2026-62-SvA-Begroting-2027-en-meerjarenraming-2028-2030
Tekst van het document
• Meerjarenplan verplicht: Gemeenten moeten samen met de lokale bibliotheek elke vier jaar een meerjarenplan opstellen waarin staat hoe zij invulling geven aan de zorgplicht. • Toegankelijkheid voor alle inwoners: Elke inwoner moet binnen redelijke afstand toegang hebben tot een volwaardige bibliotheek. Wij voldoen als gemeente aan onze wettelijke zorgplicht, door te zorgen voor een volwaardige en toegankelijke bibliotheekvoorziening voor alle inwoners. Met de bibliotheek zijn meerjarige contractafspraken gemaakt en is een gezamenlijk meerjarenplan opgesteld. Samen met de bibliotheek bekijken we periodiek welk aanbod we kunnen voortzetten en waar bijsturing nodig is, zodat de bibliotheek blijft aansluiten bij de behoeften van onze inwoners. 5.7 Openbaar groen Inleiding Openbaar groen Het groene karakter en uitstraling is een noodzakelijk en herkenbaar onderdeel van de gemeente Waalre. Die uitstraling willen we behouden en waar mogelijk versterken. We zoeken naar mogelijkheden voor meer groen en reserveren ruimte voor groen bij nieuwbouw om ons als groene gemeente te kunnen blijven profileren. Hierdoor ontstaat tevens ruimte voor klimaatadaptatie en met een meer diverse en natuurlijke inrichting wordt de biodiversiteit vergroot. Dat draagt weer bij aan de leefbaarheid en het karakter van Waalre als aantrekkelijke woon-, verblijf- en werkomgeving blijft hierdoor behouden.
Wat willen we bereiken? De groene uitstraling als herkenbaar onderdeel van de gemeente Waalre behouden en waar dat kan versterken. Met de groene uitstraling positioneren we Waalre als aantrekkelijke woon-, verblijf- en werkomgeving. In samenspraak met bewoners komen we tot een integrale en duurzame aanpak van de openbare ruimte. Dat gaat het om behoud of zo mogelijk versterking van de kwaliteit van het openbaar groen en vergroting van de biodiversiteit; ook in het kader van klimaatadaptatie en gezondheid. 57 Wat gaan we daarvoor doen? We geven invulling aan de thema's en ambities uit het Beleids- en Beheerplan Groen en Bomen (2019-2029). Het integraal beheer van de openbare ruimte (IBOR) wordt uitgevoerd op basis van een beheerteamcontract. Hierin werken de gemeente en de aannemer en (eventueel) adviseurs samen aan het beheer en onderhoud van de openbare ruimte. Binnen deze samenwerking zijn wederzijdse verwachtingen en duidelijke afspraken opgenomen die belangrijk zijn om te komen tot een zo goed mogelijk resultaat. Samenwerking en vertrouwen staan daarin voorop. Daarnaast heeft het een positief effect op efficiency, effectiviteit en kosten. Naast regulier beheer en onderhoud werkt het beheerteam aan de verbetering van de kwaliteit van de openbare ruimte.
Dat gebeurt aan de hand van de thema’s die onderdeel zijn van de ambities en ontwikkelingen binnen de gemeente Waalre zoals biodiversiteit, klimaat, duurzaamheid en efficiënt beheer. Ieder jaar worden hiervoor in een jaarplan één of meerdere projecten uitgewerkt. Het vervangingsplan (2022-2027) voor het vervangen van groen en bomen wordt in samenspraak met bewoners voorbereid en uitgevoerd. Op basis van het prioriteringsplan voor de vervanging van groen en bomen bereiden we de volgende fase van het groenvervangingsplan voor en daarna uitgevoerd. Samen met IVN Natuureducatie en de basisscholen organiseren we de Boomfeestdag. Deze dag wordt georganiseerd om kinderen op een ludieke wijze kennis te laten maken met de natuur en het nut hiervan. Voor bos- en natuurbeheer werken we samen met diverse werkgroepen, waaronder de IVN Natuurwerkgroep. In het kader van burgerparticipatie in het Beheerplan voor bos- en natuurterreinen heeft de natuurwerkgroep van het IVN een bijzondere positie binnen het bosbeheer. Onder leiding van Bosgroep Zuid Nederland voert de natuurwerkgroep onder meer beheermaatregelen uit voor vennen en heideterreinen.
Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | per 01-07-2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten 5.1 Sportbeleid en | 195 | 168 | 161 | 161 | 161 | 161 activering 5.2 | 1.842 | 1.961 | 2.004 | 2.041 | 1.986 | 1.973 Sportaccommodaties 5.3 | 104 | 107 | 109 | 109 | 87 | 87 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.5 Cultureel | 10 | 13 | 35 | 13 | 13 | 13 erfgoed 5.6 Media | 546 | 494 | 407 | 392 | 392 | 392 5.7 Openbaar groen | 2.116 | 2.221 | 2.298 | 2.297 | 2.337 | 2.311 en (openlucht) recreatie Totaal Lasten | 4.812 | 4.964 | 5.014 | 5.014 | 4.976 | 4.938 Baten 5.1 Sportbeleid en | 169 | 92 | 72 | 72 | 72 | 40 activering 5.2 | 1.034 | 1.065 | 1.065 | 1.065 | 1.065 | 1.065 Sportaccommodaties 5.3 | 11 | 11 | 11 | 11 | 0 | 0 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.6 Media | 113 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 5.7 Openbaar groen | 43 | 40 | 15 | 15 | 15 | 15 en (openlucht) recreatie Totaal Baten | 1.369 | 1.207 | 1.162 | 1.162 | 1.151 | 1.120 Gerealiseerd | 3.443 | 3.757 | 3.852 | 3.852 | 3.825 | 3.818 resultaat Toelichting Vergelijking van de bijgestelde begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 5.1 Sportbeleid en activering (voordeel € 7.000) • | Diverse kleine verschillen 58 59 5.2
Sportaccommodaties (nadeel € 43.000) • € 15.000 nadeel o Door structurele verhoging in de voorziening onderhoud sportaccommodaties. • € 25.000 nadeel o Door structurele stijging kosten groenonderhoud sportparken Aalst en Waalre. • € 10.000 nadeel o Door contractuele prijsstijgingen voor dienstverlening van derden. • € 7.000 voordeel o Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: • Fluctuaties in kosten onderhoud sportparken door werkzaamheden die om de paar jaar uitgevoerd moeten worden. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie (nadeel € 2.000) • Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: Vanaf 2029 komt het budget m.b.t. cultuurloper te vervallen. 5.5 Cultureel erfgoed (nadeel € 22.000) • € 22.000 nadeel o Dit betreffen de eenmalige kosten voor de onderhoudswerkzaamheden aan het dak van de kiosk. Toelichting meerjarenramingen: • Zie toelichting hierboven 5.6 Media (voordeel € 87.000) • € 87.000 voordeel o In 2027 is geen rekening gehouden met een extra bijdrage aan de bibliotheek, naast de reguliere subsidie. Middelen voor 2027 zijn toegezegd door het Rijk, maar niet in de meicirculaire 2026 (basis voor deze begroting) opgenomen en om die reden dus ook niet opgenomen in deze begroting.
Toelichting meerjarenramingen: o Vanaf 2028 vervalt ook de subsidie aan de lokale omroep 60 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (nadeel €77.000) • € 38.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • 22.000 voordeel o In het structurele budget voor uitbesteding beheer en onderhoud groen is in 2026 incidenteel een post opgenomen voor de vangkraal Diepenvoorde op het structurele budget. • € 20.000 nadeel o Budget verhoogd voor bestrijding van de eikenprocessierups. • € 35.000 nadeel o Verhoging budget uitbesteding beheer en onderhoud groen vanwege areaaluitbreiding. • 6.000 nadeel o Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: • Stijging van lasten door hogere afschrijvingslasten (incl. rente) op onze investeringen. Toelichting verschillen baten: 5.1 Sportbeleid en activering (nadeel € 20.000) • € 20.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. 5.2 Sportaccommodaties (neutraal) • Geen verschillen. 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie • Geen verschillen. 5.6 Media • Geen verschillen.
