CConstaterende datWaalre
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-62-SvA-Begroting-2027-en-meerjarenraming-2028-2030

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente WaalreBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen van de Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-203063.720 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 8

Daarbij blijft aandacht bestaan voor voorbereiding, opleiding, training en samenwerking tussen gemeenten, hulpdiensten en andere partners, zodat bij incidenten en crises adequaat kan worden gehandeld. 1.2 Openbare orde en veiligheid Inleiding Openbare orde en veiligheid Op regionaal niveau werken 32 gemeenten in Oost-Brabant samen aan veiligheid. Geopolitieke ontwikkelingen, oorlogen en internationale spanningen hebben steeds vaker invloed op de veiligheid en leefbaarheid in Nederland en daarmee ook op onze gemeente. Dit vraagt om een weerbare samenleving, een goed voorbereide overheid en een veiligheidsbeleid dat kan inspelen op actuele en toekomstige ontwikkelingen. Iedere vier jaar wordt het Regionaal Veiligheidsplan Oost-Brabant (RVP) vastgesteld door de burgemeesters, het Openbaar Ministerie (OM) en de politie. Het huidige RVP wordt eenmalig met twee jaar verlengd. Hierdoor kan een volgend RVP beter aansluiten op d e Integraal Veiligheidsplannen (IVP's) van de verschillende regio's en basisteams binnen Oost-Brabant. De acht Kempengemeenten hebben gezamenlijk met de politie, het OM en partners zoals de Veiligheidsregio, het Regionaal Informatie- en Expertisecentrum (RIEC) en het Zorg- en Veiligheidshuis het IVP De Kempen 2027-2030 opgesteld. Het IVP vormt het kader voor de lokale en regionale samenwerking op het gebied van openbare orde en veiligheid.

Met het Uitvoeringsplan Veiligheid De Kempen 2027-2028 geven we uitvoering aan de daarin opgenomen prioriteiten. Het veiligheidsbeleid blijft gericht op het versterken van de veiligheid en leefbaarheid in de gemeente. Daarbij werken we samen met inwoners, maatschappelijke organisaties en veiligheidspartners en spelen we in op de veiligheidsopgaven uit het IVP, met oog voor maatschappelijke weerbaarheid, digitalisering en andere actuele ontwikkelingen. 27 Wat willen we bereiken? Wij willen een veilige woonomgeving en een gevoel van sociale veiligheid blijven bieden voor onze inwoners. We werken aan een veilige en leefbare gemeente waarin inwoners, ondernemers en maatschappelijke partners gezamenlijk verantwoordelijkheid dragen voor veiligheid en leefbaarheid. We zetten in op het voorkomen en beperken van overlast, criminaliteit en maatschappelijke onrust. Daarbij houden we aandacht voor actuele veiligheidsvraagstukken, zoals ondermijnende criminaliteit, digitale criminaliteit, zorg en veiligheid, jeugdproblematiek en crisisbeheersing. We vinden het belangrijk dat inwoners zich veilig voelen en dat jeugdigen veilig en kansrijk kunnen opgroeien. Daarom blijven we inzetten op preventie, vroegsignalering en samenwerking met partners. Wat gaan we daarvoor doen? We geven uitvoering aan het Integraal Veiligheidsplan.

We geven uitvoering aan de prioriteiten uit het Integraal Veiligheidsplan De Kempen 2027-2030 en vertalen deze, waar nodig, naar de lokale situatie. Daarbij sluiten we aan bij regionale ontwikkelingen en actuele veiligheidsvraagstukken. We voorkomen veiligheidsproblemen en pakken deze aan. We zetten in op het voorkomen en beperken van criminaliteit, overlast en maatschappelijke onrust door inwoners en ondernemers bewust te maken van veiligheidsrisico's, signalen vroegtijdig op te pakken, toezicht te houden en waar nodig handhavend op te treden. We versterken de aanpak zorg en veiligheid. We zorgen voor een integrale aanpak van complexe casuïstiek op het snijvlak van zorg en veiligheid. Samen met partners werken we aan vroegsignalering en passende ondersteuning bij complexe veiligheids- en zorgvraagstukken. Door vroegsignalering en passende regie voorkomen we waar mogelijk escalatie. We vergroten de weerbaarheid tegen ondermijnende en digitale criminaliteit. We vergroten de bewustwording over ondermijnende en digitale criminaliteit, versterken de signaleringsfunctie binnen de organisatie en ondersteunen inwoners en ondernemers bij het herkennen en melden van signalen. We bevorderen een veilige en kansrijke leefomgeving voor jeugd.

We zetten in op het vroegtijdig signaleren van risicovol gedrag, versterken de samenwerking rondom jeugdproblematiek en dragen bij aan een veilige leefomgeving waarin jongeren kansrijk kunnen opgroeien. We zijn voorbereid op crises en incidenten. Samen met de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost werken we aan crisisbeheersing en rampenbestrijding. Daarbij blijven we aandacht houden voor een goed voorbereide crisisorganisatie, waarbij zelfredzaamheid van inwoners en organisaties een belangrijk uitgangspunt is. Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 Begroting 2026 | Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 per 01-07-2026 Lasten 1.1 | 1.187 | 1.212 | 1.480 | 1.498 | 1.499 | 1.499 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare | 565 | 455 | 680 | 678 | 686 | 678 orde en veiligheid Totaal Lasten | 1.752 | 1.667 | 2.159 | 2.177 | 2.186 | 2.177 Baten 1.1 | 78 | 79 | 79 | 79 | 79 | 79 Crisisbeheersing en brandweer 1.2 Openbare | 6 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 orde en veiligheid Totaal Baten | 84 | 79 | 79 | 79 | 79 | 79 Gerealiseerd | 1.668 | 1.588 | 2.080 | 2.097 | 2.106 | 2.098 resultaat Toelichting Vergelijking van de begroting 2027 met de bijgestelde begroting 2026 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 1.1 Crisisbeheer en brandweer (€ 268.000 nadeel) • | € 273.000 nadeel o | In de begroting 2027 van de

Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost (VRBZO) is een indexering toegepast en zijn extra middelen gevraagd voor de bestuurlijke opdrachten. • | € 5.000 voordeel o | Overige kleine verschillen Toelichting meerjarenramingen: • | Naar aanleiding van de bestuurlijke opdracht van de VRBZO, neemt de bijdrage aan deze verbonden partij toe (dit gebeurt stapsgewijs, waarbij de VRBZO ook eigen reserves aanspreekt) 28 29 1.2 Openbare orde en veiligheid (€ 225.000 nadeel) • € 219.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 6.000 nadeel o Diverse kleine verhogingen van bijdrage aan overige overheden/gemeente (waaronder indexering RIEC, Zorg- en Veiligheidshuis, Kempen Interventie Team, Veiligheidsfonds en Dierenopvang) Toelichting meerjarenramingen: • In 2029 € 8.000 extra uitgaven door de audit voor de Wet Politiegegevens (WPG), deze audit vindt 1x per 4 jaar plaats.

Toelichting verschillen baten: 1.1 Crisisbeheer en brandweer (neutraal) • Neutraal o Geen verschil van betekenis Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden BBV indicatoren Veiligheid Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 2025 2026 / referentie Winkeldiefstallen | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 | Waalre | 1,7 | 1,4 inwoners Winkeldiefstallen | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 | Amigo gemeenten | 1,4 | 1,5 inwoners | (5 gemeenten) Winkeldiefstallen | Het aantal winkeldiefstallen per 1.000 | Gemeenten < | 0,8 | 0,9 inwoners | 25.000 inwoners Diefstallen uit woning | Het aantal diefstallen uit woningen per Waalre | 1,4 | 2,0 1.000 inwoners Diefstallen uit woning | Het aantal diefstallen uit woningen per Amigo gemeenten | 1,5 | 1,5 1.000 inwoners | (5 gemeenten) Diefstallen uit woning | Het aantal diefstallen uit woningen per Gemeenten < | 1,1 | 1,1 1.000 inwoners | 25.000 inwoners Gewelds-misdrijven | Het aantal geweldsmisdrijven per | Waalre | 1,9 | 2,5 1.000 inwoners Gewelds-misdrijven | Het aantal geweldsmisdrijven per | Amigo gemeenten | 2,5 | 2,7 1.000 inwoners | (5 gemeenten) Gewelds-misdrijven | Het aantal geweldsmisdrijven per | Gemeenten < | 2,6 | 2,8 1.000 inwoners | 25.000 inwoners Vernielingen en | Het aantal vernielingen en | Waalre | 3,1 | 3,1 beschadigingen in de | beschadigingen per 1.000 inwoners openbare ruimte Vernielingen en | Het

