Jaarstukken 2020 corsanr 21.201808 .pdf

LISA

2019

Het aantal vestigingen van bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar.

562,9 792,1 CBS 2019 Bevolkingsstatistiek / LISA - bewerking ABF Research

Onder een baan wordt een vervulde positie verstaan. Dit betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar.

Vestigingen (van bedrijven)

Per 1.000 145,4 151,6 inw.15-65jr

Banen

Aantal per 1.000 inwoners

26

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Programma 5 Onderwijs Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is een bijdrage te leveren aan kwalitatief goed onderwijs. Dit moet een kansrijke ontwikkeling mogelijk te maken voor alle in de gemeente woonachtige kinderen en jongeren, en soms ook volwassenen. De gemeente heeft de regiefunctie in het lokaal onderwijsbeleid. Dit betekent dat we ons richten op de huisvesting van scholen en op kinderen met (onderwijs-)achterstanden. Daarnaast zorgt de gemeente voor de gymnastiekaccommodaties en het vervoer daar naartoe, voor het leerlingenvervoer en voor het bestrijden van schooluitval. In regionaal verband biedt de gemeente basiseducatie, beroepsonderwijs en het NT2 onderwijs (Nederlands als tweede taal) aan statushouders. Waadhoeke hecht aan goed en bereikbaar onderwijs. Het primair onderwijs moet evenwichtig verspreid zijn over de gemeente. Als dat voor instandhouding nodig is, stimuleren we totstandkoming van samenwerkingsscholen door bekostiging van (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding van scholen. Samen met onderwijsbesturen ontwikkelt Waadhoeke in 2019 een toekomstvisie op goed bereikbaar onderwijs. Daling van leerlingenaantallen, de gevolgen daarvan voor schoolgebouwen en de verduurzamingsopgave zullen in deze visie een prominente plek hebben. In 2019 hebben we ons beleid met betrekking tot aanvullende onderwijsvoorzieningen geharmoniseerd.

Vanuit dit beleid worden scholen ondersteund in hun aanbod voor verkeerseducatie, cultuureducatie, natuur- en milieueducatie en meertaligheid. Vanuit onze gemeentelijke regiefunctie bevorderen we verbinding tussen het onderwijsveld en het sociale domein. We richten ons o.a. op het voorkomen schoolverzuim, aanpak van onderwijsachterstanden en samenwerking met ons Gebiedsteam. Verder zet Waadhoeke in op terugdringen van laaggeletterdheid. Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als 2e taal en training van de vrijwilligers en taalcoördinatoren van de zgn. DigiTaalHuizen. Volwassenen kunnen daar terecht om te leren beter te lezen, schrijven en rekenen. Ook leren omgaan met computer en internet behoort tot het aanbod. In Waadhoeke zijn er twee DigiTaalhuizen: in Franeker en in St.Annaparochie. Dit programma omvat basisonderwijs, gymnastiekonderwijs, onderwijshuisvestingsvoorzieningen, onderwijsbegeleiding, leerlingenvervoer, onderwijsachterstandenbeleid en onderwijs aan volwassenen. Wat wilden we bereiken? De gemeentelijke inzet met betrekking tot onderwijs moet eraan bijdragen dat:  Er toekomstbestendige onderwijshuisvesting is die aansluit bij onderwijskundige en maatschappelijke behoeften.  Het basisonderwijs verspreid is over de gemeente, waar nodig en mogelijk door samenwerkingsscholen.

 Er goede aansluiting is tussen het onderwijs en de regionale arbeidsmarkt.  De Leerplichtwet zo wordt uitgevoerd dat voortijdige schooluitval wordt voorkomen.  Efficiënt/effectief vervoer van leerlingen die op scholen voor speciaal onderwijs zijn aangewezen; 27

Gemeente Waadhoeke 

Jaarstukken 2020

Het onderwijs meertalig is.

Wat hebben we daarvoor gedaan? 

We ontwikkelen, samen met onderwijspartners, een visie op goede bereikbaarheid van onderwijs en onderwijshuisvesting.

De onderwijsvisie is gezamenlijk met de schoolbesturen opgesteld en op 3 december 2020 vastgesteld door de gemeenteraad. De visie beoogt goed en bereikbaar onderwijs verspreid over de gemeente, behoud van voortgezet onderwijs, toekomstbestendige onderwijshuisvesting, meertalig onderwijs en afname van schooluitval. 

We stellen een nieuw integraal huisvestingsplan onderwijshuisvesting (IHP) op.

Het Integraal Huisvestingsplan (IHP) is onderdeel geweest van het hiervoor bedoelde interactieve proces met de schoolbesturen over de onderwijsvisie. Het IHP is door de gemeenteraad vastgesteld op 3 december 2020. Het geeft een overzicht van de onderwijshuisvesting in Waadhoeke en een prioritering van projecten die aangepakt moeten worden. Deze geprioriteerde projecten zijn na besluitvorming gestart. 

In samenwerking met gemeenten uit de regio maken we gebruik van een integrale sluitende aanpak van de leerplicht / aanpak schoolverzuim en agendeerden het onderwerp in onze periodieke overleggen met de schoolbesturen.

Gemeente Waadhoeke neemt deel aan de regionale beleids- en stuurgroep-overleggen Leerplicht en RMC (Regionaal Meld en Coördinatiefunctie) regio Noord-Fryslân. Daarnaast is leerplicht geagendeerd in ons periodieke overleg met de schoolbesturen, met als doel een integrale en sluitende aanpak te realiseren. De functie leerplichtambtenaar werd, evenals voorgaande jaren, voor ons uitgevoerd door gemeente Leeuwarden. 

We zetten de Rijksmiddelen (VVE-gelden) in voor het tegengaan van onderwijsachterstanden en het verbeteren van de aansluiting van de peuteropvang op het basisonderwijs.

In 2019 is nieuw onderwijsachterstandenbeleid ontwikkeld voor Waadhoeke. Daarnaast is dit onderwerp ook belicht in de onderwijsvisie die in 2020 door de gemeenteraad is vastgesteld. De wetgeving op VVE terrein is gewijzigd en er zijn substantieel meer rijksmiddelen voor Waadhoeke beschikbaar. Dit geeft financiële ruimte voor nieuw beleid. De uitwerking en invulling van het onderwijsachterstandenbeleid is in 2020 door een werkgroep -bestaande uit het onderwijsveld, de GGD en kinderopvangorganisaties- ter hand genomen. 

We maken in overleg met het onderwijsveld nieuw beleid voor basisonderwijs gerelateerde voorzieningen (begeleidings- en ontwikkelingsactiviteiten) dat per schooljaar 2019-2020 in gaat.

In overleg met de schoolbesturen bepaalden we welke ambities er zijn voor wat betreft het aanvullend onderwijsaanbod. Deze zijn opgenomen in onze actuele onderwijsvisie. De gemeente geeft ondersteuning op het gebied van cultuur, sport, natuur- milieueducatie en meertaligheid. In schooljaar 2021-2022 wordt onderzocht hoe de ambities verder uitgewerkt gaan worden.

28

Gemeente Waadhoeke 

Jaarstukken 2020

We stimuleren ontwikkeling van materialen en methoden voor meertalig onderwijs.

Meertalig (basis-)onderwijs stimuleerden we door subsidie aan de Kemissy Meertalighyd en voor het cultuurprogramma 'Waadzinnig'. In dit cultuurprogramma wordt een verbinding gelegd tussen cultuureducatie en meertaligheid. 

We dragen bij aan de verbinding tussen voortgezet onderwijs en de regionale arbeidsmarkt door het project leerwerkplein. Dit project voeren we uit in het kader van de Streekagenda.

In de onderwijsvisie van Waadhoeke zijn ook onze ambities voor versterking van de aantrekkingskracht van ons regionaal voortgezet onderwijs opgenomen. Aan die ambities werken we o.a. door het concept 'leren en werken in je eigen regio‘ dat aansluiting tussen leerlijnen en kansen op de regionale arbeidsmarkt nastreeft. 

We bevorderen de aansluiting onderwijs en Jeugdwet via onderwijs – zorgarrangementen, zoals het project ‘Einstein Class’ bij AMS.