5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie (nadeel € 25.000) • € 25.000 nadeel o Het betreft een incidentele vergoeding in 2026 voor detachering van een medewerker die met pensioen is gegaan, per 2027 hebben we deze inkomsten dan ook niet meer geraamd. Toelichting meerjarenramingen: • Geen verschil van betekenis. BBV indicatoren Sport, cultuur en recreatie Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2023 2024 | 2025 2026 / referentie Niet wekelijkse | Het percentage inwoners vanaf 19 jaar dat niet | Waalre | - 34,4% | - | - sporters (1x per 4 | wekelijks sport ten opzichte van het totaal jaar enquête) | aantal inwoners vanaf 19 jaar Niet wekelijkse | Het percentage inwoners vanaf 19 jaar dat niet | Amigo gemeenten | - 39,3% | - | - sporters (1x per 4 | wekelijks sport ten opzichte van het totaal | (5 gemeenten) jaar enquête) | aantal inwoners vanaf 19 jaar Niet wekelijkse | Het percentage inwoners vanaf 19 jaar dat niet | Gemeenten < | 44,1% | - | - sporters (1x per 4 | wekelijks sport ten opzichte van het totaal | 25.000 inwoners jaar enquête) | aantal inwoners vanaf 19 jaar 61 62 06 Sociaal domein 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (CMD / PlusTeam) Samenkracht en burgerparticipatie (CMD/PlusTeam) Inleiding Samenkracht en burgerparticipatie In een tijd waarin maatschappelijke vraagstukken steeds complexer worden, is het van groot belang dat we als gemeente niet alleen vóór,
maar vooral mét onze inwoners werken aan oplossingen. Samenkracht – de kracht van inwoners, organisaties en overheid samen – vormt de basis voor een veerkrachtige en inclusieve samenleving. Burgerparticipatie is daarbij geen doel op zich, maar een essentieel middel om beleid beter te laten aansluiten bij de leefwereld van onze inwoners. Door inwoners actief te betrekken bij het vormgeven van hun eigen leefomgeving, versterken we het vertrouwen, benutten we lokale kennis en vergroten we het draagvlak voor gemeentelijk beleid. We zagen de afgelopen jaren een stijgende trend in de zorgkosten voor jeugd en Wmo. Met de Taskforce Sociaal Domein hebben we kritisch gekeken naar deze kosten en hebben we maatregelen genomen om deze te beheersen. We borduren voort op de ingezette lijn van de Taskforce. Vast staat dat we de kosten kunnen dempen door preventie, ofwel het voorkomen dat inwoners aanspraak maken op de Jeugdwet of Wmo. We moeten kansen op dit terrein aangrijpen op het moment dat die zich aandienen. Voor preventie is een budget van € 100.000 opgenomen in de begroting. Dit is budgetneutraal, aangezien de budgetten voor de Wmo en Jeugdwet met € 100.000 zijn teruggebracht. Van die €100.000 wordt vanaf 1-1-2027 €75.000 ingezet door de brede welzijnsdienst voor community-building en Algemeen Maatschappelijk Werk (AMW) 18+.
De overige €25.000 wordt inzet ter bekostiging van andere preventieve maatregelen. Wat willen we bereiken? Inwoners weten zelf de weg te vinden met hun hulpvraag en ontvangen waar nodig passende ondersteuning. SamenWijzer (Toegang), in de vorm van het Centrum Maatschappelijke Dienstverlening, is zichtbaar, vindbaar en laagdrempelig voor inwoners. Naast familie en vrienden, stellen inwoners gemakkelijk vragen bij school, aan de jeugdgezondheidszorg, aan vrijwilligers van de welzijnsorganisatie of in de gemeenschapshuizen. Inwoners weten waar zij terecht kunnen en zij weten op een natuurlijke manier SamenWijzer te vinden voor informatie, advies en ondersteuning op het gebied van Jeugd, Wmo, leerplicht, minimaregelingen, werk en inkomen, schuldhulpverlening en mantelzorg. SamenWijzer wordt gezien als laagdrempelige voorziening, vergelijkbaar met bijvoorbeeld het consultatiebureau. We gaan hierbij uit van een integrale aanpak waarbij preventie en normaliseren voorop staan. We streven naar één vaste contactpersoon per huishouden. We kijken nadrukkelijk naar zelfredzaamheid. Wat kan iemand zelf en waar is hulp of ondersteuning nodig? 63 Wat gaan we daarvoor doen? We werken toe naar een integrale benadering en een verbreding van de toegang binnen het CMD De toegang tot ondersteuning (SamenWijzer), waaronder het CMD, speelt zelf een rol in preventie en normaliseren.
Het biedt zelf preventieve voorlichting en informatie aan of weet daarvoor de partners te raadplegen. We verwijzen daar waar mogelijk door naar het voorliggend veld. Het CMD heeft korte lijnen met de maatschappelijke partners, zoals de huisartsen, politie, onderwijs en de per 1 januari 2027 gecontracteerde welzijnsorganisatie. We weten elkaar te vinden; niet alleen bij eenvoudige vraagstukken, maar juist ook bij de complexe vraagstukken. We streven ernaar om vaste contactpersonen te hebben bij onze vaste partners, die zowel formeel als informeel kunnen verbinden. We herijken de visie Persoonlijk, Dichtbij en Goed voor Mekaar In het uitvoeringsprogramma hebben wij opgenomen dat de visie van het sociaal domein 'Persoonlijk en Dichtbij' herijkt zal worden. In de herijking van de visie houden we rekening met de landelijke maatschappelijke opgave. We maken een vertaalslag naar de schaal van Waalre om te zorgen dat de dienstverlening naar inwoners toekomstbestendig is. In 2026 zijn we aan de slag gegaan met de ambtelijke voorbereiding op de totstandkoming van de herijkte visie. De nieuwe raad en het nieuwe college kunnen hier naar verwachting eind 2026/begin 2027 over besluiten.
Taken die voorheen door het PlusTeam werden gedaan zijn anders belegd De uitvoering van de Plustaken (ondersteuning aan de meest complexe casuistiek) was tot en met 2026 belegd bij de Gemeenschappelijke Regeling (GR) PlusTeam. Per 1-1-2027 zal de GR worden opgeheven. We borgen de uitvoering van de Plustaken, alleen zal de uitvoering hiervan anders worden vormgegeven. We herijken het huidige beleidsplan jeugd. In 2026 komt er een nieuwe verordening jeugd en wordt de visie op sociaal domein herijkt. Aansluitend daarop zal het jeugdbeleid 2020-2024 worden herzien. We borgen de meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling met een protocol. In 2026 is het protocol meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling (HGKM) vastgesteld. In 2027 zal het protocol verder geborgd worden in de organisatie. 64 Wijkcentra Inleiding Wijkcentra Dorps- wijk- en buurthuizen spelen een onmisbare rol in het leefbaar houden van dorpen, wijken en buurten. Daarnaast vervullen deze gebouwen en de mensen die erin werken een belangrijke zorgfunctie. Wat willen we bereiken? We bieden inwoners de mogelijkheid om deel te nemen aan en/of gebruik te maken van cultureel maatschappelijke activiteiten, wijkzorg en activiteiten buiten de wijk. We bieden levensloopbestendige en duurzame wijken en buurten en stimuleren deelname aan cultureel maatschappelijke activiteiten, wijkzorg en activiteiten.
Wat gaan we daarvoor doen? Accommodaties worden duurzaam en multifunctioneel op- en ingezet. Door in te zetten op duurzame, multifunctionele accommodaties realiseren we lagere energielasten en een hogere bezettingsgraad. Op deze manier zorgen we voor toegevoegde waarde voor alle betrokken partijen. De Pracht en Het Huis van Waalre ontvangen subsidie volgens de prestatieovereenkomst. We verlenen subsidie aan sociaal-culturele activiteiten volgens het geldende subsidiebeleid. We voeren de acties uit de uitvoeringsagenda Welzijn Woon Zorgvisie uit In 2025 is de uitvoeringsagenda voor de welzijn-woon-zorg visie opgesteld. Dit betreft een adaptief document. In 2027 gaan we met enkele doelstellingen uit deze uitvoeringsagenda aan de slag of wordt deze daar waar nodig bijgesteld. Een van de doelstellingen uit de WWZ-uitvoeringsagenda is het opstellen van een visie op ontmoeten, in 2026 is hier een start mee gemaakt. In 2027 zal deze visie vastgesteld gaan worden. Inburgering Inleiding Inburgering We voeren de verplichte onderdelen uit van de wet Inburgering 2021. Het doel van deze wet is dat inburgeraars snel en volwaardig meedoen in de samenleving. De gemeente ondersteunt inburgeraars om te participeren naar vermogen, door het leveren van begeleiding, maatwerk en monitoring. 65 Wat willen we bereiken? Inburgeraars participeren naar vermogen en zijn de Nederlandse taal machtig.
