CConstaterende datWaalre
Koppel je AI →
Document · PDF

2026-62-SvA-Begroting-2027-en-meerjarenraming-2028-2030

Raadsvergadering 5 november 2026, gemeente WaalreBij agendapunt: Voorstel tot vaststellen van de Programmabegroting 2027 en meerjarenraming 2028-203063.720 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 1 van 8

Begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 2 3 Inhoudsopgave Inhoudsopgave ................................................................................................... 3 Algemeen ........................................................................................................... 6 Voorwoord ......................................................................................................... 6 Financiële samenvatting ...................................................................................... 7 Toelichting noodzakelijkheden opgenomen in de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 ....................................................................................................... 10 Leeswijzer........................................................................................................ 12 00 Bestuur en ondersteuning ........................................................................... 15 0.1 Bestuur ...................................................................................................... 15 Bestuur ........................................................................................................ 15 Rekenkamer ..................................................................................................

17 Bestuurlijke samenwerking ............................................................................. 17 0.2 Burgerzaken ............................................................................................... 18 01 Veiligheid .................................................................................................... 26 1.1 Crisisbeheersing en brandweer...................................................................... 26 1.2 Openbare orde en veiligheid ......................................................................... 26 02 Verkeer, vervoer en waterstaat ................................................................... 31 2.1 Verkeer en vervoer ...................................................................................... 31 Verkeer ........................................................................................................ 31 Wegen .......................................................................................................... 32 Openbare verlichting ...................................................................................... 33 Kabels en leidingen ........................................................................................ 34 2.5 Openbaar vervoer .......................................................................................

35 03 Economie ..................................................................................................... 38 3.1 Economische ontwikkeling ............................................................................ 38 Lokaal Economisch Programma ........................................................................ 38 Economische samenwerking binnen het Stedelijk Gebied Eindhoven, Metropoolregio en Brainport .................................................................................................. 39 3.4 Recreatie en toerisme .................................................................................. 40 04 Onderwijs .................................................................................................... 44 4.1 Brede scholen ............................................................................................. 44 4.2 Onderwijshuisvesting ................................................................................... 45 4.3 Lokaal onderwijsbeleid ................................................................................. 46 4.4 Leerlingenvervoer ....................................................................................... 47 4.5 Leerplicht ...................................................................................................

48 05 Sport, cultuur en recreatie ........................................................................... 52 5.1-5.2 Sport en bewegen ................................................................................. 52 5.3 Cultuur ...................................................................................................... 53 5.6 Media ........................................................................................................ 54 5.7 Openbaar groen .......................................................................................... 56 06 Sociaal domein ............................................................................................ 62 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie (CMD / PlusTeam) ..................................... 62 Samenkracht en burgerparticipatie (CMD/PlusTeam) .......................................... 62 Wijkcentra .................................................................................................... 64 Inburgering ................................................................................................... 64 Huisvesting en begeleiding Oekraïners .............................................................. 65 6.3 Inkomensregelingen ....................................................................................

66 6.3.1 Minimabeleid............................................................................................ 67 6.4 Begeleide participatie ................................................................................... 68 6.6 WMO-beleid ................................................................................................ 69 6.7 Maatwerkdienstverlening 18- ........................................................................ 70 Maatwerkdienstverlening 18- ........................................................................... 70 Jeugd- en jongerenwerk ................................................................................. 72 4 07 Volksgezondheid en milieu .......................................................................... 83 7.1 Volksgezondheid ......................................................................................... 83 7.2 Riolering (riool/water/klimaat) ...................................................................... 85 7.3 Afval .......................................................................................................... 86 7.4 Duurzaamheid en Milieu ............................................................................... 87 08 Volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing ..............

93 8.1 Ruimtelijke ordening .................................................................................... 93 Uitvoering geven aan de uitwerking Omgevingsvisie Waalre voor de Noordrand ..... 93 Samenwerking binnen het Stedelijke gebied Eindhoven en Metropoolregio Eindhoven (Brainport) .................................................................................................... 94 Ontwikkeling van gemeentebreed Omgevingsplan .............................................. 95 Ontwikkeling Buitengebied .............................................................................. 95 8.3 Wonen en Bouwen ....................................................................................... 97 Wonen .......................................................................................................... 97 Vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) ........................................... 99 Paragrafen ...................................................................................................... 105 Paragraaf A Lokale heffingen ............................................................................. 105 Paragraaf B weerstandsvermogen en risicobeheersing .......................................... 112 Paragraaf C Onderhoud kapitaalgoederen ........................................................... 122 1.

Wegen ..................................................................................................... 123 2. Stedelijk Water & Riolering ......................................................................... 125 3. Openbaar Groen ....................................................................................... 127 4. Openbare verlichting ................................................................................. 129 5. Gemeentelijke gebouwen ........................................................................... 129 Paragraaf D Financiering ................................................................................... 131 1. Landelijke wet- en regelgeving ................................................................... 131 2. Lokale regelgeving .................................................................................... 132 Paragraaf E Bedrijfsvoering ............................................................................... 136 1. Organisatie (algemeen) ............................................................................. 136 2. Personeel ................................................................................................. 136 3. Financiën & Control ................................................................................... 137 4.

Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................. 138 5. Frauderisicoanalyse ................................................................................... 138 6. Communicatie ........................................................................................... 139 7. ICT en informatievoorziening ...................................................................... 140 8. Informatiebeveiliging en privacy ................................................................. 140 9. Juridische kwaliteitszorg............................................................................. 141 10. Dienstverlening ....................................................................................... 141 Paragraaf F Verbonden partijen ......................................................................... 142 Paragraaf G Grondbeleid ................................................................................... 150 1. Visie en beleid .......................................................................................... 152 2. Particuliere initiatieven............................................................................... 164 3. Risico’s van grondeigendom ....................................................................... 166 Paragraaf H.

Horizontale verantwoording ............................................................ 168 Paragraaf J Wet Open Overheid (WOO)............................................................... 172 Financiële begroting ....................................................................................... 173 1. Overzicht van baten en lasten per taakveld ..................................................... 173 1.1 Totaaloverzicht van baten en lasten per taakveld ........................................ 173 1.2 Algemene dekking ................................................................................... 174 1.3 Overhead ............................................................................................... 176 1.4 Vennootschapsbelasting ........................................................................... 177 1.5 Onvoorzien ............................................................................................. 178 2. Uiteenzetting van de financiële positie en de toelichting .................................... 179 2.1 Totstandkoming begroting 2027 ................................................................ 179 2.2 Resultaat van de begroting 2027 e.v. ......................................................... 179 2.3 Geprognosticeerde balans.........................................................................

187 5 2.4 Berekening EMU-saldo ............................................................................. 188 2.5 Investeringsplannen 2027-2030 ................................................................ 189 2.6 Overzicht reserves en voorzieningen .......................................................... 190 2.7 Toelichting mutaties reserves en voorzieningen ........................................... 191 6 Algemeen Voorwoord Voorwoord Voor u ligt de beleidsarme begroting 2027. Een begroting die tot stand komt aan het begin van een nieuwe bestuursperiode en die de financiële basis vormt voor de uitvoering van het raadsprogramma Thuis in een groeiende regio. In dit raadsbreed akkoord heeft de gemeenteraad zich uitgesproken voor een gezamenlijke koers: bouwen aan een groene, sterke en inclusieve gemeente waarin inwoners zich thuis voelen en waarin ruimte is voor toekomstige generaties. Waalre is een gemeente met een sterke gemeenschap, veel betrokken inwoners, actieve verenigingen en ondernemers die bijdragen aan de leefbaarheid van onze dorpen. Tegelijkertijd merken we dagelijks dat onze omgeving verandert. De Brainportregio groeit snel en vraagt investeringen (mobiliteitsopgaven), de vraag naar woningen neemt toe, maatschappelijke opgaven worden complexer en inwoners verwachten terecht een betrouwbare en toegankelijke overheid.