Voor de integrale aanpak van de zorg met het onderwijs is er een tweejarige pilot geweest voor de Einstein Class op de AMS te Franeker. Dit betreft onderwijs gecombineerd met jeugdhulp voor kinderen met een Autismespectrum-stoornis. In 2020 is op basis van de evaluatie besloten om deze samenwerking structureel voort te zetten. 

We ondersteunen het cultuureducatieprogramma voor het basisonderwijs door de benodigde coördinatie te bekostigen.

Met ingang van het schooljaar 2019/2020 werd voor alle leerlingen in het basisonderwijs in Waadhoeke het programma ‘Waadzinnig’ ingevoerd. Dit programma bestaat uit modules waarin meertaligheid en cultuur met elkaar verbonden zijn. Verschillende organisaties werken in het programma samen aan een aansprekend aanbod, onder meer Tryater, de Aerden Plaats, het Eise Eisinga Planetarium en Seewyn Kunsteducatie. Wat heeft het gekost? Begroting 2020

Begroting 2020 na wijziging

Realisatie 2020

Verschil

Lasten

-5.827

-6.306

-6.106

201

Baten

938

1.095

862

-232

Saldo

-4.889

-5.211

-5.243

-32

25

103

55

-48

-4.864

-5.108

-5.188

-80

Bedragen x € 1.000

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 4.2 4.3

Openbaar basisonderwijs Onderwijshuisvesting Onderwijsbeleid en leerlingenzaken

29

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Bron

Absoluut verzuim

Per 1.000 leerlingen

2,3

2,4

DUO/Ingrado

2019

Er wordt gesproken van absoluut verzuim als een leerplichtige en/of kwalificatieplichtige jongere niet op een school of instelling staat ingeschreven. De periodeaanduiding '2019' staat voor schooljaar '2018/2019'.

Relatief verzuim

Per 1.000 leerlingen

21

26

DUO/Ingrado

2019

Er is sprake van relatief verzuim als een jongere wel op een school staat ingeschreven, maar gedurende een bepaalde tijd de lessen/praktijk verzuimt. Ook veelvuldig te laat komen kan hiertoe worden gerekend. De periodeaanduiding '2019' staat voor schooljaar '2018/2019'.

Voortijdige school verlaters totaal (VO + MBO)

%

1,6

2

DUO/Ingrado

2019

Het percentage van het totaal aantal leerlingen van het VO en MBO (12 - 23 jaar) dat voortijdig, dat wil zeggen zonder startkwalificatie, het onderwijs verlaat. De periodeaanduiding "2019" staat voor schooljaar "2018/2019".

30

Periode Beschrijving

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is het initiëren en in stand houden van voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Deze voorzieningen dragen bij aan levendigheid, maatschappelijke participatie, gezondheid en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Waadhoeke heeft veel voorzieningen op het vlak van sport, cultuur en recreatie. Deze zijn gericht op de eigen inwoners, zoals bibliotheken en sportvoorzieningen, maar ook op bezoekers van buiten de gemeente, zoals theater De Koornbeurs, Museum Martena en De Aerden Plaats. Ook voor wat betreft amateuristische kunst- en cultuurbeoefening kent Waadhoeke een breed aanbod. Toneel- en muziekverenigingen zijn in de gehele gemeente te vinden. Dorpshuizen en wijkcentra bieden onderdak aan deze en andere verenigingsactiviteiten. De identiteit van een gemeente wordt voor een belangrijk deel bepaald door cultuur, in al haar facetten. Historische sporen in het landschap en het culturele erfgoed maken ons verleden zicht- en tastbaar. De ontstaansgeschiedenis en ontwikkeling van Waadhoeke lezen we niet alleen af aan het landschap en de bebouwing, maar ook aan de taal. Naast de twee rijkstalen, het Nederlands en Fries, wordt het Bildts en het Franekers gesproken.

Deze meertaligheid van onze gemeente beschouwen we als een groot goed waarin Waadhoeke zich onderscheidt van andere gemeenten. Wat wilden we bereiken? De gemeentelijke inzet op het gebied van sport, cultuur en recreatie moet eraan bijdragen dat Waadhoeke:  Een aantrekkelijke gemeente is met een goed sport- en beweegklimaat.  Een fijnmazig netwerk heeft van bereikbare sport- en beweegvoorzieningen.  Sportbeoefening en bewegen stimuleert omwille van gezondheid en participatie.  Meertaligheid behoudt en stimuleert, als belangrijk onderdeel van onze identiteit.  Een samenhangend aanbod kent van musea en voorzieningen, amateur- en professionele cultuurbeoefening.  Specifieke aandacht heeft voor het Bildts Aigene.  Een goed dekkend fiets- en wandelnetwerk heeft.  Behoud van cultuurhistorische wandelpaden en boerenpaden nastreeft.  Een voor de bewoners aanvaardbaar onderhoudsniveau van openbaar groen heeft. Wat hebben we daarvoor gedaan?  -

We hebben Buurtsportcoaches die zich richten op: bevorderen van kwaliteit bewegingsonderwijs op basisscholen; ondersteuning en versterking van sportverenigingen; ontwikkelen en aanbieden van laagdrempelige beweegactiviteiten.

We breidden het team buurtsportcoaches uit met 2,5 FTE. Het team richt zich op het bevorderen van kwaliteit bewegingsonderwijs op basisscholen, ondersteuning en versterking van sportverenigingen en op het ontwikkelen en het aanbieden van laagdrempelige beweegactiviteiten. Vanwege de Corona pandemie zijn de fysieke activiteiten in 2020 relatief beperkt geweest. Online is een aanbod ontwikkeld om, ondanks deze beperking, op afstand het bewegen te kunnen stimuleren, onder meer via filmpjes op YouTube.

31

Gemeente Waadhoeke 

Jaarstukken 2020

We nemen deel aan de Provinciale aanpak gehandicaptensport en werken daarbij samen met Sport Fryslân.

In 2020 lag de focus op de inventarisatie i.v.m. de regeling voor aangepast sporten in Friesland. We zijn aangesloten bij de landelijke uitleenservice voor sporthulpmiddelen, waar inwoners gratis een sporthulpmiddel kunnen uitproberen, alvorens ze er één aanschaffen. Daarnaast wordt de buurtsportcoach ingezet om aanbod te realiseren voor deze doelgroep. Voorbeeld daarvan is ondersteuning in het heldenteam van SC Franeker. 

We voeren het nieuwe Sport- en beweegbeleid uit, en werken de doelen op gebied van sportaccommodatie en speeltuinen uit in een uitvoeringsnotitie.

Over de toekomst van zwemvoorzieningen in de gemeente lieten we onderzoek doen naar zwembehoeften. In een raadsvoorstel beschreven we mogelijke toekomstscenario's. De in 2020 geplande uitvoeringsnotitie voor sportaccommodatie en speeltuinen is vanwege de onvoorziene inzet i.v.m. Corona, verschoven naar 2021. Aan zwembad Bloemketerp is een eenmalige bijdrage verleend in verband met omzetverlies door de Coronamaatregelen (tijdelijke sluiting). Met zo'n 70 sportaanbieders en betrokkenen uit onderwijs en welzijn kwamen we een lokaal sportakkoord overeen. Daarmee willen we bereiken dat door brede sportbeoefening zoveel mogelijk inwoners in beweging komen en blijven. Het sportakkoord sluit aan bij speerpunten en acties uit ons gemeentelijk sport- en beweegbeleid, onder meer gericht op veranderende behoefte en aandacht voor gezondheid en een positieve sportcultuur. 

We maken een Cultuurnota, met in elk geval aandacht voor het stimuleren van cultuuruitingen waarin het Bildts aigene een plek heeft en houdt en voor stimulering van activiteiten die bijdragen aan sociale cohesie.

