CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Programmabegroting 2027

Gemeenteraad Waadhoeke 12 november 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Programmabegroting 2027 en begrotingswijziging 1 202758.050 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 7

Toerisme & Recreatie We zetten de leidraad Bestemmingsmanagement van het NBTC (Nederlands Bureau voor Toerisme & Congressen) in als strategie. Het uitgangspunt hiervan is dat het gastvrijheidsdomein een grote(re) Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 30 bijdrage kan leveren aan maatschappelijke opgaven en de welvaart van alle Nederlanders in brede zin. De stip op de horizon is dat iedere Nederlander in 2030 profijt heeft van toerisme. In 2028 gaan we de toeristenbelasting verhogen. De toeristische sector ontwikkelt zich steeds meer richting kwaliteit, spreiding en duurzaamheid, waarbij bezoekers worden verleid om langer te verblijven en minder drukke plekken en seizoenen te benutten. De vraag naar authentieke, lokale en duurzame belevingen groeit, met kansen voor cultuur, landschap, waterrecreatie, gastronomie en streekproducten. We verlagen de regeldruk voor evenementenorganisaties door in te zetten op meerjarige subsidie en vergunningen. In 2028 stellen we nieuw beleid vast met aandacht voor meerjarige subsidies en vergunningen. We verbeteren het recreatieve routenetwerk, b.v. via boerenlandpaden, dorpsommetjes en vaarrondjes. De recreatieve paden It Laisterpadsy, het Waaigatspaad en het pad Schalsum-Boer worden in 2029 voor elke doelgroep inclusief toegankelijk gemaakt, door verbreding en renovatie van de paden.

Economie - Wat willen we bereiken? Behouden en aantrekken van bedrijven, werknemers en bezoekers Zorgen voor vitale en aantrekkelijke winkelcentra Franeker en St. -Annaparochie Een sterk sociaal- economische structuur Verbeteren van het ondernemersklimaat Een sterke landbouw in balans met landschap en natuur Economie - Wat gaan we daarvoor doen? Behouden en aantrekken van bedrijven, werknemers en bezoekers  Via het Sociaal Economisch Actieprogramma het Goud van Noordwest wordt de samenwerking tussen onderwijs, ondernemers en overheid versterkt en geborgd. Daaraan wordt uitvoering gegeven met 14 businesscases.  Met de middelen die we via de Regiodeal hebben ontvangen, zetten we in op innovatie en ondernemerschap, versterken woon- en vestigingsklimaat en onderwijs en arbeidsmarkt.  Het verbeteren van de dienstverlening aan ondernemers door communicatie te verbeteren en de interne processen eenvoudiger en overzichtelijker te maken. Er komt een communicatieplan specifiek gericht op ondernemers. We verrichten een nulmeting onder ondernemers om van daaruit de dienstverlening te verbeteren en te monitoren.

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 31  Met periodieke bedrijfsbezoeken, het organiseren van bijeenkomsten en acties, overleg en communicatie (website en nieuwbrieven) houden we contact en zorgen we voor een laagdrempelige ingang voor nieuwe en bestaande ondernemers Zorgen voor vitale en aantrekkelijke winkelcentra in Franeker en St. -Annaparochie  Met de ondernemers in de beide winkelgebieden in nauw contact blijven o.a. door periodiek overleg, het beschikbaar stellen van subsidies en het innen (en uitkeren) van reclamebelasting.  We voeren een verkenning uit naar een toekomstbestendig gemeentebreed ondernemersfonds als alternatief voor de huidige reclamebelasting.  Het uitvoeren van acties uit de geactualiseerde binnenstadsvisie voor Franeker waaronder het vergroenen van de inrichting van de binnenstad, versterking van verblijfskwaliteit en verdere verbetering van de belangrijke winkelstraten zoals de Dijkstraat en Voorstraat.  We willen het Raadhuisplein in Franeker ontwikkelen tot een aantrekkelijker verblijfsgebied. Hiervoor komt een voorstel.  In Franeker pakken we via het binnenstadsmanagement aan leegstaande en verwaarloosde panden in winkelgebieden.  Voor Sint Anna evalueren we de inzet van de dorpsmanager. Verbeteren van het ondernemersklimaat  De dienstverlening naar ondernemers verbeteren o.a.

door het bezoeken en in gesprek gaan met ondernemers met plannen. De opzet van het initiatievenproces (Verken jouw idee) helpt hierbij.  Het digitaal Ondernemersloket up-to-date houden en verbeteren vanuit de signalen die wij van ondernemers krijgen.  Ondernemers ondersteuning bieden bij het zoeken naar subsidies en mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren.  Actief communiceren via diverse mediakanalen waaronder het verzenden van digitale nieuwsbrieven. Om optimaal aan te sluiten komt er een communicatieplan specifiek gericht op deze doelgroep.  Werken aan de relatie gemeente-ondernemer door bedrijfsbezoeken, bijwonen en/of organiseren netwerkbijeenkomsten en acties en periodiek overleg met ondernemersverenigingen. Een sterke landbouw in balans met landschap en natuur  Wij staan positief tegenover initiatieven voor agrarisch natuurbeheer en zijn bereid om hier incidenteel via subsidies aan bij te dragen.  De bestaande samenwerking met de landbouw voor lokaal hoogwaardig (her)gebruik van groene reststromen uitbreiden. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 32  Het programma 'Visie op het landelijk gebied' vormt de basis om te bepalen hoe we een duurzame en natuurinclusieve landbouw willen bevorderen.  We organiseren een tweejaarlijks overleg tussen landbouw, natuur en overheid.

 Met projecten als de Bioregio Greidhoeke en de projecten vanuit het Goud van Noordwest projecten over gewasbescherming en bodemvitaliteit bevorderen we duurzame en natuurinclusieve landbouw.  Met trainingen voor ondernemers ondersteunen we de korte keten (de verkoop van agrarische producten direct aan de consument). De bekendheid vergroten we in samenwerking met Visit Noardwest. Toerisme en recreatie - Wat willen we bereiken? Versterken van het dagrecreatief aanbod en van de dagrecreatieve organisatie Toerisme is katalysator voor leefbaarheid, economie en het versterken van de beleving van de lokale cultuur en het landschap, voor zowel inwoners als gasten Een hoogwaardig recreatief aanbod en het stimuleren van waardevol toerisme Ontwikkelen van een aantrekkelijke beleefbare omgeving Toerisme en recreatie - Wat gaan we daarvoor doen? Versterken van het dagcreatief aanbod en van de dagrecreatieve organisatie  Productontwikkeling op basis van beleving/verhalen zowel voor Franeker als het landschap.  Productontwikkeling aan de Waddenkust met passende activiteiten die de beleving van rust en ruimte versterken.  Clusters van voorzieningen (Toeristische Overstap Punten) op strategische plekken langs bekende routes maken.

 We brengen in beeld wat de kosten zijn om de recreatieve paden It Laisterpadsy, het Waaigatspaad en het pad Schalsum-Boer voor iedere doelgroep inclusief toegankelijk te maken.  In nauwe afstemming met Wetterskip Fryslân werken we aan het vaarrondje Het Bildt.  Er wordt een haalbaarheidsonderzoek en ecologisch onderzoek gedaan naar structurele bevaarbaarheid voor de Arumerfeart. Toerisme is katalysator voor leefbaarheid, economie en het versterken van de beleving van de lokale cultuur en het landschap, voor zowel inwoners als gasten  Stimuleren van hoogwaardige (bij voorkeur duurzame en circulaire) voorzieningen en faciliteiten voor onze toeristische gasten en inwoners.  Realiseren van een bredere functie van het oude Stadhuis in Franeker.  Het realiseren van voorzieningen die de beleefbaarheid van Franeker, onze regio en de Waddenkust vergroten. Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027  | Het streven is om meer overnachtingsmogelijkheden te krijgen in Waadhoeke. Er is een omgevingsprogramma logiesaccommodaties vastgesteld dat heldere kaders biedt voor initiatieven.  | Initiatieven voor grootschaliger voorzieningen ondersteunen we zo actief mogelijk bij de planvorming. Ontwikkelen van een aantrekkelijke beleefbare omgeving  | Versterken van het centrum van Franeker als toeristische trekker door de VVV-voorziening verder te ontwikkelen en zichtbaarder te maken.

