Bijlage 1 Jaarverslag en Jaarrekening 2023 Dienst NWF getekende versie
Tekst van het document
o
Lokale Inkoop
Dit betreft de kosten van PGB en lokale contracten. Er zijn in 2023 voor 39 cliënten 69 lokale vaststellingsovereenkomsten afgesloten (2022: 24 cliënten, 48 VOK’s). De totale lasten die hiermee gemoeid gaan zijn fors, namelijk € 1.076.000 (2022: € 689.000). Gebiedsteams en gecertificeerde instellingen hebben vaker moeite om cliënten met een hulpvraag voor verblijf en behandeling bij de provinciaal gecontracteerde jeugdhulpaanbieders te plaatsen. Dit komt met name door oplopende wachtlijsten.
o
Risico-opslag
In de jaarrekening werken wij met een risico-opslag voor nagekomen aanvragen en betalingen. De mutatie in 2023 bedraagt € 613.000. Dit bedrag komt in 2023 ten laste van de exploitatierekening.
•
Pleegzorg
In 2023 hebben 95 jeugdigen bij pleegouders gewoond. Dit is een daling van 9 cliënten ten opzichte van 2022 en een trendlijn vanaf 2021. In 2023 is hiernaast 5% minder pleegzorg gefactureerd dan wij hadden verwacht (daling zorgconsumptie). De dalingen zijn in lijn met de landelijke visie: ‘kinderen groeien bij voorkeur thuis op, bij hun eigen ouders’.
•
Jeugdhulp met verblijf overig o Verblijf
De kosten voor Verblijf zijn met 21% gestegen ten opzichte van de begroting. Dat is opvallend omdat het aantal jeugdigen met Verblijf met 12% is afgenomen. De oorzaak van de stijging is dat de zorgzwaarte is toegenomen en daarmee sprake is van hogere kosten per jeugdige. Als we een vergelijk maken met 2022 (uitgangspunt van de begroting na wijziging 2023) zijn zien we het volgende:
o
•
Het gemiddeld aantal toegewezen etmalen per week is met 10% toegenomen ten opzichte van 2022.
•
In 2023 is 5% meer verblijf gefactureerd dan wij hadden verwacht (stijging zorgconsumptie). We constateren dat cliënten in 2023 ook langer in een verblijfsinstelling verbleven dan in 2021 en 2022 het geval was.
Jeugd Dit betreft diagnose- en behandeltrajecten dyslexie. Met name bij de behandeling GGZ gemeente Waadhoeke stijgen de aantallen. De gemeente heeft geen zonder verblijf
invloed op de toekenning van deze voorzieningen. Deze verantwoordelijkheid ligt bij de scholen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
42
•
Jeugdbescherming en Jeugdreclassering
De lasten zijn opgenomen op basis van de definitieve afrekening van Sociaal Domein Fryslân. We constateren een daling van de aantallen. We zien ook dat rechters minder vaak ondertoezichtstellingen uitspreken.
•
Totaal
De totale lasten zijn 2,78 miljoen (14%) hoger dan we hebben begroot. We zien landelijk dat gemeenten blijvend moeite hebben om de kosten van jeugdhulp goed in te schatten en dat de algemene trend is dat kosten blijven stijgen. Voor onze regio wordt dit veroorzaakt door een steeds toenemende zorgzwaarte, hoge tariefindexaties, oplopende wachtlijsten en een steeds hoger aandeel jongeren met jeugdhulp.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
43
6 Bedrijfsvoering 6.1 Inhoudelijke verantwoording We beheersen en verbeteren onze bedrijfsprocessen voortdurend. Hiervoor hebben we een goed werkende administratieve organisatie en interne controle ontwikkeld en ingericht. Verbeter- of implementatietrajecten voeren wij uit in projectgroepen. Door de korte lijnen binnen De Dienst en doordat we snel met onze ketenpartners kunnen schakelen zijn we hierin zeer effectief. In de begroting, onderdeel ‘programmaplan’, hebben we beschreven welke doelstellingen en acties we in 2023 beoogden uit te voeren. In de volgende paragraaf lichten we de realisatie hierop toe. 6.1.1
Doelstellingen en acties
In 2023 hebben we de volgende acties ondernomen om de doelstellingen te behalen: Doelstelling
Status
Acties
•
Wij zetten in op digitalisering. Voor 2023 brengen we organisatiebreed de processen in beeld welke door middel van digitalisering / automatisering verder gestroomlijnd kunnen worden.