Binnen het CMD bekijken we de persoonlijke omstandigheden van de inburgeraar op een integrale manier. We bieden daarin passende ondersteuning en maatwerk, zodat de inburgeraar zelfredzaam wordt en naar vermogen kan deelnemen in de maatschappij. Daarnaast stellen we de inburgeraar in staat om de Nederlandse taal te leren. Wat gaan we daarvoor doen? Kwaliteitsslagen en infrastructuur in Waalre evalueren we intern en stellen we waar nodig bij. De begeleiding van de inburgeraars wordt uitgevoerd door het CMD in Waalre, in samenwerking met Vluchtelingenwerk Nederland. De gemeente Veldhoven voert het financieel ontzorgen uit. Er is een continue afstemming tussen het CMD en de samenwerkingspartners. We zetten in op het versterken van zowel de inhoudelijke ondersteuning als de lokale infrastructuur. We investeren in maatwerktrajecten die aansluiten op de individuele behoeften en ambities van inburgeraars. Met onze samenwerkingspartners streven wij naar een breed en toegankelijk aanbod van inburgeringsvoorzieningen. Zo creëren we een solide basis voor duurzame participatie en zelfredzaamheid. Inburgeraars participeren in de maatschappij naar hun vermogen en worden daarin gefaciliteerd. De gemeente ondersteunt inburgeraars actief bij hun integratieproces.
De casusregisseur inburgering vervult een centrale rol door voor alle statushouders tijdig onder andere een brede intake af te nemen en een PIP op te stellen. Daarmee worden hun behoeften en leerdoelen in kaart gebracht. We stimuleren actief de ontwikkeling van financiële zelfredzaamheid en beheersing van de Nederlandse taal. Daarnaast moedigen we hen aan om deel te nemen aan culturele en sportieve activiteiten in en rondom Waalre, zodat zij onderdeel uitmaken van de lokale gemeenschap. Huisvesting en begeleiding Oekraïners Inleiding Huisvesting en begeleiding Oekraïners In 2027 blijft de gemeente zich inzetten voor de opvang, huisvesting en begeleiding van ontheemden uit Oekraïne. Het betreft Oekrainers die vallen onder de ROOO (Regeling Opvang Ontheemde Oekraïne) en de RTB (Richtlijn Tijdelijke Bescherming Oekraïne). Hoewel de instroom naar verwachting stabiliseert, blijft de opgave omvangrijk en vraagt deze blijvende aandacht voor zowel de kwaliteit van de opvang als de ondersteuning gericht op participatie en zelfredzaamheid. De gemeente richt zich op passende huisvesting, gecombineerd met toegankelijke begeleiding op het gebied van werk, onderwijs, gezondheid en maatschappelijke integratie. Hierbij wordt zoveel mogelijk aangesloten bij reguliere voorzieningen, met oog voor maatwerk waar nodig.
Er is nog onzekerheid of de SPUK Oekraine na 4 maart 2027 voortgezet zal worden of dat deze over zal gaan in een andere regeling. 66 Wat willen we bereiken? Oekraïners voorzien van huisvesting en begeleiding. De gemeente wil Oekraïense ontheemden voorzien van stabiele en kwalitatief passende huisvesting, variërend van gemeentelijke opvanglocaties tot meer zelfstandige woonvormen. Tegelijkertijd wordt begeleiding geboden die zich richt op praktische ondersteuning in het dagelijks leven, zoals het regelen van voorzieningen, het vinden van werk of scholing en het wegwijs worden in de Nederlandse samenleving. Hierbij wordt ingezet op een geleidelijke overgang naar meer zelfstandigheid, waarbij begeleiding waar nodig wordt aangepast aan de specifieke situatie van huishoudens en individuen. Wat gaan we daarvoor doen? We streven ernaar om aan het, door het Rijk, opgelegde quotum te huisvesten Oekraïners te voldoen Dit betekent dat actief wordt ingezet op het realiseren en beschikbaar houden van voldoende opvangplekken, waarbij flexibiliteit nodig blijft om in te kunnen spelen op veranderingen in de instroom en landelijke afspraken. Door tijdig capaciteit te organiseren en samen te werken met regionale en maatschappelijke partners wordt invulling gegeven aan deze verantwoordelijkheid, met oog voor zowel kwaliteit als haalbaarheid.
We zorgen ervoor dat alle gehuisveste Oekraïners de begeleiding ontvangen die zij nodig hebben De gemeente draagt er zorg voor dat alle gehuisveste Oekraïense ontheemden de ondersteuning ontvangen die nodig is voor hun dagelijks levensonderhoud en welzijn. Dit omvat onder meer het verstrekken van leefgeld, zodat in basisbehoeften kan worden voorzien, en het aanbieden van begeleiding via partners zoals VluchtelingenWerk Nederland. Deze ondersteuning richt zich op praktische hulp, informatievoorziening en het wegwijs maken in de Nederlandse samenleving, met als doel stabiliteit te bieden en bij te dragen aan een zo zelfstandig mogelijk bestaan. 6.3 Inkomensregelingen Inleiding Inkomensregelingen De gemeente vervult een belangrijke rol in het waarborgen van bestaanszekerheid voor haar inwoners. Een deel van de voorzieningen is vastgelegd in de Verordening Participatiewet, terwijl andere ondersteuningsmaatregelen aanvullend zijn opgesteld. Ondersteuning door de gemeente stelt inwoners niet alleen in staat om in hun levensonderhoud te voorzien, maar biedt hen ook kansen om actief deel te nemen aan de samenleving. Door deelname aan werk of door werk-gerelateerde activiteiten te stimuleren, afgestemd op persoonlijke omstandigheden, bevordert de gemeente sociale en economische participatie.
67 Gemeenten zijn verantwoordelijk voor verschillende inkomensregelingen, met name binnen de Participatiewet. Deze wet omvat de uitvoering van de bijstandsuitkering, het bieden van inkomensondersteuning en het stimuleren van re-integratie naar werk. Daarnaast zijn gemeenten verantwoordelijk voor het uitvoeren van minimaregelingen, bijzondere bijstand, individuele inkomenstoeslag en schuldhulpverlening. In paragraaf 6.3.1 lichten we de doelstellingen van het minimabeleid toe en beschrijven we onze ondersteuning aan inwoners met geldzorgen. In paragraaf 6.4 gaan we nader in op de begeleide participatie binnen onze gemeente. 6.3.1 Minimabeleid Inleiding Minimabeleid Het belangrijkste doel van het minimabeleid is het borgen van bestaanszekerheid voor inwoners met een laag inkomen. Daarbij ligt de nadruk op het bevorderen van participatie in de samenleving en het toegankelijk maken van essentiële voorzieningen, zodat iedereen volwaardig mee kan doen. Wat willen we bereiken? Garanderen van bestaansminimum De uitvoering van het minimabeleid is vastgelegd in verschillende gemeentelijke regelingen. In het normenoverzicht minimabeleid kunnen inwoners zien of zij in aanmerking komen voor deze regelingen. Wat gaan we daarvoor doen? We bieden ondersteuning aan inwoners met geldzorgen. We voeren het geldzorgenbeleid uit. We werken hierin nauw samen met diverse lokale ketenpartners.
Inwoners kunnen met hulpvragen terecht bij het inloopspreekuur SamenWijzer, de Toegang van het CMD, ook voor geldzorgen. Daarnaast kunnen zij zich melden bij het inloopspreekuur Geldfit Waalre. De gemeente zet extra in op proactieve schulddienstverlening, met een nadruk op het voorkomen van problematische schulden. Door vroegsignalering sporen we risicovolle schuldensituaties tijdig op en bieden we passende ondersteuning om verdere financiële achterstanden te voorkomen. Deze aanpak draagt bij aan het terugdringen van schulden, voorkomt uithuiszettingen en versterkt het bestaansminimum van onze inwoners. We bieden tijdelijke financiële ondersteuning aan inwoners die dat vanwege bijzondere omstandigheden nodig hebben. Wanneer inwoners door omstandigheden bepaalde noodzakelijke kosten niet zelf kunnen dekken, kunnen we bijzondere bijstand verstrekken. We hebben speciale aandacht voor huishoudens die door een ongelukkige samenloop van fiscale en sociale regelgeving onder het bestaansminimum uitkomen. 68 Daarnaast bieden wij brede ondersteuning aan gedupeerde inwoners van de toeslagenaffaire. 6.4 Begeleide participatie Inleiding Begeleide participatie Begeleide participatie is een essentieel onderdeel van ons sociaal beleid. Het draagt bij aan een inclusieve samenleving, waarin iedereen naar vermogen kan meedoen.
