvisie

•

Levendig Brabant 2030

•

GALA - Gezond en Actief Leven Akkoord

•

Centrumvisie Waalwijk 2024

Levendig Waalwijk | 53

Bijlage 1 Een integraal beleidskader: Vrijetijdsbesteding in beweging Stel

je

een

gemeente

voor

waar

het

aanbod

Daarnaast

vraagt

de

Omgevingswet

om

een

integrale

benadering van de fysieke leefomgeving, waarbij vrijetijdsbeleid wordt aan

vrijetijdsactiviteiten het fundament vormt van onze leefbaarheid. Niet alleen om te ontspannen, maar om gezondheid, ontmoeting en sociale veerkracht te versterken. De sector verbindt domeinen en draagt bij aan brede welvaart, een aantrekkelijke leefomgeving, inclusie en gelijke kansen voor iedereen. We schetsen relevante landelijke, provinciale en lokale ambities en beschrijft welke trends richting geven aan de toekomst.

afgestemd

op

ruimtelijke-

en

milieudoelen.

Het

beleidskader Levendig Waalwijk moet daarom aansluiten bij het omgevingsplan, zodat recreatieve functies bijdragen aan een duurzame, veilige en gezonde leefomgeving. Provinciale koers: Levendig Brabant Ook de provincie Noord-Brabant benadrukt het belang van vrijetijdsbesteding. In het beleidskader Levendig Brabant 2030 wordt het gezien als motor voor een aantrekkelijk leef-, woonen verblijfsklimaat. Leisure, cultuur, erfgoed, sport en recreatie dragen bij aan maatschappelijke impact, zoals innovatie en

Landelijke beweging: gezondheid en sociale basis Vanuit het Rijk wordt met het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) ingezet op een samenleving waarin gezondheid, preventie en sociale samenhang centraal staan, hierbij sluiten we ook aan op het gemeentelijke programma Samen Redzaam. Vrije tijd

inclusie. De provincie richt zich op vijf doelen: •

bij de behoeften van inwoners en bezoekers. •

Gemeenten worden zo uitgedaagd om domeinoverstijgend te werken en vrijetijdsbesteding te verbinden met bredere maatschappelijke opgaven.

Inclusief

aanbod:

iedereen

kan

meedoen,

ongeacht

achtergrond, leeftijd of beperking.

speelt hierin een sleutelrol. Het biedt ruimte voor ontspanning, ontmoeting en betekenisvolle activiteiten, zoals vrijwilligerswerk.

Passend aanbod: activiteiten en voorzieningen die aansluiten

•

Innovatie en vernieuwing: nieuwe concepten en creatieve oplossingen stimuleren vernieuwing in de vrijetijdssector.

•

Aanbod voor jeugd en talentontwikkeling: ruimte voor jongeren om zich te ontwikkelen en talenten te ontplooien.

Levendig Waalwijk | 54

•

Bijdragen aan maatschappelijke opgaven: vrijetijdsbesteding

•

We benutten de kracht van verscheidenheid. Onze

als middel om uitdagingen zoals gezondheid, duurzaamheid

kernen verschillen en dat is een kracht. In Waalwijk ligt de

en sociale cohesie aan te pakken.

nadruk op stedelijke voorzieningen zoals horeca, Theater De Leest en het Schoenenkwartier. Terwijl Waspik en SprangCapelle ruimte bieden voor rust, natuur en kleinschalige

De provincie Noord-Brabant nodigt gemeenten uit om deze

evenementen.

visie lokaal te vertalen. In MidStad-verband, het netwerk van middelgrote steden in Brabant, verkennen we dit samen met de provincie.

•

We bouwen aan een verbonden samenleving. De vrijetijdssector

biedt

bij

uitstek

de

mogelijkheid

om

verschillende netwerken met elkaar te verbinden. We

Lokale visies als fundament In de gemeente Waalwijk sluiten we aan bij deze landelijke

stimuleren samenwerking tussen verenigingen, ondernemers en bewonersinitiatieven. Zodat activiteiten niet alleen

(GALA) en provinciale koers (Levendig Brabant) en dragen we

ontspanning bieden, maar ook bijdragen aan ontmoeting

bij aan de realisatie van onze toekomstige ontwikkelrichting

en inclusie. Zo maken we van vrijetijdsbesteding dé sleutel

zoals beschreven in onze drie gemeentelijke visies:

voor een levendige, aantrekkelijke en sociale gemeente.