Gereed
In 2023 heeft de werkgroep digitalisering binnen De Dienst onderzocht welke wensen en mogelijkheden er zijn rondom het digitaliseren van processen. De oriëntatiefase is in 2023 afgerond. Voor 2024 stellen we, met ondersteuning van een projectleider, concrete plannen op die we vervolgens gaan implementeren.
•
Wat betreft de actieve openbaarmaking van documenten in het kader van de Woo komt de VNG met invoeringsvoorstellen. Dit zal voor een nog door de Minister te bepalen datum – gefaseerd – moeten worden ingevoerd.
Gereed
Iedereen moet online openbare documenten van bestuursorganen kunnen vinden. Het opzetten van een landelijk online centraal netwerk is niet gelukt. Daarom koos de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voor een snellere en eenvoudige oplossing: de ‘Woo-index’. De Woo-index verwijst naar de documenten die bestuursorganen zelf op internet openbaar maken. Bestuursorganen moeten zich aansluiten bij de Woo-index. We hebben dit in 2023 gerealiseerd.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
44
•
De toename van de complexiteit en veranderingen in het sociaal domein vragen veel van het organisatievermogen en de mentale veerkracht van medewerkers. Omdat het ziekteverzuimpercentage in 2022 is opgelopen, zijn vitaliteit van de medewerker, inzetbaarheid en goed omgaan met werkdruk voor 2023 belangrijke speerpunten.
Gereed
In het Medewerkersonderzoek (MTO) zijn vragen opgenomen over ‘mate van invloed, werk-privé balans en herstelbehoefte’. De resultaten en de thema’s uit het MTO zijn in de werkoverleggen met de medewerkers besproken en uitgewerkt. Rond het thema Vitaliteit zijn in 2023 meerdere workshops gegeven, zoals ‘Omgaan met de overgang’ en ‘Lekker slapen’. Daarnaast is het vitaliteitsprogramma gecontinueerd.
•
Het aantrekken en behouden van kwalitatief goede medewerkers is en blijft belangrijk. In de huidige arbeidsmarkt is dit geen gemakkelijke opgave. We blijven daarom inzetten op een hoge medewerkerstevredenheid en – bevlogenheid. Dit vanuit de gedachte dat het welzijn van medewerkers een sleutelfactor is om als organisatie succesvol te zijn.
Gereed
De Employee Net Promoter Score (eNPS) is in 2023 gemeten in het medewerkersonderzoek. Deze score meet de loyaliteit en betrokkenheid van medewerkers en de waarschijnlijkheid dat zij het bedrijf aanbevelen. De eNPS van De Dienst kwam in 2023 uit op 46, hetgeen aanmerkelijk hoger is dan de Benchmark. Ook is de score hoger dan de vorige meting. We hebben hiermee weer het keurmerk Worldclass Workplace behaald en behouden. Door het houden van een medewerkerspropositie heeft De Dienst haar werkgeversmerk verwoord. Er is een video ‘werken bij De Dienst’ gemaakt en gepresenteerd voor (potentiële) medewerkers. Daarnaast zijn de pijlers van onze organisatie benoemd: korte lijnen, samen vooruit en maatschappelijk hart.