 | Het landschap en de cultuurhistorie van de streken/dorpen beleefbaar en zichtbaar maken.  | Ondersteuning van stichting Bunker Koehool bij de renovatie en het verbreden van de openstelling van de bunker.  | We sluiten aan bij een nieuwe provinciale boerenlandpadenregeling zodra dit concreet wordt. Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -5.629 | -2.000 | -1.515 | -1.458 | -1.508 | -4.214 Baten | 2.406 | 667 | 558 | 592 | 642 | 3.349 Saldo voor bestemming | -3.222 | -1.333 | -958 | -866 | -866 | -866 Dotatie/beschikking reserves | 2.186 | 241 | 0 | 0 | 0 | 0 Saldo na bestemming | -1.036 | -1.092 | -958 | -866 | -866 | -866 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 | Economische promotie 33 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Beleidsindicatoren Programma 4 Economie Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Perio- | Beschrijving hoeke | land | de Functiemenging | % | 44,9 | 54,6 | CBS BAG / LISA - | 2025 | De functiemengingsindex (FMI) bewerking ABF | weerspiegelt de verhouding Research | tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken).

Vestigingen (van | Per 1.000 | 185,5 | 196,1 | LISA | 2025 | Het aantal vestigingen van bedrijven) | inw.15-65jr | bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Banen | Aantal per | 615,5 | 858,8 | LISA | 2025 | Onder een baan wordt een 1.000 | vervulde positie verstaan. Dit inwoners | betreffen zowel fulltimers, parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-10-2026) 34 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 35 Programma 5 Onderwijs De meest relevante SDG's Afbeeldingen van Sustainable Development Goals: nr. 4, 8, 10 en 11 Beleid Goed onderwijs biedt alle kinderen en jongeren in onze gemeente kansen om zich optimaal te ontwikkelen, en waar nodig helpt het ook volwassenen zich te ontwikkelen. De gemeente heeft de regiefunctie in het lokaal onderwijsbeleid. We richten ons daarbij op de huisvesting van scholen en op kinderen met (onderwijs)achterstanden. Daarnaast zorgt de gemeente voor de gymnastiekaccommodaties en het vervoer daar naartoe. Ook is de gemeente verantwoordelijk voor het leerlingenvervoer voor het speciaal onderwijs en voor het bestrijden van schooluitval en onderwijsachterstanden.

In regionaal verband biedt de gemeente basiseducatie, beroepsonderwijs en aan statushouders het NT2 onderwijs (Nederlands als tweede taal). Waadhoeke hecht aan goed en bereikbaar onderwijs. Het primair onderwijs moet evenwichtig gespreid zijn over de gemeente. Als dat voor instandhouding nodig is, stimuleren we totstandkoming van samenwerkingsscholen door bekostiging van (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding van scholen. Samen met onderwijsbesturen heeft Waadhoeke een toekomstvisie op goed bereikbaar onderwijs gemaakt. Demografische ontwikkelingen -o.a. leidend tot daling van leerlingenaantallen- hebben in deze visie een prominente plek. Vanuit onze gemeentelijke regiefunctie bevorderen we verbinding tussen het onderwijsveld en het sociaal domein. Ook bevorderen we de verbinding tussen het voortgezet onderwijs en de regionale arbeidsmarkt: het programma 'leren en werken in je eigen regio'. Verder zet Waadhoeke in op terugdringen van laaggeletterdheid. Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, NT2 onderwijs en training van de vrijwilligers en taalcoördinatoren van de zogenaamde DigiTaalHuizen in de openbare bibliotheek. Volwassenen kunnen daar onder andere terecht om beter te leren lezen, schrijven en rekenen. We hebben twee DigiTaalhuizen in onze gemeente: in de bibliotheek in Franeker en in St.- Annaparochie.

We stimuleren innovatief onderwijs zoals de Einsteinclass, het leerwerkplein en het techniekonderwijs. Bestuurlijk kader  Verordening Leerlingenvervoer Waadhoeke 2023;  Onderwijsvisie Kansen voor elk talent – ûnderwiis foar de takomst;  Integraal Huisvestingsplan 2021 - heden;  Verordening Voorzieningen Huisvesting Onderwijs 2026;  Beleidsnotitie onderwijsachterstandenbeleid;

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 36  Subsidieregeling Peuteropvang en Voor- en vroegschoolse educatie, gemeente Waadhoeke. Ontwikkelingen Nieuwbouw scholen In de gemeenteraad van 28 juni 2024 is besloten om de scholen AMS en Kabas te realiseren op Bloemketerp. De raad is in 2025 met een memo geïnformeerd over de samenwerking die de AMS wil aangaan met de Simon Vestdijk. Zij zijn vanaf dat moment ook meegenomen in het proces. Het adviesbureau Laos heeft naar aanleiding van het besluit van de gemeenteraad op 28 juni 2024 een onderzoek gedaan naar de exacte locaties van de scholen op Bloemketerp. Hier kwamen ook beeldcriteria uit voort. De uitkomsten van dit onderzoek zijn vastgesteld in de gemeenteraad van 12 juni 2025. In de meerjarenraming zijn de kosten voor de nieuwbouw van de AMS/Simon Vestdijk en Kabas opgenomen. Inmiddels zijn de kostenramingen voor de nieuwbouw van de scholen geactualiseerd op basis van de prijsontwikkelingen in de markt en de uitgangspunten van het kwaliteitskader Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP). De voorbereidingen voor nieuwbouw in Menaam en Winsum zijn gestart. Aangepaste eisen door het rijk aan schoolgebouwen De gebouwtechnische eisen op het gebied van binnenklimaat en duurzaamheid zijn gewijzigd en vergen een actualisatie van het integraal huisvestingsplan.

Op basis van het vastgestelde kwaliteitskader en de bijbehorende normbedragen stelt de raad het nieuwe IHP vast. Wat willen we bereiken? Kwalitatief goede, duurzame en toekomstbestendige scholen en schoolgebouwen Er is een koppeling tussen onderwijs en opvang Leren in je eigen regio Minder schooluitval Kwalitatief goed onderwijs Voor-, en vroegschoolse educatie Cultuureducatie, natuur- en milieueducatie en meertalig onderwijs stimuleren Samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers om vraag en aanbod bij elkaar te brengen Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 37 Wat gaan we daarvoor doen? Kwalitatief goede, duurzame en toekomstbestendige scholen en schoolgebouwen  De ontwerpfase voor de bouw van De Kabas en AMS/Simon Vestdijk is opgestart. De locatie voor beide gebouwen is bepaald en de programma's van eisen zijn klaar.  De definitiefase voor nieuwbouw voor de samenwerkingsschool 'Sin en Wille' in Menaam is opgestart.  De definitiefase voor nieuwbouw voor de school 'It Bynt' in Winsum is opgestart.  Na de vaststelling van het IHP zal er ook een nieuwe verordening voorzieningen huisvesting onderwijs worden vastgesteld, waarin de wet planmatige aanpak onderwijshuisvesting verwerkt zal worden.  We starten een onderzoek naar toekomstbestendig onderwijs in de regio St. Annaparochie.  Er wordt een nieuw Integraal Huisvestingsplan Onderwijs (IHP) vastgesteld.