Inwoners die (nog) niet zelfstandig kunnen participeren op de arbeidsmarkt of in de maatsch appij, bieden we ondersteuning via trajecten die zijn afgestemd op hun persoonlijke situatie. De begeleiding richten wij op het versterken van vaardigheden, het opbouwen van zelfvertrouwen en het creëren van passende ontwikkelkansen. Wat willen we bereiken? Doel van de Participatiewet is dat inwoners zeker kunnen zijn van een bestaansminimum door hen een bijstandsuitkering te geven en/of inwoners die kunnen werken, kansen op werk te geven De gemeente ondersteunt inwoners met arbeidsvermogen ('kunnen werken') bij hun deelname aan de arbeidsmarkt. Wij werken binnen het kader van de Participatiewet aan het creëren van gelijke kansen voor deze groep op regulier werk. Aan uitkeringsgerechtigde inwoners die (tijdelijk) niet zelfstandig kunnen voorzien in hun levensonderhoud, verstrekt de gemeente een passende uitkering. Daarnaast draagt de gemeente bij aan de geleidelijke afbouw van de Wet sociale werkvoorziening (Wsw), waarvan de toegang sinds 1 januari 2015 is afgesloten. Wat gaan we daarvoor doen? We stellen een studietoeslag beschikbaar voor inwoners die studeren en een arbeidshandicap hebben. De individuele studietoeslag is bedoeld voor inwoners die een opleiding volgen en door een medische of psychische beperking niet in staat zijn om naast hun studie bij te verdienen.
We begeleiden inwoners naar werk met participatievoorzieningen. De gemeente Waalre neemt samen met vier regiogemeenten (Eindhoven, Veldhoven, Valkenswaard en Heeze-Leende) deel in de Gemeenschappelijke Regeling Werkvoorzieningsschap Regio Eindhoven (GRWRE). De uitvoeringsorganisatie hiervan is Ergon en het Participatiebedrijf. Via Ergon bieden we diverse re-integratiemogelijkheden, waaronder loonkostensubsidie, en zetten we gericht in op het realiseren van onze taakstelling rondom beschut werk. Ergon werkt volgens een nieuwe strategische koers die op 1 januari 2027 ingaat, waarin meer wordt ingezet op dienstverbanden bij reguliere werkgevers. We participeren in regionale overlegtafels, die gericht zijn op de arbeidsmarkt en arbeidsmarkttoeleiding. Door deze structurele samenwerking dragen we bij aan een sluitend netwerk van ondersteuning en werkgelegenheid in onze regio. 69 We borgen de uitvoering van de participatiewet voor onze inwoners in een dienstverleningsovereenkomst Met ingang van 1 januari 2026 werken we op basis van een nieuwe dienstverleningsovereenkomst met de gemeente Veldhoven samen op het gebied van Participatiewet, Inkomen en Schulddienstverlening.
6.6 WMO-beleid Inleiding WMO-beleid Het doel van de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning 2015) is: zorgen dat inwoners zo lang en zo volwaardig mogelijk zelfstandig kunnen blijven functioneren en deelnemen aan de samenleving. Gemeenten zijn hierbij verantwoordelijk voor het bieden van de juiste ondersteuning aan inwoners. Zo ondersteunt de gemeente bij langer thuis wonen en zorgt ze dat mensen zoveel mogelijk zelfstandig hun dagelijks leven kunnen leiden. Ook het voorkómen van isolement en het zorgen dat mensen kunnen participeren horen tot de taken van de gemeente. Ten slotte biedt de gemeente ondersteuning aan diegenen die zorgen voor anderen (mantelzorgers). Wat willen we bereiken? Inwoners in staat stellen op een zo volwaardig en gelijkwaardig mogelijke manier deel te nemen aan de samenleving. Dit geldt in het bijzonder voor inwoners die zich in een kwetsbare positie bevinden, beperkingen hebben of problemen ondervinden. De inwoner moet eerst zelf naar oplossingen zoeken, bij voorkeur binnen het eigen sociale netwerk. De gemeente kan hierbij ondersteunen en vangt op wanneer er binnen het eigen sociale netwerk geen oplossing wordt gevonden. We zorgen voor een passend zorgaanbod (of ondersteunen bij het vinden van een passend zorgaanbod) voor inwoners die zich met een (hulp-)vraag bij de gemeente Waalre melden.
Wat gaan we daarvoor doen? We hebben inzicht en grip op de dienstverlening en kosten van de WMO. Op basis van de Wmo en de Jeugdwet is de gemeente verplicht jaarlijks een cliëntervaringsonderzoek te houden. Ook worden de ervaringen vanuit de Participatiewet gemeten. Dit geeft, samen met inzet via contractmanagement, een beeld van de kwaliteit van onze dienstverlening en die van onze gecontracteerde partners. De uitvoering van de Wmo is een open-einde regeling, waar we als gemeente toe verplicht zijn. We proberen, waar mogelijk, grip te houden op de kosten van de Wmo , inclusief de maatwerkvoorzieningen. Dit doen we onder andere ook via de nieuwe verordening maatschappelijke ondersteuning die naar verwachting per 1 januari 2027 in werking treedt. We ontwikkelen aanvullende protocollen gericht op het toezicht op de kwaliteit en de rechtmatigheid van de Wmo. 70 We geven samen met onze partners inhoud en uitvoering aan de WMO. We werken op het gebied van Wmo samen op verschillende vlakken, onder andere: • In samenwerking met de regio Eindhoven wordt het Actieplan dakloosheid 2024- 2030 uitgevoerd. • Met de regio Eindhoven wordt een herijking van het uitvoeringsprogramma beschermd wonen opgesteld. • Vanaf 2027 heeft de gemeente Waalre een contract bij één welzijnsorganisatie voor diverse welzijnsdiensten die voorheen apart werden ingekocht/gesubsidieerd. Denk hierbij aan bijv.
buurtbemiddeling en sociaal raadsliedenwerk. Zie dit nader toegelicht in 7.1 (Volksgezondheid). • We werken samen met de GGD als het gaat om personen met verward gedrag en geestelijke gezondheid (Wvggz). • We werken in samenwerking met de BOV-Kempengemeenten en de regio Dommelvallei+ aan doorontwikkeling van de producten Begeleiding Wmo, om de best passende zorg en ondersteuning te kunnen bieden. • Samen met de omliggende gemeenten hebben we een meldpunt voor discriminatie. • De Welzijn-Wonen-Zorg visie geven we handen en voeten, samen met onze lokale partners via het uitvoeringsprogramma. • Het CMD en het PlusTeam werken goed samen, ook met de huisartsen en de wijkverpleegkundigen in Waalre, om de processen rond de ondersteuning van inwoners goed te organiseren en ervoor te zorgen dat er korte lijnen zijn tussen de verschillende partijen. • Maatschappelijke partners worden vroegtijdig betrokken bij relevante ontwikkelingen. 6.7 Maatwerkdienstverlening 18- Maatwerkdienstverlening 18- Inleiding Maatwerkdienstverening 18- Kinderen en jongeren verdienen een omgeving waarin zij veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. De gemeente ondersteunt daarbij waar nodig, maar vertrekt altijd vanuit de kracht van het gewone leven. Dat betekent dat we niet te snel problematiseren, maar eerst kijken wat jongeren, ouders en hun netwerk zelf kunnen, eventueel met lichte ondersteuning.