aantal vernielingen en | Amigo gemeenten | 3,4 | 3,3 beschadigingen in de | beschadigingen per 1.000 inwoners | (5 gemeenten) openbare ruimte Vernielingen en | Het aantal vernielingen en | Gemeenten < | 3,6 | 3,5 beschadigingen in de | beschadigingen per 1.000 inwoners | 25.000 inwoners openbare ruimte Verwijzing halt | Het aantal verwijzingen naar Halt, per | Waalre | 12,0 | 13,0 10.000 inwoners in de leeftijd van 12-17 jaar Verwijzing halt | Het aantal verwijzingen naar Halt, per | Amigo gemeenten | 9,8 | 11,8 10.000 inwoners in de leeftijd van | (5 gemeenten) 12-17 jaar Verwijzing halt | Het aantal verwijzingen naar Halt, per | Gemeenten < | 9,0 | 9,0 10.000 inwoners in de leeftijd van | 25.000 inwoners 12-17 jaar 30 31 02 Verkeer, vervoer en waterstaat 2.1 Verkeer en vervoer Verkeer Inleiding Verkeer De focus in het verkeerssysteem ligt op leefbaarheid, duurzaamheid en veiligheid. Waalre is een groene gemeente waardoor wonen, werken en recreëren erg aantrekkelijk is in onze gemeente. We zetten in op gezonde en duurzame mobiliteit, goede bereikbaarheid en toegankelijkheid voor iedereen. Wat willen we bereiken? Het op een duurzame manier verbeteren van de bereikbaarheid, de verkeersveiligheid, de luchtkwaliteit en de leefomgeving alsmede een mobiliteitstransitie van autogebruik naar openbaar vervoer, lopen en fietsen.

Gezonde en duurzame mobiliteit staat in onze gemeente voorop. Daarom hanteren wij het STOMP-principe, wat staat voor Stappen, Trappen, OV, MaaS (Mobility As A Service) en Privé-auto). Daarnaast zetten we in op bereikbaarheid, veiligheid en toegankelijkheid voor iedereen. Van jong tot oud: iedereen moet zorgeloos de weg op kunnen, waarbij weggebruikers rekening houden met elkaar. Wat gaan we daarvoor doen? In het kader van mensgerichte aanpak verkeersveiligheid worden verkeersveiligheids-acties en verkeersonderwijs op basisscholen ondersteund. Hierbij zijn afspraken gemaakt over veilige schoolroutes en schoolomgevingen. Wij stimuleren alle basisscholen in Waalre om aan te sluiten bij het Brabants Verkeersveiligheidslabel (BVL). Met educatieprogramma's zorgen we voor een veilige verkeersdeelname van kinderen in onze gemeente. Dan gaat het bijvoorbeeld om behendigheidstrainingen en dodehoektrainingen. Daarnaast monitoren we de verkeersveiligheid in de schoolomgevingen. In het mobiliteitsplan is onze inzet opgenomen om op routes richting basisscholen oversteekvoorzieningen veilig in te richten. In verband met de kwetsbaarheid van oudere fietsers wordt extra aandacht besteed aan deze specifieke doelgroep middels gerichte communicatie. Hiertoe nemen we deel aan het programma Doortrappen. Dit is een initiatief van het ministerie om oudere fietsers langer veilig te laten fietsen.

We richten de Gestelsestraat opnieuw in. De Gestelsestraat Zuid, tussen de Eindhovenseweg en de Schoonoordstraat, richten we opnieuw in volgens de CROW-richtlijnen voor 30 km/u. Het wordt een eenrichtingsstraat in noordelijke richting. De parkeercapaciteit in de straat wordt vergroot en er wordt een as-verspringing gerealiseerd om de snelheid van gemotoriseerd verkeer te vertragen. Ook zorgen we voor meer groen. De waterproblematiek in deze straat pakken we aan door de aanleg van een hemelwaterriool en het holle profiel van de weg. 32 We zetten verdere stappen met betrekking tot het vraagstuk van buurtschap het Loon en omgeving. Het vraagstuk in buurtschap Loon pakken we verder op, in relatie tot sluipverkeer en stof- en wateroverlast. Samen met alle betrokkenen zoals bewoners, ondernemers en agrariërs zetten we in op een breed gedragen ontwerp en oplossing. We werken regionaal samen op het gebied van mobiliteit. Op regionaal niveau is mobiliteit een belangrijk onderwerp, met name in relatie tot de schaalsprong. Als gemeente zetten wij in op de regionale vertegenwoordiging inzake de mobiliteit.

Hiervoor participeren we in de volgende overlegstructuren: • Deelname aan de deelregionale overlegstructuur A2; • Deelname aan de regionale overlegstructuur TOVER; • We hebben blijvend aandacht voor de regionale mobiliteitsagenda en Brainport Bereikbaar, in relatie tot onder andere de regionale werkgeversaanpak; • Ambtelijk en bestuurlijk wordt in de (deel)regio ingezet op het permanent goed functioneren van de hoofdinfrastructuur (A2, A67, nieuwe N69 en zuidelijke route Valkenswaard); • Wij nemen deel aan het opzetten van het MMMP en KTM2 proces. De fietsroute F2 Weert-Eindhoven (als onderdeel van KTM 2) oriënteren we in deelregionaal verband; • Signalen van onze inwoners met betrekking tot Eindhoven Airport verzamelen we en brengen we in tijdens het vooroverleg voor het Luchthaven Eindhoven Overleg (LEO), waarin wij vertegenwoordigd zijn door de gemeente Eersel. Wegen Inleiding Wegen Een goed functionerend wegennet (voor automobilisten, fietsers, wandelaars etc.) is noodzakelijk voor de bereikbaarheid en voor de veiligheid van iedereen die deelneemt aan het verkeer. We streven er naar dat de tevredenheid van inwoners over kwaliteit van wegen en trottoirs groeit. In dit kader zijn we in 2026 gestart met de orientatie op de wijkaanpak door een tactisch integraal wijkplan voor de Voldijn-noord op te stellen.

Met integraal bedoelen we dat de strategische doelen (niet uitputtend) zoals klimaatadaptatie, bewegen en ontmoeten in de openbare ruimte, zelfredzaamheid en vergroten biodiversiteit alsmede de onderhoudsbehoeften van de diverse areal en met elkaar in verbinding zijn gebracht en vertaald zijn naar tactische uitgangspunten. In 2027 ontwikkelen we dit door naar meer concrete plannen. Wat willen we bereiken? Het in stand houden, verbeteren en waar nodig vernieuwen van de infrastructuur om de kwaliteit van de openbare ruimte een impuls te geven. De leidraad voor een kwalitatief goede staat van ons wegennet is ons Wegenbeheerplan 2019-2028, dat is vastgesteld door de gemeenteraad. In dit beheerplan is vastgelegd dat gemeente Waalre het niveau B (CROW publicatie 288) hanteert, wat neerkomt op een basisniveau van verantwoord beheer. 33 Om de kwaliteit van onze wegen, stoepen, fietspaden etc. te beoordelen voeren we eenmaal in de twee jaar een globale visuele inspectie uit van alle verhardingen in onze gemeente. De inspectie laat ons aan de hand van schadebeelden zien waar onderhoud noodzakelijk is of waar dit op termijn te verwachten valt. Aan de hand van de inspectieresultaten stellen we een onderhoudsplan op, waarmee we budget en beheerniveaus op elkaar afstemmen en noodzakelijk onderhoud plannen.

Bij het opstellen van de planning houden we rekening met andere te realiseren ambities, zoals omschreven in het mobiliteitsplan, klimaatafspraken, toegankelijkheid i.v.m. vergrijzing, de wijkaanpak etc. Wat gaan we daarvoor doen? We voeren onderhoud uit aan bruggen op basis van het meerjarig onderhoudsplan. In 2027 voeren we klein onderhoud uit aan de volgende bruggen: • Fiets/voetgangersbrug Christoffelpad (KW4) • Verkeersbrug Wilheminalaan (KW5) • Verkeersbrug Onze Lieve Vrouwedijk (KW8) • Verkeersbrug Dommelseweg (KW12) • Brug Diepenvoorde (KW18). Groot onderhoud voeren we uit aan de volgende brug: • Verkeersbrug Brabantialaan (KW2). We voeren onderhoudsmaatregelen uit op basis van het geactualiseerde onderhoudsplan. De onderhoudsmaatregelen bestaan uit asfalt- en elementenonderhoud en betreffen zowel klein als groot onderhoud. • Elementenonderhoud in de wijken Ekenrooi noord en zuid en Waalre dorp. •Asfaltonderhoud aan de Kransen, Bolderiklaan, Azalealaan en Ekenrooi zuid. Openbare verlichting Inleiding Openbare verlichting Goede verlichting van het Waalrese wegennet zorgt voor sociale veiligheid en verkeersveiligheid voor de weggebruikers. Verduurzaming van de verlichting draagt daarnaast bij aan een beter leefmilieu en kostenreductie.