We hebben een cultuurnota gemaakt die in mei 2020 door de raad is vastgesteld. De ambities in de nota, met als titel 'Kultuer yn Waadhoeke, mei-inoar meitsje we it mei!' zijn daarin samengevat met de termen ûntdekke, meimeitsje en doarre & dwaan. Vervolgens zijn we aan de slag gegaan met het vertalen van de nota naar een uitvoeringsprogramma. Deze zal in het eerste kwartaal van 2021 klaar zijn. 

We bevorderden het in stand houden van Theater de Koornbeurs als knooppunt voor amateuren professionele cultuurbeoefening.

De gemeentelijke ambitie dat de Koornbeurs als knooppunt dient te fungeren voor amateur- en professionele cultuurbeoefening is opgenomen in de cultuurnota. Deze ambitie is een belangrijk gesprekspunt in de periodieke overleggen met de Koornbeurs en zal de komende periode verder geconcretiseerd worden. Begin 2020 kwam de Koornbeurs in financieel zwaar weer. Deels door de corona-crisis, deels door missers en tegenvallers in de eigen bedrijfsvoering. Een intensief traject van gesprekken en overleggen heeft, in oktober 2020, geleid tot een extra bijdrage van de gemeente zodat het theater in 2020 aan haar financiële verplichtingen heeft kunnen voldoen. 

We subsidieerden musea en verbonden deze met toeristische projecten.

De musea, inclusief het Planetarium, hadden afgelopen jaar veel last van de corona-crisis en bijhorende beperkende maatregelen. We hebben contact onderhouden over de gevolgen die dit voor de musea heeft. Waar mogelijk zijn ze door ons geïnformeerd over (landelijke en regionale) compensatie-mogelijkheden.

32

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Bij de behandeling van kadernota 2 heeft de raad ingestemd om in de begroting 2021 een bedrag van € 68.000 op te nemen voor de herinrichting van Museum Martena. Ook won het Museum in 2020 de RAAK Stimuleringsprijs van € 30.000. De herinrichting moet o.a. bijdragen aan een breder en diverser publiek en aan toegankelijkheid. De provincie besloot in 2020 om in de komende vier jaar totaal € 600.000 beschikbaar te stellen aan Museum Martena en het Planetarium om samen het verhaal van de universiteit en de wetenschap in Fryslân uit te dragen. 

We profileren Franeker als academiestad.

We hebben ingestemd met de aanvraag van de Academie van Franeker om voor 2020 - 2023 een jaarlijkse bijdrage van € 30.000 voor uitvoering van haar beleidsplan. Met dat plan wil de Stichting Academie van Franeker op eigentijdse wijze gestalte geven aan het universitaire verleden van de stad. Daartoe biedt zij o.a. publiekscolleges aan en faciliteert en stimuleert onderzoek in Noordwest Fryslân, in samenwerking met de Campus Fryslân van de Rijksuniversiteit Groningen. 

We ondersteunen het Koninklijk Eise Eisinga Planetarium voor een plek op de UNESCO Wereld Erfgoedlijst.

Om de Planetarium-organisatie in staat te stellen het toekomstige werelderfgoed adequaat te kunnen uitdragen en beheren, is vanaf 2020 de subsidie verhoogd met € 50.000. In 2020 is verder gewerkt aan het compleet maken van het nominatiedossier dat begin 2022 zal worden aangeleverd bij UNESCO. De gemeente heeft hiervoor de nodige informatie aangeleverd en deelgenomen aan de overleggen van het nominatieteam. Ook de provincie ondersteunt de nominatie van het Planetarium. De samenwerking tussen provincie, gemeente en Planetarium is in 2020 beklonken met de ondertekening van een samenwerkings-charter. 

We maakten een taaluitvoeringsplan met o.a. aandacht voor initiatieven gericht op gebruik van het Fries en Bildts en aandacht voor het Franekers, stimulering van meertalig lesmateriaal voor de basisscholen en stimulering van het Frysk, Bildts en Franekers in woord en geschrift.

Verschillende taken en activiteiten uit het taaluitvoeringsprogramma zijn opgepakt. Zo is er, door studenten van de NHL, een 0-meting uitgevoerd over het taalgebruik in Waadhoeke. In samenwerking met deelnemers aan het Taalplatform Waadhoeke is een taalcampagne gevoerd in de periode oktober - december 2020. Uit de gemeentelijke organisatie hebben bijna 30 medewerkers de skriuwcursus Frysk van Afûk gevolgd. Er is € 10.000 beschikbaar gesteld om meertaligheid te verbinden met de activiteiten in het cultuureducatie-programma basisonderwijs Waadhoeke (Waadzinnig). Aan het Bildts Aigene werd subsidie verstrekt die o.a. benut is om te onderzoeken hoe de coördinatie-rol voor versterkt kan worden. Dit onderzoek heeft geresulteerd in de wens van taalpartners om de coördinatie-rol naar alle minderheidstalen te verbreden. Bij raadsbesluit (begroting 2020) is daarvoor € 10.000 extra subsidie beschikbaar gesteld. Tenslotte heeft het Genoatskap foar ut Behoud fan ut Franekers met financiële steun van de gemeente een drietal boeken kunnen uitbrengen.

33

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Wat heeft het gekost? Begroting 2020

Begroting 2020 na wijziging

Realisatie 2020

Verschil

Lasten

-8.851

-9.192

-9.249

-58

Baten

805

901

945

43

Saldo

-8.046

-8.291

-8.305

-14

506

623

489

-134

-7.540

-7.668

-7.816

-148

Bedragen x € 1.000

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 5.1 5.2 5.3 5.4 5.5 5.6 5.7

Sportbeleid en activering Sportaccommodaties Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie Musea Cultureel erfgoed Media Openbaar groen en (openlucht) recreatie

Beleidsindicatoren Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Indicator Niet-sporters

Eenheid %

Waad Neder hoeke land 55,6

Bron

48,7 Gezondheidsmonitor volwassenen (en ouderen), GGD’ en, CBS en RIVM

34

Periode Beschrijving 2016

Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Programma 7 Sociaal Domein Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is er aan bij te dragen dat iedere inwoner kan deelnemen aan de samenleving. Het programma omvat de volgende beleidsterreinen: maatschappelijke ondersteuning, zorg voor jeugd. participatie, kinderopvang, peuteropvang, opvang asielzoekers en integratie statushouders. In het sociale domein intensiveren we onze inzet op transformatie. We ontwikkelen nieuwe vormen en werkwijzen om hulp en ondersteuning op maat te maken. Dat is nodig om het aanbod goed te laten aansluiten bij de mogelijkheden van de inwoner, maar ook om de kostenstijging in het sociaal domein te beperken. We gaan regelarme projecten uitvoeren om daarmee ervaring op te doen. Op sommige terreinen werken we daarin samen met andere gemeenten. Dat geldt bijvoorbeeld voor beschermd wonen. Vanaf 2022 wordt dit een rechtstreekse gemeentelijke verantwoordelijkheid. Op weer andere terreinen werken we samen met het onderwijsveld. Dat doen we o.a. voor leerlingen die vanwege hun autismebeperking anders tussen wal en schip zouden vallen. En we investeren fors in programma’s om taalachterstand bij jonge kinderen te voorkomen. Waadhoeke kent een sterke sociale cohesie. Gemeenschappen zijn, vooral op dorpsniveau, hecht en goed georganiseerd. Er is een rijk verenigingsleven en veel initiatieven komen van ‘onderop’.

Het in stand houden van vitale gemeenschappen vinden wij van groot belang, ook omdat zij ondersteunend zijn bij de opgaven in het sociaal domein. Waadhoeke stimuleert dat inwoners, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven kunnen bijdragen aan het hoofddoel in het sociaal domein: iedereen kan zo goed mogelijk mee (blijven) doen in de samenleving. Om dit hoofddoel te realiseren en het betaalbaar te houden is een samenhangende benadering nodig. Dat wil zeggen: allereerst is de vraag ‘wat kunnen inwoners zelf’ en pas daarna de is vraag aan orde ‘waarbij is ondersteuning nodig’. En áls ondersteuning nodig is, dan wordt deze zoveel mogelijk geboden vanuit sterke basisvoorzieningen in de gemeente. Zo kan het gebruik van specialistische (en meestal duurdere) ondersteuning verminderen. De gemeentelijke gebiedsteams hebben een cruciale rol in dit proces. Zij zorgen voor maatwerk en signaleren op welke onderdelen de basisvoorzieningen in de gemeente versterkt kunnen worden. Wat wilden we bereiken? De gemeentelijke inzet in het sociaal domein moet eraan bijdragen dat inwoners van Waadhoeke zoveel mogelijk:  Meedoen aan de samenleving en daarbij ondersteuning krijgen waar dat nodig is.  Elkaar ondersteunen en zich actief inzetten voor hun omgeving.  Meedoen aan de gemeenschap en zich actief ontplooien.  Gelijke kansen hebben op een goede gezondheid.