•
Het verder verbeteren van de samenwerking met de gemeenten blijft een belangrijk speerpunt. Dit hangt ook samen met de aanpassing van de samenwerkingsvorm naar een bedrijfsvoeringsorganisatie. Dat
Gereed
Medewerkers participeren proactief en frequent in verschillende overlegvormen met gemeenten. Voor het nog beter laten werken van de samenwerking evalueren we op welke punten verdere verbetering mogelijk is en stellen we duidelijke
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
45
vraagt om competenties als advisering, servicegerichtheid, expertise en onderling vertrouwen. Wij investeren actief in het verder ontwikkelen hiervan. •
Wij zetten in op het verbinden van inhoud en financiën en het verder professionaliseren van inkoop- en (strategisch) contractmanagement. Verder werken we aan de doorontwikkeling van ons datacentrum.
6.1.2
samenwerkingsafspraken met gemeenten op. Dit proces zal in 2024 worden afgerond.
Gereed
De managementinformatie voor gemeenten is in 2023 verder doorontwikkeld. Voor iedere gemeente stellen we viermaal per jaar rapportages op over de financiële ontwikkelingen binnen het sociaal domein (jaarcijfers, tussentijdse rapportages, begroting). Deze rapportages bespreken we met ambtenaren van de gemeente om gezamenlijk ontwikkelingen/trends te signaleren en waar nodig voorstellen te doen om bijsturingsmaatregelen te treffen. Ook voor het (strategisch) contractmanagement en toezicht wordt intensief gebruik gemaakt van de mogelijkheden van ons datacentrum.
Ziekteverzuim
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
46
In 2023 was sprake van een gemiddeld ziekteverzuimpercentage van 9,1%, een kleine daling ten opzichte van 2022 toen dit 9,7% bedroeg. De interne norm van het maximale ziekteverzuimpercentage (excl. zwangerschappen) is 5%. Op landelijk niveau lag het ziekteverzuimpercentage (excl. zwangerschappen) in 2023 voor overheidsdiensten met meer dan 100 werkzame personen op 6,0%. Het hoge percentage wordt vooral veroorzaakt door een aantal langdurige (meerjarige) ziektegevallen, welke 87% van het totale verzuim uitmaken. Dit langdurig verzuim is grotendeels niet-werkgerelateerd. Door het relatief hoge verzuimpercentage is meer gebruik gemaakt van externe medewerkers dan vooraf voorzien. In 2023 is wederom veel aandacht besteed aan vitaliteit van de medewerkers, inzetbaarheid, het zorgen voor een goede personele bezetting en het goed omgaan met werkdruk om het aandeel werkgerelateerd verzuim zo beperkt mogelijk te houden.
6.2 Paragrafen Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten 6.2.1
Openbaarheidsparagraaf Wet Open Overheid (Woo)
De Woo regelt het recht van burgers op informatie van de overheid. Het doel van de wet is om overheidsinformatie beter vindbaar en digitaal toegankelijker te maken en daarmee bij te dragen aan een transparantere overheid. Met ingang van 1 mei 2022 is een Woo-contactpersoon aangewezen om vragen van inwoners te beantwoorden. Deze gegevens zijn op de website van De Dienst te vinden. Daar staat ook een instructie op welke wijze een Woo-verzoek kan worden ingediend. Wat betreft de actieve openbaarmaking van documenten in het kader van de Woo komt de VNG nog met invoeringsvoorstellen. Vanwege het niet operationeel zijn van het Platform Open Overheidsinformatie (PLOOI) koos de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) voor een snellere en eenvoudige oplossing: de ‘Woo-index’. De Woo-index verwijst naar de documenten die bestuursorganen zelf op internet openbaar maken. Bestuursorganen moeten zich aansluiten bij de Woo-index en een ROO-redacteur aanwijzen (Roo betekent Register van Overheidsorganisaties). De Dienst heeft dit in 2023 gerealiseerd en de communicatieadviseur en een juridisch medewerker zijn als Rooredacteur benoemd.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
47
6.2.2
Paragraaf Weerstandsvermogen
Algemeen De omvang van het weerstandsvermogen geeft aan in hoeverre De Dienst in staat is middelen vrij te maken om incidentele tegenvallers (niet begrote kosten en risico´s) op te vangen, zonder dat dit betekent dat deze lasten gelijk moeten worden afgewenteld op de deelnemende gemeenten. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen de weerstandscapaciteit (ruimte lopend boekjaar in de exploitatie Bedrijfsvoering) en de risico´s waarvoor geen voorzieningen zijn getroffen of verzekeringen zijn afgesloten (weerstandsvermogen). Hoe groot die buffer moet zijn, hangt mede af van de risico’s die de gemeenschappelijke regeling loopt en die van materiële betekenis kunnen zijn. Een organisatie is sterk wanneer het weerstandsvermogen op een adequate omvang wordt gehouden. Periodiek dient de omvang dan ook getoetst te worden aan de in kaart gebrachte risico’s. Beleid betreffende weerstandscapaciteit en risico´s De Dienst is een samenwerkingsverband van vier gemeenten. Om te voorkomen dat gemeenten in hun lopende begroting worden geconfronteerd met tekorten bij De Dienst, heeft het bestuur in 2005 besloten dat De Dienst een (beperkt) eigen weerstandsvermogen opbouwt. Het bestuur hanteert het standpunt dat de financiële buffers bij de deelnemende gemeenten moeten worden gevormd op basis van de geïnventariseerde risico’s.