Pas wanneer dat niet voldoende is, zetten we zwaardere vormen van hulp in. Maatwerkdienstverlening voor jeugdigen tot 18 jaar vraagt om een zorgvuldige balans: nabij en laagdrempelig waar het kan, specialistisch waar het moet. Door in te zetten op preventie, vroegsignalering, samenwerking met onderwijs en jeugdgezondheidszorg, en het versterken van de eigen regie van gezinnen, zorgen we voor passende ondersteuning die aansluit bij de leefwereld van jongeren. Zo bouwen we samen aan een stevige, veerkrachtige basis voor de toekomst. 71 Wat willen we bereiken? We gaan uit van eigen kracht en ondersteunen onze jeugdigen waar het nodig is. Uitgangspunt in ons beleid is dat het eigen sociale netwerk van jeugd en hun opvoeders wordt gebruikt. We richten ons sterk op preventief jeugdbeleid, omdat daardoor ouders en hun kinderen minder specialistische hulpverlening nodig hebben. Er zijn middele n vrijgemaakt (binnen bestaande budgetten) voor preventieve maatregelen. Wanneer ondersteuning nodig is, moeten professionals van verschillende disciplines elkaar goed weten te vinden. Het motto daarbij is: één gezin, één plan, één coördinator. We zorgen ervoor dat het passend onderwijs en de ondersteuning op grond van de Jeugdwet en Wmo op elkaar aansluiten.
Wat gaan we daarvoor doen? We maken deel uit van de GR een 10 voor de jeugd en het samenwerkingsverband 21 voor de jeugd, waarbinnen we de inkoop van geïndiceerde jeugdhulp blijvend ontwikkelen We werken verder aan de afbouw van gesloten plaatsingen binnen jeugdzorg plus naar meer kleinschalige woonvormen. We nemen maatregelen om de kosten voor jeugdhulp zowel lokaal als regionaal beheersbaar te maken. We onderzoeken wat de Hervormingsagenda Jeugd betekent voor Waalre en we werken zowel lokaal als regionaal aan de verschillende thema's van deze hervormingsagenda. We zetten in op een afname van jeugdhulp die is verstrekt via een maatwerkovereenkomst. Jeugdhulp zetten we zoveel mogelijk in via het gecontracteerde aanbod binnen Een 10 voor de jeugd. We versterken het voorliggend veld en stimuleren het gebruik hiervan. Binnen de maatwerkdienstverlening voor jeugdigen onder de 18 jaar zetten we stevig in op preventie en het versterken van het voorliggend veld. Dit doen we in lijn met de landelijke hervormingsagenda jeugd, waarin preventie, samenwerking en het verminderen van zware jeugdhulp centraal staan. Door (vanuit bestaande budgetten) te investeren in preventie kunnen we het lokale netwerk van ondersteuning beter toerusten en toegankelijker maken voor gezinnen.
Een voorbeeld van ontwikkeling in het voorliggend veld is het project Als je uit elkaar gaat, waar ouders en kinderen laagdrempelig terecht kunnen voor informatie, advies en ondersteuning bij scheiding. Zo voorkomen we dat problemen escaleren en kunnen we eerder passende hulp bieden. Samen met onze partners bouwen we aan een stevig fundament van preventieve voorzieningen, zodat inwoners laagdrempelig ondersteund kunnen worden. Jeugd- en jongerenwerk Inleiding Jeugd- en jongerenwerk Jeugdigen in Waalre groeien op tot volwassenen met positieve vormen van vrijetijdsbesteding, een sociaal netwerk en actieve participatie in de samenleving. Het jeugd- en jongerenwerk in de gemeente Waalre speelt een cruciale rol in het ondersteunen van jongeren bij hun ontwikkeling en het voorkomen van maatschappelijke problemen. Jongerenwerkers organiseren activiteiten, bieden begeleiding en stimuleren jongeren in het opbouwen van hun zelfvertrouwen. Dat gebeurt in een laagdrempelige setting die aansluit bij jongeren. Het jongerenwerk is actief en zichtbaar op plekken waar jongeren zich bevinden, onder andere in het jongerencentrum en op straat. Vanaf 1-1-2027 valt het jeugd- en jongerenwerk onder de brede welzijnsorganisatie.
Zie hiervoor ook paragraaf 7.1 Volksgezondheid Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie | Begroting 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | per | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 01-07-2026 Lasten 6.1 Samenkracht en | 1.799 | 2.199 | 2.102 | 2.076 | 2.078 | 2.031 burgerparticipatie 6.21 Toegang en | 610 | 605 | 615 | 615 | 615 | 615 eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en | 1.209 | 955 | 974 | 974 | 974 | 974 eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en | 904 | 917 | 762 | 762 | 762 | 762 eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen | 5.242 | 5.895 | 5.277 | 5.262 | 5.262 | 5.262 6.4 WSW en beschut | 1.251 | 1.214 | 1.148 | 1.154 | 1.094 | 1.032 werk 6.5 Arbeidsparticipatie | 385 | 395 | 351 | 347 | 362 | 372 6.60 Hulpmiddelen en | 659 | 466 | 571 | 571 | 571 | 571 diensten (WMO) 6.711 Huishoudelijke | 1.561 | 1.750 | 1.600 | 1.600 | 863 | 840 hulp (WMO) 6.712 Begeleiding | 849 | 1.000 | 850 | 850 | 850 | 850 (WMO) 6.713 Dagbesteding | 93 | 165 | 120 | 120 | 120 | 120 (WMO) 6.751 Jeugdhulp | 112 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp | 2.319 | 3.669 | 3.559 | 3.228 | 3.178 | 3.178 ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp | 191 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 ambulant landelijk 6.761 Jeugdhulp met | 104 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf lokaal 6.762 Jeugdhulp met | 392 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 verblijf regionaal 72 Exploitatie |
Realisatie | Begroting 2026 | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 2025 | per | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 01-07-2026 6.763 Jeugdhulp met | 40 | 35 | 40 | 40 | 40 | 40 verblijf landelijk 6.791 PGB WMO | 225 | 260 | 270 | 270 | 270 | 270 6.792 PGB Jeugd | 92 | 100 | 100 | 100 | 100 | 100 6.812 Maatschappelijke- | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 en vrouwenopvang (WMO) 6.821 | 110 | 109 | 109 | 109 | 109 | 109 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering | 61 | 88 | 88 | 88 | 88 | 88 6.91 Coördinatie en | 126 | 109 | 110 | 110 | 110 | 110 beleid WMO 6.92 Coördinatie en | 175 | 264 | 322 | 322 | 322 | 322 beleid Jeugd Totaal Lasten | 18.510 | 20.195 | 18.968 | 18.599 | 17.768 | 17.646 Baten 6.1 Samenkracht en | 369 | 643 | 358 | 358 | 338 | 309 burgerparticipatie 6.23 Toegang en | 20 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen | 4.398 | 4.029 | 3.506 | 3.506 | 3.506 | 3.506 6.60 Hulpmiddelen en | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 | 3 diensten (WMO) 6.711 Huishoudelijke | 98 | 100 | 100 | 265 | 265 | 265 hulp (WMO) 6.752 Jeugdhulp | 0 | 0 | 0 | 142 | 142 | 142 ambulant regionaal 6.92 Coördinatie en | 0 | 0 | 8 | 8 | 8 | 8 beleid Jeugd Totaal Baten | 4.888 | 4.774 | 3.974 | 4.281 | 4.261 | 4.232 Gerealiseerd resultaat | 13.622 | 15.420 | 14.994 | 14.317 | 13.507 | 13.414 Toelichting Vergelijking van de begroting 2027 met de bijgestelde begroting 2026 en meerjarig levert
de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (voordeel € 97.000) • | € 15.000 nadeel o | Het budget voor subsidies aan vrijwilligersorganisaties is geraamd volgens de uitgangspunten opgenomen in de subsidieverordening. Vanuit andere taakvelden zijn 2 subsidies toegevoegd aan dit taakveld. • | € 63.000 nadeel o | Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • | € 300.000 voordeel o | In 2026 hebben we € 300.000 aangevraagd voor de opvang van vluchtelingen. Hier tegenover staat ook een uitgavenbudget voor dezelfde hoogte. Dit was eenmalig voor 2026, in 2027 daarom hier een voordeel. 73 74 • € 59.000 nadeel o In 2026 hebben we een aanbesteding gehad om een aantal activiteiten centraal onder te brengen in een brede welzijnsorganisatie. Daarom is het volledige budget op dit taakveld ondergebracht. Dit is een verschuiving die op taakvelden 6.23 en 6.3 terugkomt. Voor 2027 is het daarom op dit taakveld een nadeel. • € 18.000 nadeel o het beheer van gemeenschapshuis de pracht en Huis van Waalre valt hoger uit. • € 75.000 nadeel o Dit betreft een verschuiving m.b.t. preventieve maatregelen vanuit taakveld 6.752 (budgettair neutraal).
