Bijlage 1 Beleidskader Levendig Waalwijk 2026

en vakmanschap, helpt bovendien om Waalwijk herkenbaar te

cultureel

aanbod

zorgt

voor

meer

bezoek

positioneren, wat zowel bezoekers als bedrijven aantrekt en bindt. Een sterke culturele identiteit versterkt daarmee ons

Waarde van vrijetijdsthema’s

vestigingsklimaat.

Kunst & cultuur – ruimte voor creativiteit Onder cultuur verstaan we alle artistieke en creatieve uitingen zoals muziek, theater, beeldende kunst en culturele activiteiten.

amateurkunst tot professionele podia: het aanbod is divers

Uit de gesprekken hebben we opgehaald

cultuur écht voor iedereen bereikbaar is. Het Schoenenkwartier

dat veel mensen graag creatief bezig zijn in hun vrije tijd. Vooral in de dorpen Waspik en Sprang-Capelle geven inwoners aan dat muziek ook een belangrijke verbindende rol heeft. Cultuur

versterkt

sociale

en toegankelijk. Er wordt ingezet op cultuur in de wijk, zodat verbindt historie met innovatie, Theater De Leest biedt een podium voor kunst en film, het Kunstencentrum zorgt dat de diverse kunstvormen kunnen worden uitgevoerd door inwoners en de Bibliotheek zorgt voor een cultureel en educatief aanbod. Daarnaast kent onze gemeente een rijk cultureel verenigingsleven: van muziek en dans tot beeldende kunst,

cohesie,

stimuleert

creativiteit

en innovatie en maakt ons aantrekkelijk voor inwoners én bezoekers. Ook is wetenschappelijk aangetoond dat cultuur een positief effect heeft op het welzijn van onze inwoners:

1

Cultuur geeft de gemeente Waalwijk identiteit en kleur. Van

https://www.kunstlocbrabant.nl/kennis-inspiratie/kunst-is-gezond-11470

maar ook verenigingen die ons (immaterieel) cultureel erfgoed uitdragen.

Levendig Waalwijk | 60

Kunst in de openbare ruimte geeft de gemeente Waalwijk een

ze bijdragen aan ontmoeten, vitaliteit en de aantrekkelijkheid

uniek karakter, verbindt inwoners met elkaar en geeft onze stad

van de leefomgeving. Dit vraagt om flexibele, toegankelijke en

een mooie uitstraling. Kunst verbindt: door kunst meer in te

duurzame sportvoorzieningen, zowel binnen, buiten, als in de

zetten als verbindende factor kunnen we de waarde die kunst

openbare ruimte.

heeft beter uitdragen. Uit de gesprekken met inwoners hebben we opgehaald dat Hierbij sluit het advies van de Jongerenambassadeurs Waalwijk

sporten en bewegen voor mensen uit de gemeente één van de

(JAW) goed aan. Zij benadrukken het belang van een plek

belangrijkste manieren is om hun vrije tijd te besteden. Samen

waar jongeren en andere inwoners samen kunnen creëren,

sporten en anderen ontmoeten maakt, naast het bewegen zelf,

experimenteren en leren: een ‘makerspace’. Deze plek biedt

dat dit een waardevolle vrijetijdsbesteding is. Daarnaast levert

ruimte voor innovatie, samenwerking en talentontwikkeling, en

sport ook economische waarde op: sportclubs, sportaanbieders

versterkt daarmee de culturele dynamiek in onze gemeente.

en

sportevenementen

zorgen

voor

lokale

bestedingen,

werkgelegenheid en een aantrekkelijk vestigingsklimaat. Sport & bewegen – Samen actief en gezond

Evenementen – beleven en verbinden

Sport omvat alle fysieke activiteiten gericht

Evenementen zorgen voor ontmoeting, stimuleren de lokale

op bewegen, plezier en prestatie en kent

economie en maken de gemeente Waalwijk aantrekkelijk, omdat

verschillende

Breedtesport

ze bij uitstek bezoekers aantrekken en bedrijven met elkaar

richt zich op een brede groep mensen

verbinden. Waarbij wel rekening gehouden moet worden met de

en

en

leefomgeving. Evenementen zijn al eeuwenlang een manier om

sociale cohesie. Terwijl topsport draait

samen te komen en, volgens inwoners, een belangrijke graadmeter

om prestaties op

het hoogste niveau

voor de levendigheid. Van jaarmarkten tot sporttoernooien en

wat bijdraagt aan verbinding en trots.

de traditionele kermissen in Waalwijk en Waspik, evenementen

Daarnaast

tussen

dragen bij aan de leefbaarheid van kernen en centrumgebieden.

sporten bij verenigingen en clubs (georganiseerd sporten),

We hebben een rijk evenementenprogramma, met activiteiten

dat continuïteit en verbinding biedt, en sporten in de openbare

voor jong en oud. Van grote (culturele) festivals als het

ruimte of bij commerciële aanbieders, dat flexibiliteit en

straattheater tot kleinschalige buurtinitiatieven.

bevordert

is

vormen. gezondheid,

er

beleving

onderscheid

toegankelijkheid vergroot. Samen creëren deze vormen van sport een essentiële pijler binnen de vrijetijdssector, omdat

Levendig Waalwijk | 61

Erfgoed & monumenten – verhalen die

•

blijven

Toerisme – ontdek de gemeente Waalwijk

Erfgoed omvat alle materiële en immateriële

Toerisme is de motor voor economische

elementen die van historische, culturele

groei én voor maatschappelijke verbinding.