Wat willen we bereiken? Zorgen voor kwalitatief hoogwaardige en duurzame openbare verlichting om de (sociale) veiligheid te verhogen en lichtvervuiling en lichthinder tot een minimum te beperken. Wij streven er naar om energie te besparen en de energielasten van de openbare verlichting te verlagen. Dat doen we door het toepassen van energiezuinige verlichting en slimme dimregimes. Op dit moment is zo'n 55% van de openbare verlichting voorzien van LED-lampen. 34 Kabels en leidingen Inleiding Kabels en leidingen We willen de overlast bij het aanleggen of vervangen van kabels en leidingen zoveel mogelijk beperken. Dat doen we door de werkzaamheden goed te coördineren en goed samen te werken met betrokken stakeholders. Daarbij geven we ruimte aan de netbeheerders en combineren we werkzaamheden waar nodig. Het doel is immers dat de netbeheerders een zo goed mogelijk netwerk van openbare nutsvoorzieningen aan kunnen bieden. Wat willen we bereiken? De overlast voor inwoners bij de aanleg en het onderhoud zo laag mogelijk houden door regie te voeren op de uitvoering van de ondergrondse infrastructuur (kabels en leidingen). De gemeente voert periodiek overleg met netbeheerders over netuitbreidingen en onderhoudswerkzaamheden in relatie tot infrawerken.

Dit doen we door samen met de grote netbeheerders (Brabant Water en Enexis) eenmaal per kwartaal de projecten waar mogelijk af te stemmen. Daarnaast voeren wij op projectniveau aanvullend coördinatieoverleg. In dit overleg kan bijvoorbeeld de verzwaring van het elektriciteitsnet worden afgestemd op reeds geplande werkzaamheden, zoals reconstructies. Door het faciliteren van onderhoud door nutsbedrijven beperken we samen het aantal storingen. Door een goede en snelle afhandeling bij vergunningen, meldingen en klachten houden we de kosten zo beperkt mogelijk . Wat gaan we daarvoor doen? Vergunningen verlenen en toezicht houden op het gebied van kabels en leidingen Wij coördineren de projecten van de nutsbedrijven en houden toezicht op een correcte uitvoering, die voldoet aan de verleende vergunningen en instemmingsbesluiten. Dit gebeurt in intensieve samenwerking met betrokken nutsbedrijven, aannemers en ontwikkelaars. Strategische planning van de energietransitie stemmen we altijd af, waarbij een gezamenlijke uitvoering niet altijd mogelijk is. De Verordening Ondergrondse Infrastructuur 2018 (VOI) wordt in regionaal verband geactualiseerd en geïmplementeerd. In regionaal verband is een werkgroep opgericht om de Verordening Ondergrondse Infrastructuur uit 2018 te actualiseren. De gemeente Deurne is namens de regio regievoerder.

Naar verwachting kan de nieuwe VOI in 2027 ter vaststelling bij de raad aangeboden worden. 2.5 Openbaar vervoer Inleiding openbaar vervoer Wij streven naar een kwalitatief hoogwaardig OV-netwerk, dat aansluit op behoeften en wensen van onze inwoners. Ook willen wij het gebruikersgemak vergroten, zodat meer inwoners gebruik maken van deze voorzieningen. Wat willen we bereiken? Het openbaar vervoer als efficiënt alternatief voor de auto voor verplaatsingen over grotere afstanden en voor mensen die minder mobiel zijn. Het openbaar vervoer is voor veel mensen belangrijk. Denk bijvoorbeeld aan schoolgaande jeugd, mensen die minder mobiel zijn of als alternatief voor de auto. Richting de provincie zetten we in op de verdere optimalisatie van het openbaar vervoer. Wat gaan we daarvoor doen? We onderzoeken of en hoe we het openbaar vervoer tussen dorpen en wijken naar overstapplekken (hubs) kunnen handhaven en verbeteren. Uitgangspunt is een duurzaam en flexibel openbaar vervoerssysteem. We zoeken naar optimalisaties van het netwerk en geven hiervoor input bij de provincie en de vervoersmaatschappij. Dit doen we door op basis van de ruimtelijke en maatschappelijke ontwikkelingen invloed uit te oefenen op de huidige en nieuwe ov- concessie.

Wat mag het kosten? (bedragen x € 1.000) Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 Begroting 2026 | Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 per 01-07-2026 Lasten 2.1 Verkeer | 2.809 | 3.705 | 3.975 | 3.412 | 3.561 | 3.604 en vervoer 2.5 | 13 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Openbaar vervoer Totaal | 2.821 | 3.705 | 3.975 | 3.412 | 3.561 | 3.604 Lasten Baten 2.1 Verkeer | 435 | 102 | 83 | 83 | 83 | 83 en vervoer 2.5 | 13 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 Openbaar vervoer Totaal Baten | 447 | 102 | 83 | 83 | 83 | 83 Gerealiseerd | 2.374 | 3.603 | 3.893 | 3.329 | 3.479 | 3.522 resultaat 35 36 Toelichting Vergelijking van de bijgestelde begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 2.1 Verkeer en vervoer (nadeel € 270.000) • € 19.000 voordeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 616.000 nadeel o De bijdrage aan de brainportdeal voor de korte termijn maatregelen fase 2 is in 2027 incidenteel opgenomen. • € 537.000 voordeel o Door het omzetten van de reserve openbare ruimte in een voorziening ontstaat een incidenteel voordeel in 2027. Zie ook de toelichting bij reserves in programma 00 bestuur en ondersteuning.

• € 103.000 voordeel o Het structurele budget gladheidbestrijding is in 2026 incidenteel verhoogd vanwege de winterse omstandigheden in begin 2026. • € 190.000 nadeel o Stijging kapitaallasten door nieuwe investeringen en toerekening rente. • € 100.000 nadeel o Het structurele budget voor beheer en onderhoud aan wegen is verhoogd volgens onderhoudsplanning. • € 20.000 nadeel o Het onderhoudsbudget voor zandwegen en paden is verhoogd volgens onderhoudsplanning. • € 21.000 voordeel o Door het aframen van het budget inhuur voor werkzaamheden voor nutsbedrijven, deze werkzaamheden zijn in 2026 afgerond. • € 8.000 nadeel o Door verhoging van het budget contractuele dienstverlening openbare verlichting op basis van onderliggende contracten. • € 17.000 nadeel o Het betreft verhoging van het budget advies en diensten ten behoeve van het verkeersbeleid. • € 1.000 voordeel o Diverse kleine verschillen. Toelichting verschillen meerjarenramingen: • Jaarlijkse stijging kapitaallasten (incl. toerekening rente) als gevolg van investeringen o.b.v. het wegenbeheersplan. • De bijdrage voor de randweg A2 is volgens planning van de Brainportregio per 2029 structureel verhoogd met € 108.000 37 Toelichting verschillen Baten: 2.1 Verkeer en vervoer (nadeel € 19.000) • € 19.000 nadeel o Incidentele verlaging van de bijdragen om schade en herstel aan straatwerk uit te voeren.

Toelichting verschillen meerjarenramingen: • Geen verschillen 38 03 Economie 3.1 Economische ontwikkeling Lokaal Economisch Programma Inleiding Lokaal Economisch Programma In de notitie 'Lokaal Economische Speerpunten 2023-2030' hebben wij samen met het bedrijfsleven (Overlegplatform Economische Zaken) de koers voor komende jaren bepaald. Voor ondernemers en inwoners is duidelijk hoe Waalre zich in de toekomst economisch ontwikkelt. Bedrijven en voorzieningen zijn cruciaal voor de vitaliteit en toekomst van de gemeente. Inwoners profiteren van de werkgelegenheid en het voorzieningenniveau. Wat willen we bereiken? Het behouden en versterken van een vitale economie in Waalre. In samenwerking met ondernemers werken we aan de versterking van de centra in Aalst en Waalre-dorp en de (her)ontwikkeling van de nieuwe en bestaande bedrijventerreinen en kantoorlocaties. Wat gaan we daarvoor doen? Er wordt gewerkt aan de versterking van de aantrekkelijkheid van de centra van Aalst en Waalre-dorp. Samen met ondernemers (winkeliers en vastgoedeigenaren) en inwoners zorgen we voor toekomstbestendige en vitale dorpscentra. Dit hebben we vastgelegd in de Centrumvisie Waalre-dorp, de Visie vitaal dorpshart Aalst 2.0 en diverse beeldkwaliteitsplannen. De herinrichting van de openbare ruimte van dorpshart Aalst is afgerond in een compact, groen, zichtbaar en levendig centrum.