 Kansen op de arbeidsmarkt hebben. Meer specifiek voor zorg voor jeugd richt wat de gemeente wil bereiken zich op:  Een integrale aanpak van de zorg met het onderwijs.  Het inschakelen, herstellen en versterken van het probleemoplossend vermogen van kinderen en jongeren, hun ouders en sociale omgeving.  Het bevorderen van de opvoedcapaciteiten van de ouders en de sociale omgeving.  Preventie en vroeg-signalering.  Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat. 35

Gemeente Waadhoeke 

Jaarstukken 2020

Veilig en gezond kunnen opgroeien.

En voor de uitvoering in het sociaal domein willen we dat:  De budgetten zoveel mogelijk ontschot worden ingezet.  Toegang tot zorg eenvoudig geregeld wordt.  Mantelzorgers en vrijwilligers ondersteuning en begeleiding kunnen krijgen.  Armoede en sociale problemen proactief worden aangepakt.  Nieuwkomers (statushouders) goede maatschappelijke begeleiding krijgen gericht op participatie en integratie zodat ze volwaardig mee kunnen doen in de maatschappij. Tevens is het belangrijk dat zij Nederlands leren spreken op het hoogst haalbare niveau. Wat hebben we daarvoor gedaan? 

We zorgen voor versterkte sturing vanuit het Gebiedsteam, gericht op de transformatieopgave. Dit houdt onder meer in: - Denken vanuit de klant, wat kunnen inwoners zelf. - Maatwerkoplossing bieden zo nodig buiten bestaande kaders (experimenteerruimte bij inzet middelen en producten). - Zorgen voor eenduidige informatievoorziening over toegang tot zorg voor hulpvragers en hun omgeving. - Benutting van basisvoorzieningen in de gemeente. - Monitoren van de klanttevredenheid.

Waadhoeke is in 2020 gestart met de uitrol van de Sociale Inclusie Agenda. Het doel van de sociale inclusie agenda is dat sociaal maatschappelijke initiatieven die een positieve bijdrage leveren aan de nulde- en eerstelijns zorg - gestimuleerd worden vanuit de dorpen om zo zelfredzaamheid van inwoners te versterken. Vanwege de Corona-pandemie hebben activiteiten rondom de Sociale Inclusie Agenda een periode stil gelegen. Het aantal meldingen op de aanmeldlijst van het gebiedsteam was in het afgelopen jaar gemiddeld 105. In de eerste golf van de COVID-crisis zagen we een daling van het aantal directe aanmeldingen bij de Gebiedsteams. In de loop van het jaar is dat weer gestabiliseerd naar het oude niveau. Het streven is meldingen binnen 4 weken op te pakken. Dit lukt in het merendeel van de gevallen. Van het bovengenoemde aantal stonden gemiddeld genomen ongeveer 9 meldingen op de aanmeldlijst er langer dan 4 weken op. Hierbij moet worden aangetekend dat dringende zaken met spoed worden opgepakt. 

We voeren pilots uit (en evalueren deze) die bijdragen aan de transformatie, waaronder: - Het project ‘Einstein’ in samenwerking met AMS voor kinderen met autisme. - Het project ‘Buitenshuis’ (KOPP/KVO) voor kinderen van ouders met psychische problemen of verslaving. - Het project ‘automaatje’, gericht op vergroten van mobiliteit voor inwoners zonder vervoervoorziening. - De pilot Z-route die voorsorteert op de Veranderopgave Inburgering, met als doel inburgeraars met een zeer lage leerbaarheid en onderwijsachterstand, een passend aanbod te bieden.

Voor de integrale aanpak van de zorg met het onderwijs is er een tweejarige pilot geweest voor de Einstein Class op de AMS te Franeker. Dit betreft onderwijs gecombineerd met jeugdhulp voor kinderen met een Autismespectrum-stoornis. In 2020 is op basis van de evaluatie besloten om deze samenwerking structureel voort te zetten. 36

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Ten aanzien van de pilot Buitenshuisproject is besloten om deze preventieve aanpak per 2021 structureel voort te zetten als werkwijze van het gebiedsteam. De Buitenhuisaanpak richt zich op de volgende doelen: · het bevorderen van de opvoedcapaciteiten van de ouders en de sociale omgeving. · preventie en vroeg-signalering. · het tijdig bieden van de juiste hulp op maat. · veilig en gezond kunnen opgroeien. Automaatje is in 2020 deel gaan maken van het vaste, door de gemeente gesubsidieerde, activiteitenaanbod van De Skûle Welzijn. In 2020 is de 1000ste vervoersbeweging gerealiseerd. Daarnaast wordt Automaatje ingezet voor prik-service v.w.b. inentingen tegen het Corona-virus. De pilot Z-route was onderdeel van een serie pilots georganiseerd door het ministerie van SZW. De route is bedoeld voor inburgeraars die naar verwachting veel moeite hebben met het leren van de Nederlandse taal. Waadhoeke heeft samen met de gemeenten Súdwest-Fryslân, De Fryske Marren, Heerenveen en Harlingen ingeschreven op deze pilot maar deze helaas niet gegund gekregen. De samenwerking tussen de gemeenten is echter in stand gebleven. Dit heeft geresulteerd in de (qua doel en werkwijze vergelijkbare) pilot “zelf aan zet”. De aanbesteding voor deze pilot heeft in 2020 plaatsgevonden. Voor Waadhoeke zijn in 2020 10 deelnemers geselecteerd. De pilot is in januari 2021 van start gegaan. 

We onderzoeken ondersteuningsbehoefte bij mantelzorgers en dragen zorg voor passende ondersteuning.

De beleidsnotitie“Mantelzorgwaardering- en ondersteuning in Noardwest Fryslân” is eind 2019 geëvalueerd. Conclusie hiervan was dat het beleid aan vernieuwing toe is. Er is opdracht gegeven voor herijking van het mantelzorgbeleid. In 2021 gaat het nieuwe beleid ter besluit naar college en gemeenteraad. 

We werken, samen met externe organisaties, aan een dementievriendelijke samenleving in Waadhoeke.

Gemeente Waadhoeke is in 2020 'dementievriendelijke gemeente' geworden. Dit is gerealiseerd doordat er o.a. een training voor de medewerkers is georganiseerd en een netwerk met verschillende organisaties is gevormd. Doel van dit netwerk is o.a. kennisuitwisseling en afstemming. Nadat medewerkers van de gemeente zijn getraind is in de nieuwsbrief van Dorpen & Wijken de mogelijkheid aan dorpsbelangen en wijkraden gegeven om dezelfde training te volgen. Hier hebben twee dorpsbelangen op gereageerd. I.v.m. de Corona-maatregelen is afgesproken dat deze trainingen worden gegeven zodra dit fysiek kan. Deels samenhangend met dementieproblematiek, maar ook als eigenstandig thema, is er in 2020 aandacht geweest voor het onderwerp eenzaamheid. Vanuit het Ministerie van VWS is het programma “Eén tegen Eenzaamheid” opgesteld. Dit programma bestaat uit 5 pijlers en deze zijn de start van de lokale aanpak tegen eenzaamheid. Met deze pijlers richten lokale partijen een duurzame aanpak in waarin iedereen verantwoordelijkheid neemt. In het bijzijn van de werkgroep “Waadhoeke zegt NEE tegen eenzaamheid” is het convenant met de 5 pijlers ondertekend.