De Strategische Visie schetst een inspirerend toekomstbeeld

De Koers Sociaal Domein en het programma Samen Redzaam

voor de gemeente (‘het verhaal van Waalwijk’), waarin

zetten in op bestaanszekerheid, publieke (mentale) gezondheid

samenhang en richting centraal staan. Waalwijk wil in 2050 een

en gelijke kansen. Uitgangspunt is nabij. Vrijetijdsbesteding is

gemeente zijn waar iedereen prettig woont, werkt én geniet

hierbij een belangrijke voorziening op trede 1 (laagdrempelige,

van vrijetijdsactiviteiten. De Strategische Visie zet drie lijnen

nabijgelegen voorzieningen): We zetten in op het versterken

centraal die direct raken aan het vrijetijdsbeleid.

van de sociale veerkracht en we vergroten de impact die we

•

We

sturen

de

brede

welvaart.

Vrijetijdsbesteding

draagt bij aan gezondheid, sociale samenhang en een aantrekkelijke leefomgeving. Ook zorgen uitgaven door inwoners en bezoekers aan hun vrijetijdsactiviteiten voor economische groei. Dat betekent investeren in plekken waar mensen elkaar ontmoeten, het versterken van culturele- en sportvoorzieningen en de balans bewaken tussen rust en reuring.

maken voor onze inwoners en gemeenschappen. Vanuit Samen Redzaam betekent de besteding van vrijetijd meer dan ontspanning: het is een kans om mensen samen te brengen, gezondheid te bevorderen en sociale veerkracht te versterken. Vanuit Samen Redzaam zetten we in op ontmoetingsplekken dichtbij huis, waar inwoners elkaar laagdrempelig kunnen ontmoeten

en

meedoen.

Denk

aan

multifunctionele

voorzieningen waarin sport, cultuur en welzijn samenkomen en

Levendig Waalwijk | 55

aan groene openbare ruimtes die uitnodigen tot bewegen en

We versterken de vrijetijdseconomie door onderscheidende

contact. We stimuleren bewonersinitiatieven zoals evenementen

accommodaties te faciliteren en verbindingen te leggen met

in de wijk, sportactiviteiten en culturele projecten, omdat deze

regionale publiekstrekkers. Kleinschalige horeca en watersport

bijdragen aan verbondenheid en preventie van eenzaamheid.

krijgen ruimte in recreatiegebieden en bij jachthavens. Tot

Vrijetijdsbesteding wordt ook ingezet als middel voor positieve

slot stimuleren we multifunctionele voorzieningen en het

gezondheid: door sport, spel en cultuur toegankelijk te maken

verenigingsleven, zodat sport, cultuur en ontmoeting samen

voor alle leeftijden en doelgroepen. Tot slot benutten we de

bijdragen aan sociale cohesie en Brede Welvaart.

kracht van verenigingen en vrijwilligersnetwerken om sociale cohesie te versterken en koppelen we vrijetijdsactiviteiten aan

Landelijke trends

educatie en talentontwikkeling, zodat iedereen kan meedoen en

Mensen zoeken niet alleen ontspanning, maar hebben ook

zich kan ontplooien.

een grotere behoefte aan betekenisvolle ervaringen. Zoals activiteiten met een verhaal, authenticiteit en verbinding met