Deze ontwikkelingen bieden kansen, maar vragen ook om zorgvuldige keuzes. Daarnaast is onze omgeving in een dynamische periode beland. Niet alleen door de lokale en regionale ontwikkelingen, maar ook door klimaatverandering en geopolitieke dreigingen. Deze hebben hun uitwerking op het gevoel van veiligheid en maken het dagelijks leven duurder. In deze turbulente tijd met veel onzekerheden is het een uitdaging om een sluitende begroting voor te leggen. Toch is dat door de keuzes die we voorleggen wederom gelukt. Realistische koers De ambities van de raad zijn duidelijk. We willen investeren in woningbouw, een gezonde en groene leefomgeving, goede voorzieningen, sterke wijken en ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. We willen bouwen aan een gemeente waarin jong en oud prettig kunnen wonen, werken, ontmoeten en meedoen. Tegelijkertijd realiseren we ons dat niet alles tegelijk kan. De financiële ruimte van gemeenten staat onder druk en ook Waalre heeft al jaren de opgave om ambities, middelen en uitvoeringskracht met elkaar in balans te brengen. Daarom kiezen we ook in deze begroting voor een realistische koers. We maken zichtbaar welke middelen beschikbaar zijn, welke risico's we zien en welke financiële ruimte er daadwerkelijk is.

Dat betekent dat we stelposten introduceren voor de verwachte eigen bijdrage van inwoners voor jeugdhulp vanaf 2028, de inflatie opvangen, zorgvuldig kijken naar nieuwe uitgaven en voldoende ruimte behouden om onverwachte ontwikkelingen op te vangen. Dit jaar hebben we realistischer begroot maar daardoor lopen we risico bij tegenvallers. Ook jaarlijks terugkerende incidentele meevallers hebben we nu (voor een deel) opgenomen. In de risicoparagraaf is dit verder toegelicht. Financiële verantwoordelijkheid is daarbij geen doel op zich, maar een voorwaarde om ook op de lange termijn betrouwbaar te kunnen blijven investeren in onze gemeenschap. 7 Uitvoeringsprogramma van college Het college staat voor de uitdaging u een realistisch programma voor de komende vier jaren voor te leggen waarin we recht doen aan uw ambities, maar er ook veel onzekerheid is rondom onze financiële mogelijkheden. Natuurlijk willen we u daarin tegemoetkomen, maar de eerlijkheid gebied ons ook u te waarschuwen voor te veel optimisme. We verwijzen u daarvoor terug naar het overdrachtsdocument van eerder dit jaar. Om uitvoering te kunnen geven aan uw ambities is een aantal randvoorwaarden nodig. Door de grote investeringen die we in de huidige begroting hebben opgenomen gaat onze solvabiliteit de komende jaren diep onderuit.

De ontwikkeling van onze financiële positie vraagt dringend onze gezamenlijke aandacht. De investeringen uit het verleden en de toekomstige investeringen in de nieuwe basisscholen en de wijkaanpak vragen om een andere financiële aanpak, zodat er ruimte blijft in de toekomst voor nieuwe investeringen. De komende jaren zullen we zorgvuldig moeten omgaan met investeringen, aangaan en aflossen van langlopende leningen en onze schuldpositie. Daarbij kijken we nadrukkelijk verder dan vandaag. De keuzes die we nu maken, moeten niet alleen bijdragen aan de kwaliteit van leven van onze huidige inwoners, maar ook aan een financieel gezonde gemeente voor toekomstige generaties. Een belangrijke randvoorwaarde voor het realiseren van onze ambities is een sterke organisatie. Iedere investering in de samenleving vraagt ook een investering in ontwikkeling van onze organisatie. Onze medewerkers zetten zich iedere dag in voor inwoners, bestuur en maatschappelijke partners. Tegelijkertijd vraagt de arbeidsmarkt om extra aandacht voor het behouden en ontwikkelen van kennis, capaciteit en vakmanschap. Als compacte organisatie zijn we wendbaar en betrokken, maar ook kwetsbaar. Daarom blijven investeringen in mensen, digitalisering en bedrijfsvoering noodzakelijk om de kwaliteit van onze dienstverlening en uitvoering op peil te houden en door te ontwikkelen.

Tot slot De begroting die voor u ligt is beleidsarm van karakter, maar zeker niet ambitiearm. Zij biedt een financiële basis voor de uitvoering van de ambities die de raad gezamenlijk heeft uitgesproken. Het is een begroting die uitnodigt om samen verder te bouwen aan Waalre: een gemeente die haar groene karakter koestert, oog heeft voor haar inwoners en met vertrouwen werkt aan de uitdagingen van morgen. Samen met inwoners, ondernemers, maatschappelijke organisaties, raad en organisatie blijven wij werken aan een Waalre waarin het prettig wonen, leven en ontmoeten is. Financiële samenvatting Inleiding De begroting 2027 is de eerste begroting voor deze raadsperiode. Deze begroting is beleidsarm samengesteld omdat het Uitvoeringsprogramma van het College van B&W in januari 2027 in de gemeenteraad wordt vastgesteld. De begrotingswijziging naar aanleiding van het Uitvoeringsprogramma wordt in de loop van 2027 verwerkt binnen de reguliere P&C cyclus. De financiële uitgangspunten voor deze begroting 2027 en meerjarenraming 2028 -2030 heeft u besloten in de Kaderbrief 2027. 8 De begroting 2027 is beleidsarm en dat betekent dat er geen nieuwe beleidsvoorstellen in deze begroting zijn opgenomen, maar dat deze zijn doorgeschoven naar het beleidskeuzemenu bij het Uitvoeringsprogramma.

Bijstellingen op bestaand beleid en noodzakelijkheden zijn wel verwerkt in deze beleidsarme begroting 2027 en worden toegelicht direct na deze financiële samenvatting. Deze wijzigingen zijn vertaald in een geactualiseerd meerjarenperspectief. Deze wijzigingen leiden tot een begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 met een meerjarig positief structureel saldo. Dit saldo vormt de basis voor besluiten die genomen gaan worden voor deze bestuursperiode bij de behandeling van het Uitvoeringsprogramma in januari 2027. Actualisatie meerjarenperspectief 2027-2030 Het vertrekpunt voor deze begroting zijn de laatste saldi voor de jaren 2027 tot en met 2029 die de raad heeft goedgekeurd in de 1e turap van 2026. Deze saldi zijn geactualiseerd tot de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030. In de beleidsarme begroting 2027 zijn technische bijstellingen verwerkt die invloed hebben op het begrotingssaldo. Hieronder volgt een korte toelichting op deze technische bijstellingen. Rente Na verwerking van alle begrotingswijzigingen, investeringen en het verloop van de Grondexploitatie (MJP) is geraamd hoeveel externe financiering de komende jaren aangetrokken moet worden. De geraamde rentelasten van deze geldleningen zijn verwerkt in de begroting. Dit leidt tot een fors hogere bijstelling van de rentelasten richting de jaarschijf 2030.