37

Gemeente Waadhoeke 

Jaarstukken 2020

We werken aan implementatie van de publieke organisatie die taken rond participatie gaat uitvoeren.

In 2020 is de nodige aandacht besteed aan de financiële problematiek rondom de GR-Fryslân West. Het onderzoek van KokxDeVoogd heeft geleid tot adviezen op de volgende onderdelen: (1) Governance, (2) Toezicht/Inzicht, (3) Planning&Control en Financiën. In 2020 zijn twee informatiebijeenkomsten georganiseerd om de raad meer inzicht te geven omtrent de aard en omvang van de problematiek die speelt in de GR Fryslân-West. De gemeenteraad besloot in december 2020 om eenmalig € 1,1 miljoen beschikbaar te stellen voor versterking van het Eigen Vermogen van de GR. Het Keuzedocument, dat de beleidsmatige basis legt voor de gezamenlijke uitvoering van de Participatiewet in Fryslân-West, is in 2020 (ambtelijk) opgeleverd en wordt in het eerste kwartaal van 2021 aan de colleges van B&W en de gemeenteraden van de in de GR deelnemende gemeenten aangeboden. 

We geven uitvoering aan de begeleiding van nieuwkomers via het project ‘Bliuwe en Meitelle yn Waadhoeke’ en bereiden ons voor op de nieuwe Wet inburgering.

De implementatiedatum van de nieuwe wet inburgering is wederom uitgesteld en staat nu op 1 januari 2022. In 2020 was de werkwijze nog steeds zoals omschreven in ‘Bliuwe en meitelle’. Ondertussen wordt de nieuwe wet inburgering op onderdelen uitgewerkt. Op hoofdlijn doen we dit samen met de andere Friese gemeenten onder leiding van een regio-coördinator. Lokaal vindt breed overleg plaats op beleids- en uitvoeringsniveau. 

We stellen een anti-discriminatieprogramma op vanuit de ambitie om Regenbooggemeente te worden.

In 2020 heeft de gemeenteraad de Notitie antidiscriminatiebeleid gemeente Waadhoeke vastgesteld. Ambitie: streven naar een kleurrijke gemeente waar iedereen erbij hoort. In 2021 gaat dit uitgewerkt worden in een actieprogramma. Wat heeft het gekost? Begroting 2020

Begroting 2020 na wijziging

Realisatie 2020

Verschil

Lasten

-57.892

-70.745

-67.749

2.996

Baten

15.664

25.400

22.182

-3.218

Saldo

-42.228

-45.345

-45.567

-222

0

1.904

1.875

-30

-42.228

-43.441

-43.693

-252

Bedragen x € 1.000

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

38

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 6.1 6.2 6.3 6.4 6.5 6.6 6.71 6.72 6.81 6.82

Samenkracht en burgerparticipatie Wijkteams Inkomensregelingen Begeleide participatie Arbeidsparticipatie Maatwerkvoorzieningen (WMO) Maatwerkdienstverlening 18+ Maatwerkdienstverlening 18Geëscaleerde zorg 18+ Geëscaleerde zorg 18-

Beleidsindicatoren Programma 7 Sociaal domein Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Bron

Periode Beschrijving

Jongeren met delict voor rechter

%

1

1

CBS Jeugd

2019

Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen.

Kinderen in uitkeringsgezin

%

6

6

CBS Jeugd

2019

Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen.

Werkloze jongeren

%

2

2

CBS Jeugd

2019

Netto arbeidsparticipatie

%

67,5

68,8

CBS Arbeidsdeelname

2019

Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

39

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Programma 7 Sociaal domein Personen met een bijstandsuitkering

aantal per 44 1.000 inwoners van 18 jaar en ouder

46

CBS Participatiewet

2020 Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen.

Lopende reintegratievoorzieningen

Per 1.000 inw. 15-65jr

28

20

CBS Participatiewet

2020 Het aantal reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar

Jongeren met jeugdhulp

% van alle jongeren tot 18 jaar

9,4

12,3

CBS 2019 Het percentage jongeren tot 18 Beleidsinformatie jaar met jeugdhulp ten opzicht Jeugd van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014).

Jongeren met jeugdbescherming

%

1,4

1,2

CBS 2019 Jongeren met jeugdbescherming Beleidsinformatie betreft jongeren tot 18 jaar die Jeugd op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen.

Jongeren met jeugdreclassering

%

0,2

0,4

CBS 2019 Het percentage jongeren (12-22 Beleidsinformatie jaar) met een Jeugd jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (1222 jaar).

63

64

CBS - Monitor Sociaal Domein WMO

Cliënten met een Per 1.000 maatwerkarrangement inwoners WMO

40

2020 Aantal per 1.000 inwoners in de betreffende bevolkingsgroep. Een maat- werkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde gebaseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Programma 8 Volksgezondheid en Milieu Hoofdkenmerken Dit programma omvat Volksgezondheid, Riolering, Duurzaamheid, Milieubeheer, Afvalinzameling en –verwerking, Toezicht en handhaving en Begraafplaatsen. Voor wat betreft milieu en duurzaamheid is het uitgangspunt, om samen op weg te gaan naar een gezonde, schone, veilige en duurzame leef- en, woonomgeving en die voor de huidige en de komende generaties te behouden. Onder gezond wordt verstaan dat tenminste wordt voldaan aan de wettelijke omgevingseisen ten aanzien van bodem, water, geluid, licht, geur, luchtkwaliteit en veiligheid. Het onderdeel volksgezondheid in dit programma raakt aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid van preventieve en curatieve voorzieningen op het terrein van geestelijke en lichamelijke gezondheid voor haar inwoners, op grond van de Wet Publieke Gezondheid. Voor wat betreft rioleringen ligt het zwaartepunt van het beleid op adequate uitvoering van de wettelijke taken zoals genoemd in de Waterwet, Wet gemeentelijke watertaken, Wet Milieubeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water. Wat wilden we bereiken? De gemeentelijke inzet voor milieu en volksgezondheid moet ertoe leiden dat:  Er een schone en gezonde leefomgeving is waarin mensen graag willen verkeren.  Waadhoeke een voorbeeldrol heeft voor duurzaam handelen, met de focus op een energieneutrale gemeente in 2040.

 In 2020 minimaal 75% van het huishoudelijke restafval gescheiden wordt ingezameld voor nuttige toepassing.  Inwoners gelijke kansen hebben op een goede gezondheid. Wat hebben we daarvoor gedaan? Duurzaamheid en milieu  We voeren de regionale energiestrategie uit gericht op de duurzame opwek en warmtetransitie.  We geven invulling aan duurzaamheid in de breedste zin van het woord door een gemeentelijke duurzaamheidsagenda met concrete actiepunten op te stellen, met aandacht voor biodiversiteit, afval, energietransitie, besparing en de eigen organisatie. In het kader van leefbare, veilige en duurzame samenleving zijn energiebesparing, hergebruik en vermindering uitstoot van schadelijke stoffen belangrijke elementen. Om de betrokkenheid voor het gezamenlijk uitdragen van deze actuele duurzaamheidsthema’s in relatie tot het gewenste toekomstbeeld te versterken, is aandacht voor communicatie en educatie onmisbaar. Belangrijk thema is het tegengaan van klimaatverandering, voornamelijk door omslag naar een meer duurzame (decentrale) energievoorziening. Alle Friese gemeenten hebben, samen met de provincie en het waterschap, getekend voor het opstellen van een energiestrategie. Deze strategie heeft tot doel om samen met externe partners te komen tot een regionale aanpak voor duurzame opwek en de warmtetransitie.