De gemeenten staan immers altijd financieel garant voor financiële tekorten en risico’s op grond van de wet gemeenschappelijke regelingen. Inventarisatie van de weerstandscapaciteit De weerstandscapaciteit bestaat uit middelen en mogelijkheden waarover de gemeenschappelijke regeling beschikt om de niet begrote bedrijfsvoeringskosten te dekken. Hierbij kan onderscheid worden gemaakt naar een incidentele en een structurele weerstandscapaciteit. Met de incidentele weerstandscapaciteit wordt het vermogen bedoeld om calamiteiten en eenmalige tegenvallers op te kunnen vangen zonder dat dit invloed heeft op het bestaande voorzieningenniveau. Met de structurele weerstandscapaciteit worden de middelen bedoeld die permanent ingezet kunnen worden om tegenvallers in de lopende exploitatie binnen de bedrijfsvoering op te vangen, zonder dat dit ten koste gaat van de uitvoering van de bedrijfsvoering.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
48
De weerstandscapaciteit van De Dienst om niet begrote kosten te dekken bedraagt per: Weerstandscapaciteit (in euro's) per:
31-12-2023
31-12-2022
Exploitatie Post onvoorzien
100.000
100.000
Structurele weerstandscapaciteit
100.000
100.000
Vermogen Reserve uitvoeringslasten
654.806
654.806
Incidentele weerstandscapaciteit
654.806
654.806
Totale weerstandvermogen
754.806
754.806
Toelichting op de post onvoorzien Binnen de huidige (meerjarige) budgetten van De Dienst is na 2023 geen post onvoorzien meer opgenomen. Bij het bepalen van de omvang van het weerstandsvermogen wordt geen rekening gehouden met de financiële risico’s binnen de sociaal domein programma’s omdat jaarlijkse verrekening met de gemeenten plaatsvindt. Deze risico’s liggen dus bij de gemeenten. De omvang van het weerstandsvermogen is vanaf 1 januari 2024 gebaseerd op een risicoanalyse binnen het programma Bedrijfsvoering van De Dienst. Het risicoprofiel actualiseren we jaarlijks en dit vormt de basis voor het bepalen van het benodigde weerstandsvermogen van De Dienst. Een vaste post onvoorzien maakt hier dus geen deel meer van uit. Toelichting op vermogen De Dienst heeft voor de continuïteit van de bedrijfsvoering een bepaalde omvang van het weerstandsvermogen nodig om niet begrote bedrijfsvoeringslasten te kunnen dekken en risico’s van materiële omvang op te vangen. In de Nota Verbonden Partijen wordt door een aantal gemeenten onderstreept wat het belang is van een gezonde financiële positie van verbonden partijen. De kengetallen Solvabiliteit en Liquiditeit die hiervoor worden gebruikt zijn voor De Dienst lager dan de minimale waarde die hiervoor wordt gegeven, wat overigens is afgestemd met de deelnemende gemeenten. De solvabiliteitsratio bedraagt per 31 december 2023 6,47%.