De hoofdoorzaak hiervan is het forse investeringsvolume voor de bouw van de nieuwe scholen en de wijkaanpak. Zie voor een overzicht van de cijfers met toelichting onderdeel 1.2 algemene dekking (onder financiële begroting) Nieuwe jaarschijf De begroting kijkt altijd vier jaar vooruit en dit betekent dat jaarschijf 2030 de nieuwe jaarschijf is. Deze jaarschijf heeft als basis de structurele budgetten uit de jaarschijf 2029 en daarnaast zijn nog incidentele specifieke bijzonderheden opgenomen die we al weten voor deze jaarschijf. Indexering De indexering voor 2027 tot en met 2030 is toegepast zoals vastgelegd in de Kaderbrief 2027. Hierbij is per begrotingspost gekeken of een indexering noodzakelijk is (maatwerk) en als basis is daarbij de realisatie van 2025 genomen. Het uitgangspunt is om realistisch te budgetteren en risico’s af te dekken via de risicoparagraaf. Het is belangrijk te beseffen dat de gemeente met deze werkwijze scherper budgetteert dan voorheen en de importantie van een goede risicoparagraaf daarbij toegenomen is. Hieraan is dan ook extra aandacht besteed. Zie voor verdere toelichting paragraaf B weerstandsvermogen en risicobeheersing. Berekening kostendekkende tarieven De tarieven voor afval, riool en leges zijn kostendekkend opgenomen in de begroting.

De tarieven voor afval, riool en OZB leiden tot een stijging van de belastingdruk voor huishoudens van 1,7% in 2027. Zie voor verdere toelichting paragraaf A lokale heffin gen. Financieel resumé Uiteindelijk leiden alle wijzigingen tot onderstaand overzicht. Dit resumé geeft een beeld van het meerjarenperspectief.Overzicht van baten en lasten Bedragen x € 1.000 Uitgaven/inkomsten | Begroting 2026 per | Begroting | Begroting | Begroting | Begroting 01-07-2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Uitgaven bestuur & ondersteuning | 3.142 | 3.283 | 3.087 | 3.032 | 3.002 Uitgaven veiligheid | 1.667 | 2.159 | 2.177 | 2.186 | 2.177 Uitgaven verkeer, vervoer en | 3.705 | 3.975 | 3.412 | 3.561 | 3.604 waterstaat Uitgaven economie | 199 | 195 | 195 | 194 | 193 Uitgaven onderwijs | 1.455 | 1.557 | 1.514 | 1.798 | 2.127 Uitgaven sport, cultuur en recreatie | 4.964 | 5.014 | 5.014 | 4.976 | 4.938 Uitgaven sociaal domein | 20.195 | 18.968 | 18.599 | 17.768 | 17.646 Uitgaven volksgezondheid en milieu | 6.069 | 5.348 | 4.963 | 5.121 | 5.147 Uitgaven ruimtelijke ordening en | 22.371 | 3.773 | 3.236 | 3.238 | 3.238 stedelijke vernieuwing Totaal uitgaven exclusief | 63.767 | 44.272 | 42.197 | 41.874 | 42.072 mutaties reserves Inkomsten bestuur & ondersteuning | 471 | 511 | 473 | 335 | 263 Inkomsten veiligheid | 79 | 79 | 79 | 79 | 79 Inkomsten verkeer, vervoer en | 102 | 83 | 83 | 83 | 83 waterstaat

Inkomsten economie | 334 | 344 | 344 | 344 | 344 Inkomsten onderwijs | 398 | 398 | 398 | 398 | 398 Inkomsten sport, cultuur en recreatie | 1.207 | 1.162 | 1.162 | 1.151 | 1.120 Inkomsten sociaal domein | 4.774 | 3.974 | 4.281 | 4.261 | 4.232 Inkomsten volksgezondheid en milieu | 4.942 | 4.341 | 4.585 | 4.755 | 4.777 Inkomsten ruimtelijke ordening en | 21.347 | 2.859 | 2.621 | 2.985 | 1.865 stedelijke vernieuwing Totaal inkomsten exclusief | 33.654 | 13.751 | 14.026 | 14.391 | 13.161 mutaties reserves Totaal geraamd resultaat | -30.113 | -30.521 | -28.171 | -27.483 | -28.911 exclusief mutaties reserves Totaal toevoegingen aan reserves | 655 | 325 | 992 | 92 | 92 Totaal onttrekkingen uit reserves | 1.721 | 510 | 241 | 315 | 315 Totaal resultaat inclusief | -29.047 | -30.336 | -28.922 | -27.260 | -28.688 mutaties reserves Algemene dekking lasten | 348 | 356 | 542 | 830 | 993 Algemene dekking baten | 37.745 | 39.411 | 38.437 | 38.316 | 39.163 Overhead lasten | 8.013 | 8.617 | 8.551 | 8.538 | 8.557 Overhead baten | 114 | 113 | 113 | 113 | 113 Onvoorzien lasten | 450 | 215 | 315 | 415 | 515 Afrondingsverschil | -1 | - | 3 | - | -1 Totaal resultaat | - | - | 223 | 1.386 | 522 9 Toelichting noodzakelijkheden opgenomen in de begroting 2027 en meerjarenraming 2028-2030 Toelichting • | Begeleiding aanbesteding BAG-WOZ (basis administratie gebouwen - waardering onroerende zaken) € 10.000

incidenteel o | Per 1-1-2028 loopt het bestaande contract af met de huidige leverancier van de software voor de verwerking van de BAG en WOZ. In 2027 wordt dit contract opnieuw aanbesteed en is er een hele sterke voorkeur om BAG en WOZ in één softwarepakket te verwerken om zodoende zo min mogelijk koppelingen tussen verschillende leveranciers nodig te hebben en fouten/uitval te vermijden. Er is begeleiding nodig bij het schrijven van een kwalitatief goed programma van eisen. Hiervoor is geld in deze begroting opgenomen. • | 0,67 FTE toezichthouder groen € 50.000 structureel o | Deze formatie is tot en met eind 2026 ingevuld door een medewerker die deels gedetacheerd is geweest en met pensioen gaat. Vanaf 2027 is vaste invulling noodzakelijk om de werkzaamheden te kunnen vervullen. • | Flexbudget algemeen € 250.000 structureel o | In de begroting is al jaren een structureel budget opgenomen van € 194.000 voor vervanging bij ziekte en meerwerk. De afgelopen jaren is daarvoor incidenteel extra budget toegekend. Vanaf 2027 is structureel € 250.000 extra flexbudget in de begroting opgenomen. • | Incidenteel flexbudget VTHV € 540.000 incidenteel o | In de jaarschijf 2027 is voor flexibele inzet bij het team Vergunningen, Toezicht, Handhaving en Veiligheid (VTHV) extra budget opgenomen voor externe inhuur door langdurig openstaande vacatures.

• | Aanbieden correspondentie via MijnOverheid € 6.600 | (€ 2.500 structureel, overig incidenteel) o | Vanaf 2027 wordt alle correspondentie voor de gemeentelijke belastingen verzonden via MijnOverheid voor inwoners die hebben aangegeven alleen nog digitaal post te willen ontvangen van de gemeente. • | Jaarlijkse storting reserve Sociaal domein € 260.000 structureel laten vervallen o | De reserve sociaal domein is per 1-1-2027 voldoende gevuld om de jaarlijkse storting te laten vervallen. Risico’s binnen het sociaal domein zijn opgenomen in de risicoparagraaf en worden afgedekt binnen de algemene reserves van de gemeente. Deze reserves zijn op voldoende niveau. • | Herijking IHP € 25.000 incidenteel o | In 2027 is budget opgenomen voor de (verplichte) herijking van het IHP. • | Subsidie realisatiestimulans woningbouw opgenomen voor de jaren 2027 tot en met 2029 o | Door het Rijk wordt een subsidie beschikbaar gesteld voor elke woning die gebouwd wordt in de jaren 2027 tot en met 2029 binnen een bepaald segment. Waalre gaat de komende jaren veel woningen bouwen die binnen het segment passen en kan daarvoor gebruik maken van deze subsidie. In de begroting is voor de jaren 2027-2029 deze subsidie geraamd, met een redelijke voorzichtigheidsmarge erin richting 2028 en 2029.