 We doen onderzoek naar toekomstbestendig onderwijs in Dronrijp. Een koppeling tussen onderwijs en opvang  Bij nieuwbouw zetten we in op integrale kindcentra.  We evalueren de inzet die gedaan is in het kader van Nationaal Programma Onderwijs (NPO) om de samenwerking tussen onderwijs, opvang, sport, cultuur en zorg te versterken en uit te breiden. Leren in je eigen regio  De samenwerking met onderwijs en ondernemers wordt voortgezet. Tijdens jaarlijkse 'Wijzer Events' kunnen kinderen kennis maken met diverse sectoren van bedrijvigheid.  Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, NT2 onderwijs en voor de training van vrijwilligers en taal-coördinatoren van de beide DigiTaalHuizen in Franeker en St.-Annaparochie. Minder schooluitval  It Twaluk en De Bolder continueren het bieden van passend en inclusief onderwijs. Daarbij onderzoeken we de mogelijkheden van het breder werken aan inclusief onderwijs binnen onze gemeente.  De inzet van 'Gebiedsteam op School' wordt voorgezet.  De inzet van de eigen leerplichtambtenaar zal worden geëvalueerd.  We ondersteunen scholen die werken aan innovatief onderwijs, zoals de Einsteinclass, het leer-werkplein en het techniekonderwijs.  We werken mee aan het vaststellen en uitvoeren van het provinciaal convenant voor maatwerkvoorzieningen.

Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Voor-, en vroegschoolse educatie  | De resultaatafspraken voor de voor- en vroegschoolse educatie met het primair onderwijs zijn opnieuw vastgesteld. Er wordt onderzocht hoe deze gemonitord kunnen worden.  | De peuters op het AZC krijgen een educatief aanbod met een erkend VVE-programma en we versterken de ouderbetrokkenheid, mede door de inzet van de bibliotheek.  | Binnen het onderwijsachterstandenbeleid bekostigen we extra NT2-deskundigheid bij het basisonderwijs, ter aanvulling op de bekostiging van de schakelklassen op het AZC.  | Inzet op lokaal niveau van extra middelen voor de toeleiding en het bereik van de doelgroep en op de taalontwikkeling en ouderbetrokkenheid. Dit in samenwerking met de kinderopvang, scholen, JGZ, bibliotheek, gebiedsteams en andere betrokken instellingen. Cultuureducatie, natuur- en milieueducatie en meertalig onderwijs stimuleren  | We stimuleren van het gebruik van het Frysk, Bildts en Franekers in het basisonderwijs door het subsidiëren van taalactiviteiten binnen het cultuureducatieprogramma 'Waadzinnig'.  | We onderzoeken uitbreiding van het cultuureducatieprogramma 'Waadzinnig' naar het voortgezet onderwijs en creëren een doorlopende leerlijn.  | We stimuleren meertaligheid stimuleren en komen tot nieuwe taalinitiatieven en - activiteiten in overleg met onderwijs- en taalpartners.

 | We subsidiëren basisscholen die gebruik willen maken van het programma de Bibliotheek op school (dBos).  | We stimuleren meertalig aanbod door het leesbevorderingsprogramma Boekstart in de kinderopvang te subsidiëren.  | Samen met Instituut voor Natuurbeschermingseducatie (IVN) en het basisonderwijs wordt gewerkt aan een structureel programma voor Natuur- en milieu-educatie. Samenwerking tussen overheid, onderwijs en ondernemers om vraag en aanbod bij elkaar te brengen  | Verdere inzet op het O3-concept op het voortgezet onderwijs door het programma 'Leren en werken in je eigen regio' op het VMBO te financieren.  | Onderzoeken in hoeverre het onderwijsprogramma 'Leren en werken in je eigen regio' met middelen uit de Regiodeal kan worden uitgebreid voor andere scholieren, herintreders, zij- instromers en nieuwkomers op de arbeidsmarkt.

Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -7.263 | -6.499 | -7.195 | -7.255 | -7.317 | -9.198 Baten | 1.912 | 1.470 | 1.465 | 1.505 | 1.505 | 1.505 Saldo voor bestemming | -5.351 | -5.029 | -5.730 | -5.749 | -5.812 | -7.692 Dotatie/beschikking reserves | -465 | -665 | 18 | 18 | 18 | 18 Saldo na bestemming | -5.815 | -5.694 | -5.712 | -5.731 | -5.794 | -7.674 38 Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 | Openbaar basisonderwijs 4.2 | Onderwijshuisvesting 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingzaken Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Perio- | Beschrijving hoeke | land | de Absoluut verzuim | Per 1.000 | 11,6 | 7,4 | DUO/Ingrado | 2025 | Het aantal leer- of leerlingen | kwalificatieplichtige jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. Relatief verzuim | Per 1.000 | 19 | 28 | DUO/Ingrado | 2025 | Het aantal leer- of leerlingen | kwalificatieplichtige leerlingen (per 1.000 leerlingen) waarbij sprake is van meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim gedurende 4 opeenvolgende lesweken.

Voortijdige school | % | 1,7 | 2,3 | DUO/Ingrado | 2025 | Het vsv-percentage staat voor verlaters totaal (VO + | het aantal vsv’ers (12-23 jaar) als MBO) | percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-10-2026) Kanttekening: de tabel afkomstig van waarstaatjegemeente.nl bevat niet de meest actuele cijfers. Jaarlijks krijgt de raad de actuele cijfers via het jaarverslag met betrekking tot leerplicht in het vierde kwartaal volgend op het schooljaar. 39 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 40 Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie De meest relevante SDG's Afbeeldingen van Sustainable Development Goals: nr. 11, 3, 10 en 11 Beleid Sport, cultuur en toerisme & recreatie dragen bij aan levendigheid, maatschappelijke participatie, gezondheid, talentontwikkeling en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. De beleidsmatige uitwerking van toerisme&recreatie is opgenomen onder programma 4 Economie. De voorzieningen op het gebied van sport en cultuur zijn gericht op de eigen inwoners, zoals de bibliotheken en sportvoorzieningen, maar ook op bezoekers van buiten de gemeente, zoals Museum Martena en De Aerden Plaats. Waadhoeke kent ook particuliere musea, zoals het Schoolplatenmuseum in Deinum.

Ook voor wat betreft amateuristische kunst- en cultuurbeoefening kent Waadhoeke een breed aanbod. Zo zijn toneel- en muziekverenigingen in de gehele gemeente te vinden, veelal in nauwe verbinding met dorpshuizen en wijkcentra die de activiteiten onderdak bieden. Cultuur We geven uitvoering aan het gemeentelijk cultuurbeleid zoals verwoord in de nota 'Kultuer yn Waadhoeke, mei-inoar meitsje we it mei'. Aan de hand van de thema's ûntdekke, meimeitsje en doarre & dwaan zetten we in op behoud en versterking van het huidige cultuuraanbod. Gaan we voor een vitaal cultuurveld en een gemeente waar cultuur staat voor meemaken, meedoen en beleven. De uitvoering vindt plaats op basis van het uitvoeringsprogramma 'Yn ferbining', dat begin 2021 door het college is vastgesteld. De looptijd is 2020-2028. We hebben voor de aankomende periode de volgende beleidsaccenten benoemd:  de cultuurdeelname verder versterken door de pilot sport en cultuur voor jongeren van 12 tot 23 jaar;  het ondersteunen van erfgoedverenigingen en -organisaties bij het vertellen van ‘het verhaal van Waadhoeke’;  de historische kerkorgels in Waadhoeke vaker te laten klinken. Yn 2027 jouwe wy fierder útfiering oan it gemeentlik meartaligensbelied lykas ferwurde yn de nota `Waadhoeke, Lân fan Taal`.