Op middellange termijn is het doel om in 2030 49% minder CO2 uit te stoten dan in 1990. In 2050 moet dat 95% zijn en moeten we geen gebruik meer maken van fossiele brandstoffen. 41

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Daarnaast staat in het coalitieakkoord dat Waadhoeke in 2040 energie-neutraal wil zijn. Daarmee nemen we verantwoordelijkheid om ook voor toekomstige generaties voor een veilige en gezonde leefomgeving te zorgen. Naast het traject rondom de Energietransitie speelt ook de warmtetransitie. De transitie naar een duurzame warmtevoorziening voor huishoudens en bedrijven. De gemeente moet eind 2021 een Transitie Visie Warmte (TVW) vaststellen, waarin beschreven staat hoe de gemeente dit wil aanpakken en aangeven welke wijken/dorpen voor 2030 kansrijk zijn om die transitie te maken. Daarnaast wordt er in de TVW een doorkijkje gegeven richting 2050, wanneer de gebouwde omgeving van het aardgas af moet zijn en een duurzame warmtevoorziening moet hebben. Een ander belangrijk punt in de komende jaren is de transitie van afvalstof naar grondstof, de circulaire economie. Gezondheid (in relatie tot milieuthema’s zoals luchtkwaliteit) en veiligheid vormen belangrijke pijlers van het toekomstig milieubeleid. Om dit proces te vergemakkelijken is het Rijk van plan de wet- en regelgeving te vereenvoudigen en te vernieuwen (Omgevingswet) en door digitalisering de toegankelijkheid van milieu-informatie te vergroten. Dit heeft gevolgen voor de gemeentelijke (milieu)taken nu en in de toekomst.

We hebben de duurzaamheidsagenda Waadhoeke vastgesteld met daarin de ambitie om in 2040 energie-neutraal te zijn. Daarbij zijn op 4 verschillende thema’s (Energie, Groen, Afval en zelf anders) projecten vastgesteld die bijdragen aan deze ambities. Diverse projecten uit de duurzaamheidsagenda zijn in 2020 al van start gegaan. Zoals 'Aan de slag met MKB', Energiecoach, collectieve inkoopactie en RRE. Het proces om de TVW te maken is in 2020 gestart. De eerste fase is het maken van het Plan van Aanpak. Er is gekozen om dit samen met de gemeente Harlingen op te starten en hiervoor is een procesbegeleider aangetrokken die deze fase januari/februari 2021 afrondt. Er is meer aandacht besteed aan onze zichtbaarheid rond dit thema. Verder zijn we begonnen met het schrijven van een communicatieplan Duurzaamheid. Het communicatieplan is inclusief een eigen huisstijl, om de herkenbaarheid van de duurzaamheidsthema’s en onderwerpen te vergroten. Waadhoeke is samen met verscheidene ondernemers uit de gemeente gestart in een Koploperproject. In de project werken alle deelnemers toe naar een actieplan om hun bedrijfsvoering te verduurzamen. Het actieplan voor Waadhoeke zal in 2021 gereed zijn. 

We ontwikkelen samen met ketenpartners een integrale visie op bodembeheer, met aandacht voor verzilting, bodemenergie, grondwater en het tegengaan van gas- en zoutwinning op land.

Aan de hand van een startnotitie is in 2020 het proces gestart voor het ontwikkelen van een integrale visie op bodembeheer, met aandacht voor thema’s als verzilting, bodemenergie, grondwater en het tegengaan van gas- en zoutwinning op land. Een extern adviesbureau is in 2020 ingeschakeld bij het uitwerken van de visie voor Waadhoeke. Diverse ketenpartners zijn benaderd en betrokken bij de visievorming.

42

Gemeente Waadhoeke 

Jaarstukken 2020

We stimuleren duurzame energieopwekking door de aanleg van zonnepanelen op bedrijventerreinen en andere bebouwing te bevorderen, en door aanleg op productieve agrarische grond (zonneweiden) zoveel mogelijk te beperken.

Onderdeel Duurzaamheidsagenda en RES (grootschalige opwek). 

We werken eraan het unieke donkere gebied zoveel mogelijk te behouden, door lichtuitstraling in met name het buitengebied kritisch te beoordelen.

Eind 2020 is een startnotitie vastgesteld waarin kaders en proces zijn geschetst. 

We dragen bij aan bewustwording onder jongeren over het thema duurzaamheid, door natuuren milieueducatie via het onderwijs te bevorderen.

Waadhoeke heeft actief aandacht besteed aan de SDG (Sustainable Development Goals) vlaggendag. Samen met de jongerenadviesraad is de SDG-vlag gehesen bij het gemeentehuis. Inwoners zijn in het kader van deze dag opgeroepen om hun tips over duurzaamheid te delen. We hebben deelgenomen aan De Dag van de Duurzaamheid in het Onderwijs. In samenwerking met verschillende partners wordt er een programma voor Natuur en Milieueducatie (NME) opgezet. Het is de intentie om vanaf schooljaar 2022-2023 een structureel natuur- en milieueducatie programma aan het (cultuur)onderwijs toe te voegen. 

We beschermen, bevorderen of versterken de aanwezige diversiteit van flora en fauna middels een vast te stellen actieplan biodiversiteit.

In 2020 is een biodiversiteitsactieplan (BAP) vastgesteld. Er is onder meer gestart met de uitvoering van de tweejaarlijkse publieksacties en het vergroenen van schoolpleinen. Daarnaast is Waadhoeke aangesloten bij de provinciale biodiversiteitscampagne ‘wat zullen wij nou beleven?’ van de Friese Milieu Federatie. 

We geven samen met allerlei partijen invulling aan het predicaat Fairtrade-gemeente.

DIt aspect is meegenomen in de bedrijfsvoering.  We zorgen voor meer laadpalen voor elektrisch rijden en andere voorzieningen die duurzaam rijden bevorderen. 2020 heeft in het teken gestaan van het gezamenlijk met provincie en gemeenten voorbereiden van een collectieve aanbesteding. De verwachting is dat de aanbestedingsprocedure in de loop van 2021 wordt gestart. Door mee te doen aan de provinciale aanbesteding zorgen we voor een dekkend netwerk in Fryslân en bevorderen we duurzaam rijden in de gemeente. Vergunningverlening, toezicht en handhaving milieu In het beleidsplan Vergunningverlening, Toezicht en Handhaving 2019-2022 is gesteld dat Waadhoeke een veilige, gezonde en aantrekkelijke leefomgeving wil zijn voor iedereen. Daarvoor is o.a. vergunningverlening, toezicht en handhaving (VTH) nodig. De vergunningverlening, het toezicht en de handhaving voor milieu heeft de gemeente ondergebracht bij de Friese Uitvoeringsdienst Milieu en Omgeving (FUMO). De insteek van de Wet VTH is dat gemeenten alle basistaken milieu onderbrengen bij een regionale uitvoeringsdienst, voor Friesland is dit de FUMO. De gemeente 43

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Waadhoeke heeft gekozen om alle milieutaken onder te brengen bij de FUMO, gelet op de kwaliteitscriteria die zijn gesteld door het rijk voor het uitvoeren van de VTH-taken. In 2020 hebben de Friese gemeenten en provincie een VTH-beleid opgesteld, dit betreft uniform beleid voor vergunningverlening, toezicht en handhaving van de provinciale en gemeentelijke basistaken. Ook de komst van de Omgevingswet per 1 januari 2022 maakt dat de gemeenten, provincie en FUMO zich samen moeten voorbereiden op deze nieuwe wet. Gas- en zoutwinning Frisia Zout BV in Harlingen is eind 2020 gestart met de zoutwinning onder de Waddenzee. In 2020 zijn daartoe de benodigde voorbereidingen op het terrein van de zoutfabriek in Harlingen getroffen om dat te realiseren. De bestaande winning onder land wordt daarna afgebouwd en uiterlijk in 2021 stopgezet. Gaswinner Vermillion heeft in het verleden tot 2008 gas gewonnen uit het gasveld Harlingen nabij Franeker. Gezien de onverwachte extra bodemdaling rondom deze winning heeft Vermillion aangegeven geen nieuwe plannen te hebben in dat gebied. De gaswinning uit het kleine gasveld Ried ten oosten van de stad Franeker is in een eindfase van de productie beland. Aan de hand van het Gebiedsplan Franekeradeel-Harlingen wordt gewerkt aan het herstellen van de aanvullende schade.