• | Indexering leges omgevingsvergunning bouwen 3% o | De leges voor omgevingsvergunningen bouwen zijn geïndexeerd met 3% (gelijk aan indexeringspercentage voor salarissen) om deze kostendekkend te laten zijn voor 2027. • | OZB indexering verlaagd naar 3% cumulatief per jaar o | Voor de jaren 2027 tot en met 2030 is het indexeringspercentage voor de OZB verlaagd van 4,2% uit de vorige begroting naar 3%. 10 11 • Kleinschalig verblijf jeugd o Voor 2027 is incidenteel € 244.000 opgenomen voor kleinschalig verblijf jeugd. Tot voor kort zijn hiervoor geen uitgaven nodig geweest. Het is de verwachting dat dit voor 2027 wel incidenteel nodig gaat zijn. Vanaf 2028 is nog grote onzekerheid of een budget hiervoor nodig is. Op basis van de verdere ontwikkelingen wordt daarom volgend jaar opnieuw beoordeeld of structurele middelen hiervoor nodig zijn. • Bijdrage Korte Termijn Maatregelen deel 2 (KTM2) o De KTM 2 maatregelen betreft een gezamenlijke regiobrede investering van € 200 miljoen in regionale maatregelen die bijdragen aan een betere bereikbaarheid, toekomstbestendige mobiliteit en het faciliteren van de urgente verstedelijkingsopgave in onze regio. Deze zijn begroot volledig in 2027 voor een bedrag van € 615.264. Dit zorgt voor een incidenteel nadeel in 2027. Hierdoor vervallen de eerdere geraamde bijdragen van € 154.000, oplopend naar € 168.000 richting 2030.

• Bijdrage KTM Snelfietspad volledig in 2028 ramen € 900.000 incidenteel. o Dit betreft de eerste fase van de aanleg van de doorfietsroute F2 vanuit de regiobrede projectenlijst voor de KTM 2 projecten waaraan de gemeente Waalre bijdraagt (deel Eindhoven-Leende en feeder Heeze). Deze €900.000 is een grove raming. Tot definitieve besluitvorming kan dit bedrag nog wijzigen. Het voorbereidingskrediet is nog niet opgenomen in deze begroting, omdat dit nog niet bekend is. • Stelpost Jeugd voor de eigen bijdrage van ouders opgenomen € 142.000 structureel vanaf 2028. o Deze stelpost geeft de verwachte opbrengsten weer uit een mogelijke eigen bijdrage van ouders voor jeugdhulp. De invoering en vormgeving van een dergelijke bijdrage zijn afhankelijk van landelijke besluitvorming. Zolang hierover nog geen definitieve duidelijkheid bestaat, is de geraamde opbrengst als stelpost opgenomen. Per saldo is deze stelpost neutraal verwerkt, de gemeente wordt voor een bedrag van €142.000 per jaar gekort op de uitkering uit het gemeentefonds. • Stelpost Jeugd voor de sturing op trajectduur opgenomen € 37.000 structureel vanaf 2028. o Deze stelpost hangt samen met het versterken van de sturing op de inzet en duur van jeugdhulptrajecten. Door beter inzicht in de trajecten, tijdige bijsturing en het bewaken van de afgesproken inzet wordt beoogd de kostenontwikkeling beter beheersbaar te maken.

De stelpost vertegenwoordigt een financieel geraamd effect van deze sturingsmaatregelen. De daadwerkelijke realisatie is afhankelijk van de ontwikkeling van de hulpvraag, de ingezette maatregelen en de uitvoering daarvan. Per saldo is deze stelpost neutraal verwerkt, de gemeente wordt voor een bedrag van €37.000 per jaar gekort op de uitkering uit het gemeentefonds. 12 Leeswijzer De programmabegroting bestaat volgens het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) uit de beleidsbegroting en de financiële begroting. De beleidsbegroting bestaat uit het programmaplan en de paragrafen. Programmaplan Het programmaplan bestaat uit 9 programma’s. In het programmaplan wordt antwoord gegeven op drie W-vragen: • ‘Wat willen we bereiken?’ • ‘Wat gaan we daarvoor doen?’ • ‘Wat mag het kosten?’ Deze plannen zijn gebaseerd op het Raadsprogramma met het daarbij behorende uitvoeringsprogramma. De kern van deze beschrijving is dat we één op één de relatie kunnen leggen tussen “wat willen we bereiken” in de begroting en “wat hebben we bereikt” in de jaarrekening. Elk programma is onderverdeeld in één of meerdere taakvelden. Bij de nummering kan het voorkomen dat dit niet netjes doorloopt omdat wij de landelijk gehanteerde nummers gebruiken. Nummers zoals “0.63 Parkeerbelasting” en “2.3 recreatieve havens” worden door ons niet gebruikt en ontbreken daarom.

Doorberekening salariskosten en overhead Salariskosten die direct aan een taakveld kunnen worden toegerekend zijn opgenomen in de lasten bij het betreffende taakveld. Salariskosten overhead worden volledig toegerekend aan het taakveld 0.4 overhead. Naast de salariskosten overhead worden ook de materiële kosten overhead aan taakveld 0.4 toegerekend. Een eventueel te verklaren verschil tussen aangepaste begroting 2026 (per 1 juli 2026) en begroting 2027 betreft dan een verschil in uitgaven of inkomsten. Daar waar het nodig is, voor de berekening van kostendekkende tarieven (grondexploitatie, afval en riool), worden overheadkosten incidenteel nog wel toegerekend aan de betreffende taakvelden. Beleidsindicatoren (BBV indicatoren) In deze begroting zijn de verplichte beleidsindicatoren opgenomen ( BBV indicatoren). Periodiek leveren landelijke bronhouders van deze indicatoren de meest recente informatie aan via waarstaatjegemeente.nl zodat gemeenten deze kunnen verwerken in de programmabegroting en jaarrekening. In deze begroting 2027 zijn de cijfers van medio 2026 gebruikt. We merken op dat een aantal indicatoren niet recent door de bronhouder zijn geactualiseerd, waardoor deze indicatoren niet gevuld zijn. Indicatoren zijn vaak pas interessant wanneer de ontwikkeling wordt beschouwd over de tijd. Daarom zijn ook de gegevens uit voorgaande jaren opgenomen.

13 De cijfers van de gemeente Waalre worden vergeleken met het gemiddelde van 5 vergelijkbare gemeenten (gebaseerd op AMIGO: Algoritmische Matchmaker voor Ideale Gemeentelijke Oriëntatie). Deze 5 gemeenten zijn: Veldhoven, Son en Breugel, Nuenen en Gerwen en Nederwetten, Vught, en Oisterwijk (op basis van het AMIGO algoritme van januari 2025, en in afstemming met de Auditcommissie). En de cijfers worden vergeleken met Nederlandse gemeenten < 25.000 inwoners. In overleg met de Auditcommissie hebben we voor de indicatoren van het Sociaal domein, waar mogelijk, een ambitie geformuleerd. Het sociaal domein is hiervoor als eerste test gebruikt om te ervaren of deze werkwijze bevalt. Daarnaast zijn voor het sociaal domein aanvullende indicatoren toegevoegd, en is dezelfde werkwijze hier toegepast. Paragrafen De paragrafen geven conform het Besluit Begroting en Verantwoording gemeenten en provincies (BBV) een dwarsdoorsnede van de programmabegroting ten aanzien van een aantal bedrijfsvoeringsaspecten gerelateerd aan financiën. • Paragraaf A. Lokale heffingen bevat geraamde inkomsten uit lokale heffingen, beleid ten aanzien van lokale heffingen, inzicht in kostendekkendheid van de tarieven voor riool- en afvalstoffenheffing, duiding van de lokale lastendruk en inzicht in het kwijtscheldingsbeleid. • Paragraaf B.