Oan de hân fan de trije begrippen fertroud, sichtber en útnûgjend meitsje wy wurk fan ús stribjen nei mear gebrûk fan it Frysk, Biltsk en Franekers yn in meartalige gemeente wêr't it fanselssprekkend is om dizze talen njonken en troch elkoar te brûken. Dit dogge wy yn nauwe gearwurking mei ús meartaligenskoördinator en Taalplatfoarm Waadhoeke. Erfgoednota & cultuur In januari 2026 heeft de raad de erfgoednota 'Ljocht op it ferline, beakens foar de takomst’ vastgesteld. In dit beleidsstuk komen alle, voor Waadhoeke, belangrijke facetten van het thema aan bod: van de zorg voor monumenten en landschappen tot de beleving van immaterieel erfgoed. Kortom, een integrale benadering van erfgoed met opgaven die verbinding maken met het

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 41 gemeentelijk cultuurbeleid. Deze opgaven zijn onder meer: - Meer bekendheid geven en vaker laten klinken van de (historische) kerkorgels; - Ondersteuning van de lokale erfgoedverenigingen bij het archiveren, digitaliseren en presenteren van het 'verhaal van Waadhoeke'; - Aandacht voor erfgoed binnen het cultuureducatieprogramma Waadzinnig. Sport Met 110 amateur sportverenigingen in de gemeente is het in elk dorp en in de stad mogelijk om te sporten. Op het kaatsveld, in de sporthal, op fiets- en wandelpaden, op zeer veel manieren zijn inwoners uit Waadhoeke aan het sporten en bewegen. Sport brengt mensen in beweging. Dit draagt bij aan het verbeteren van de gezondheid, het vergroten van het zelfvertrouwen en aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden. Daarom willen we dat zoveel mogelijk mensen hieraan deelnemen. We zorgen voor kwalitatief goede sportaccommodaties en een openbare ruimte die uitnodigt om te bewegen. Daarnaast geven we sportbesturen advies en ondersteuning als daar behoefte aan is. In veel dorps- en wijkgemeenschappen is de sportvereniging het 'sociale cement' van de samenleving. Daarom stimuleren we verenigingen om meer samen te werken en te innoveren door nieuw sportaanbod aan te bieden. Kaatsen wordt in vrijwel de gehele gemeente beoefend. Daarmee onderscheidt Waadhoeke zich als dé kaatsgemeente.

Accommodatiebeleid In het accommodatiebeleid zijn de uitgangspunten voor het beleid voor de accommodaties op het gebied van sport, cultuur en welzijn voor de komende jaren vastgelegd. Door demografische veranderingen en veranderingen in vrijetijdsbesteding verandert de behoefte aan en het gebruik van accommodaties nu en in de toekomst. Om die reden liggen er tal van opgaven voor het beheer en onderhoud van deze accommodaties. Met het Omgevingsprogramma 'Accommodaties voor sport, welzijn en cultuur' als leidraad worden de komende jaren keuzes gemaakt over instandhouding en toekomstbestendigheid van accommodaties. De opgave om de gemeentelijke accommodaties te verduurzamen is daarbij een factor van belang. Met een goede geografische spreiding van accommodaties streven we voor alle gebruikers naar nabijheid en bereikbaarheid van accommodaties, en voor goede toegankelijkheid.

Bestuurlijk kader  Nota taalbeleid 'Waadhoeke, Lân fan taal';  Nota sport- en beweegbeleid 'Waadhoeke beweegt mee', inclusief Speeltuinenbeleid;  Nota cultuurbeleid 'kultuer yn Waadhoeke, mei-inoar meitsje we it mei!';  Erfgoednota 'Ljocht op it ferline,beakens foar de takomst';  Subsidieregeling Amateurkunst Waadhoeke 2019;  Tussenevaluatie 'tuskenstân útfiering kultuernotysje 2020-2028;  Nota accommodatiebeleid gemeente Waadhoeke 2025 'mei inoar sterk';  Omgevingsprogramma Gemeente Waadhoeke – Accommodaties voor sport, welzijn en cultuur. Ontwikkelingen Cultuur Het jaar 2028 Het jaar 2028 wordt een bijzonder jaar met diverse activiteiten, waarbij terugblikken, vooruitkijken en vieren centraal staat. In dat jaar bestaat de gemeente 10 jaar, is er de 7e editie van de Slachtemarathon, wordt de 175ste editie van de PC georganiseerd, is het de 200ste sterfdag van Eise Eisinga en de 350ste sterfdag van Anna Maria van Schurman. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 42 We willen genoemde evenementen en jubilea met elkaar verbinden tot een gevarieerd en samenhangend (cultureel) programma voor zowel inwoners als toeristen. Theater de Koornbeurs De gemeente omarmt de nieuwe koers en stelt hiervoor de bestaande middelen beschikbaar binnen de huidige afspraken. Daarnaast moedigen we samenwerking met andere organisaties en instanties aan om nieuwe kansen te creëren.

Sport Gezond en actief leven akkoord (GALA) In het sport- en beweegbeleid 'Waadhoeke beweegt mee!' (2019) zijn per thema de uitgangspunten uitgewerkt in een ambitie, maatschappelijke doelen, beleidsvoornemens en beleidsacties. De uitvoeringsperiode van het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) en de Brede SPUK loopt tot en met 2026. De inzet op gezondheid, preventie en bewegen blijft ook daarna van belang. Daarom wordt in de komende beleidsperiode gewerkt aan nieuw sport- en beweegbeleid, waarbij wordt voortgebouwd op de resultaten en samenwerkingen die binnen het Sportakkoord II en GALA zijn gerealiseerd en wordt aangesloten bij landelijke ontwikkelingen en beschikbare middelen. Gratis Aktyf Waadhoeke Het project Gratis Aktyf Waadhoeke is 1 juli 2024 gestart en sinds 1 januari 2026 is het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS) aangesloten, projecteinde voor VWS is 1 juli 2027. Om meer jongeren te stimuleren om te sporten en te bewegen startte het Ministerie van VWS samen met drie gemeenten een pilot met een gratis sportpas. Doel is om te onderzoeken of belemmeringen voor bepaalde groepen jongeren om te sporten en bewegen worden weggenomen met een dergelijke sportpas. In juli 2027 worden de uitkomsten en leerpunten verwacht. Gratis Aktyf Waadhoeke wordt uitgevoerd in samenhang met de ‘Rijke Schooldag’.

De 'Rijke Schooldag' bestaat onder andere uit naschools sport- en cultuuraanbod voor het voortgezet onderwijs. Het project Gratis Aktyf Waadhoeke is binnen de gemeente Waadhoeke inmiddels verlengd tot en met eind 2028. Voor de inwoners van 65 jaar en ouder wordt een plan gemaakt om drempelloos te sporten en/of cultuur te beleven onder de noemer Gratis Aktyf 65+. Naar een nieuw, duurzaam zwembad In maart 2025 heeft de raad besloten tot nieuwbouw van een overdekt zwembad in Franeker in de buurt van het inmiddels gesloopte bestaande zwembad. Sindsdien wordt gewerkt aan de planvoorbereiding. De meest actuele planning gaat er vanuit, dat het bad medio 2029 in gebruik kan worden genomen. We zetten ons maximaal in voor het behoud van een toekomstbestendige zwemvoorziening in St. Annaparochie. In 2032 is het zwembad aan een grondige renovatie of vervanging toe. In 2029 vinden daarvoor de eerste voorbereidende onderzoeken plaats. Accommodatiebeleid De komende jaren gaan we aan de slag met de uitvoering van het accommodatiebeleid. Dit doen we aan de hand van het Omgevingsprogramma gemeente Waadhoeke – Accommodaties voor sport, welzijn en cultuur. Opgaven rondom accommodaties werken we uit aan de hand van accommodatieplannen. Hierbij zoeken we actief naar koppelkansen, clustering en multifunctioneel gebruik om te komen tot duurzame en toekomstbestendige accommodaties.

Daarnaast gaan we aan de slag met harmoniseren van overeenkomsten, uniforme tarieven, een eenduidige aanpak richting Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 43 verenigingen en gebruikers en stellen we criteria op om een beweegvriendelijke leefomgeving te creëren. Sport - Wat willen we bereiken? Door sport en bewegen staan meer inwoners gezonder, prettiger en actiever in het leven Sportverenigingen omarmen hun maatschappelijke rol en spelen in op flexibiliteit, modernisering en vernieuwing van hun aanbod Plezierig sporten, bewegen en spelen in Waadhoeke Sportvoorzieningen zijn betaalbaar, kwalitatief van hoog niveau, duurzaam en optimaal bezet Elke kern heeft een omgeving die uitnodigt om te sporten, te spelen of te bewegen Sport - Wat gaan we daarvoor doen? Door sport en bewegen staan meer inwoners gezonder, prettiger en actiever in het leven  Samen met het onderwijs en Sport Fryslân zetten we het kennismakingsprogramma sport en cultuur "De Rijke Schooldag' voort voor het voortgezet onderwijs.  Een aanbod voor kwetsbare doelgroepen verzorgen door de inzet van de 'buurtsportcoach inclusief sporten'.  Het project Gratis Aktyf, drempelloos sporten en cultuur beleven (voor inwoners van 12 t/m 23 jaar) wordt verlengd tot en met 2028 en geëvalueerd in 2027.  Integraal beleid voor sport en bewegen. Het sportbeleid wordt geactualiseerd.