• € 30.000 voordeel o Het budget voor de spuk breed is verlaagd, omdat de SPUK regeling in 2026 is afgelopen. Hiervoor in de plaats is de SPUK AZWA gekomen echter deze is lager en op diverse taakvelden verdeeld. • € 3.000 nadeel o Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: • De integrale visie op ontmoeten wordt in 2026 en 2027 opgesteld € 25.000 voordeel. • SB Welzijn op recept loopt na 2026 af omdat de SPUK middelen daarvoor niet meer beschikbaar zijn. Voordeel € 10.000. 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO (nadeel € 10.000) • € 10.000 nadeel o Aanpassing van de budgetten vanwege normale indexatie. Toelichting meerjarenramingen: • Geen verschillen. 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen jeugd (nadeel € 19.000) • € 15.000 nadeel o Toename van de bijdrage m.b.t. Plustaken die vanaf 01-01-2027 zijn ondergebracht in een Dienstverleningsovereenkomst met Geldrop-Mierlo (voorheen gemeenschappelijke regeling Plusteam). • € 4.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. Toelichting meerjarenramingen: • Geen verschillen. 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal (voordeel € 155.000) • € 112.000 voordeel 75 o In 2025 en 2026 was er eenmalig budget voor de Taskforce sociaal domein, voor 2027 is deze niet geraamd.
• € 26.000 voordeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 20.000 voordeel o In 2026 hebben we een aanbesteding gehad om een aantal activiteiten centraal onder te brengen in een brede welzijnsorganisatie. Daarom is het volledige budget op taakveld 6.1 ondergebracht. Hier is dus een verschuiving te zien die die op taakvelden 6.1 en 6.1 terugkomt. Voor 2027 is het daarom op dit taakveld een voordeel. • € 3.000 nadeel o Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: • Geen verschillen. 6.3 Inkomensregelingen (voordeel € 618.000) • € 85.000 voordeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • € 650.000 voordeel. o Voor de opvang van Oekraïners is in 2026 € 650.000 geraamd als uitgaven waar tegenover ook hetzelfde bedrag aan inkomsten staat. • € 25.000 nadeel o De DVO met Veldhoven wordt jaarlijks geïndexeerd. • € 18.000 nadeel o Hogere lasten uitkeringen Participatiewet. • € 15.000 nadeel o De Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek loopt door in 2027 als tijdelijke compensatie voor huishoudens met één inkomen die door ongunstige samenloop van fiscale toeslagen onder het sociaal minimum zakken.
Dit is een wettelijke taak die we daarom voor 2027 hebben opgenomen in onze begroting. • € 33.000 nadeel o Het aantal uitkeringen IOAW en IAOZ loopt weer iets op. • € 26.000 nadeel o Diverse kleine bijstellingen op budgetten op basis van realisatie in het verleden. Toelichting meerjarenramingen: • De Tijdelijke regeling alleenverdienersproblematiek is alleen voor 2027 opgenomen omdat het een tijdelijke regeling is. 6.4 Begeleide participatie (voordeel € 66.000) • € 66.000 voordeel o De bijdrage aan de GR Ergon is afgestemd op de ontvangen middelen uit het gemeentefonds. 76 Toelichting meerjarenramingen: • Bijdrage aan werkvoorzieningsschappen is afgestemd op de middelen die we hiervoor ontvangen uit het gemeentefonds. 6.5 Arbeidsparticipatie (voordeel € 44.000) • €44.000 voordeel o De bijdrage aan de GR Ergon is lager door bijstelling van de begroting Ergon. Toelichting meerjarenramingen: • De bijdrage aan de GR Ergon voor participatievoorzieningen is afgestemd op de meerjarenbegroting van de Ergon. 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) (nadeel € 105.000) • Nadeel €105.000 o De budgetten voor woningaanpassingen en vervoersvoorzieningen zijn verhoogd op basis van de actuele realisatie. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) (voordeel € 150.000) • € 150.000 voordeel o De budgetten zijn verlaagd op basis van de actuele realisatie.
Toelichting meerjarenramingen: • Vanaf het jaar 2029 wordt dit budget naar beneden gesteld conform onze korting (verlaging) van de algemene uitkering, omdat er het voornemen is om de huishoudelijke hulp als algemene voorziening grotendeels te schrappen. We hebben er voor gekozen om dit budgettair neutraal te verwerken en hiervoor een stelpost op te nemen. Later zal na daadwerkelijke uitwerking van de nieuwe wetgeving hierover meer duidelijkheid zijn. 6.712 Begeleiding (WMO) (voordeel € 150.000) • €150.000 voordeel o Het budget is bijgesteld op basis van de actuele realisatie. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.713 Dagbesteding (WMO) (voordeel € 45.000) • € 45.000 voordeel o Het budget is bijgesteld op basis van de actuele realisatie. 77 Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal (voordeel € 110.000) • € 35.000 voordeel o Oplopende besparende maatregelen Taskforce Sociaal Domein • € 75.000 voordeel o Dit betreft een verschuiving m.b.t. preventieve maatregelen vanuit taakveld 6.1 (budgettair neutraal). Toelichting meerjarenramingen: • Oplopende besparende maatregelen Taskforce Sociaal Domein. • Vanaf het jaar 2028 worden we in onze algemene uitkering gekort m.b.t. sturen op trajectduur jeugdzorg. Deze is budgettair neutraal in onze begroting verwerkt waarvoor hier vanaf 2028 een stelpost is opgenomen.
Het sturen op de trajectduur van jeugdhulptrajecten betekent dat een gemeente, jeugdhulpaanbieder of professional er actief voor zorgt dat de hulp aan een kind of gezin niet langer duurt dan noodzakelijk is. Later zal na daadwerkelijke uitwerking van de nieuwe wetgeving hierover meer duidelijkheid zijn. • In 2027 is het budget incidenteel verhoogd met een bedrag van € 244.000 m.b.t. de kosten voor kleinschalig verblijf van jeugdige. Dit vraagt om hogere reële en passende tarieven dan de tarieven die nu voor verblijf met behandeling betaald worden. 6.763 Jeugdhulp met verblijf landelijk (€ 5.000 nadeel) • € 5.000 nadeel o Dit betreft de vaste bijdrage voor Jeugdzorg+ welke zijn gestegen. De incidentele (uitvoering) kosten hebben we vanaf de begroting 2026 reeds af geraamd, dit betekent dat we aanspraak zullen moeten doen op onze reserves als hiervoor een jeugdige wordt aangemeld. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.791 PGB WMO (€ 10.000 nadeel) • Het budget WMO huishoudelijke hulp PGB is bijgesteld op basis van de actuele realisatie. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 78 6.792 PGB Jeugd (neutraal) • Geen verschil van betekenis. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.821 en 6.822 Jeugdbescherming en Jeugdreclassering (neutraal) • Geen verschil van betekenis. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden.
6.91 Coördinatie en beleid WMO (nadeel € 1.000) • Geen bijzonderheden. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd (nadeel € 58.000) • € 54.000 nadeel o Op basis van de begroting 2027 stijgt de bijdrage voor Waalre aan de GR Jeugdhulpregio Een 10 voor de Jeugd . Hiertegen over staat dat wij € 8.000 mogen doorbelasten aan deze GR voor eigen inzet, zie hiervoor onderstaande toelichting bij de baten. • € 4.000 nadeel o Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. Toelichting meerjarenramingen: • Geen verschillen 79 Toelichting verschillen baten: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (nadeel € 285.000) • € 300.000 nadeel o In 2026 hebben we € 300.000 aangevraagd voor de opvang van vluchtelingen. Hier tegenover staat ook een uitgavenbudget voor dezelfde hoogte. Dit was eenmalig voor 2026, in 2027 daarom hier een nadeel. • € 15.000 voordeel o Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: • T/m 2028 ontvangen wij nog een jaarlijkse bijdrage vanuit het Klooster conform overeenkomst, vanaf 2029 niet meer (€ 20.000). 6.3 Inkomensregelingen (nadeel € 523.000) • € 650.000 nadeel o Voor de opvang van Oekraïners is in 2026 € 650.000 geraamd als uitgaven waar tegenover ook hetzelfde bedrag aan inkomsten staat.