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing geeft inzicht in de financiële risico’s die Waalre loopt, de benodigde weerstandscapaciteit om deze risico’s af te dekken en het beschikbare weerstandsvermogen. Conform de eis vanuit Provincie en accountant is het weerstandsvermogen beoordeeld met een norm. Daarnaast wordt de financiële positie van Waalre geduid met behulp van 5 verplichte financiële kengetallen. • Paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen gaat in op het beleid en benodigde middelen voor onderhoud van o.a. wegen, riolering, openbaar groen en gebouwen. • Paragraaf D. Financiering geeft inzicht in de kaders voor de financiering van de activiteiten van de gemeente Waalre. Er wordt onder andere ingegaan op de rentelasten, het renteresultaat, de wijze waarop rente aan investeringen, grondexploitaties en taakvelden wordt toegerekend en de eventuele investeringsbehoefte. • Paragraaf E. Bedrijfsvoering geeft de stand van zaken en ambities weer op het gebied van huisvesting, personeel en organisatie, communicatie, financiën en control en andere bedrijfsvoerings- en dienstverleningsaspecten. • Paragraaf F. Verbonden partijen maakt inzichtelijk in welke partijen Waalre een bestuurlijk en/of een financieel belang heeft, wat het doel hiervan is, wat de financiële positie is van de partijen waar Waalre een belang in heeft, welk risico Waalre loopt en hoe dit risico is afgedekt.

• Paragraaf G. Grondbeleid geeft inzicht in de actuele stand van zaken van het grondbeleid en de grondexploitaties. • Paragraaf H. Horizontale verantwoording komen de ontwikkelingen aan bod op het gebied van horizontale verantwoording en interbestuurlijk toezicht. • Paragraaf I geeft inzicht in de raming van baten en lasten voor gemeenteraad, raadsgriffie, accountantsdiensten en de rekenkamercommissie. • Tot slot gaat paragraaf J in op de Wet Open Overheid (WOO). In deze paragraaf gaan we in op de doelen die we hebben gesteld ten aanzien van de WOO. 14 Financiële begroting In de financiële begroting nemen we de bij de Kaderbrief 2027 vastgestelde kaders over. Daarnaast staat hier een samenvatting van de baten en lasten per programma, presenteren we een overzicht van de incidentele baten en lasten per programma en een overzicht van de reserves en voorzieningen. 15 00 Bestuur en ondersteuning 0.1 Bestuur Bestuur Inleiding Bestuur Dit thema gaat over de gemeenteraad, het college van burgemeester en wethouders, de griffie en de bestuurlijke samenwerking in de regio. Ook gaat het over de ondersteuning die de gemeenteraad krijgt van de rekenkamercommissie. Een kleine gemeente als Waalre staat direct vanuit bestuur en organisatie in verbinding met de gemeenschap. We vormen samen een netwerk dat ervoor zorgt dat we in Waalre plezierig wonen en leven.

Vanuit de Kracht van Waalre werken we samen met onze gemeenschappen en in de regio. Dat levert meerwaarde op. Daar waar we het zelf kunnen doen we het zelf. Is het efficiënter in de samenwerking, dan doen we het samen. De huidige grote opgaven op het gebied van klimaat, energie en de schaalsprong kunnen wij niet alleen oplossen. We blijven inzetten op een verdere ontwikkeling van participatie en regionale samenwerking. De gemeente stimuleert en maakt meer gebruik van de kennis en de kracht die in de samenleving aanwezig is, om dingen zelf te organiseren. Door samen te werken en gebruik te maken van de kennis in de samenleving, kunnen we keuzes maken die beter afgestemd zijn op de behoeften die er leven. We geven op deze manier uitvoering aan de visie De Kracht van Waalre 2025. Onze regio is uniek in Nederland: nergens is de economische groei zo groot. De komende jaren hebben wij een grote opgave te vervullen, om de ambities op gebied van wonen, werken, mobiliteit en voorzieningen uit te werken in concrete plannen. Het Rijk investeert enorm in onze regio en onze aandacht gaat voornamelijk uit naar het aandeel dat Waalre daarin moet leveren. We blijven investeren in onze lokale democratie. Daarnaast zetten we ons in om onze dienstverlening goed te organiseren.

Om de uitdagingen aan te (blijven) kunnen, zijn wij actief bezig met de veranderende rol van de overheid in de maatschappij. In de herijking van de Kracht van Waalre in 2025 kregen we input om daar een nieuwe impuls aan te geven. We worden steeds internationaler. Steeds meer mensen vanuit de hele wereld vestigen zich in de regio en in onze gemeente. Dit betekent iets voor onze dienstverlening, de sociale cohesie in onze buurten en wijken en het verenigingsleven. Het heeft ook invloed op onze bestuurlijke rollen. Dat geldt ook voor de grote ontwikkelingen op het gebied van digitalisering en robotisering. Voor de ambtelijke organisatie staan samenwerking, netwerken, flexibiliteit, talentontwikkeling en vernieuwende werkmethoden centraal. Ons uitgangspunt blijft een optimale leefwereld voor inwoners, bedrijven en instellingen. In iedere opgave spelen diverse belangen een rol. We hebben respect voor ieders belang en brengen individuele belangen zoveel mogelijk in balans met het collectieve belang. We blijven de onderlinge betrokkenheid van mensen, bedrijven en organisaties stimuleren. De sociale cohesie brengt uitdagingen met zich mee in onze steeds internationalere maatschappij. Onze cultuur vermengt zich met andere waarden. Het belangrijkst blijft verbinding, samenwerking en vertrouwen in elkaar en in de overheid. Daar blijven we ons voor inzetten.

16 De gemeente Waalre (raad, college en organisatie) is een betrouwbare partner. Iedereen in Waalre kan erop vertrouwen dat de gemeente in overleg en samen met alle betrokkenen de opgaven oppakt en realiseert. We kijken daarbij ook naar de eigen mogelijkheden, creativiteit en verantwoordelijkheid van inwoners en hun netwerk. Wanneer inwoners weten wat we doen en weten waarom we het doen, draagt dit bij aan het vertrouwen in elkaar. Wat willen we bereiken? We blijven een zelfstandige gemeente We leggen taken en verantwoordelijkheden daar neer, waar ze het meeste voordeel voor onze inwoners opleveren. Soms doen we dit samen met de inwoners, soms zelf en soms samen met andere overheden, maatschappelijke partners en het bedrijfsleven. We werken steeds meer samen, omdat de opgaven daarom vragen (complexer en meer integraal) en we zo over meer kennis en expertise kunnen beschikken. Een andere ontwikkeling is dat steeds meer zaken door inwoners zelf worden opgepakt en de gemeente een faciliterende rol aanneemt. Deze beweging ondersteunen we. Wat we doen en kunnen doen, sluit hierdoor beter aan bij wat onze inwoners willen. We willen naast elkaar staan in goed evenwicht en met respect voor elkaar samen de uitdagingen aangaan. Deze ontwikkeling vraagt om het stellen van heldere kaders.