Er komt nieuw beleid voor sport, spelen en bewegen, inclusief bewegen in de openbare ruimte, waarbij sport zowel doel als middel kan zijn. Sportverenigingen omarmen hun maatschappelijke rol en spelen in op flexibiliteit, modernisering en vernieuwing van hun aanbod  We zetten een verenigingsondersteuner in bij Team FRL Waadhoeke.  Sportverenigingen helpen innoveren, door de inzet van een verenigingsondersteuner en de buurtsportcoaches.  Samenwerking tussen sportverenigingen stimuleren, door de inzet van een verenigingsondersteuner en de buurtsportcoaches. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 44 Sportvoorzieningen zijn betaalbaar, kwalitatief van hoog niveau, duurzaam en optimaal bezet  Sportverenigingen ondersteunen bij het verduurzamen van hun sportaccommodatie, door middel van het geven van advies en informatie.  Samenwerking stimuleren, vooral bij renovatie of nieuwbouw van de accommodatie, door in te zetten op multifunctioneel gebruik.  Start realisatie duurzaam zwembad. Het beeldkwaliteitsplan en inrichtingsplan Bloemketerp worden verder uitgewerkt.  We voeren het vastgestelde accommodatiebeleid uit aan de hand van het Omgevingsprogramma gemeente Waadhoeke – Accommodaties voor sport, welzijn en cultuur.

Elke kern heeft een omgeving die uitnodigt om te sporten, te spelen of te bewegen  Initiatieven voor spelen en sporten in openbare ruimte ondersteunen, binnen de kaders van het nieuw te ontwikkelen beleid, de inzet van financiële middelen vanuit het dorpen- en wijkenfonds, en door het uitbreiden van de website voor het indienen van initiatieven. Cultuur- Wat willen we bereiken? Het vergroten van een samenhangend aanbod van musea en voorzieningen, en van amateur- en professionele cultuurbeoefening Het bevorderen van de deelname aan cultuur door jong en oud, en cultuur inzetten als instrument voor het kunnen (blijven) meedoen in de samenleving Een versterking van het aanbod van cultuur, waarbij cultuur staat voor maken, doen en beleven Het behouden en stimuleren van meertaligheid als belangrijk onderdeel van onze identiteit Cultuur - Wat gaan we daarvoor doen? Het vergroten van een samenhangend aanbod van musea en voorzieningen, en van amateur- en professionele cultuurbeoefening  Seewyn Kunsteducatie ondersteunt de amateurkunst, dit vanuit haar rol als muziekschool én met de inzet van een cultuurcoach als intermediair, verbinder en kennismakelaar.

 Periodiek overleg vanuit een thematische opzet met onze partners uit het cultuurveld (Cultuurplatform Waadhoeke) om ons beleid te toetsen op doelmatigheid, nieuwe ontwikkelingen tijdig te signaleren en het creëren van mogelijkheden tot verdere afstemming en samenwerking. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 45  Erfgoedverenigingen worden geholpen bij het verbeteren van de (digitale) toegankelijkheid van hun archief en de vindbaarheid en zichtbaarheid van hun organisatie en werk. Dit in samenwerking met partners als de bibliotheek. Het bevorderen van de deelname aan cultuur door jong en oud, en cultuur inzetten als instrument voor het kunnen (blijven) meedoen in de samenleving  Subsidiëren van het muziekonderwijs, het cultuureducatieprogramma ‘Waadzinnig’ en de amateurkunst, zodat kinderen en volwassenen in Waadhoeke de mogelijkheid hebben om hun talenten te ontdekken, in te zetten en verder te ontwikkelen.  Uitvoeren van een pilot cultuureducatie in het voortgezet onderwijs.  Een jaarlijkse bijdrage aan zowel het volwassenen- als het jeugdfonds sport & cultuur zodat ook personen met een smalle beurs aan cultuur kunnen deelnemen.  Uitvoering van de Pilot Gratis Aktyf, drempelloos sporten en cultuurdeelname voor jongeren van 12 tot 23 jaar.

Het behouden en stimuleren van meertaligheid als belangrijk onderdeel van onze identiteit  Utfiering fan it gemeentlik taalbelied troch it jaan fan subsydzjes foar de útfiering fan taalaksjes en taalaktiviteiten.  Meer samenwerking organisere tussen (taal)organisasys. ’t Fergroaten fan de sichtberens en pesisy fan ’t Frys, Bildts en Franekers in ôns regio deur de inset fan ’n meertalighydskoördinator.  Oerlis mei ús taalpartners, ûnder oare fia it Taalplatfoarm Waadhoeke, om meartaligens te stimulearjen en nije aktiviteiten te ûntwikkeljen.  In ut stimulearen fan mear gebrúk fan ut Frys, Bildts en Franekers hewwe wij spesifike andacht foar meartalugens in gemeenteluke kommunikasy, bij kultueraktiviteiten, evenementen en in de detaihannel.  Er is contact met de in 2028 jubilerende organisaties om festiviteiten op elkaar af te stemmen.

Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 Wat mag het kosten? Bedragen x € 1.000 | Realisatie | Begroting | Begroting | Meerjarenraming 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | 2029 | 2030 Lasten | -14.482 | -18.421 | -14.042 | -13.997 | -13.997 | -15.526 Baten | 1.370 | 1.216 | 1.061 | 1.111 | 1.111 | 1.111 Saldo voor bestemming | -13.112 | -17.206 | -12.981 | -12.886 | -12.886 | -14.415 Dotatie/beschikking reserves | -3.280 | 2.773 | -808 | -808 | 320 | 320 Saldo na bestemming | -16.391 | -14.432 | -13.789 | -13.694 | -12.566 | -14.095 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 5.1 | Sportbeleid en activering 5.2 | Sportaccommodaties 5.3 | Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 | Musea 5.5 | Cultureel erfgoed 5.6 | Media 5.7 | Openbaar groen en (openlucht) recreatie Beleidsindicatoren Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Perio- | Beschrijving hoeke | land | de Niet-sporters | % | 47,3 | 42,5 | Gezondheids- | 2024 | Het percentage niet-wekelijks monitor | sporters t.o.v. bevolking van 19 volwassenen (en | jaar en ouder. Bevolking van 19 ouderen), GGD’ | jaar en ouder dat niet minstens en, CBS en RIVM | één keer per week aan sport doet. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven.

Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 13-10-2026) 46 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 47 Programma 7 Sociaal Domein De meest relevante SDG's Afbeeldingen van Sustainable Development Goals: nr. 1, 5, 8 en 10 Beleid Het is de bedoeling dat inwoners zo lang mogelijk kunnen deelnemen aan de maatschappij. Zelfstandig wonen, veilig opgroeien, deelnemen aan sociale, culturele en sportieve activiteiten, een soepel verlopende onderwijsloopbaan, werk en een toereikend inkomen zijn daarvoor de belangrijkste randvoorwaarden. Met algemene en individuele voorzieningen ondersteunt de gemeente inwoners die belemmeringen ondervinden bij het zelfstandig functioneren. Dan gaat het bijvoorbeeld om het bevorderen van individuele mobiliteit, ondersteuning zodat je toch op muziekles kan ondanks het lage inkomen van je ouders, of het leren van de Nederlandse taal. Daarnaast biedt de gemeente zorg en hulp aan inwoners die te maken krijgen met persoonlijke problemen of tegenslagen, bijvoorbeeld door opvoed- en opgroeiproblematiek, verlies van werk en inkomen of door schulden. De ondersteuningsstructuur wordt gevormd door de mogelijkheden die de Jeugdwet, Participatiewet, Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo), Wet inburgering en de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening bieden. De opgave: kwaliteit, keten en kosten in balans De gemeente heeft een inspannings- en zorgplicht.