Aangezien het dalingsgebied groter is dan in het gebiedsplan staat omschreven, moeten er voor dit gebied nog aanvullende afspraken worden gemaakt. Hiervoor is door de provincie een bodemdalingscommissie opgericht waar de gemeente zich bij heeft aangesloten. In 2020 hebben er in dat kader geen vervolgstappen plaatsgevonden. Begraafplaatsen  We zorgen voor kwalitatief goed beheer van onze begraafplaatsen, tegen acceptabele kosten. Volksgezondheid  We werkten samen met partners het in 2018 vastgestelde gemeentelijk gezondheidsbeleid uit, in elk geval voor wat betreft: activiteiten gericht op preventie (meer bewegen, vermindering van roken en alcoholgebruik) en bewustwording; activiteiten gericht op veilig en gezond opgroeien; het actieplan Gezond In De Stad (GIDS). De speerpunten waren gericht op preventie en op het verbeteren van een gezonde leefstijl en omgeving. In 2020 zijn er inventarisaties gedaan met de GGD, Nuchtere Fries, Jongerenwerk en Onderwijs wat er nodig om te komen tot een preventieplan. Hierbij wordt aangesloten bij de Friese Preventie Aanpak. Het actieplan Gezond in de Stad (GIDS) loopt tot 2021. Er is nog niks bekend over een eventueel vervolg na 2021, de wens ligt er landelijk wel om ook na 2021 hier budget voor vrij te maken. 

We voeren de pilot Positieve Gezondheid uit in 2 wijken in Franeker. Het doel van deze pilot is dat mensen zoveel mogelijk eigen regie voeren en leren wat zij zelf kunnen doen om hun gezondheid te bevorderen.

Door de Corona-crisis zijn niet alle acties die voorkwamen uit de pilot Positieve Gezondheid opgepakt. Er wordt geïnventariseerd welke openstaande vervolgacties nog worden opgepakt. Het doel van deze pilot is dat mensen zoveel mogelijk eigen regie voeren en leren wat zij zelf kunnen 44

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

doen om hun gezondheid te bevorderen. Daarnaast wordt met professionals gekeken op welke wijze Positieve Gezondheid nog meer kan worden ingezet. 

We nemen als GIDS-gemeente deel aan het Actieprogramma Kansrijke Start van het Ministerie van VWS. Dit programma speelt een belangrijke rol om pasgeboren baby’s de 1e 10000 dagen een kansrijke start te geven.

We namen deel aan het Actieprogramma Kansrijke Start. In 2020 zijn de eerste gesprekken gestart in het kader van het actieprogramma Kansrijke Start. In 2021 krijgt dit een vervolg. Riolering  We zorgen voor een goed functionerende riolering. Bij meldingen zorgen we ervoor dat we binnen 2 werkdagen aangeven wat we met de melding doen.  We maken een stap om Waadhoeke klimaatbesteding in te richten door de urgente knelpunten met wateroverlast voor 2028 aan te pakken.  We zorgen in 2020 voor een “ludieke” actie voor de opvang van regenwater op particulier terrein. Begin 2020 is het verbreed Gemeentelijk Rioleringsplan (vGRP) 2020-2024 vastgesteld met aandacht voor de klimaatverandering. Dit plan richt zich op een goede inzameling en verwerking van het stedelijk afvalwater, hoe we omgaan met overtollig hemelwater en hoe we omgaan met grondwater en wie welke verantwoording hierin heeft. Watergangen  We hebben de afspraak met het Wetterskip om uiterlijk 2025 de wateren in de stad en dorpen in de gemeente op diepte te brengen. Hiervoor maken we samen met het Waterschap een gezamenlijk beheer– en onderhoudsplan Stedelijk Water.  Op basis van de toe te kennen kwalificaties in het GVVP van watergangen zal voor de resterende watergangen het onderhoud (baggerplan) worden opgezet.

In het kader van Overdracht Stedelijk Water (OSW) in 2016 zijn de hoofdwatergangen en secundaire watergangen in stedelijk gebied (stad en dorpen) door het Wetterskip in beheer en onderhoud overgedragen aan de gemeente(n). Jaarlijks ontvangt Waadhoeke van het Wetterskip een vergoeding voor dat beheer en onderhoud. Daarnaast zijn in deze overeenkomst afspraken gemaakt over het wegwerken van het achterstallig baggerwerk in stedelijk gebied van Waadhoeke voor 2025. Op landelijk niveau is het Bestuursakkoord Water Keten (BWK) afgesloten tussen gemeenten, waterschappen, provincies en waterbedrijven. Aanleiding hiervoor was het beter kunnen anticiperen op klimaatveranderingen, nieuwe waterkwaliteitseisen en rioleringsopgaven. Uitgangspunt is om hierbij gezamenlijk op te trekken. Op regionaal niveau heeft nadere concretisering plaatsgevonden in het Fries Bestuursakkoord Water Keten (FBWK) dat door alle Fryske gemeenten, de Provinsje, het Wetterskip en Vitens is ondertekend. Het huidige Friese Bestuursakkoord Water Keten (FBWK 2) geldt voor de periode 2016 tot en met 2020. Voor het vervolg is eind 2020 een nieuw FBWK 3 vastgesteld voor de periode 2021 2025. Centraal hierin staan de aan water gerelateerde thema’s klimaatadaptatie en waterbewustzijn.

Afval  We werken aan de landelijke doelstelling ‘Van Afval Naar Grondstof’ door deelname aan de gezamenlijke communicatiecampagne van Omrin met de Friese gemeenten.  Oud papier inzameling 45

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Bij de nieuwe aanbesteding van de verwerking van ingezameld oud papier zien we dat de prijs onder druk komt te staan. Daarnaast zien we dat van oudsher sprake is van verschillende wijzen van inzameling in onze gemeente. Met het oog op een toekomstbestendige oplossing is eind 2020 een enquête uitgezet onder alle deelnemende verenigingen. Wat heeft het gekost? Begroting 2020

Begroting 2020 na wijziging

Realisatie 2020

Verschil

Lasten

-12.371

-13.413

-13.400

12

Baten

10.801

11.751

11.610

-142

Saldo

-1.570

-1.661

-1.791

-129

14

-190

-190

0

-1.557

-1.851

-1.980

-129

Bedragen x € 1.000

Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

Beleidsindicatoren Programma 8 Volksgezondheid & Milieu Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land

Bron

Omvang huishoudelijk restafval

Kg per inwoner

197

163

CBS - Statistiek Huishoudelijk afval

2019

Hernieuwbare elektriciteit

%

50,9

17,6

Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

2018

46

Periode Beschrijving Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Hoofdkenmerken Dit programma richt zich op het wonen en de gewenste ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente. Polders, dijken en akkers, werelderfgoed de Waddenzee, monumentaal Franeker en de karakteristieke (terp)dorpen: samen typeren ze ons gebied. Ze geven Waadhoeke de ruimtelijke kwaliteit die inwoners en bezoekers zo waarderen. Er zijn ook ontwikkelingen die hierop van invloed zijn en om aandacht vragen. Denk daarbij aan ontwikkelingen in de landbouw (schaalvergroting, bodemdaling, verzilting, monocultuur), de groei van toerisme en recreatie, de demografische ontwikkelingen (minder inwoners, vergrijzing en ontgroening, voorspelde krimp van het aantal huishoudens), de energietransitie en de veranderende woningmarkt. Het vinden van de juiste balans tussen de diverse belangen met het behoud van de gewenste ruimtelijke kwaliteit is een continue uitdaging.

Wat wilden we bereiken? De gemeentelijke inzet met betrekking tot volkshuisvesting, ruimtelijke ordening en stedelijke vernieuwing moet eraan bijdragen dat:  Er een goed woon- werk- en leefklimaat is en een vitale en duurzame woningvoorraad die aansluit bij de veranderende vraag en woningbehoefte;  Er herstructurering en kwaliteitsverbetering van de bestaande voorraad woningen plaatsvindt;  Dorpen en wijken actief betrokken zijn bij verbetering van hun woon- en leefomgeving;  Versterking van het unieke karakter van Waadhoeke gewaarborgd is;  Inwoners Waadhoeke een hoge waardering voor leefbaarheid geven;  De Omgevingswet wordt ingevoerd conform het in 2019 opgestelde implementatieplan;  Vergunningverlening, toezicht en handhaving recht doet aan zowel wettelijke kaders als aan maatwerk, voor zowel omgevingsvergunningen als vergunningverlening bijzondere wetten (APV Drank en Horeca). Wat hebben we daarvoor gedaan? 