Met heldere kaders kan ook de raad zijn controlerende taak goed uitvoeren en het debat op hoofdlijnen voeren. De besluitvorming van de raad biedt ruimte aan (organisaties van) inwoners om invloed te hebben op de plannen van de gemeente. De raad geeft met de kaders het college opdracht om zaken voor te bereiden en uit te voeren. En het college houdt de raad op de hoogte van de uitvoering. Raad, college en ambtelijke organisatie vullen elkaar aan bij het opstellen en uitvoeren van beleid. We maken alleen extra regels of beleid wanneer dit nodig is. Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen in de regio. We werken samen in het Stedelijk Gebied Eindhoven en in de Metropoolregio Eindhoven aan de samenwerkingsafspraken voor de periode 2027-2030. Met de schaalsprong intensiveren wij de regionale samenwerking en versnellen we projecten. We blijven regionale samenwerkingen goed monitoren en wegen onze uitgaven af. In de nieuwe raadsperiode is het van belang een regionale strategische agenda op te stellen. We versterken de bestuurskracht van de organisatie door verdere uitvoering van De Kracht van Waalre en het raadsbrede bestuursakkoord met uitvoeringsprogramma. In de nieuwe bestuursperiode 2026-2030 zetten we hier verdere stappen in.

17 Rekenkamer Inleiding Rekenkamer De aanbevelingen die uit de onderzoeken van de rekenkamer komen zijn verbeterpunten voor de organisatie, het college en de raad. De verbeterpunten kunnen bijdragen aan de kwaliteit van de organisatie, van de dienstverlening en van het bestuur. Wat willen we bereiken? De rekenkamer doet onafhankelijk onderzoek naar het beleid van de gemeente en het werk van het gemeentebestuur. De rekenkamer ondersteunt de Waalrese gemeenteraad bij zijn controlerende taak. Wat gaan we daarvoor doen? De ambtelijke organisatie faciliteert de Rekenkamer bij het uitvoeren van onderzoeken. Dit doen we door ambtelijke capaciteit beschikbaar te stellen voor het beantwoorden van de vragen van de rekenkamer en door het geven van informatie. Bestuurlijke samenwerking Inleiding Bestuurlijke samenwerking Door bestuurlijke samenwerking kunnen we effectiever en efficiënter werken en grote (gemeente-overstijgende) thema’s uitvoeren, die we alleen niet aankunnen. De directe gevolgen voor onze inwoners verschillen per samenwerkingsverband. In het algemeen kunnen we zeggen dat de regionale samenwerking ervoor zorgt dat de gemeente dienstverlening en voorzieningen van hoog niveau kan blijven bieden. Verder profiteren onze inwoners van een sterke regio, die goed bereikbaar is, met een goed woon- en werkklimaat en veel voorzieningen van hoge kwaliteit.

Waalre blijft hoog scoren op de ladder van beste woongemeenten in Nederland en Brabant. Wat willen we bereiken? We leggen taken en verantwoordelijkheden daar neer waar ze de grootste kwaliteit voor onze inwoners opleveren. Dat betekent dat we een aantal taken in een (regionaal) samenwerkingsverband uitvoeren. Wat gaan we daarvoor doen? We werken samen in de regio. We werken samen in het Stedelijk Gebied Eindhoven en in de Metropoolregio Eindhoven aan de samenwerkingsafspraken voor de periode 2027-2030. 18 Met de schaalsprong intensiveren wij de regionale samenwerking en versnellen we projecten. We blijven regionale samenwerkingen goed monitoren en wegen onze uitgaven af. In de nieuwe raadsperiode is het van belang een regionale strategische agenda op te stellen. We nemen deel aan de K80 samenwerking. We zijn een actieve deelnemer (ambtelijk en bestuurlijk) aan de K80 samenwerking. Wij delen inzichten en ervaringen. Deelname aan de K80 levert ons ook meer inzicht op, naast inspiratie voor verbeteringen. Ook trekken we als kleine gemeente samen met andere K80-gemeenten op in coalities. 0.2 Burgerzaken Inleiding Burgerzaken In 2027 blijft Burgerzaken inzetten op toegankelijke en betrouwbare dienstverlening. We voeren onze wettelijke taken zorgvuldig uit en verbeteren onze digitale producten. Tegelijkertijd blijft persoonlijk contact mogelijk in het Huis van Waalre.

De burgerzakenapplicatie zorgt voor efficiënte processen en goede aansluiting op wet - en regelgeving. Ook blijven we investeren in de kwaliteit van de Basisregistratie Personen en de aanpak van identiteits- en adresfraude. Met deze stappen zorgen we voor een moderne, klantgerichte dienstverlening die past bij de behoeften van onze inwoners. Wat willen we bereiken? Betrouwbare en kwaliteitsvolle dienstverlening op het gebied van burgerzaken die aansluit bij de wensen van onze inwoners Team Burgerzaken streeft naar een dienstverlening die betrouwbaar, zorgvuldig en van hoge kwaliteit is. Dit betekent dat inwoners kunnen rekenen op correcte en tijdige afhandeling van hun aanvragen. De dienstverlening is niet alleen professioneel en volgens geldende wet- en regelgeving, maar ook afgestemd op de behoeften en verwachtingen van de inwoners. Door goed te luisteren, helder te communiceren en continu te verbeteren, wil Burgerzaken bijdragen aan een positieve ervaring voor elke inwoner die contact heeft met de gemeente. Wat gaan we daarvoor doen? De dienstverlening wordt afgestemd op de verschillende doelgroepen. Daarbij is ruimte voor persoonlijk contact in het Huis van Waalre. Om de dienstverlening zo goed mogelijk te laten aansluiten bij de behoeften van inwoners, kiest de gemeente Waalre ervoor om maatwerk te bieden.

Dit betekent dat we rekening houden met de diversiteit onder inwoners – jong en oud, digitaal vaardig of minder vaardig, met uiteenlopende wensen en omstandigheden. Door de dienstverlening hierop af te stemmen, voorkomen wij dat inwoners buiten de boot vallen of onnodige drempels ervaren. 19 Een belangrijk onderdeel van deze aanpak is het bieden van persoonlijk contact in het Huis van Waalre. Hier kunnen inwoners terecht voor ondersteuning, uitleg of een gesprek op maat. Dit persoonlijke contact draagt bij aan vertrouwen, duidelijkheid en een gevoel van betrokkenheid. Het maakt de dienstverlening niet alleen efficiënter, maar ook menselijker. De kwaliteit van de Basisregistratie Personen voldoet aan alle eisen. De gemeente Waalre zorgt ervoor dat de kwaliteit van de Basisregistratie Personen (BRP) voldoet aan alle wettelijke eisen en richtlijnen. Dit betekent dat persoonsgegevens van inwoners – zoals naam, adres, geboortegegevens en nationaliteit – correct, actueel en volledig zijn geregistreerd. Een betrouwbare BRP is essentieel voor een goede dienstverlening, omdat veel gemeentelijke en landelijke processen hierop steunen.

Door te investeren in nauwkeurige gegevensverwerking en regelmatige controles dragen wij bij aan een efficiënte en foutloze afhandeling van aanvragen en communicatie met inwoners Het uitvoeren van de wettelijke taken voor het verstrekken van reisdocumenten en rijbewijzen, het bijhouden van de Basisregistratie Personen (BRP), nationaliteitswetgeving, burgerlijke stand, huwelijken en het organiseren van verkiezingen. De gemeente Waalre voert een breed scala aan wettelijke taken uit binnen het domein van Burgerzaken. Dit omvat onder andere het verstrekken van reisdocumenten en rijbewijzen, het zorgvuldig bijhouden van de Basisregistratie Personen (BRP), het toepassen van de nationaliteitswetgeving en het registreren van levensgebeurtenissen in de burgerlijke stand, zoals geboorten, huwelijken en overlijdens. Daarnaast is de gemeente verantwoordelijk voor de organisatie van verkiezingen. Door deze taken nauwkeurig en volgens de geldende wet- en regelgeving uit te voeren, waarborgt de gemeente de rechtszekerheid van haar inwoners en draagt zij bij aan een goed functionerende democratie en overheid. We verbreden de kennis van de medewerkers en zij blijven op de hoogte van actuele wet- en regelgeving. Om een hoogwaardige en betrouwbare dienstverlening te kunnen blijven bieden, investeert de gemeente Waalre in de voortdurende ontwikkeling van haar medewerkers.