Genoemde wetten zijn open einde-regelingen; noodzakelijke diensten moeten geboden worden. Tegelijkertijd moet de dienstverlening betaalbaar en toekomstbestendig zijn. Daarvoor is nodig dat de uitgaven aan ondersteuning, zorg en hulp in balans zijn met de beschikbare budgetten en dat er een verwachting is dat de uitgaven bijdragen aan de gewenste uitkomsten. We ontwikkelen daarvoor nieuwe vormen en werkwijzen rondom zorg en ondersteuning. Hierbij wordt gestuurd op kwaliteit, resultaat, een sterke keten en een dekkend zorglandschap. Sociale basis als randvoorwaarde De sociale basis is een integraal onderdeel van de beleidsdomeinen Wmo, jeugd, participatie, sport, cultuur, welzijn en gezondheid. Samen dragen zij bij aan het versterken van de maatschappelijke betrokkenheid en deelname aan de samenleving van inwoners. De sociale basis bestaat uit fundamentele sociale structuren en relaties die de basis vormen voor een krachtige samenleving. Een gezonde sociale basis draagt bij aan het welzijn, de veerkracht en de cohesie van een samenleving waardoor inwoners mee kunnen doen, zo lang mogelijk zelfstandig thuis kunnen wonen, eigen regie kunnen voeren en veilig en gezond kunnen opgroeien.

Sturing sociaal domein Waadhoeke is deelnemer aan de gemeenschappelijke regelingen Sociaal Domein Fryslân (SDF) (Jeugdwet en Wmo), Werkvoorzieningschap Fryslân-West (Participatiewet) en De Dienst NWF (alle wetten). Met betrekking tot de Participatiewet participeert Waadhoeke in de Arbeidsmarktregio Fryslân. Het sociaal domein in Waadhoeke kenmerkt zich door de ketenstructuur. Sturing op die keten vanuit de juiste rollen en bevoegdheden is een expliciet aandachtspunt. Er is een gemeenschappelijke

Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027 regeling voor het Werkvoorzieningschap Fryslân-West, die voldoet aan de voorwaarden voor ‘good governance’. De Samenwerkingsovereenkomst tussen de gemeenten Vlieland, Waadhoeke, Harlingen, Terschelling en de Dienst NWF beschrijft hoe de partijen samenwerken voor een optimale uitvoering in het Sociaal domein. Dorps- en buurthuizenbeleid Waadhoeke 2025-2034 Het dorps- en buurthuizenbeleid geeft aan op welke manieren wij in de komende tien jaren de dorps- en buurthuizen gaan ondersteunen aan de hand van drie thema’s: stiennen, stipe en moetsjen. Het beleid zorgt met een aantal financiële regelingen voor kaders waarbinnen dorpshuizen financiering kunnen krijgen voor nieuwbouw, verbouw en verduurzaming. Daarnaast wordt er de komende jaren gewerkt aan het, waar mogelijk, intensiveren van het multifunctionele gebruik van dorps- en buurthuizen.

Bestuurlijk kader  | Verordeningen en beleidsregels van de Participatiewet, Jeugdwet en de WMO;  | Regiovisie Mei-inoar foar ús bern;  | Businesscase Werkleerbedrijf en Implementatieplan Businesscase Werkleerbedrijf;  | Beleidsnotitie ondersteuning en waardering voor Mantelzorgers 2021-2025;  | Verordening Adviesraad Sociaal Domein Noardwest Fryslân 2025;  | Convenant Actieprogramma Weer Thuis;  | Implementatieplan ‘Aan de slag met inburgering’ Waadhoeke;  | Beleidskader Bestaanszekerheid 2024 - 2028;  | Nota ‘Vaststellen en doorpakken’, uitgangspunten sociaal domein in Noordwest Friesland (2013);  | Sociale Basisbeleid "De kracht van de mienskip"  | Analyse van de budgetoverschrijding jeugdzorg 2023 Waadhoeke (vastgesteld 2024);  | Plan van aanpak Een stevige basis voor de uitvoering van de Jeugdwet Waadhoeke (vastgesteld 2024);  | Beleidsplan Re-integratie 2026;  | Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026 - 2029;  | Ketenaanpak Jeugdhulp. Ontwikkelingen Beleid Sociale Basis De beleidsvisie sociale basis 'De kracht van de Mienskip' heeft als doel de sociale basis in Waadhoeke te versterken. Daarbij staan ontmoeting, preventie, zelfredzaamheid en samenredzaamheid centraal, zodat inwoners zoveel mogelijk zelfstandig kunnen deelnemen aan de samenleving. In oktober 2025 is de beleidsvisie sociale basis vastgesteld door de raad.

Deze is vervolgens vertaald naar een uitvoeringsplan sociale basis, waarin de ambities en acties concreet zijn uitgewerkt. Jeugdwet De Jeugdwet heeft als doel dat ieder kind veilig, gezond en weerbaar kan opgroeien. Eerst kijken we naar wat het kind, het gezin en het eigen netwerk zelf kunnen doen. Ook de ondersteuning vanuit de buurt, school en andere lokale voorzieningen wordt zoveel mogelijk gebruikt. Onderwijs speelt hierbij een belangrijke rol. Soms is extra hulp nodig. Dan zetten we specialistische jeugdhulp in. De Friese gemeenten kopen deze specialistische jeugdhulp samen in. Het komende jaar realiseren wij een nieuwe inrichting van de jeugdzorg die aansluit bij landelijke ontwikkelingen, zoals de Hervormingsagenda Jeugd en het Convenant Stevige Lokale Teams. Onze ambitie is dat kinderen en jongeren zoveel mogelijk thuis, op school en in hun eigen omgeving de ondersteuning krijgen die zij nodig hebben. We versterken hiervoor de lokale basis en organiseren hulp zo dichtbij mogelijk, met specialistische jeugdhulp alleen wanneer dat nodig is. 48 Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 49 De komende jaren ligt de focus op:  Een nieuw en passend zorglandschap We werken aan een nieuwe inkoop van de jeugdzorg. Het doel is een dekkend zorglandschap, zodat kinderen, jongeren en gezinnen op tijd de juiste hulp kunnen krijgen.

 Aansluiten bij landelijke ontwikkelingen We voeren de Hervormingsagenda Jeugd uit en bereiden ons voor op nieuwe wetgeving, zoals de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg. Ook nemen we de uitgangspunten van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming mee.  Sterke lokale teams en een sterke sociale basis We versterken de lokale teams en de ondersteuning in de wijk. Hierdoor kan hulp eerder worden ingezet en worden problemen sneller aangepakt. Het kader voor de ontwikkelingen in de gemeentelijke jeugdzorg is de landelijke Hervormingsagenda Jeugd. Deze is gericht op de inhoudelijke verbetering van de hulp aan jeugdigen en de te maken financiële afspraken tussen rijk en VNG over het structurele budget. Ingevolge de Hervormingsagenda Jeugd hebben gemeenten de taak ervoor te zorgen dat ze beschikken over stevige lokale gebiedsteams. Ook moeten gemeenten investeren in de relatie met de huisartsen en het onderwijs. Tevens moet in regioverband het residentieel verblijf worden afgebouwd. Participatiewet in balans De Participatiewet wordt herzien. Op 22 april 2025 is de Participatiewet in balans aangenomen in de Tweede Kamer. Het jaar 2026 stond in het teken van het doorvoeren van de eerste wijzigingen. In 2027 worden de rest van de wijzigingen doorgevoerd, waaronder de maatschappelijke participatie en inkomensgerelateerde wijzigingen.