We zijn in gesprek met diverse initiatiefnemers over de realisatie van diverse bouwprojecten op Den Hof. Ook buiten de centrumzone worden panden getransformeerd, met name naar woonfuncties. In het centrum van Waalre-dorp realiseren we diverse bouwprojecten voor, denk aan locaties Wolderse Wever, café de Doelen, Molenstraat 5. Sommige projecten zijn nog in de voorbereidingsfase. De gemeente biedt ook ondersteuning bij de uitvoering van het meerjarenplan Bedrijveninvesteringszone (BIZ) Den Hof, periode 2023-2027. Dit omvat de inning van de BIZ-bijdragen, subsidieverlening en regelmatig overleg met de Stichting BIZ Den Hof, die evenementen en activiteiten in het dorpshart van Aalst organiseert. In 2027 vindt er een nieuwe draagvlakmeting over de BIZ plaats. 39 Via de bedrijfscontactfunctionaris en het college onderhouden we contact met het Waalres bedrijfsleven. We hebben regelmatig overleg met het Overlegplatform EZ, het Ondernemerscontact Waalre, Winkeliers Waalre Dorp en BIZ Den Hof. Zo brengen we behoeften en wensen in beeld en weten we wat er speelt. Ook leggen we regelmatig individuele bedrijfsbezoeken af. We werken aan de (her-) ontwikkeling van bestaande en nieuwe werklocaties (bedrijventerreinen en kantoorlocaties).

In de Uitwerkingsvisie van de Noordrand Waalre is het gebied integraal bekeken, inclusief de werklocaties bedrijvenpark Het Broek Noord, HTC- Waalre, industrieterrein de Voldijn en werklocatie Ekenrooi-Noord (inclusief locatie Newtone). We zijn met HTC Eindhoven in overleg over de invulling van de gronden ten zuiden van de A2. Hierbij wordt een deelgebied ingevuld als woningbouwlocatie en het andere deel tezijnertijd als campus (werklocatie) . De Uitwerkingsvisie doet ook uitspraken over de (gedeeltelijke) transformatie van het bestaande bedrijventerrein De Voldijn, naar woon- werkgebied. Daarbij kijken we ook naar de eventuele uitplaatsingsmogelijkheden voor bepaalde bedrijven, die nu op dit bedrijventerrein gevestigd zijn. Ook onderzoeken we samen met een initiatiefnemer de ontwikkelingsmogelijkheden van de nieuwe werklocatie Ekenrooi-Noord, inclusief de Newtone-locatie. Hierbij bepalen wij ook het profiel van Ekenrooi-Noord. Economische samenwerking binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven, Metropoolregio en Brainport Inleiding Economische samenwerking binnen het stedelijk gebied Eindhoven, Metropoolregio en Brainport In de samenwerkingsafspraken van het Stedelijk Gebied Eindhoven en de Metropoolregio Eindhoven en het Meerjarenplan Brainport in Balans (2025 -2032) is afgesproken welke thema's en projecten regionaal worden opgepakt.

Ondernemers en inwoners profiteren in de Brainportregio van het excellente vestigingsklimaat voor bedrijven, de werkgelegenheid en een aantrekkelijke woonomgeving met veel voorzieningen van hoge kwaliteit. Wat willen we bereiken? De regio Zuidoost-Brabant wil haar positie als één van de best presterende regio’s van Nederland en één van de meest technologisch innovatieve regio’s van Europa behouden en versterken. Lokaal werken we onder andere aan het verder verstevigen van de positie van ons bedrijfsleven en het bieden van een aantrekkelijke leefomgeving voor werknemers in de gehele Brainportregio. De komende jaren vindt een schaalsprong plaats, als gevolg van de groei van het Stedelijk Gebied Eindhoven (SGE) met naar verwachting 72.000 extra arbeidsplaatsen en meer dan 100.000 inwoners. Met het project Beethoven wordt de schaalsprong nog verder geïntensiveerd. Dit legt een grote druk op het ruimtegebruik (wonen, werken, voorzieningen, mobiliteit, recreatie, klimaatadaptatie, ecologie, 40 energietransitie en milieu). Vanuit het thema Ruimte wordt voor het SGE de integrale strategie bepaald en gemonitord. Wat gaan we daarvoor doen? Het thema Economie uit zowel de samenwerkingsafspraken van het Stedelijk Gebied Eindhoven en de Metropoolregio Eindhoven, gaan we (deels) uitvoeren.

We geven uitvoering aan de acties en projecten uit het jaarprogramma 2027 van het Stedelijk Gebied Eindhoven en van de Metropoolregio Eindhoven. Zo gaan we aan de slag met de afspraken uit de Regionale Programmering Werklocaties, actualiseren we de kantorenbrief, continueren we 9voor1, geven uitvoering aan de detailhandelsvisie SGE en maken samenwerkingsafspraken over het Regionaal Bedrijventerrein Brainport-Oost. Met het regionaal Stimuleringsfonds versterken we het innovatieve ecosysteem. We actualiseren regelmatig de programmeringsafspraken voor bedrijventerreinen binnen de Metropoolregio Eindhoven. Binnen de MRE zijn adaptieve programmeringsafspraken (Regionale Programmering Werklocaties) gemaakt. Tijdens de Omgevingsdagen worden die afspraken regelmatig geactualiseerd. In de Uitvoeringsagenda van deze programmering hebben de partners in de MRE veel vervolgacties opgenomen. In eerste instantie zijn vijf prioritaire acties uitgewerkt: 1. locaties grootschalige logistiek; 2. beoordelingssystematiek regionale meerwaarde; 3. intensiveringsaanpak voor bedrijventerreinen; 4. uitwerken gezamenlijk uitgifteprotocol; 5. opzetten monitoringssysteem. Na deze vijf pakken we ook de andere acties op. In 9voor1 behandelen we huisvestingsvraagstukken van bedrijven samen, zodat we de meest passende locaties in de regio kunnen aanbieden.

Zo behouden en trekken we bedrijven aan voor de regio. De gemeente Waalre neemt ook in 2027 deel aan 9voor1. Jaarlijks stellen we de Vastgoedmonitor bedrijfshuisvesting op en rapporteren over de werkzaamheden van 9voor1 in het jaarverslag. We zijn actief lid van de Regionale Adviescommissie Detailhandel (RACD) van het Stedelijk Gebied Eindhoven. 3.4 Recreatie en toerisme Inleiding Recreatie en toerisme In de vastgestelde Visie Recreatie en Toerisme uit 2021 hebben wij de ambitie vastgelegd: 'het versterken en verbeteren van de basisvoorzieningen en het doorontwikkelen van het recreatief product, passend bij de gemeente Waalre' . In tweejaarlijkse uitvoeringsprogramma's benoemen wij concreet projecten en acties waaraan gewerkt wordt. Waalre is een groene woongemeente waar het voor iedereen fijn wonen is. Recreatie en toerisme zetten we op kleinschalige, toegankelijke en uitnodigende wijze in, om zo bij te dragen aan de brede welvaart. Wat willen we bereiken? Het regionaal positioneren van Waalre als de ‘groene’ schakel en toegangspoort tussen (de zuidzijde van) het Stedelijk Gebied Eindhoven en grotere, groene, recreatieve gebieden zoals ’de Kempen’ en ‘transnationaal park De Groote Heide’. Het vergroten van de aantrekkelijkheid van het Waalres buitengebied voor recreatie en toerisme; voor de inwoners van Waalre en het Stedelijk Gebied Eindhoven.