Dit betekent dat zij actief hun kennis verbreden en op de hoogte blijven van actuele wet - en regelgeving binnen het vakgebied Burgerzaken. Met opleidingen, trainingen en kennisdeling binnen het team zorgen we ervoor dat medewerkers deskundig, wendbaar en goed voorbereid zijn op veranderingen in wetgeving en maatschappelijke ontwikkelingen. Dit draagt direct bij aan een professionele en toekomstbestendige dienstverlening voor alle inwoners. In samenwerking met Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) controleren we, op basis van signalen en meldingen, de bewoning op adressen in Waalre. Indien nodig stellen we een adresonderzoek in. De gemeente Waalre werkt samen met de Landelijke Aanpak Adreskwaliteit (LAA) om de juistheid van adresgegevens in de Basisregistratie Personen (BRP) te waarborgen. Op basis van signalen en meldingen controleren we of de bewoning op bepaalde adressen klopt. Indien nodig stellen we een adresonderzoek in. Dit is belangrijk om misbruik van voorzieningen te voorkomen en om te zorgen dat inwoners op het juiste adres staan ingeschreven. Een betrouwbare adresregistratie is essentieel voor een goede dienstverlening en een rechtvaardige uitvoering van wet- en regelgeving. 20 We geven ten opzichte van voorgaande jaren een hoog aantal reisdocumenten uit. Ook de komende jaren blijft dit aantal hoog.

De gemeente anticipeert hierop door processen verder te optimaliseren en actieve monitoring. Daarnaast informeren we inwoners proactief over de verloopdatum van het reisdocument en de te verwachten drukte in bepaalde periodes. We organiseren op woensdag 17 maart 2027 de verkiezingen voor de Provinciale Staten en het Waterschap. Het gaat om een dubbele verkiezing op één verkiezingsdag. De aanbevelingen van de zelfevaluatie BRP en reisdocumenten 2025 volgen we op. De gemeente Waalre volgt de aanbevelingen op uit de recente zelfevaluatie van de Basisregistratie Personen (BRP) en de uitgifte van reisdocumenten. Dit betekent dat we in 2027 enkele werkprocessen beter gaan beschrijven en functiescheiding beter gaan vastleggen. In 2027 digitaliseren we het archief van Burgerzaken. Het digitaliseren van brondocumenten, akten van de burgelijke stand en persoonskaarten zorgt ervoor dat we kunnen blijven voldoen aan de wet- en regelgeving. Digitalisering zorgt ervoor dat documenten die te lijden hebben onder inktvraat weer leesbaar worden. Tevens zorgt digitaliseren voor een interne efficiëntieslag. Deze maatregel voeren we uit naar aanleiding van de zelfevaluatie 2024.

Wat mag het kosten? Bedragen x €1.000 Exploitatie | Realisatie 2025 | Begroting 2026 | Begroting 2027 | Begroting 2028 | Begroting 2029 | Begroting 2030 per 01-07-2026 Lasten 0.1 Bestuur | 3.457 | 2.426 | 2.442 | 2.344 | 2.353 | 2.359 0.10 | 1.340 | 655 | 325 | 992 | 92 | 92 Mutaties reserves 0.11 | 2.848 | 0 | 0 | 223 | 1.386 | 522 Resultaat van de rekening van baten en lasten 0.2 | 693 | 686 | 815 | 716 | 642 | 606 Burgerzaken 0.3 Beheer | 64 | 30 | 27 | 27 | 37 | 37 overige gebouwen en gronden Totaal | 8.402 | 3.797 | 3.608 | 4.301 | 4.510 | 3.616 Lasten Baten 0.1 Bestuur | 13 | 8 | 8 | 8 | 8 | 8 0.10 | 341 | 1.721 | 510 | 241 | 315 | 315 Mutaties reserves 0.2 | 425 | 424 | 464 | 426 | 288 | 216 Burgerzaken 0.3 Beheer | 73 | 39 | 39 | 39 | 39 | 39 overige gebouwen en gronden Totaal Baten | 852 | 2.191 | 1.021 | 713 | 650 | 578 Gerealiseerd | 7.550 | 1.606 | 2.587 | 3.588 | 3.860 | 3.038 resultaat Toelichting Vergelijking van de begroting 2026 met 2027 en meerjarig levert de volgende verschillen op: Toelichting verschillen lasten: 0.1 Bestuur (nadeel € 16.000) • | € 13.000 voordeel o | Het budget voor burgerparticipatie is € 13.000 lager dan in 2026 omdat de burgerpeiling één keer in de 3 jaar plaatsvindt. • | € 15.000 nadeel o | De kosten voor het college zijn aangepast gebaseerd op de afgesproken loonindex, de geraamde stijging van de CAO.

• | € 10.000 voordeel o | De kosten voor collegevorming zijn één keer in de vier jaar opgenomen. In 2026 voor € 10.000 geraamd. 21 • | € 19.000 nadeel o | De jaarlijkse opbouw en storting van de pensioenen wethouders is naar boven bijgesteld op basis van actuele inzichten. • | € 8.000 nadeel o | De bijdrage aan de BIZOB is verhoogd conform de vastgestelde begroting voor 2027. • | € 3.000 voordeel o | diverse kleine verschillen Toelichting meerjarenramingen: • | Budget burgerpeiling is om de drie jaar € 13.000 (2026 en 2029). • | Daling rentetoevoeging aan voorziening pensioenen oud wethouders als gevolg van onttrekkingen. • | In 2030 is eenmalig € 20.000 geraamd voor begeleiding kosten collegevorming. Dit budget is één keer per 4 jaar opgenomen. 0.2 Burgerzaken (nadeel € 129.000) • | € 26.000 nadeel o | Door salariskosten. De toelichting m.b.t. de inhuur- en salariskosten op organisatieniveau is terug te vinden onderaan in programma 00 Bestuur en Ondersteuning. • | € 45.000 nadeel o | In 2027 is eenmalig een budget van € 45.000 geraamd voor het digitaliseren van het archief van burgerzaken. • | € 38.000 nadeel o | Voor het jaar 2027 staan de verkiezingen voor de provinciale staten en de waterschappen gepland. Dit betekent voor 2027 een dubbele verkiezing waarvoor meer kosten worden verwacht.

• | € 19.000 nadeel o | Voor de komende jaren wordt een fluctuatie verwacht van reisdocumenten, voornamelijk in het jaar 2027, hierdoor liggen zowel de uitgaven als de inkomsten in dit jaar hoger. • | € 1.000 voordeel o | Diverse kleine verschillen Toelichting meerjarenramingen: • | In de begroting is rekening gehouden met de verkiezingsjaren en fluctuatie van reisdocumenten. • | Zoals hierboven aangegeven is in 2027 een eenmalig budget geraamd van € 45.000 geraamd voor het digitaliseren van het archief van burgerzaken. 0.3 Beheer overige gebouwen en gronden (voordeel € 3.000) • | € 3.000 voordeel o | Diverse kleine verschillen. Toelichting meerjarenramingen: • | Vanaf 2029 lopen de rentekosten op i.v.m. de verwachte aankoop van gronden in Waalre Noord. 22 23 0.10 mutaties reserves (voordeel € 330.000) • € 250.000 nadeel o Conform de kaderbrief is de bufferreserve (ijzeren reserve) met € 250.000 opgehoogd vanuit de vrije reserve. Deze storting zie je terug bij de toelichting van de baten mutaties reserves. • €25.000 nadeel o De storting in de reserve bereikbaarheidsagenda laat een oplopende lijn zien. • € 282.000 voordeel o In 2026 een storting gedaan t.l.v. de reserve bruggen in de kapitaaldekkingsreserve bruggen van €282.000. (zie hiervoor ook baten bij mutaties reserves).