Dat vraagt wijzigingen in de Re-integratieverordening. De Verordening maatregelen Participatiewet vervangt de Afstemmingsverordening. Wet van School naar duurzaam werk Door de Wet ‘Van school naar duurzaam werk’ verschuift de inzet van de Participatiewet meer richting preventie. Jongeren met afstand tot de arbeidsmarkt worden eerder begeleid naar werk, waardoor de instroom in de bijstand afneemt. Gemeenten krijgen hierbij een nieuwe rol in vroegtijdige ondersteuning en samenwerking met het onderwijs, wat vraagt om aanpassing van de uitvoeringspraktijk en inzet van re-integratiemiddelen. Verbeteren sociale infrastructuur voor kwetsbare werkzoekenden Het Rijk ondersteunt gemeenten bij het ontwikkelen van een passende ondersteuningsstructuur voor alle doelgroepen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt met ingang van 2025. Daarvoor ontvangen gemeenten aanvullende financiële middelen. Dit betreft een macrobudget van 35 miljoen per jaar, gedurende 10 jaar. De deelnemende gemeenten in de gemeenschappelijke regeling Fryslân West zijn gestart met een strategisch visietraject waarvan besluitvorming in 2027 is gepland. Dit visietraject heeft naar verwachting eveneens gevolgen voor de lokale sociale infrastructuur (Gemeente Waadhoeke/Gebiedsteam, De Dienst, Pastiel/Empatec) in relatie tot de organisatie van dienstverlening aan inwoners.

Verbeteren schuldhulpverlening Het beleidsplan Schuldhulpverlening is in 2026 vastgesteld. Dat betekent een herziening van de gehele schuldhulpverleningsketen en het optimaliseren hiervan. Dit kan de komende jaren leiden tot aanpassingen binnen de uitvoeringsketen (waaronder gemeente, De Dienst, KBNL en maatschappelijke partners). Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 50 Bestaanszekerheid voor inwoners borgen Het uitvoeringsprogramma is in 2026 aan het college voorgelegd. Na vaststelling wordt binnen de keten integraal en procesmatig samengewerkt aan meer preventie, eenvoud en overzichtelijkheid voor de inwoner. Daarnaast willen wij met dit programma de competenties van inwoners om mee te doen in de samenleving versterken. In het uitvoeringsprogramma wordt de in 2026 gehouden evaluatie van minimaregelingen expliciet betrokken. Ook het recent vastgestelde re-integratiebeleid van Waadhoeke draagt bij aan het vergroten van duurzame bestaanszekerheid van onze inwoners, waarbij de verbinding met werkgevers en met strategische trajecten zoals de Regiodeal / Goud van Noordwest wordt verstevigd.

Ontwikkelingen binnen de Wmo In 2027 worden gemeenten geconfronteerd met meerdere landelijke ontwikkelingen binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) die directe gevolgen hebben voor beleid en begroting: Inkomensafhankelijke eigen bijdrage: Het Rijk bereidt de invoering van een inkomens- en vermogensafhankelijke eigen bijdrage voor de Wmo voor. De invoeringsdatum is nog onzeker. De maatregel kan gevolgen hebben voor het gebruik van voorzieningen en voor de uitvoering van de Wmo. Toegenomen zorgvraag: Het aantal Wmo-cliënten blijft stijgen, mede door vergrijzing en de trend van langer zelfstandig wonen. In Friesland is het gebruik van maatwerkvoorzieningen bovengemiddeld hoog, wat leidt tot structurele druk op het sociaal domein. Toezicht en handhaving: De nieuwe strategische agenda van de toezichthouders Wmo en Jeugdwet (2025-2030) vraagt van gemeenten een versterking van het toezicht op zorgaanbieders, meer aandacht voor fraude en het gebruik van de Wet Bibob. Ook wordt gewerkt aan een wettelijke basis voor gegevensdeling en een landelijk registratiesysteem voor zorgaanbieders. Wonen, zorg en welzijn Onder meer in het kader van de Wet regie volkshuisvesting heeft Waadhoeke de kaders voor wonen en zorg vastgelegd in het volkshuisvestingsprogramma. Hierin zijn de lokale opgaven en ambities op het snijvlak van wonen, zorg en welzijn geconcretiseerd.

Deze kaders vormen de basis voor een integrale aanpak van onder andere geclusterde woonvormen, levensloopbestendige woningen en een evenwichtige spreiding van zorgvoorzieningen in de stad en dorpen. De ontwerp- urgentieverordening Fryslân sluit hierop aan door kwetsbare woningzoekenden, zoals ouderen en mensen die uitstromen uit een zorgsetting, voorrang te geven bij woningtoewijzing. De ondersteuning van initiatieven van inwoners De dorpen- en wijkenregeling gaan we evalueren en waar nodig aanpassen. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 51 Participatie - Wat willen we bereiken? Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, door te investeren in mensen Inwoners participeren naar vermogen in de samenleving Inwoners zijn sociaal zelfredzaam Meer mensen aan het werk & armoede voorkomen Armoede voorkomen, bestrijden en verzachten. Inwoners zijn financieel zelfredzaam Participatie - Wat gaan we daarvoor doen? Een betere afstemming tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt, door te investeren in mensen  Uitvoeren van het beleidsplan Re-integratie samen met De Dienst, Empatec en Pastiel.  Meer inwoners succesvol en duurzaam uitkeringsonafhankelijk maken via de samenwerking tussen het Werkleerbedrijf, De Dienst en regionale werkgevers, in lijn van de Businesscase Werkleerbedrijf.

 Een actuele visie op de ondersteunende infrastructuur voor kwetsbare werkzoekenden wordt naar verwachting in Q4 voorgelegd aan de gemeenteraden. Dat is een visie van de vier gemeenten in de regio Fryslân-West.  In het kader van de Wet van school naar duurzaam werk, met ketenpartners (Pastiel, De Dienst, Doorstroompunt) worden afspraken gemaakt over hoe Waadhoekse jongeren bij de overgangsfase van school naar werk passende begeleiding krijgen.  Besluiten of voorzieningen zoals Startbanen en/of Forfaitaire loonkostensubsidie worden ingevoerd die bijdragen aan de arbeidsinschakeling van statushouders en/of andere doelgroepen, waar mogelijk al tijdens het inburgeringstraject.  Onze verantwoordelijkheid nemen voor kwetsbare inwoners op de arbeidsmarkt, bijvoorbeeld via taalstages of werkervaringsplekken. Inwoners participeren naar vermogen in de samenleving  Subsidiëren van welzijnsorganisaties met als doel een passend, laagdrempelig aanbod voor inwoners die niet kunnen participeren via werk. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 52  De Participatiewet in balans implementeren, waarbij participeren naar vermogen het uitgangspunt wordt van de Participatiewet, in plaats van uitsluitend betaald werk.  De pilot ‘Brug naar werk' (voorheen het Schakeltraject) uitvoeren, waarin wordt verkend of inwoners die vragen om dagbesteding, ontwikkelmogelijkheden hebben richting werk.

We willen de pilot ook toegankelijk maken voor mensen die al een dagbestedingsplek hebben.  Minimaal 60 inwoners van Waadhoeke werken in de Groeituin in Wier aan hun participatie en re-integratie.  De pilot Groeituin wordt verlengd tot eind 2027. Een onderzoek zal uitwijzen hoe en onder welke voorwaarden de Groeituin na de verlengde pilotperiode in de basisdienstverlening van Empatec kan worden ondergebracht. Inwoners zijn sociaal zelfredzaam  We subsidiëren bereikbare collectieve voorzieningen voor het vergroten van (basis)vaardigheden van kwetsbare inwoners, zoals taalvaardigheid en digitale vaardigheid.  Er komt een verkenning van de uitbreiding van de aanpak van De Opstap naar andere dorpen en wijken. De behoefte aan ontmoetingsplekken wordt in kaart gebracht. Daarbij wordt nagegaan in hoeverre de bestaande plekken daarbij aansluiten.  We voeren de brievenwasserette in. Dat is een plek voor inwoners waar ingewikkelde brieven worden verduidelijkt en/of vertaald. Armoede voorkomen, bestrijden en verzachten  Het Beleidskader Bestaanszekerheid uitvoeren op basis van een uitvoeringsprogramma.  Continueren van de tegemoetkoming medische kosten.  Gebruik van regelingen stimuleren via pro-actieve dienstverlening, onder meer via (waar mogelijk) ambtshalve toekenning.  Energiearmoede effectief aanpakken.  De regeling Compensatie eigen risico (CER) indien nodig aanpassen.