Wat gaan we daarvoor doen? Projecten uit het Uitvoeringsplan Recreatie en Toerisme 2026-2027 pakken we op of ronden we af. We werken fasegewijs (met tweejaarlijkse uitvoeringsprogramma’s) aan de uitwerking van de Visie Recreatie en Toerisme (R&T). Denk aan de verbeteringen van de recreatieve routes (fiets, wandel, mtb, ruiter). Daarnaast participeert de gemeente Waalre in het Van Gogh Nationaal Park en de Gebiedsgerichte Aanpak (GGA) Grenscorridor. We kijken naar 'koppelkansen' binnen deze trajecten om onderdelen van de Visie Recreatie en Toerisme te realiseren. Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 Begroting 2026 Begroting 2027 Begroting 2028 Begroting 2029 Begroting 2030 per 01-07-2026 Lasten 3.1 Economische | 117 | 131 | 127 | 127 | 126 | 125 ontwikkeling 3.3 | 43 | 45 | 46 | 46 | 46 | 46 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische | 20 | 23 | 23 | 23 | 23 | 23 promotie Totaal Lasten | 180 | 199 | 195 | 195 | 194 | 193 Baten 3.1 Economische | 1 | 2 | 2 | 2 | 2 | 2 ontwikkeling 3.3 | 41 | 42 | 42 | 42 | 42 | 42 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 Economische | 249 | 290 | 300 | 300 | 300 | 300 promotie Totaal Baten | 292 | 334 | 344 | 344 | 344 | 344 Gerealiseerd | -112 | -134 | -149 | -149 | -150 | -150 resultaat 41 42 Toelichting Vergelijking van de bijgestelde begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen

op: Toelichting verschillen lasten: 3.1 Economische ontwikkeling (voordeel € 4.000) • Door een daling van de kapitaallasten. 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen (nadeel € 1.000) • € 1.000 nadeel o Overige kleine verschillen. 3.4 Economische promotie • Geen verschillen. Toelichting verschillen meerjarenramingen: • Geen verschillen Toelichting verschillen baten: 3.3 Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen • Geen verschillen 3.4 Economische promotie (€ 10.000 voordeel) • Door hogere baten toeristenbelasting. Toelichting verschillen meerjarenramingen: • Geen verschillen BBV indicatoren Economie Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 2026 / referentie Functiemenging | de verhouding tussen banen en woningen. 0 % is | Waalre | 42,4 | 42,6 | 0 alleen wonen, 100 % alleen werken Functiemenging | de verhouding tussen banen en woningen. 0 % is | Amigo gemeenten | (5 | 57,58 | 57,86 | 0 alleen wonen, 100 % alleen werken | gemeenten) Functiemenging | de verhouding tussen banen en woningen. 0 % is | Gemeenten < 25.000 | 49,9 | 50,0 | - alleen wonen, 100 % alleen werken | inwoners Vestigingen van | Het aantal vestigingen (incl. ZZP-ers) per 1.000 | Waalre | 205,5 | 212,4 | 0 bedrijven | inwoners van 15 – 64 jaar Vestigingen van | Het aantal vestigingen (incl.

ZZP-ers) per 1.000 | Amigo gemeenten | (5 | 206,7 211,52 | 0 bedrijven | inwoners van 15 – 64 jaar | gemeenten) Vestigingen van | Het aantal vestigingen (incl. ZZP-ers) per 1.000 | Gemeenten < 25.000 | 195,5 | 199,9 | - bedrijven | inwoners van 15 – 64 jaar | inwoners 43 44 04 Onderwijs 4.1 Brede scholen Inleiding Brede scholen Brede scholen vormen een belangrijk fundament in onze gemeentelijke inzet voor kansengelijkheid, preventie en samenwerking rondom jeugd. In onze gemeente ervaren ouders dat scholen en jeugdpartners, zoals het Centrum voor Maatschappelijke Dienstverlening (CMD), goed samenwerken in de ondersteuning van kinderen en jongeren. Deze samenwerking zorgt ervoor dat passend onderwijs en jeugdhulp elkaar versterken, met als resultaat dat jongeren en hun ouders tijdig de juiste hulp ontvangen. Ook in de vroege ontwikkelfase wordt ingezet op een doorgaande lijn. Peuters volgen op de kinderopvang een methodisch ontwikkelingsgericht programma, dat naadloos aansluit op het onderwijs in de onderbouw van de basisschool. Dit bevordert een soepele overgang naar het primair onderwijs en vergroot de ontwikkelkansen van jonge kinderen. Scholen vervullen daarnaast een belangrijke rol als vroegsignaleerders. Door hun signalerende functie en het structurele overleg met de gemeente, wordt hulp snel en effectief ingezet.

Hierdoor is er minder vaak behoefte aan zwaardere vormen van jeugdhulp. Deze integrale aanpak binnen de brede school draagt bij aan een gezonde, veilige en stimulerende omgeving waarin kinderen en jongeren zich optimaal kunnen ontwikkelen. Wat willen we bereiken? Een soepele overgang van de ene ontwikkelingsfase naar de andere om achterstand of uitval te voorkomen. Een goede samenwerking tussen ketenpartners rondom kind en gezin is essentieel voor het tijdig signaleren van kinderen en gezinnen die extra ondersteuning nodig hebben. Door vroeg in te zetten op preventie en een laagdrempelig aanbod bij lichte ondersteuningsbehoeften, wordt complexere casuïstiek in een later stadium voorkomen. Deze aanpak draagt bij aan een soepele overgang tussen ontwikkelingsfasen — van peuter naar kleuter, van basisschool naar voortgezet onderwijs — en voorkomt dat kinderen uitvallen of achterstanden oplopen. Wat gaan we daarvoor doen? We geven samen met gecontracteerde partners vorm aan kwalitatief goed VVE - aanbod Met een sluitende aanpak in de samenwerking tussen gemeente, consultatiebureau, kinderopvang, GGD en onderwijs komen alle doelgroepkinderen (kinderen met een ‘VVE- indicatie’ van het consultatiebureau) in beeld. Daarna wordt toeleiding tot VVE aanbod georganiseerd.

Er is een doorgaande lijn tussen de ‘voorschool’ (VVE-gecertificeerd kinderdagverblijf) en groep één van de basisscholen. Voor alle leerlingen met een extra ondersteuningsbehoefte vindt een warme overdracht plaats. 45 De GGD monitort als toezichthouder de kwaliteit van het aanbod volgens de Wet kinderopvang. De gemeente is verantwoordelijk voor de handhaving en legt verantwoording af aan de onderwijsinspectie in een jaarverantwoording. Voor de beleidsregels gemeentelijke taken uitvoering Wet kinderopvang gemeente Waalre, 2019 klik hier. Alle kinderen in de leeftijd 2,5-4 jaar (ongeacht het inkomen van ouders, en hun recht op kinderopvangtoeslag) kunnen gebruik maken van voorschoolse educatie via het peuteraanbod. Wat willen we bereiken? We werken aan een gemeentelijke kwaliteitscyclus voor VVE met onze samenwerkingspartners. De kwaliteit en aanpak van het onderwijsachterstandenbeleid en het VVE-aanbod worden gemonitord via een gesprekkencyclus met alle betrokken ketenpartners, zoals onderwijs, kinderopvang, het consultatiebureau en de GGD. Wat gaan we daarvoor doen? We monitoren en bewaken kwaliteit door samen met scholen en kinderopvang invulling te geven aan een gesprekscyclus Een van de taken van de gemeente is het monitoren van de kwaliteit van de kinderopvang. Samen met scholen en kinderopvang vangen we deze kwaliteitscyclus in een gesprekkencyclus.

4.2 Onderwijshuisvesting Inleiding Onderwijshuisvesting De duurzame schoolgebouwen in de gemeente Waalre bieden genoeg ruimte voor passend onderwijs en een gezonde, frisse leeromgeving voor de kinderen. Er zijn voldoende keuzemogelijkheden om als ouder te kiezen voor de meest passende school in de buurt. Wat willen we bereiken? Goede duurzame huisvesting om het brede-school-concept mogelijk te maken. Door een multifunctionele inzet van de schoolgebouwen willen we de ontmoeting tussen verschillende groepen makkelijker maken, verschillende manieren van leren faciliteren en wijkgebonden activiteiten mogelijk maken. Wat gaan we daarvoor doen? We maken heldere afspraken met de schoolbesturen over het onderhoud aan de scholen en over het multifunctioneel gebruik van de gebouwen. We blijven in gesprek over de zaken die zijn vastgelegd in het IHP. Dit gebeurt met de schoolbesturen in het Op Overeenstemming Gerichte Overleg (OOGO). 46 We geven uitvoering aan de projecten uit het Integraal Huisvestingsplan (IHP), waaronder duurzame nieuwbouw van 2 basisscholen. In 2026 start de concrete planontwikkeling voor nieuwbouw van één van de nieuwe basisscholen. Het doel is om in 2029 de nieuwe school gerealiseerd te hebben in plangebied Waalre noord fase 3.