of maatschappelijke waarde zijn en die

Het gaat niet alleen om directe bestedingen

voortkomen uit de eigen achtergrond en

(zoals entreegelden, hotelovernachtingen

bijdragen aan de identiteit van een gebied

of horecabezoek), maar ook om indirecte

of gemeenschap. Dit kan gaan om tastbare

effecten

zoals

objecten zoals gebouwen, archeologische

regionale

promotie.

vondsten, publieke en private (museum)

bekendheid en draagt bij aan een levendige

collecties,

gemeente. Van winkelen, borrelen, een

archieven

en

landschappen,

werkgelegenheid Het

vergroot

en de

maar ook om immateriële waarden zoals tradities, verhalen en

activiteit tot overnachten; voor alle aspecten kun je in onze

gebruiken. Inwoners benoemen erfgoed niet persé als aanbod

gemeente terecht. De ligging van de gemeente Waalwijk tussen

waar zij gebruik van maken in hun vrije tijd. Erfgoed gaat veel

natuur en steden (Tilburg, Breda, Den Bosch), en nabij iconen

meer over herkenbaarheid en identiteit van Waalwijk.

als de Efteling, Heusden vesting, de Loonse en Drunense Duinen en de Biesbosch, maakt ons aantrekkelijk voor bezoekers. Met

Erfgoed is de basis van onze identiteit. Het maakt onze gemeente

ons eigen erfgoed, bijzondere natuur en de diversiteit aan

uniek. Deze identiteit is zichtbaar in onze monumenten, kerken

voorzieningen zijn wij een waardig regionale speler en een

en ambachten, zoals de schoen- en leerindustrie. Erfgoed

goede aanvulling op omliggende aanbod.

vertelt het verhaal van Waalwijk en verbindt generaties. Door erfgoed (digitaal) toegankelijk te maken via routes, musea en evenementen, houden we deze verhalen levend. Zo versterkt erfgoed trots en binding en draagt het bij aan toerisme en educatie. Echter, de collectie aan erfgoed en monumenten is groot. Door focus aan te brengen binnen ons erfgoed zorgen we ervoor dat er een duurzame “collectie van Waalwijk” ontstaat en we deze collectie ook optimaal kunnen inzetten. Vrijetijdseconomie - motor voor beleving en groei De vrijetijdseconomie omvat alle economische activiteiten die verband houden met het besteden van vrije tijd:

•

Recreatie – buiten genieten

Recreatie, met respect voor natuur en landschap, bevordert gezondheid, welzijn en leefbaarheid. Recreatie in de gemeente Waalwijk draait om natuur, ontspanning en samen buiten zijn. Met een netwerk van wandel- en fietspaden, (educatieve) routes, speelvoorzieningen en groene plekken zijn recreatieve voorzieningen in onze gemeente dichtbij en toegankelijk. •

Horeca – smaak en gezelligheid

Horeca draagt bij aan leefbaarheid, toerisme en sociale interactie. Horeca is dan ook een essentieel onderdeel in ons vrijetijdsaanbod. Vooral in het centrum van Waalwijk is het aanbod

Levendig Waalwijk | 62

de afgelopen jaren toegenomen. In Sprang-Capelle en Waspik missen inwoners echter horeca-aanbod. Horeca is onmisbaar voor het creëren en behouden van een goed verblijfsklimaat. Het is namelijk meer dan alleen eten en drinken, horeca draait om ontmoeting en beleving met groeiende aandacht voor duurzaamheid en kwaliteit. De horecasector staat echter ook onder druk. Zo ervaren ondernemers knelpunten rondom regelgeving, ruimtelijke beperkingen en personeelstekorten. •

vrijetijdsbesteding

en

sociale

ontmoeting

en

maakt

onze gemeente aantrekkelijk voor inwoners en bezoekers. Funshoppen (het recreatief winkelen) draagt bij aan levendigheid in onze kernen en versterkt de lokale economie. Dit is verankerd in ons detailhandelsbeleid dat zich richt op het behouden van een aantrekkelijk en toekomstbestendig winkelaanbod, waarbij beleving centraal staat. Sterke winkelgebieden, goede bereikbaarheid en een mix van functies zorgen voor dynamiek en leefbaarheid.

In alles wat inwoners belangrijk vinden in hun vrijetijdsbesteding klinkt één thema duidelijk door: ontmoeten. Het samen zijn, nieuwe mensen leren kennen en ruimte hebben voor contact tussen generaties, van jongeren tot ouderen en van ouders tot kinderen, vormt de kern van een leefbare gemeente. Ontmoetingsplekken zoals buurthuizen, parken en horeca zijn cruciaal voor sociale samenhang en bieden ruimte voor zowel georganiseerde als spontane ontmoetingen, binnen én buiten. Ze

Detailhandel – winkelen als beleving

Winkelen is meer dan boodschappen doen, het is een vorm van

Ontmoeten als rode draad

helpen eenzaamheid voorkomen, versterken gemeenschappen en geven betekenis aan het dagelijks leven. Daarom is ontmoeten binnen dit beleidskader de rode draad die sport, kunst en cultuur, erfgoed en de vrijetijdseconomie met elkaar verbindt.

Levendig Waalwijk | 63

Beleidskader Levendig Waalwijk Vormgeving: Studio Voss Fotografie: Foto’s zijn afkomstig van beeldbank gemeente Waalwijk, beeldmateriaal GO Waalwijk, tenzij anders vermeld.