 Aanhaken bij de provinciale pilot om openbaar vervoer toegankelijk te maken voor inwoners met lage inkomens.  Een routekaart maken die voor inwoners duidelijk maakt waar inwoners terecht kunnen met vragen over zorg, welzijn en werk.  Inwoners krijgen maatwerkbegeleiding die vanuit de bijstand aan het werk gaan om onzekerheid, stress en terugval te voorkomen. Hierbij wordt nazorg geboden door Pastiel en voert De Dienst Financieel Fit-gesprekken. Inwoners zijn financieel zelfredzaam  Beleidsplan Schuldhulpverlening 2026-2029 uitvoeren.  De inzet, borging en controle bij de uitvoering van de sociale lening evalueren.  Inwoners kunnen voor regelingen en voorzieningen terecht bij één loket.  Inwoners ontvangen de financiële ondersteuning waar ze recht op hebben.

Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 53 Samenleving - Wat willen we bereiken? Gezondheid en veerkracht van inwoners worden duurzaam vergroot Kwetsbare mensen kunnen zelfstandig leven en regie behouden Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving; op een manier die bij hem of haar past Alle inwoners hebben gelijke kansen om actief mee te doen Waadhoeke is een inclusieve gemeente Initiatieven van inwoners ondersteunen we Nieuwkomers hebben passende huisvesting Samenleving - Wat gaan we daarvoor doen? Gezondheid en veerkracht van inwoners worden duurzaam vergroot  Uitvoering geven aan het uitvoeringsprogramma sociale basis, in lijn met het eerder vastgestelde sociale basisbeleid 'De kracht van de Mienskip'.  Uitvoering geven aan het vastgestelde mantelzorgbeleid. Kwetsbare mensen kunnen zelfstandig leven en regie behouden  Uitvoeren van het convenant Weer Thuis (samenwerking tussen gemeenten, zorgaanbieders en woningcorporaties voor uitstroom uit beschermd wonen en maatschappelijke opvang).  Vaststelling van het Friese beleidskader en de uitvoeringsagenda aanpak Dakloosheid 2026- 2032.  Uitvoeren van de opgaven met betrekking tot wonen en zorg opgenomen in het Volkshuisvestingsprogramma.  Afhankelijk van de invoering van de wet Versterking regie volkshuisvesting, de urgentieverordening vaststellen en uitvoeren.

 Uitvoering van de nieuwe maatwerkvoorzieningen beschermd wonen.  Versterken van de samenwerking tussen het Gebiedsteam, onderwijs, huisartsen, welzijnsorganisaties, zorgaanbieders en andere maatschappelijke partners.  Uitvoeren van het Fries actieplan voor aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 54  De meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling bij de lokale professionals (medewerkers op scholen, kinderopvang, bij de politie en de gemeente) meer onder de aandacht brengen door middel van voorlichting en/of training.  Meer plekken en een betere afstemming van vraag en aanbod voor planbare tijdelijk verblijf (waaronder respijtzorg en kortdurend verblijf).  Meer (passende) plekken voor acuut tijdelijk verblijf (waaronder crisisbed).  Continueren van de bereikbaarheid, toegankelijkheid en dienstverlening van het Gebiedsteam.  Afronden van het aanbestedingstraject voor dagbesteding afgerond. De nieuwe contracten, die per 1 mei 2027 van kracht worden, bieden een passend en toekomstbestendig ondersteuningsaanbod dat aansluit bij de veranderende behoeften van diverse doelgroepen.  Inzetten van de indicatie-vrije voorziening Groeituin voor inwoners met perspectief op (betaald) werk, i.p.v. inzet van een maatwerkvoorziening dagactiviteit.

 Monitoren en evalueren van de pilot waakvlamfunctie/nazorg voor ondersteuning zonder indicatie voor mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperking.  Zorgfraude aanpakken, zorgaanbieders beter controleren, regels duidelijk maken, gegevens goed registreren en actief samenwerken met andere professionals. Alle inwoners kunnen meedoen in de samenleving; op een manier die bij hen past  Inzet op preventie: van zorg naar gezondheid. In onze dorpen en wijken zijn ontmoeting, verbinding, meedoen, gezonde leefstijl en bewegen onderdeel van een sterke sociale basis.  Vanuit het dorpen- en wijkenfonds blijven we initiatieven van inwoners faciliteren, die bijdragen aan de participatie en sociale cohesie in onze dorpen en wijken.  De SROI-regeling toepassen op de inkooptrajecten binnen de Wmo om sociale inclusie te bevorderen. Op die manier dragen opdrachtnemers bij aan werkgelegenheid en participatie van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt. Waadhoeke is een inclusieve gemeente  Het antidiscriminatiebeleid en de uitvoeringsagenda evalueren. Een nieuw inclusie- en diversiteitsbeleid opstellen, inclusief een lokale inclusie-agenda.  We blijven werken aan (h)erkenning, kennis en bewustwording omtrent inclusie, diversiteit en gelijkwaardigheid.

 Er wordt tweemaal per jaar een themaoverleg georganiseerd om het netwerk te versterken, signalen op te halen en de voortgang te volgen. Gemeente Waadhoeke Programmabegroting 2027 55 Initiatieven van inwoners ondersteunen we  Dorpen- en wijkencoördinatoren inzetten.  De dorpen- en wijkenregeling wordt geëvalueerd en waar nodig aangepast.  Inzetten van dorps- en wijkbudgetten. Nieuwkomers hebben passende huisvesting  Bij de Spreidingswet neemt de gemeente haar verantwoordelijkheid. Er wordt blijvend ingezet op duurzame opvang in samenwerking met partners zoals het COA, de politie en Connexa.  Uitvoeren van beleid voor de huisvesting van arbeidsmigranten wordt uitgevoerd en waar mogelijk versneld. Het beleid wordt geëvalueerd en waar nodig geactualiseerd. Jeugd - Wat willen we bereiken? Problemen voorkomen en op tijd signaleren Kinderen en jongeren groeien veilig en gezond op Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat Jeugd - Wat gaan we daarvoor doen? Problemen voorkomen en op tijd signaleren  Samenwerken met informele steun(figuren) om eigen kracht en samenkracht te versterken. Vanuit bestaande relaties wordt het gewone leven van jeugdigen versterkt.  We zoeken de oplossingen van problematiek bij jongeren in meerdere leefdomeinen om zwaardere zorg te voorkomen.

 Versterken van de lokale teams en de ondersteuning in de wijk met de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 als richtinggevend kader.  Gebiedsteams zijn in Waadhoeke aanwezig op meerdere vindplaatsen zoals bijvoorbeeld op scholen en bij huisartsen.  Inwoners die 18 worden ondersteunen we bij de (financiële) gevolgen en keuzes die het volwassen worden met zich meebrengt. Gemeente Waadhoeke | Programmabegroting 2027  | De accounthouder externe verwijzers en de praktijkondersteuners GGZ-Jeugd versterken de samenwerking met huisartsen en externe verwijzers. Dit willen we de komende jaren voortzetten. Het tijdig bieden van de juiste hulp op maat  | Uiterlijk 1 april 2027 is de herijkte regiovisie Jeugd vastgesteld en in lijn gebracht met de Hervormingsagenda Jeugd, de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg en het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.  | Voorbereiden van nieuwe inkoop van de jeugdzorg per 2028 op basis van nieuwe wetgeving, zoals de Wet verbetering beschikbaarheid jeugdzorg en de uitgangspunten van het Toekomstscenario Kind- en Gezinsbescherming.  | Vaststellen van een geactualiseerde Verordening Jeugdhulp uiterlijk 1 januari 2028, die aansluit bij de nieuwe inkoop, gewijzigde wetgeving en de versterkte rol van lokale teams.  | Monitoren van de uitvoering van de Jeugdwet en verduidelijken waar verbetering nodig is.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/ef7b6195-03cd-4801-bb4b-8fb7fc9d4e03?agendaItemId=9d269765-b50f-4db6-8b6d-c2b880ec76e4