De Omgevingsvisie ziet vrijetijdsbesteding als een sleutel

de omgeving. Digitalisering speelt daarbij een grote rol: van

voor een aantrekkelijke, gezonde en verbonden gemeente. We

het boeken van een activiteit tot het (online) ontdekken van

benutten onze sterke troeven, het verhaal van schoen en leer, het

routes. Tegelijkertijd groeit de aandacht voor gezondheid en

rijke erfgoed en het bijzondere landschap van De Langstraat, om

welzijn. Bewegen in de buitenlucht is populairder dan ooit. Ook

de gemeente Waalwijk als plek voor ontspanning en ontmoeting

duurzaamheid is een belangrijk thema: inwoners en bezoekers

te versterken. Dat vraagt om compacte, levendige centra met

willen activiteiten die milieuvriendelijk zijn en bijdragen aan de

ruimte voor cultuur, horeca en kleinschalige evenementen en

lokale gemeenschap. Daarnaast zien we dat vrije tijd steeds

groene verblijfsplekken. We zetten in op beleefbaar erfgoed

flexibeler wordt ingevuld. Door hybride werken en veranderende

door historische structuren zichtbaar te maken en monumentale

levensstijlen wordt ontspanning vaker verspreid over de week in

panden een nieuwe functie te geven. Recreatie en toerisme mag

plaats van geconcentreerd in het weekend.

niet leiden tot overbelasting van kwetsbare natuurgebieden zoals de Westelijke Langstraat en de Loonse en Drunense Duinen.

Deze trends bieden kansen, maar brengen ook spanningsvelden

Daarom benutten we alternatieve recreatiezones zoals het

met zich mee. De vraag naar diversiteit in voorzieningen en

Hoefsvengebied (alleen voor inwoners) en landelijke gebieden

passende evenementenlocaties is groot, terwijl de beschikbare

(Overdiepse Polder, Baardwijkse Overlaat) met goede wandel-

ruimte beperkt is. We staan voor de uitdaging om de ruimte

en fietsroutes. Ook wordt het Halve Zolenpad verder ontwikkeld

slim te benutten en functies te combineren, bijvoorbeeld

tot een langgerekt stadspark dat de kernen van de gemeente

door sportparken en ontmoetingsplekken multifunctioneel in

Waalwijk verbindt en een centrale drager is voor sport-, speel-

te richten. Ook de vergrijzing vraagt om aanpassing. Oudere

en ontmoetingsplekken.

inwoners hebben andere behoeften dan jongeren. Tegelijkertijd

Levendig Waalwijk | 56

neemt het aantal eenpersoonshuishoudens toe, wat leidt tot

vraagt ook aandacht voor digitale inclusie. Duurzaamheid en

een grotere behoefte aan ontmoeting en betaalbare activiteiten.

verantwoord gebruik van natuur- en recreatiegebieden zijn

De instroom van arbeidsmigranten en een groeiende culturele

bovendien cruciaal om Waalwijk aantrekkelijk en leefbaar te

diversiteit zorgen voor nieuwe kansen, maar ook voor de opgave

houden.

om inclusieve en laagdrempelige vrijetijdsvoorzieningen te bieden.

Kortom: de vrijetijdssector staat niet stil. Deze trends vragen om een integrale benadering van vrijetijdsbesteding. We hebben

We moeten dus creatief omgaan met schaarse ruimte, inspelen

sterke troeven in handen: een rijke historie, een centrale ligging,

op een divers publiek en zorgen dat iedereen mee kan doen.

natuur, toeristische attracties in de directe omgeving, goede

Vrijetijdsbesteding wordt steeds meer een middel om gezondheid

kwalitatieve sportverenigingen en een actief verenigingsleven.

en sociale verbinding te versterken, maar is ook een belangrijke

Door deze kwaliteiten te verbinden met nieuwe behoeften

economische motor. Horeca, recreatie en toerisme dragen bij

als flexibiliteit, duurzaamheid en digitale toegankelijkheid,

aan werkgelegenheid en lokale bestedingen, maar vragen om

kan

een balans tussen groei en behoud van kwaliteit en leefbaarheid.

vrijetijdsbesteding niet alleen een luxe is, maar een bijdrage

Digitalisering biedt kansen voor gemak en maatwerk, maar

levert aan gezondheid, ontmoeting en economische kracht.  