We stellen een Woonvisie vast die een doorkijk geeft naar de gewenste woningvoorraad op de lange termijn, en die tegelijkertijd een antwoord geeft op actuele vraagstukken zoals: - Betaalbaarheid & Beschikbaarheid; - Kwaliteit van de woningvoorraad en een bijbehorend woningbouwprogramma; - Lokale woningbehoefte op maat en duurzaam.

Op 28 mei 2020 is de woonvisie Waadhoeke 2020-2030 Samen Sterk vastgesteld door de gemeenteraad. In de woonvisie wordt onder meer op bovenstaande onderwerpen ingegaan. Een omvangrijk vervolg van de Woonvisie zijn de maatwerkgesprekken met dorpen en wijken waarmee we eind 2020 zijn gestart. 

We zorgen voor adequate huisvesting van specifieke doelgroepen (o.a. mensen die voor sociale huisvesting in aanmerking komen, ouderen, arbeidsmigranten, statushouders, zorgbehoevenden).

47

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

In de woonvisie is aandacht besteed aan het huisvesten van specifieke doelgroepen. Voor de huisvesting van arbeidsmigranten is reeds beleid vastgesteld. Beleid met betrekking tot de huisvesting van statushouders in onze gemeente is momenteel in voorbereiding. Daarnaast zijn met de in onze gemeente actieve grotere woningcorporaties (Accolade en Wonen Noordwest Friesland) en de huurdersverenigingen (Huurders Vereniging Franeker en De Bewonersraad) prestatieafspraken voor 2021 gemaakt, waarin ook aandacht is voor de huisvesting van specifieke doelgroepen. 

We (blijven) investeren in ruimtelijke kwaliteit van dorpen en stad via herstructurering, en inbreiding en in een beperkt aantal gevallen uitbreiding van de huidige woningvoorraad. De gemeente investeert mee in het “groen” (de openbare ruimte), het “grijs” (de infrastructuur) en in bepaalde gevallen het aanpassen van de huidige particuliere woningvoorraad naar de toekomstige woningbehoefte.

Investeren in de ruimtelijke kwaliteit van dorpen en wijken blijft noodzakelijk. Vanuit onze gemeente maken we hierbij vaak gebruik van de reserve Stads- en Dorpsvernieuwing (S&D). De reserve S&D heeft een jaarlijkse financiële voeding nodig om dit te kunnen blijven doen. Op dit moment is de reserve S&D nagenoeg volledig belegd. Dit betekent dat voor 2021 op dit moment geen investeringsmogelijkheden voorhanden zijn vanuit de reserve S&D. 

We werken proactief aan beoogde invoering van de Omgevingswet. Dit doen we door: - ervaring op te doen in onze pilot Omgevingswet, door aan de hand van projectvoorstellen te oefenen met een werkwijze waarbij plannen bekeken worden in de geest van deze Wet; - aan de hand van het implementatieplan de gevolgen te duiden en tijdig te vertalen in concrete acties en maatregelen.

De pilot “Noordwest Friesland ontregelt” is in 2019 stopgezet nadat de initiatiefnemer van de Pilot, de Commerciële Club Noordwest Friesland, en de gemeente Harlingen hebben aangegeven dat ze niet verder wilden gaan met de Pilot. In 2020 zijn er voorbereidingen getroffen om de invoering van de Omgevingswet de komende jaren nader vorm te gaan geven. Er is een Plan van Aanpak, om te komen tot de implementatie van de wet, opgesteld en vastgesteld. Daarnaast is er een raadswerkgroep uit de raad samengesteld voor de invoering van de Omgevingswet. Voor de uitvoering van het Plan van Aanpak is een projectgroep in het leven geroepen met daaronder vijf deelprojectgroepen, die allemaal bezig zijn om de invoering van de wet voor te bereiden. Er zijn inmiddels zes deelwerkgroepen, voor:  De Ambitiebepaling  De Impact op de organisatie  Het Digitaal Stelsel Omgevingswet  De Omgevingsvisie  Het Omgevingsplan  Participatie. In 2020 is vastgesteld wat de werkwijze van Waadhoeke wordt bij de uitvoering van de Omgevingswet. Dit wordt ook wel de Ambitiebepaling genoemd. Waadhoeke gaat werken met de Omgevingswet op basis van de visies Nabij Besturen en Dienstverlening. Er is gekozen voor een groeimodel met een pragmatische aanpak: eerst de basis op orde en de komende jaren groeien naar een situatie, waarin gemeente en samenleving samen optrekken en vormgeven aan de leefomgeving.

48

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2020

Daarnaast zijn de er drie plannen van aanpak vastgesteld, voor de Omgevingsvisie, het Omgevingsplan en voor de aansluiting op het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). De plannen van aanpak voor de Omgevingsvisie en het Omgevingsplan voorzien er in dat de gemeente Waadhoeke in 2024 over een vastgestelde Omgevingsvisie en in 2029 over een vastgesteld gemeentedekkend Omgevingsplan beschikt. Het plan van aanpak voor het DSO voorziet er in dat de gemeente Waadhoeke voor de inwerkingtreding van de Omgevingswet is aangesloten op het landelijke Digitale Stelsel Omgevingswet (DSO). De zogenoemde plansoftware om onder andere het Omgevingsplan te kunnen maken, is inmiddels aangeschaft. De aanschaf van de software voor vergunningverlening, toezicht en handhaving volgt in 2021. Ook is in 2020 gestart met geven van cursussen en trainingen. Tenslotte is in 2020 een deelproject Participatie toegevoegd aan de projectstructuur. De Omgevingswet vraagt een andere blik op participatie. Deze werkgroep gaat onderzoeken hoe we met participatie, vanuit de basis die hiervoor is gelegd in de visie op Nabij besturen, om kunnen gaan. 

We actualiseren structuurvisies en bestemmingsplannen, rekening houdend met het proces rond implementatie Omgevingswet.

De bestaande lijn van actualisering structuurvisies en bestemmingsplannen is voortgezet in 2020, waarbij nauwlettend is gekeken naar het proces rondom de implementatie van de Omgevingswet. Er zijn geen actualisatieplannen voor de dorpen en Franeker vastgesteld. De planvoorraad voor de dorpen en Franeker is nu geheel actueel. Wel is er gewerkt aan ruimtelijke procedures in de vorm wijzigingsplannen en partiële herzieningen waarmee aan een groot aantal ontwikkelingen is meegewerkt. Variërend van de toevoeging van een enkele woning, de uitbreiding van bedrijventerrein tot het mogelijk maken van de bouw van appartementen. Tegen één van deze plannen, het bestemmingsplan voor Stasjonstrjitte 10 en 12A in Minnertsga, is een beroepsprocedure opgestart. De verwachting is dat deze procedure in 2021 afgerond zal worden. 

We monitoren het gebruik van de subsidieregeling dorpen en wijken en evalueren de resultaten. Zo nodig passen we de regeling aan.

We evalueerden in 2020 toepassing en gebruiksgemak van de subsidieregeling door middel van een enquête onder de dorps- en wijkbesturen. Op basis van die evaluatie hebben we de regeling op onderdelen aangepast. We organiseerden twee (vanwege corona) digitale dorpen- en wijkenconferenties en brachten specifiek voor dorpen en wijken maandelijkse Nieuwsbrieven uit. We investeerden in de relatie met de dorpshuizen en multifunctionele centra door een onderhoudsregeling vast te stellen en een digitale bijeenkomst te organiseren. 

We stimuleren dat dorpen en wijken hun eigen toekomstvisie maken.

We maakten in 2020 een werkproces voor dorps- en wijkvisies. Daarmee is voor zowel de gemeente als de dorpen en wijken duidelijk hoe een visie tot stand kan komen en hoe de gemeente zich tot zo'n visie verhoudt. Daarbij sluiten we aan bij de ambities van ons Ontwikkelprogramma en de Sociale Inclusieagenda. 