• € 127.000 voordeel o De actuele berekening van de voorlopige BUIG middelen en BBZ valt hoger uit. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) (neutraal) • Geen verschil van betekenis. Toelichting meerjarenramingen: • Geen bijzonderheden. 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) (neutraal) • Geen verschil van betekenis. Toelichting meerjarenramingen: • De verwachte inkomensafhankelijke bijdrage in de WMO voor o.a. hulp in de huishouding, woon- en vervoersvoorzieningen is in de meerjarenraming met een jaar doorgeschoven naar 2028, voor 2027 worden we hiervoor gecompenseerd door het Rijk. 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal (neutraal) • | Geen verschil van betekenis. Toelichting meerjarenramingen: • | Vanaf het jaar 2028 worden we in onze algemene uitkering gekort m.b.t. de invoering van een eigen bijdrage in de jeugdzorg. Deze is budgettair neutraal in onze begroting verwerkt waarvoor hier vanaf 2028 een stelpost is opgenomen. Later zal na daadwerkelijke uitwerking van de nieuwe wetgeving hierover meer duidelijkheid zijn. 6.92 Coördinatie jeugd (€ 8.000 voordeel) • | € 8.000 voordeel o | De Gemeente Waalre vraagt aan GR Jeugdhulpregio Een 10 voor de Jeugd een bijdrage voor eigen inzet (conform begroting 2027 van deze GR) , zie hiervoor ook bovenstaande toelichting bij de lasten.
BBV indicatoren Sociaal domein Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 2026 Ambitie / referentie Banen per 1.000 inw Het aantal banen, per 1.000 | Waalre | - | 571,8 | - | - 15-74jr inwoners in de leeftijd van 15-74 jaar Banen per 1.000 inw Het aantal banen, per 1.000 | Amigo | 1071,9 | - | - 15-74jr inwoners in de leeftijd van 15-74 | gemeenten jaar | (5 gemeenten) Banen per 1.000 inw Het aantal banen, per 1.000 | Gemeenten < | - | 731,1 | - | - 15-74jr inwoners in de leeftijd van 15-74 | 25.000 jaar | inwoners Jongeren met delict voor Het % jongeren (12-21 jaar) dat | Waalre | - | - | - | - rechter met een delict voor de rechter verscheen Jongeren met delict voor Het % jongeren (12-21 jaar) dat | Amigo | - | - | - | - rechter met een delict voor de rechter | gemeenten verscheen | (5 gemeenten) Jongeren met delict voor Het % jongeren (12-21 jaar) dat | Gemeenten < | - | - | - | - rechter met een delict voor de rechter | 25.000 verscheen | inwoners % kinderen in Het percentage kinderen tot 18 jaar | Waalre | 3% | - | - | - uitkeringsgezin dat in een gezin leeft dat van een bijstandsuit-kering moet rondkomen % kinderen in Het percentage kinderen tot 18 jaar | Amigo | 2,8% | - | - | - uitkeringsgezin dat in een gezin leeft dat van een | gemeenten bijstandsuit-kering moet | (5 gemeenten) rondkomen % kinderen in Het percentage kinderen tot 18 jaar | Gemeenten < | 3,0% |
- | - | - uitkeringsgezin dat in een gezin leeft dat van een | 25.000 bijstandsuit-kering moet | inwoners rondkomen Netto arbeids-participatie Het percentage van de werkzame | Waalre | 74,2% | 74,4% | - | 75,2% beroepsbevol-king ten opzichte van de beroepsbevolking Netto arbeids-participatie Het percentage van de werkzame | Amigo | 75,2% | 75,2% | - beroepsbevol-king ten opzichte van | gemeenten de beroepsbevolking | (5 gemeenten) 80 Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 2026 Ambitie / referentie Netto arbeids-participatie Het percentage van de werkzame | Gemeenten < | 73,8% | 74,0% | - | - beroepsbevol-king ten opzichte van | 25.000 de beroepsbevolking | inwoners % werkloze jongeren Het percentage werkeloze jongeren | Waalre | - | - | - | - (16-22 jaar) % werkloze jongeren Het percentage werkeloze jongeren | Amigo | 1,2% | - (16-22 jaar) | gemeenten (5 gemeenten) % werkloze jongeren Het percentage werkeloze jongeren | Gemeenten < | 1% | - | - | - (16-22 jaar) | 25.000 inwoners Bijstandsuitkeringen Het aantal personen met een | Waalre | 135 | 134,1 | 133 bijstandsuitkering (18 jaar en ouder), per 10.000 inwoners Bijstandsuitkeringen Het aantal personen met een | Amigo | 163,7 | 133,1 | - bijstandsuitkering (18 jaar en | gemeenten ouder), per 10.000 inwoners | (5 gemeenten) Bijstandsuitkeringen Het aantal personen met een | Gemeenten < | 144,5 | 144,7 | - | -
bijstandsuitkering (18 jaar en | 25.000 ouder), per 10.000 inwoners | inwoners Lopende Het aantal | Waalre | 94,3 | 113,8 | - | 113,8 reintegratievoorzieningen reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-64 jaar Lopende Het aantal | Amigo | 151,1 | 166,8 | - | - reintegratievoorzieningen reintegratievoorzieningen, per | gemeenten 1.000 inwoners in de leeftijd van | (5 gemeenten) 15-64 jaar Lopende Het aantal | Gemeenten < | 156,6 | 165,5 | - | - reintegratievoorzieningen reintegratievoorzieningen, per | 25.000 1.000 inwoners in de leeftijd van | inwoners 15-64 jaar Jongeren met jeugdhulp tot Het % jongeren tot 18 jaar met | Waalre | 14,8% | 13,1% | - | 13,6% 18 jaar jeugdhulp t.o.v. alle jongeren tot 18 jaar Jongeren met jeugdhulp tot Het % jongeren tot 18 jaar met | Amigo | 13,2% | 13,6% | - 18 jaar jeugdhulp t.o.v. alle jongeren tot | gemeenten 18 jaar | (5 gemeenten) Jongeren met jeugdhulp tot Het % jongeren tot 18 jaar met | Gemeenten < | 13,1% | 13,1% | - | - 18 jaar jeugdhulp t.o.v. alle jongeren tot | 25.000 18 jaar | inwoners Jongeren (tot 18 jaar) met Het % jongeren tot 18 jaar met | Waalre | 0,4% | 0,4% | - | 0,4% jeugdbescherming jeugdbeschermingsmaat-regel t.o.v. alle jongeren tot 18 jaar Jongeren (tot 18 jaar) met Het % jongeren tot 18 jaar met | Amigo | 0,5% | 0,6% | - | - jeugdbescherming jeugdbeschermingsmaat-regel | gemeenten t.o.v.
alle jongeren tot 18 jaar | (5 gemeenten) Jongeren (tot 18 jaar) met Het % jongeren tot 18 jaar met | Gemeenten < | 0,9% | 0,9% | - | - jeugdbescherming jeugdbeschermingsmaat-regel | 25.000 t.o.v. alle jongeren tot 18 jaar | inwoners Jongeren (t/m 23 jaar) met Het percentage jongeren (12-23 | Waalre | - | - | - | - jeugdreclassering jaar) met een jeugdreclasseringsmaat-regel t.o.v. alle jongeren (12-23 jaar) Jongeren (t/m 23 jaar) met Het percentage jongeren (12-23 | Amigo | 0,3% | 0,3% | - | - jeugdreclassering jaar) met een | gemeenten jeugdreclasseringsmaat-regel t.o.v. | (5 gemeenten) alle jongeren (12-23 jaar) Jongeren (t/m 23 jaar) met Het percentage jongeren (12-23 | Gemeenten < | 0,4% | 0,5% | - | - jeugdreclassering jaar) met een | 25.000 jeugdreclasseringsmaat-regel t.o.v. | inwoners alle jongeren (12-23 jaar) 81 Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 2026 Ambitie / referentie Wmo-cliënten met een Het aantal verstrekkingen | Waalre | 660 | 640 | 674 maatwerkarrangement specialistische ondersteuning in kader van Wmo v.a. 2018 per 10.000 inwoners Wmo-cliënten met een Het aantal verstrekkingen | Amigo | 643 | 674 maatwerkarrangement specialistische ondersteuning in | gemeenten kader van Wmo v.a.