Op advies van de accountant is de kapitaaldekkingsreserve omgezet in een voorziening voor civiele kunstwerken en wordt er voor 2027geen storting meer geraamd. • € 260.000 voordeel o In 2026 is besloten €260.000 te storten in de reserve sociaal domein. Deze storting is niet meer opgenomen. • € 63.000 voordeel o Voor het op peil brengen van de solvabiliteitsratio is in 2026 eenmalig het begrotingssaldo van € 150.000 gestort in de vrije reserve. Daarna is via amendement dit met € 87.000 gecorrigeerd Toelichting meerjarenramingen: • Mutaties in de storting en onttrekking aan/uit reserves ten gunste/laste van de exploitatie door afbouw/opbouw van reserves, afloop dekking kapitaallasten en dekking eenmalige lasten uit reserves en storting in de vrije reserve voor het omhoog brengen van de solvabiliteitsratio. Een hogere storting in 2028 voor de aanleg van het snelfietspad F2 € 900.000 onderdeel van de korte termijn maatregelen uit de regio. 0.11 Resultaat van de rekening van baten en lasten • Geen verschil Toelichting meerjarenramingen: • De meerjarige saldo's zijn de verwachte positieve resultaten uit deze begroting.

Toelichting verschillen baten: 0.1 Bestuur (geen verschillen) • Geen verschil 0.2 burgerzaken (voordeel € 40.000) • € 40.000 voordeel o Voor 2027 is de verwachting dat we meer leges ontvangen, bijna volledig vanwege een (incidentele) piek in de aanvragen van paspoorten. 24 Toelichting meerjarenramingen: • De opbrengsten van de leges fluctueren als gevolg van raming aantal documenten burgerzaken. De verwachte piek in 2027 neemt de jaren daarna weer af. 0.3 beheer overige gebouwen en gronden (neutraal) • Geen verschil Toelichting meerjarenramingen: • Geen verschil. 0.10 mutaties reserves (nadeel € 1.210.000) • € 192.000 voordeel o Conform de kaderbrief is de bufferreserve (ijzeren reserve) met € 250.000 opgehoogd vanuit de vrije reserve. In 2026 is er eenmalig storting begroot van € 58.000 vanuit het krediet implementatie omgevingswet per saldo een verschil van €192.000. • € 788.000 nadeel o In 2026 is de reserve bruggen omgezet naar een voorziening € 650.000 en is een onttrekking gedaan t.l.v. reserve bruggen in de kapitaaldekkingsreserve bruggen van €132.000 (zie hiervoor ook lasten bij mutatie reserves). Dit is hier een nadeel. • € 532.000 nadeel o Een onttrekking uit de reserve overlopende posten in 2026 wordt vooraf niet geraamd in 2027. Vooraf is niet in te schatten welke middelen niet in het lopende jaar zijn uitgevoerd en worden doorgeschoven naar het volgende jaar.

• € 82.000 nadeel o Het betreft stortingen in diverse fondsen vanuit anterieure overeenkomsten die in 2027 niet zijn geraamd. Toelichting meerjarenramingen: Als gevolg van mutaties in de vrijval reserve bruggen fluctueert het saldo. Niet uit deze tabel blijkende verschillen organisatie breed Salaris (nadeel € 415.000) De totale loonkosten zijn voor 2027 € 415.000 hoger dan met de begroting 2026. Dit komt bijna volledig door de 3% loonkostenindex die we in het begrotingskader hebben opgenomen. Binnen de diverse taakvelden vinden er verschuivingen plaats vanwege de toegerekende personele inzet. Dit zijn administratieve verschuivingen die we in de betreffende programma's niet toelichten. Het totale verschil wordt hier kort onderbouwd. De verschillen per taakveld vind je in de verschillenverklaring onder het betreffende programma terug. Daarnaast is er op het taakveld wonen en bouwen € 540.000 budget opgenomen voor de uitdagingen bij het team VTHV. Zoals eerder met de 1e tussenrapportage 2026 is gemeld speelt dit knelpunt nog steeds. We zijn bezig met een onderzoek naar de beste structurele oplossing.

BBV indicatoren Bedrijfsvoering Indicator | Omschrijving | Gemeente | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 (jaarrekening) | (jaarrekening) | (begroting) | (begroting) / referentie Formatie | Het aantal FTE per | Waalre | 6,98 | 7,23 | 7,29 | 7,25 1.000 inwoners Formatie | Het aantal FTE per | (5) Amigo | - | - | - | - 1.000 inwoners | gemeenten Formatie | Het aantal FTE per | Gemeenten | - | - | - | - 1.000 inwoners | < 25.000 inwoners Bezetting | Het aantal FTE per | Waalre | 6,42 | 6,74 | 6,31 | 6,70 1.000 inwoners Bezetting | Het aantal FTE per | (5) Amigo | - | - | - | - 1.000 inwoners | gemeenten Bezetting | Het aantal FTE per | Gemeenten | - | - | - | - 1.000 inwoners | < 25.000 inwoners Apparaatskosten Middelen voor | Waalre | 757 | 820 | 892 | 944 personeel, huis- vesting, materieel, automatisering e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken Apparaatskosten Middelen voor | (5) Amigo | - | - | - | - personeel, huis- | gemeenten vesting, materieel, automatisering e.d. voor de uitvoering van de organisatorische taken Apparaatskosten Middelen voor | Gemeenten | - | - | - | - personeel, huis- | < 25.000 vesting, materieel, | inwoners automatisering e.d.

voor de uitvoering van de organisatorische taken % externe | Kosten externe Inhuur Waalre | 25,22 | 26,43 | 14,54 | 4,76 inhuur | als % van totale loonsom % externe | Kosten externe Inhuur (5) Amigo | - | - | - | - inhuur | als % van totale | gemeenten loonsom % externe | Kosten externe Inhuur Gemeenten | - | - | - | - inhuur | als % van totale | < 25.000 loonsom | inwoners Overhead | Het % overhead | Waalre | 14,11 | 13,76 | 15,69 | 16,02 kosten ten opzichte van de totale lasten Overhead | Het % overhead | (5) Amigo | - | - | - | - kosten ten opzichte | gemeenten van de totale lasten Overhead | Het % overhead | Gemeenten | - | - | - | - kosten ten opzichte | < 25.000 van de totale lasten | inwoners 25 26 01 Veiligheid 1.1 Crisisbeheersing en brandweer Inleiding Crisisbeheersing en brandweer Samen met de Veiligheidsregio Brabant-Zuidoost werken we aan brandweerzorg, crisisbeheersing en fysieke veiligheid. Daarbij blijft de inzet gericht op het voorkomen en beperken van incidenten en het versterken van de veiligheid en zelfredzaamheid van inwoners en organisaties. Voor de crisisbeheersing wordt regionaal samengewerkt binnen de crisisorganisatie van de veiligheidsregio en de lokale crisisorganisatie (Bevolkingszorg).

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waalre.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/8c58d97c-4f00-4d3a-a3b2-9e83371c72e4?agendaItemId=03660871-903a-4ab4-827e-bc24f67b0a58