4.3 Lokaal onderwijsbeleid Inleiding Lokaal onderwijsbeleid Met het lokaal onderwijsbeleid werken wij in onze gemeente aan een sterke, samenhangende ondersteuningsstructuur rondom kinderen en gezinnen. Ouders met een hulpvraag ervaren dat zij niet van het kastje naar de muur worden gestuurd, maar juist zelf de regie houden en passende hulp ontvangen. Dit maken wij mogelijk door de intensieve samenwerking tussen onderwijs, kinderopvang, het CMD, het PlusTeam, huisartsen, jeugdgezondheidszorg en andere jeugdpartners. Daarnaast is er in Waalre een breed en structureel aanbod voor kinderen met een taalachterstand, zoals schakelklassen, taalklassen en VVE-programma’s. Deze voorzieningen zorgen ervoor dat kinderen extra ondersteuning krijgen en beter kunnen meekomen met hun leeftijdsgenoten. Zo draagt het lokaal onderwijsbeleid bij aan gelijke kansen voor ieder kind, vanaf de vroegste ontwikkelfase. De gemeente Waalre organiseert door middel van inkoop bij lokale opvanglocaties kinderopvang voor doelgroep peuters (VVE-indicatie) en voor reguliere peuters. Wat willen we bereiken? Een samenhangende onderwijs-, ondersteunings- en hulpstructuur voor de jeugd en een positief opvoed- en opgroeiklimaat. De ondersteuning die het onderwijs biedt (passend onderwijs) sluit aan bij de ondersteuning die de gemeente biedt met de Jeugdwet en de Wmo.

Wat gaan we daarvoor doen? We investeren in het ontwikkelen van structurele afstemming met en tussen stakeholders in de keten Het onderwijsachterstandenbeleid maakt integraal onderdeel uit van het jeugdbeleid 2020-2024 en we voeren dit beleid uit. In 2026 is er een nieuwe verordening jeugd en is de visie op sociaal domein herijkt. Aansluitend daarop zal het jeugdbeleid 2020-2024 worden herzien. Ondersteuningsplannen Passend Onderwijs van het samenwerkingsverband Passend Onderwijs stemmen we af met de deelnemende gemeenten en scholen. Onderwijs en gemeente gaan met elkaar in overleg en bakenen de verantwoordelijkheden af. Dit sluit aan bij de speerpunten vanuit de Taskforce Sociaal Domein. 47 We praten met ouders en niet over hen. De regie over inzet van ondersteuning ligt ook bij de ouders. Dat is in lijn met het uitgangspunt dat ouders primair verantwoordelijk zijn voor het opgroeien en de opvoeding van hun kinderen. We signaleren ondersteuningsvragen snel en pakken deze op door het (preventief) inzetten van de sociale omgeving en ondersteuning vanuit het voorliggend veld. We ontwikkelen beleid om structureel invulling te geven aan preventieve acties op het gebied van kansrijke start Om taalachterstanden te voorkomen maken we gebruik van interventies als de taalklas, schakelklas en VVE.

We investeren in de verbinding tussen stakeholders en aanbieders op het gebied van Kansrijke Start en verkennen de mogelijkheden voor het ontwikkelen van een lokale coalitie. 4.4 Leerlingenvervoer Inleiding Leerlingenvervoer Ons beleid is dat het leerlingenvervoer ook op lange termijn beschikbaar blijft voor leerlingen die hier echt op zijn aangewezen. Ouders en scholen zijn positief over de uitvoering van het vervoer. Tegelijkertijd zetten we als gemeente in op het vergroten van de zelfstandigheid van kinderen en jongeren. We stimuleren ouders om, waar mogelijk, hun kinderen te ondersteunen in het zelfstandig reizen van en naar school. Dit draagt bij aan het zelfvertrouwen van kinderen en vergroot hun mogelijkheden om zelfstandig deel te nemen aan activiteiten in hun eigen omgeving. Door deze dubbele inzet – het waarborgen van passend vervoer én het bevorderen van zelfstandigheid – zorgen we ervoor dat het leerlingenvervoer toekomstbestendig blijft en aansluit bij de ontwikkelbehoeften van kinderen. Wat willen we bereiken? Het leerlingenvervoer blijft toegankelijk voor leerlingen die dit nodig hebben. We monitoren het vastgestelde beleid voor leerlingenvervoer en sturen bij waar nodig zodat we met de beschikbare middelen alle kinderen en gezinnen ondersteunen die afhankelijk zijn van het leerlingenvervoer voor het bereiken van hun passende onderwijsplek.

Wat gaan we daarvoor doen? We zijn structureel in overleg met stakeholders binnen de keten met als doel kwaliteit te monitoren en te bewaken Om het leerlingenvervoer voor iedereen toegankelijk te houden, hebben we de verordening leerlingenvervoer. We gebruiken een handelingskader voor het toepassen van de verordening. In afstemming met ketenpartners en de adviesraad toetsen we de kwaliteit geregeld aan de praktijk. We stellen de beleidsregels bij waar nodig. 48 De gemeenten Waalre en Eindhoven hebben een meerjarig contract met een toezichthouder voor het leerlingenvervoer. Deze toezichthouder ziet toe op de juiste uitvoering van het contract leerlingenvervoer. We stimuleren zelfstandig reizen van leerlingen, als zij dit kunnen leren en als het haalbaar is. We informeren ouders over best practices in Waalre. We vragen actief bij scholen op welke leerlingen zelfstandig kunnen leren reizen. We voeren structureel overleg met de Adviesraad Leerlingenvervoer Waalre en de toezichthouder voor het leerlingenvervoer. Daarnaast is er structureel overleg met de vervoersbedrijven, de toezichthouder en de gemeente Eindhoven. Wat willen we bereiken? Leerlingen die niet zelfstandig naar school kunnen gaan, kunnen gebruik maken van het leerlingenvervoer. Dit geldt alleen als duidelijk is dat de ouders/verzorgers dit vervoer niet zelf kunnen uitvoeren.

De regels hiervoor staan in de Verordening bekostiging leerlingenvervoer gemeente Waalre 2025. Onder de noemer “gewoon waar mogelijk en speciaal waar nodig” willen we leerlingen helpen om zelfstandig te leren reizen naar en van school. Voorwaarde is dat ze dit (met ondersteuning) kunnen leren en dat het haalbaar is. Wat gaan we daarvoor doen? In ons beleid, ons aanbod en in onze contacten met ouders en ketenpartners stimuleren we de groei naar meer zelfstandigheid en zelfredzaamheid van de leerlingen in het leerlingenvervoer. De beleidsregels bekostiging leerlingenvervoer gemeente Waalre 2025 bieden medewerkers de tools om in samenwerking met ouders, de leerlingen te begeleiden richting meer zelfredzaamheid in de schoolgang. Zo is er onder andere aanbod gericht op reizen met het openbaar vervoer (zo nodig met begeleiding) en aanbod voor zelfstandig leren fietsen. Als stimulerende maatregel is ook de aanschaf van een elektrische fiets een mogelijkheid. Bij iedere aanvraag is het uitgangspunt dat de verantwoordelijkheid voor het vervoer van kinderen van en naar school primair bij de ouders ligt. Door middel van onderzoek wordt eerst gekeken naar de eigen mogelijkheden van ouders en het kind. Pas wanneer alle eigen middelen zijn uitgesloten komt leerlingenvervoer in beeld. Daarbij wordt vervolgens uitgegaan van het minimaal vereiste aanbod.

Het doel is om zoveel mogelijk autonomie en zelfstandigheid te behouden voor de leerling en de ouders. 4.5 Leerplicht Inleiding Leerplicht Binnen het lokaal jeugdbeleid vervult de leerplichtambtenaar een belangrijke rol in het signaleren en ondersteunen van jongeren die dreigen uit te vallen. Ouders kunnen snel terecht met vragen over leerplicht, waarbij niet alleen wordt gekeken naar wetteli jke kaders, maar ook naar de specifieke ondersteuningsbehoeften van het kind. Door de verbinding tussen leerplicht en zorg wordt breder gekeken naar de totale ontwikkeling van de jongere. Preventie staat centraal in de uitvoering van het leerplichtbeleid. Leerplichtfunctionarissen staan structureel en actief in verbinding met ouders en betrokken organisaties zoals de GGD, scholen, het samenwerkingsverband, zorgpartners en de gemeente. Deze samenwerking maakt het mogelijk om vroegtijdig passende ondersteuning te bieden en schooluitval te voorkomen. Wat willen we bereiken? Voorkomen en bestrijden van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. Er is een regionale aanpak om het risico op verzuim en vroegtijdig schoolverlaten snel te signaleren en terug te dringen.