De netto schuldquote bedraagt per 31 december 2023 -0,70%. Het saldo van de reserve uitvoeringslasten wordt indien nodig aangewend voor het opvangen van lasten voor herstructurering, optimaliseren, innoveren en structureren van werkprocessen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
49
6.2.3
Paragraaf Financiering
De financieringsbehoefte van De Dienst wordt gedekt uit de bijdragen van de deelnemende gemeenten. Om de saldi op de rekening bij BNG qua rendement zo efficiënt/effectief mogelijk te gebruiken, is aangesloten bij de werkwijze (arrangement) welke de deelnemende gemeenten hebben afgesproken met de BNG. Financieringsbehoefte/leningenportefeuille/renterisiconorm Alle lasten van De Dienst worden bevoorschot door het Rijk en de deelnemende gemeenten. Er is geen sprake van leningen. Met de BNG is een kredietfaciliteit overeengekomen van € 500.000. Kasgeldlimiet Wij mogen onze activiteiten niet onbeperkt met kort geld financieren. In de Wet Fido is hiervoor de kasgeldlimiet opgenomen, waarmee een maximum wordt gesteld aan de netto kortlopende schuld. Voor 2023 bedraagt het kasgeldlimiet € 6,9 miljoen (€ 84.305.499 begrote lasten x 8,2%). De netto vlottende schuld is over 2023 gemiddeld beneden de kasgeldlimiet gebleven en daarmee er is voldaan aan de bepalingen van de wet Fido. Kasgeldbeheer Het betalingsverkeer is door De Dienst ondergebracht bij twee banken: de BNG en de Rabobank. De BNG is de hoofdbankier. De andere bankrelatie wordt aangehouden als service naar de cliënten. De saldi bij de overige bankrelaties worden zo klein mogelijk gehouden. De afdeling debiteuren voert een actief debiteurenbeheer, gericht op het snel incasseren van vorderingen.
Voor wat betreft de betalingen aan crediteuren wordt een correct betaalgedrag nagestreefd, hetgeen wil zeggen dat er uiterlijk betaald wordt op de uiterste vervaldag, tenzij door betalingskortingen sneller betalen voordeliger is. Liquiditeitsbeheer Het liquiditeitsbeheer is gericht op het optimaal benutten van middelen. In 2023 is geen sprake geweest van het aantrekken van (tijdelijke) leningen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
50
6.2.4
Paragraaf Bedrijfsvoering
Rechtmatigheidsverantwoording Met ingang van de jaarrekening 2023 verantwoorden provincies en gemeenten zich over de eigen rechtmatigheid via een rechtmatigheidsverantwoording die onderdeel is van de jaarrekening. Alhoewel de Gemeentewet en de Provinciewet hierop tijdig aangepast zijn geldt dit niet voor het BBV (Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten) en de Bado (Besluit accountantscontrole decentrale overheden). Dit heeft tot gevolg gehad dat gemeenten en provincies voor de keuze kwamen te staan om de rechtmatigheidsverantwoording voor het verantwoordingsjaar 2023 al dan niet op te nemen in de jaarrekening. Hierop heeft de Koninklijke Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants (NBA) een NBA Alert uitgebracht waarin er verschillende scenario’s zijn geschetst in relatie tot de controle en oordeelsvorming over de getrouwheid en rechtmatigheid van de jaarrekening en de specifieke uitkeringen in de jaarrekening. Decentrale overheden zijn door het ministerie van BZK opgeroepen om, ondanks dat het BBV en de Bado hier nog niet op aangepast zijn, zoveel als mogelijk voor het verantwoordingsjaar 2023 een rechtmatigheidsverantwoording op te nemen. Gezien De Dienst haar financiële- en controleverordeningen heeft aangepast en hierbij een verantwoordingsgrens heeft opgenomen volgt zij de oproep en het advies van het ministerie van BZK.