Waalwijk

zich

ontwikkelen

tot

een

gemeente

waar

Levendig Waalwijk | 57

Analyse: Vrijetijdsbesteding in

•

een online enquête. Zo kregen we inzicht in hun wensen,

gemeente Waalwijk – Een gemeente om te beleven Stel je een gemeente voor met een breed aanbod dat past bij onze geschiedenis en bij de wensen van vandaag. We schetsen een algemeen beeld van de inwoners- en partnerparticipatie en benoemt de waarde van de verschillende thema’s binnen het vrijetijdsveld. Vrijetijdsbesteding en de vrijetijdseconomie

Spoor 1: Inwoners zijn betrokken via straatinterviews en behoeften en ideeën over vrijetijdsbesteding in Waalwijk.

•

Spoor 2: Grote (strategische) partners zijn bevraagd via gesprekken en een verdiepende bijeenkomst. Daarnaast is onder alle partners binnen het vrijetijdsveld een digitale vragenlijst uitgezet. Dit heeft geleid tot waardevolle input over kansen voor samenwerking en innovatie. Het heeft de basis gelegd voor een beleidskader waar partners zich betrokken bij voelen.

ontwikkelen zich snel. Hier moeten we als gemeente flexibel op in kunnen spelen.

De uitkomsten van dit participatietraject zijn verwerkt in een participatieverslag (zie bijlage 2).

We zien de wereld om ons heen veranderen: de manier waarop mensen hun vrije tijd beleven, de plekken waar dat gebeurt,

Samenwerking met partners is een essentiële bouwsteen

en de maatschappelijke doelen die we willen bereiken zijn in

voor een Levendig Waalwijk. Partners dragen actief bij door

beweging. De vrijetijdssector raakt steeds meer verbonden aan

initiatieven te realiseren, kennis te delen, aanbod te ontwikkelen

andere domeinen zoals gezondheid, duurzaamheid, mobiliteit

en inwoners te betrekken. Ze spreken ook de ambitie uit om de

en sociale cohesie. Deze verwevenheid vraagt om een nieuwe

focus te verleggen van individuele belangen naar gezamenlijke

blik, omdat de samenleving andere wensen en verwachtingen

kansen en gedeelde impact. Tegelijkertijd vraagt de huidige

heeft. Om deze verandering lokaal betekenis te geven, is

versnippering

participatie cruciaal. Om zo samen met inwoners, ondernemers

en structurele samenwerking. Door heldere rollen, goede

en organisaties te bepalen hoe deze maatschappelijke trends in

coördinatie, open communicatie en door gezamenlijk op te

hun eigen omgeving vorm kunnen krijgen.

trekken in langdurige projecten, kunnen gemeente en partners

om

meer

samenhang,

duidelijke

afspraken

elkaars kracht versterken. Zo ontstaat een toekomstbestendig,

Participatie als fundament De totstandkoming van dit beleidskader is mede mogelijk gemaakt door een breed participatietraject, opgebouwd uit:

toegankelijk en samenhangend vrijetijdsaanbod dat bijdraagt aan een levendig Waalwijk.

Levendig Waalwijk | 58

Deze aanpak vormt de basis voor een blijvende dialoog. Ook in

ontmoetingsactiviteiten minder gemakkelijk worden gevonden.

de uitvoeringsfase blijven we inzetten op participatie, zodat het

Zowel inwoners als partners zien kansen in het laagdrempelig

beleid gedragen wordt en aansluit bij de praktijk.

openstellen van bestaande plekken, het ondersteunen van initiatieven van inwoners en het versterken van de samenwerking