Wat gaan we daarvoor doen? Door afstemming en samenwerking met stakeholders in de keten leerplicht en kwaliteitszorg optimaliseren we het aanbod rondom kinderen om zo schoolverzuim terug te dringen De leerplichtambtenaren in de regio Zuidoost Brabant nemen meldingen van schoolverzuim in behandeling en leveren een bijdrage aan het voorkomen en bestrijden van schoolverzuim en voortijdig schoolverlaten. Regiogemeenten werken samen om ervoor te zorgen dat er geen kinderen buiten de boot vallen door wachtlijsten op scholen. Bestuurlijk geven we richting aan de uitvoering van de leerplicht, in de bestuurscommissie leerplicht van de GGD. In het portefeuillehoudersoverleg onderwijs met de 21 gemeenten van Zuidoost Brabant wordt onder meer het onderwijs aan nieuwkomers en de aansluiting jeugdhulp-onderwijs afgestemd.

Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie Begroting 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | per 01-07-2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 4.1 Openbaar | 169 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 basisonderwijs 4.2 | 696 | 708 | 745 | 716 | 1.000 | 1.329 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid | 595 | 648 | 712 | 699 | 699 | 699 en leerlingzaken Totaal Lasten | 1.460 | 1.455 | 1.557 | 1.514 | 1.798 | 2.127 Baten 4.2 | 338 | 334 | 334 | 334 | 334 | 334 Onderwijshuisvesting 4.3 Onderwijsbeleid | 88 | 64 | 64 | 64 | 64 | 64 en leerlingzaken Totaal Baten | 426 | 398 | 398 | 398 | 398 | 398 Gerealiseerd | 1.034 | 1.057 | 1.158 | 1.116 | 1.400 | 1.729 resultaat 49 50 Toelichting Vergelijking van de bijgestelde begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 4.1 Openbaar basisonderwijs • Geen verschillen 4.2 Onderwijshuisvesting (nadeel € 37.000) • € 25.000 nadeel o Dit betreft incidenteel budget voor de herrijking van het integraal huisvestingsplan onderwijs. • € 21.000 nadeel o Door verhoging van de structurele storting in de onderhoudsvoorziening onderwijsgebouwen. • € 20.000 voordeel o Door een lagere premie voor brand en storm verzekering. • € 11.000 nadeel o Overige kleine verschillen. Toelichting verschillen meerjarenramingen: • Jaarlijkse stijging kapitaallasten (incl.

toerekening rente) als gevolg van investeringen. • De huurlasten voor de huur van noodlokalen i.v.m. de bouw van een nieuwe school zijn in 2029 en 2030 opgenomen voor € 210.000. 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken (nadeel € 64.000) • € 6.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 47.000 nadeel o Door structurele bijstelling van het budget voor leerlingenvervoer vanwege indexeringen en tariefsverhogingen. • € 11.000 nadeel o Door hogere kosten voor leerplichtzaken. Toelichting verschillen meerjarenramingen: • Geen verschillen.

Toelichting verschillen baten: 4.2 Onderwijshuisvesting • | Geen verschillen 4.3 Onderwijsbeleid en leerlingenzaken • | Geen verschillen Toelichting verschillen meerjarenramingen: • | Geen verschillen BBV indicatoren Onderwijs Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 2025 2026 / referentie Absoluut verzuim | per | Het aantal leerplichtigen dat niet staat | Waalre | 6,7 | 5,9 | 0 1.000 leerlingen | ingeschreven op een school Absoluut verzuim | per | Het aantal leerplichtigen dat niet staat | Amigo gemeenten | 10,34 12,42 | 0 1.000 leerlingen | ingeschreven op een school | (5 gemeenten) Absoluut verzuim | per | Het aantal leerplichtigen dat niet staat | Gemeenten < | 8,5 | 12,2 | - 1.000 leerlingen | ingeschreven op een school | 25.000 inwoners Relatief verzuim | per | Het aantal leerplichtigen dat wel staat | Waalre | 9 | 13 | 0 1.000 leerlingen | ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd afwezig is Relatief verzuim | per | Het aantal leerplichtigen dat wel staat | Amigo gemeenten | 14 | 14,4 | 0 1.000 leerlingen | ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd | (5 gemeenten) afwezig is Relatief verzuim | per | Het aantal leerplichtigen dat wel staat | Gemeenten < | 21 | 20 | - 1.000 leerlingen | ingeschreven op een school, maar ongeoorloofd | 25.000 inwoners afwezig is Voortijdige | Het % van het totaal aantal leerlingen (12–23 | Waalre | 1,2% | 1,6% | 0,0%

schoolverlaters totaal | jaar) dat voortijdig, d.w.z. zonder (VO + MBO) % | startkwalificatie, het onderwijs verlaat Voortijdige | Het % van het totaal aantal leerlingen (12–23 | Amigo gemeenten | 1,6% | 1,8% | 0,0% schoolverlaters totaal | jaar) dat voortijdig, d.w.z. zonder | (5 gemeenten) (VO + MBO) % | startkwalificatie, het onderwijs verlaat Voortijdige | Het % van het totaal aantal leerlingen (12–23 | Gemeenten < | 1,8% | 1,7% | - schoolverlaters totaal | jaar) dat voortijdig, d.w.z. zonder | 25.000 inwoners (VO + MBO) % | startkwalificatie, het onderwijs verlaat 51 52 05 Sport, cultuur en recreatie 5.1-5.2 Sport en bewegen Inleiding Sport en bewegen We ondersteunen een gezonde leefstijl, ruimte om te sporten, bewegen, spelen, ontmoeten en leefbaarheid in wijken en buurten voor alle inwoners. Dit doen we samen met inwoners, verenigingen en andere maatschappelijke partners. Wat willen we bereiken? Door het faciliteren en stimuleren van sport en bewegen leveren wij een bijdrage aan een gezonde leefstijl voor onze inwoners. Het speelt daarmee een belangrijke rol in preventie. Tevens werken we met sport en bewegen aan een vitale samenleving. Door sport en bewegen kunnen onze inwoners zichzelf ontplooien en hun talenten ontdekken. Dit kan bij een vereniging, via gymlessen op school of in de openbare ruimte.

We willen de mogelijkheden voor sport en bewegen laagdrempelig en toegankelijk houden met een veilige openbare ruimte die uitnodigt om te bewegen, spelen en ontmoeten. Voor iedereen in onze inclusieve gemeenschap. Wat gaan we daarvoor doen? Sportaccommodaties en sportvoorzieningen gebruiken we duurzaam en voor meerdere doeleinden. We stimuleren toekomstbestendige (sport)verenigingen, multifunctionele sportaccommodaties en samenwerking tussen verenigingen. We verduurzamen de gemeentelijke sportaccommodaties en stimuleren verenigingen ook hun accommodaties te verduurzamen. We houden beide grote gemeentelijke buitensportaccommodaties open door noodzakelijk onderhoud te garanderen. De verkenning naar een gezamenlijke buitensportlocatie heeft uitgewezen dat een multifunctioneel sportpark op ruimtelijke en financiële gronden niet haalbaar is. De verkenning is daarmee afgerond. Dat betekent dat we het onderhoud op beide sportparken (groen en gebouwen) continueren. Samen met partners in Waalre werken we aan het uitvoeren van de afspraken uit het Leefstijlakkoord. We evalueren, monitoren en borgen de voortgang. In samenwerking met partners werken we aan een flink aantal ambities en afspraken uit het Leefstijlakkoord. Een deel daarvan is gerealiseerd en een ander deel heeft een doorlopend of terugkerend karakter.