Op deze wijze geeft de accountant (via het getrouwheidsoordeel) indirect een oordeel over de rechtmatigheid van de organisatie op basis van de rechtmatigheidsverantwoording. Met betrekking tot de specifieke uitkeringen geeft de accountant, evenals voorgaande jaren, een direct oordeel over de rechtmatigheid. De gehanteerde verantwoordingsgrens voor de rechtmatigheid van De Dienst bedraagt zowel voor onrechtmatigheden als onzekerheden afgerond € 2.530.000 (3% van de gerealiseerde lasten). Alle afzonderlijke rechtmatigheidsafwijkingen die groter zijn dan 10% van de verantwoordingsgrens worden toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering, dit is de rapportagegrens.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
51
Analyse rechtmatigheidscriteria Begrotingscriterium De verantwoording van de begrotingsrechtmatigheid vindt plaats op programmaniveau, dit sluit aan op het niveau waarop het bestuur de begroting heeft vastgesteld. Het uitgangspunt bij de beoordeling van de begrotingsrechtmatigheid is dat iedere afwijking van de begroting onrechtmatig is. Deze begrotingsafwijkingen (begroting minus de realisatie) zijn per programma, uitgesplitst naar lasten en baten, opgenomen in onderstaande tabel (kolom a). Gedurende het verslagjaar hebben we het bestuur op de hoogte gesteld van de te verwachte afwijkingen (kolom b). In onze financiële beheersverordening is vastgelegd dat het management zich over deze afwijkingen niet nogmaals (inhoudelijk) verantwoord in het kader van de rechtmatigheidsverantwoording. De resterende afwijkingen voor het verslagjaar 2023 (kolom c) worden, gezien het karakter van deze afwijkingen, toegelicht in de paragraaf bedrijfsvoering en niet in de rechtmatigheidsverantwoording. In de onderstaande tabel zijn alle afwijkingen als positieve bedragen opgenomen. In kolom c. is aan de groene bedragen te herkennen wanneer er sprake is van lagere lasten en hogere baten ten opzichte van de 2e bestuursrapportage 2023. De rode bedragen geven aan wanneer de lasten juist hoger zijn en de baten lager zijn dan ingeschat. Afwijkingen per
Bedrag
Bedrag
Bedrag
programma
begrotingsafwijkingen
afwijkingen gemeld in
resterende afwijkingen
burap’s a. •
Werk, Participatie en Inkomen o o
•
Armoedebestrijding o Lasten o
•
€ 1.297.000
€ 2.032.000
€ 735.000
€
179.000
€
159.000
€
€
125.000
€
720.000
€ 595.000
€
33.000
€
37.000
€
4.000
€ 1.177.000 € 67.000
€ €
484.000 3.000
€ €
693.000 70.000
€ €
€ €
58.000 439.000
€ €
65.000 51.000
20.000
Baten
Bedrijfsvoering o o
c.
Baten
Wmo en Jeugdwet o Lasten o
•
Lasten Baten
b.
Lasten Baten
Totaal afwijkingen
7.000 490.000
€ 3.375.000
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
€ 2.233.000
52
Toelichting op de belangrijkste afwijkingen Onderwerp
Onderdeel
Toelichting
Werk, Participatie en
Inburgering
Dit betreffen aangegane financiële verplichtingen voor de
Inkomen
(+ € 154.000)
onderwijsroute. De afwijking vloeit voort vanuit een wettelijke
Begrotingscriterium
(+ € 735.000)
verplichting en past binnen de aan De Dienst gedelegeerde taken op het vlak van inburgering en binnen de bestaande beleidskaders. Beschut Werk
Dit betreft een toename van lasten door toepassing van de
(+ € 98.000)
motie Beschut Werk vanuit de gemeente Waadhoeke. Hierdoor konden extra plaatsingen worden uitgevoerd. De afwijking vloeit voort vanuit een wettelijke verplichting en past binnen de aan De Dienst gedelegeerde taken op het vlak van inburgering en binnen de bestaande beleidskaders.