Opbrengsten participatie We zien dat mensen uit gemeente Waalwijk over het algemeen tevreden zijn over de besteding van hun vrije tijd. Wel zijn er specifieke doelgroepen die moeite hebben om passend aanbod te vinden, zoals 31 tot 50 jarigen, jongeren en mensen met een beperking. Het verbeteren van het aanbod gaat niet per se om meer aanbod, maar om meer gevarieerd aanbod dat goed verspreid is over de gemeente. Ook is nog niet al het aanbod goed vindbaar voor iedereen. Naast digitale manieren om vrije tijd te besteden wordt het belang van een fijne openbare ruimte en leefomgeving benoemd. Uit de gesprekken met inwoners en partners komt naar voren dat besteding van vrije tijd vanuit drie samenhangende invalshoeken moet worden bekeken: het sociale, het economische en het perspectief van de leefomgeving om te begrijpen wat inwoners nodig hebben en hoe we het

tussen instellingen, verenigingen, gemeente en inwoners, zodat vrijetijdsbesteding optimaal kan bijdragen aan een verbonden en levendig Waalwijk. Economisch perspectief Inwoners en partners zien kansen om het DNA, de cultuur en geschiedenis van Waalwijk sterker te benutten als basis voor identiteit en aantrekkingskracht. Partners benadrukken het belang van citymarketing en een krachtig toekomstverhaal, terwijl inwoners vooral trots zijn op wat er al is. De aantrekkelijkheid van het centrum wordt gezien als bepalend voor de levendigheid, met horeca, winkels, uitgaan en recreatie als belangrijke factoren, maar dit vraagt ook om ondernemers en verenigingen die hierin kunnen investeren. Betere samenwerking rond evenementen, sport en centrumontwikkeling wordt als kansrijk gezien, mits

aanbod beter kunnen laten aansluiten.

er voldoende betaalbaarheid en continuïteit is. Daarnaast

Sociaal perspectief

in de kernen en voor een sterkere verbinding tussen werken

Inwoners en partners zien ontmoeting als de kern van vrijetijdsbesteding en beschouwen het sociale aspect vaak belangrijker dan de activiteit zelf. Zij benadrukken het belang van sterke sociale netwerken, verenigingsleven en communityvorming, en geven aan dat met name jongeren, jonge gezinnen, kwetsbare inwoners en nieuwe Waalwijkers extra ondersteuning nodig hebben om mee te kunnen doen. Betaalbaarheid, toegankelijkheid en vindbaarheid van het aanbod zijn daarbij bepalend: sport is relatief zichtbaar, terwijl vrijwilligerswerk en

is er aandacht voor de spreiding en kwaliteit van het aanbod en verblijven in Waalwijk. Een helder en gedeeld verhaal kan richting geven aan een economisch aantrekkelijk Waalwijk voor bewoners, bezoekers en mensen die in de gemeente werken. Perspectief leefomgeving Inwoners en partners zien de leefomgeving als een essentiële voorwaarde voor vrijetijdsbesteding, waarbij een uitnodigende, veilige en prettige omgeving voor ontmoeting, sport, cultuur en recreatie mogelijk maakt. Er is behoefte aan informele,

Levendig Waalwijk | 59

laagdrempelige al dan niet georganiseerde ontmoetingsplekken.

actieve cultuurparticipatie verhoogt zelfvertrouwen, veerkracht

Met name voor jongeren, jonge gezinnen en mensen die spontaan

en levenslust en draagt bij aan de zes dimensies van positieve

willen samenkomen. Bereikbaarheid en toegankelijkheid spelen

gezondheid: lichaamsfuncties, mentaal welbevinden, zingeving,

daarbij een belangrijke rol, met aandacht voor openbaar vervoer,

kwaliteit van leven, meedoen en het dagelijks functioneren1.

fietsen, parkeren en verkeersveiligheid. Daarnaast benoemen inwoners het belang van sfeer, uitstraling en sociale veiligheid,

Cultuur heeft ook een duidelijke economische waarde. Een

evenals de betekenis van evenementen en activiteiten voor de

aantrekkelijk

beleving. Partners en inwoners zien kansen in multifunctioneel

aan onze gemeente, stimuleert bestedingen in horeca en

ruimtegebruik, inclusiviteit, meer groen, goed beheer en

centrumvoorzieningen en draagt zo bij aan een levendige

toegankelijke locaties. Zo ontstaat een leefomgeving die

lokale economie. Ons culturele profiel, geworteld in ambacht

bijdraagt aan een leefbaar en levendig Waalwijk.