2018 per | (5 gemeenten) 10.000 inwoners Wmo-cliënten met een Het aantal verstrekkingen | Gemeenten < | 669 | 675 | - | - maatwerkarrangement specialistische ondersteuning in | 25.000 kader van Wmo v.a. 2018 per | inwoners 10.000 inwoners De ambities opgenomen in de tabel zijn een pilot. Deze zijn nu nog niet verwerkt in de teksten van de begroting, noch is er een specifieke streefdatum aangekoppeld. In het komende jaar, 2027, wordt de werkwijze met de ambities verder vormgegeven en gekeken hoe dit in de begroting 2028 verder uitgewerkt kan worden. Aanvullende indicatoren Sociaal domein Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2023 | 2024 2025 2026 / referentie % | Percentage personen dat mantelzorg geeft. De | Waalre | - | 14,0% | - | - mantelzorgers | mantelzorg moet daarbij al minimaal 3 maanden duren, of het moet gaan om minimaal 8 uur zorg per week. % | Percentage personen dat mantelzorg geeft. De | Amigo | - | 12,4% | - | - mantelzorgers | mantelzorg moet daarbij al minimaal 3 maanden | gemeenten duren, of het moet gaan om minimaal 8 uur zorg | (5 gemeenten) per week. % | Percentage personen dat mantelzorg geeft. De | Gemeenten < | - | 15,8% - | - mantelzorgers | mantelzorg moet daarbij al minimaal 3 maanden | 25.000 inwoners duren, of het moet gaan om minimaal 8 uur zorg per week.
% | Het percentage mantelzorgers van 18 jaar en | Waalre | - | 17,4% | - | - mantelzorgers | ouder dat zich door het geven van mantelzorg overbelast | 'tamelijk zwaar belast', 'zeer zwaar belast' of 'overbelast' voelt. Dit betreft het percentage binnen de groep mantelzorgers. % | Het percentage mantelzorgers van 18 jaar en | Amigo | - | 17,4% | - | - mantelzorgers | ouder dat zich door het geven van mantelzorg | gemeenten overbelast | 'tamelijk zwaar belast', 'zeer zwaar belast' of | (5 gemeenten) 'overbelast' voelt. Dit betreft het percentage binnen de groep mantelzorgers. % | Het percentage mantelzorgers van 18 jaar en | Gemeenten < | - | 21,2% - | - mantelzorgers | ouder dat zich door het geven van mantelzorg | 25.000 inwoners overbelast | 'tamelijk zwaar belast', 'zeer zwaar belast' of 'overbelast' voelt. Dit betreft het percentage binnen de groep mantelzorgers. 82 83 07 Volksgezondheid en milieu 7.1 Volksgezondheid Inleiding Volksgezondheid Met beleid op het gebied van volksgezondheid werken wij aan de gezondheid en het welzijn van alle inwoners, door een gezonde leefstijl te stimuleren, gezondheidsverschillen te verkleinen en preventie te versterken. Zodat inwoners langer gezond, actief en zelfstandig kunnen leven. Wat willen we bereiken? Een gezond Waalre We streven naar een gemeente waarin gezondheid, welzijn en leefkwaliteit centraal staan.
We investeren in een toekomst waarin inwoners zich fysiek, mentaal en sociaal gezond voelen, en waarin de leefomgeving uitnodigt tot ontmoeten, bewegen en meedoen. Wat gaan we daarvoor doen? We stimuleren inwoners om kennis te nemen van de sociale kaart van Waalre. De Sociale Gids Waalre wijst inwoners de weg naar organisaties en initiatieven in de buurt. Met deze gids willen we het makkelijker maken om zelf hulp of ondersteuning te vinden. Deze gids is er voor inwoners, vrijwilligers en professionals. We investeren in het versterken van de sociale basis Binnen het sociale domein zetten we in op de beweging van een overwegend reactieve benadering gericht op het oplossen van problemen naar een meer proactieve benadering gericht op het voorkomen van problemen. We kiezen voor deze inzet op preventie om inwoners waar nodig vroegtijdig te ondersteunen, zorg beschikbaar te houden als vangnet voor wie dit echt nodig heeft, de druk op de zorg te verminderen en onnodige kosten te voorkomen. Deze benadering vraagt een sterke sociale basis waarin inwoners zoveel als mogelijk zelfstandig hun leven leiden en naar vermogen meedoen, en in eerste instantie op elkaar en op de voorliggende voorzieningen kunnen terugvallen als zij hier ondersteuning bij nodig hebben.
Om de sociale basis en samenredzaamheid te versterken en de toegankelijkheid en de effectiviteit van de voorliggende voorzieningen te vergroten, bundelen we vanaf 2027 ons welzijnswerk zoveel als mogelijk in één opdracht aan één brede welzijnsorganisatie die onze inwoners ondersteunt bij het leiden van een gezond, actief en verbonden leven. Hiermee willen we: • de zelfredzaamheid en eigen regie van inwoners versterken • jongeren gezond, veilig en veerkrachtig laten opgroeien • sociale problemen voorkomen en verminderen • de samenredzaamheid, sociale cohesie en leefbaarheid in wijken vergroten • de sociale participatie van (kwetsbare) inwoners ondersteunen. 84 De welzijnsorganisatie zet daartoe methodieken, instrumenten en werkwijzen in om de sociale basis te versterken, inwoners te mobiliseren, krachten te bundelen en verbindingen te leggen binnen buurten en wijken (community building).
Tot de opdracht behoren: • het bieden en organiseren van informele hulp aan inwoners ter ondersteuning van het langer zelfstandig thuis wonen • het bevorderen van informele netwerken en het stimuleren van vrijwilligerswerk • het stimuleren van ontmoeting, sociale verbinding en samenredzaamheid • het versterken van mantelzorgondersteuning • het vergroten van kansen voor jongeren door de inzet van preventief jeugdwerk • het verminderen van eenzaamheid en sociale problemen onder ouderen, jongeren en andere risicogroepen (zoals inwoners met geldzorgen, mantelzorgers, inwoners met dementie en hun naasten, inwoners met mentale of psychische problemen) • het verstrekken van informatie, het doorverwijzen naar en het bieden van ondersteuning aan inwoners bij het gebruikmaken van voorliggende voorzieningen in het sociale domein. De volgende diensten worden vanaf 2027 vanuit deze opdracht voortgezet: alle diensten van Goed voor Mekaar Waalre (inclusief ANWB AutoMaatje Waalre), Sociaal Raadslieden Werk, Thuisadministratie, Buurtbemiddeling, Jongerenwerk en sociaal beheer jongerencentrum, trainingen preventieve jeugdhulp, Algemeen Maatschappelijk Werk voor inwoners van 18 jaar en ouder en Neffe 't Veld.
Daarnaast werken we in 2027 aan het verbeteren van de toegang tot de voorzieningen in het brede sociale domein door verder te bouwen aan een stevig lokaal team: een multidisciplinair team met als doel het bieden van laagdrempelige integrale jeugdhulp en maatschappelijke ondersteuning. Het stevige lokale team fungeert als eerste aanspreekpunt voor jongeren, gezinnen en inwoners, kijkt met een brede blik en helpt onderliggende problemen aan te pakken, en werkt daarbij nauw samen met het voorliggende veld en de overige maatschappelijke partners, waaronder de brede welzijnsorganisatie. We stellen een nieuw lokaal gezondheidsbeleid op voor de periode 2027-2031 Het nieuwe gezondheidsbeleid zal voortborduren op het GALA Het plan van GALA geeft uitvoering aan de volgende thema's: • Terugdringen gezondheidsachterstanden • Kansrijke start • Mentale gezondheid • Aanpak overgewicht en obesitas • Valpreventie • Leefomgeving • Opgroeien in een Kansrijke Omgeving & vroegsignalering van alcoholproblematiek • Wijkaanpak sociale basis • Mantelzorg • Een tegen eenzaamheid • Welzijn op recept. We streven ernaar om de ingezette koers van de afgelopen jaren voort te zetten de komende jaren, ondanks dat we een financiële uitdaging hebben. Dat heeft te maken met het stoppen van de SPUK-gelden. 85 Ook nieuwe opgaves zullen in het gezondheidsbeleid een plek krijgen, denk aan suïcidepreventie.