Waardering aan (jonge) vrijwilligers spreken we uit via de vrijwilligerspenning en het Wij Waalre Club Talent. Ook in 2027 organiseren we de vrijwilligersavond waarbij we de vrijwilligers, waaronder clubtalenten, in het zonnetje zetten voor hun jarenlange inzet voor hun vereniging of stichting. Het is belangrijk om deze waardering uit te blijven spreken. Vrijwillig erswerk is niet vanzelfsprekend en het aantal vrijwilligers loopt (landelijk) terug. 53 We stimuleren sporten, bewegen en spelen voor alle inwoners De Urban Sports Regio Deal is toegekend en vormt een belangrijke impuls voor het versterken van sportieve en sociale ontwikkeling in de regio. In 2026/ 2027 wordt een pumptrack in Waalre gerealiseerd. We stimuleren jeugd en jongeren in samenwerking met lokale partners hier gebruik van te maken. In het kader van een gezonde en duurzame leefomgeving (o.a. laagdrempelige beweeg-, sport- en ontmoetingsplekken) is het sociaal domein nauw betrokken bij ruimtelijke ontwikkelingen en herinrichtingen van de openbare ruimte. Er vindt regelmatig overleg plaats tussen de afdelingen sport en openbare ruimte om wensen/mogelijkheden/kansen te bespreken. De beweegcoach Uniek Sporten zorgt ervoor dat sporters met een beperking en uniek sportaanbod elkaar weten te vinden. De coach brengt vraag en aanbod op het gebied van sporten en bewegen bij elkaar.

Dat wil zeggen dat met inwoners, die een drempel ervaren om te gaan sporten of bewegen, wordt gekeken welke sport zij kunnen en willen beoefenen. Vervolgens worden ze in contact gebracht met de desbetreffende vereniging. Dat is in Waalre of in een van de omliggende gemeenten, als die activiteit niet in Waalre wordt georganiseerd. De sportaanjager (verenigingscontactfunctionaris) werkt aan sportstimulering, inclusief sporten en bewegen, toekomstbestendigheid van sport- en beweegaanbieders en hun onderlinge samenwerking. Kinderen uit minimagezinnen ontvangen financiële ondersteuning voor sportactiviteiten volgens de overeenkomst met het Jeugdfonds Sport Brabant. De regeling voor volwassenen via het Volwassenenfonds is met positief resultaat geëvalueerd dus daar gaan we mee door. We stellen nav de visie op sport, bewegen en spelen een uitvoeringsprogramma op voor de komende jaren In samenwerking met stakeholders stellen we een uitvoeringsprogramma op. Binnen het thema voorzieningen en evenementen van het Stedelijk Gebied Eindhoven werken we aan de doelstellingen uit de samenwerkingsagenda, de acties uit het uitvoeringsprogramma GROOTS! en de nog vast te stellen acties uit het jaarprogramma We geven uitvoering aan het jaarplan 2027, het programmaplan voorzieningen van het SGE en de regionale voorzieningenstrategie van de MRE ten aanzien van het thema Voorzieningen.

5.3 Cultuur Inleiding Cultuur Cultuur is belangrijk voor individuen en de samenleving als geheel. Het draagt bij aan persoonlijke ontwikkeling, welzijn en sociale cohesie. 54 Wat willen we bereiken? Het is belangrijk dat de inwoners van Waalre voldoende mogelijkheden hebben om zich te ontplooien en te ontdekken waar ze goed in zijn. Dat kan door te sporten en bewegen. Maar ook door muziek te maken, te dansen, toneel te spelen of op een andere manier creatief te zijn: in verenigingsverband of zelfstandig. Er is een samenhangend aanbod. We willen de mogelijkheden voor bewegen, sport en cultuur laagdrempeliger en toegankelijker maken. Sport- en cultuurvoorzieningen moeten voor iedereen in onze inclusieve gemeenschap bereikbaar en toegankelijk zijn. Wat gaan we daarvoor doen? Met culturele verenigingen maken we heldere (prestatie)afspraken over de besteding van de gemeentelijke subsidie. We helpen organisaties met activiteiten op het gebied van kunst en cultuur. We verstrekken subsidies om maatschappelijke en culturele activiteiten mogelijk te maken. In Waalre zorgen we ervoor dat kinderen en volwassenen laagdrempelig kunnen deelnemen aan culturele activiteiten In Waalre zorgen we ervoor dat scholen duurzaam aandacht besteden aan kunst en cultuuraanbod. Kinderen uit gezinnen met een laag inkomen kunnen gebruik maken van Stichting Leergeld en het Jeugdfonds sport en cultuur.

Volwassenen met een laag inkomen kunnen gebruik maken van het volwassenenfonds. 5.6 Media Inleiding Media De media- en bibliotheekvoorzieningen hebben een belangrijke rol voor de inwoners van Waalre. Ze bevorderen gelijke toegang tot informatie, stimuleren leesvaardigheid en digitale geletterdheid, en dragen bij aan persoonlijke ontwikkeling en sociale cohesie . Wat willen we bereiken? De lokale omroep (een wettelijke verplichting) houdt Waalrenaren op de hoogte van lokaal nieuws in Waalre en omgeving. Een lokale omroep verzorgt het publieke media-aanbod voor Waalre. Het voorziet in de behoefte van inwoners van de gemeente op het gebied van nieuws en informatie uit de nabije woon- en leefomgeving. Daarnaast vervult de lokale omroep een waakhondfunctie 55 voor de lokale politiek en het bestuur. De omroep heeft een verbindende functie binnen de gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? Het commissariaat voor de media heeft Studio040 aangewezen als lokale omroep voor Waalre In 2024 heeft het Commissariaat voor de Media Studio040 van 18 december 2023 tot en met 18 december 2028 voor 5 jaar benoemd als lokale omroep voor Waalre. Wat willen we bereiken? De bibliotheek zorgt voor leesbevordering, taalontwikkeling en mediawijsheid bij kinderen op basisscholen en volwassenen.

Volgens de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) en het Bibliotheekconvenant 2024–2027 vervullen openbare bibliotheken een cruciale rol in de samenleving. Ze zijn al lang niet meer alleen uitleenpunten voor boeken, maar multifunctionele centra met maatschappelijke taken. Hier zijn de belangrijkste functies zoals erkend door VNG en vastgelegd in het convenant: • Kennis & Informatie: Bibliotheken bieden toegang tot boeken, digitale bronnen, en organiseren informatiebijeenkomsten over thema’s als gezondheid, duurzaamheid en vrijwilligerswerk. • Educatie & Ontwikkeling: Ze ondersteunen een leven lang leren, met taalcursussen, lessen mediawijsheid en platforms voor persoonlijke ontwikkeling. • Leesbevordering: Door initiatieven zoals ‘de Bibliotheek op school’, voorleesmiddagen en leesclubs stimuleren ze lezen, vooral onder jongeren. • Digitale Inclusie: Via Informatiepunten Digitale Overheid (IDO’s) helpen ze burgers met digitale vaardigheden en toegang tot overheidsdiensten. • Ontmoeting & Dialoog: Bibliotheken zijn plekken voor debat, sociale interactie en culturele activiteiten zoals themacafés, quizzen en verkiezingsdebatten. Wat gaan we daarvoor doen? Het Informatiepunt Digitale Overheid van de bibliotheek helpt inwoners met digitale aanvragen bij de overheid.

Het informatiepunt digitale overheid in de bibliotheek biedt laagdrempelige ondersteuning aan inwoners die moeite hebben met digitale overheidsdiensten. Inwoners kunnen hier terecht voor hulp bij het aanvragen van bijvoorbeeld toeslagen, DigiD, gemeentelijke regelingen of zorgvoorzieningen. Medewerkers nemen de tijd om mee te denken en zorgen ervoor dat inwoners zich geholpen en zelfredzaam voelen. Zo draagt dit initiatief bij aan digitale inclusie en versterkt het de regie van inwoners op hun eigen leven. 56 We voldoen aan de wettelijke zorgplicht zodat inwoners toegang hebben tot een volwaardige bibliotheekvoorziening De wettelijke zorgplicht voor bibliotheken is een recente ontwikkeling in het Nederlandse bibliotheekbeleid, zoals vastgesteld door de VNG en de rijksoverheid. Deze zorgplicht vervangt de eerdere “bevorderingstaak” en betekent dat gemeenten vanaf 2025 wettelijk verplicht zijn om te zorgen voor een volwaardige openbare bibliotheekvoorziening. Wat houdt de zorgplicht in? • Minimaal één fysieke bibliotheekvestiging per gemeente: Elke gemeente moet ten minste één vestiging hebben met een fysieke collectie. • Professionele personeelsbezetting en minimale openingstijden: De bibliotheek moet minimaal 15 uur per week geopend zijn en bemand worden door professioneel personeel.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waalre.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8c58d97c-4f00-4d3a-a3b2-9e83371c72e4?agendaItemId=03660871-903a-4ab4-827e-bc24f67b0a58