BUIG
De verwachte daling van het aantal uitkeringsgerechtigden is
(+ € 662.000)
in het 4e kwartaal van 2023 beduidend afgevlakt, waardoor de lasten zijn toegenomen. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het open-einde karakter van de regeling.
TOZO (- € 195.000)
De gemeenten hebben de rijksbijdrage voor de uitvoeringslasten van de TOZO in een eerder boekjaar voor een aantal jaren vooruit ontvangen en doorbetaald aan De Dienst. De Dienst heeft deze uitvoeringslasten eerder abusievelijk wel (via de gemeentelijke bijdrage) in rekening gebracht bij de gemeenten. Via de jaarrekening 2023 wordt dit gecorrigeerd. Dit verklaart de negatieve uitgave op deze post in de jaarrekening 2023. Deze afwijking is veroorzaakt door een omissie in de uitvoering en moet volgens De Dienst worden aangemerkt als een administratief-technische afwijking en daarmee niet als een begrotingsonrechtmatigheid.
Armoedebestrijding (- € 595.000)
Energietoeslag (- € 563.000)
De prognose voor de lasten van de energietoeslag 2023 was gebaseerd op de voorwaarden en criteria zoals die golden voor de energietoeslag 2022. Uiteindelijk zijn er strengere voorwaarden en criteria geformuleerd en gehanteerd voor de energietoeslag 2023. Dit heeft ertoe geleid dat er minder mensen recht hadden op de toeslag in 2023. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het open-einde karakter van de regeling.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
53
Wmo & Jeugdwet (+ € 693.000)
Huishoudelijke Hulp
Door hogere kosten in het begin van het jaar is de jaarprognose naar boven bijgesteld. In de zomer periode is
(- € 265.000)
echter minder dan verwacht gebruik gemaakt van huishoudelijke hulp zodat de kosten in 2023 uiteindelijk lager uitkomen. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het openeinde karakter van de regeling.
Begeleiding
De kosten vallen lager uit dan de prognose. Dit komt door een
(- € 300.000)
grote daling van het aantal inwoners met de voorziening individuele begeleiding basis. De andere voorzieningen individuele begeleiding dalen ook, maar in mindere mate. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het open-einde karakter van de regeling.
Dagbesteding
De kosten vallen lager uit dan de prognose. Dit komt door een
(- € 136.000)
verdere daling van het aantal voorzieningen. Ook is het gemiddeld aantal uren per voorziening met 5% gedaald. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het open-einde karakter van de regeling.
Verblijf
De kosten vallen hoger uit dan de prognose. De overschrijding
(+ € 902.000)
van ruim € 900.000 was ten tijde van de tweede bestuursrapportage niet verwacht doordat er sprake was van enerzijds een dalend cliënten bestand en anderzijds een grillig beeld van de periodieke facturatie door aanbieders. Hierbij nam het gemiddeld aantal toegewezen etmalen per week met 10% toe ten opzichte van 2022 en werd er 5% meer verblijf gefactureerd dan wij hadden verwacht (stijging zorgconsumptie). We constateren ook dat cliënten in 2023 langer in een verblijfsinstelling verbleven dan in 2021 en 2022 het geval was. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het openeinde karakter van de regeling.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
54
Lokale inkoop (+ € 444.000)
De financiële omvang en het aantal lokale vaststellingsovereenkomsten zijn hoger dan geprognosticeerd. Gedurende het jaar was dit onvoldoende in te schatten. Gebiedsteams en gecertificeerde instellingen hadden meer moeite om cliënten met een hulpvraag voor verblijf en behandeling bij de provinciaal gecontracteerde jeugdhulpaanbieders te plaatsen. Dit komt met name door oplopende wachtlijsten. De afwijking vloeit voort uit een wettelijke verplichting waarbij de afwijking te relateren is aan het open-einde karakter van de regeling.
Mutatie Onderhanden
De post onderhanden werk komt o.a. tot stand vanuit de productieverantwoordingen van de zorginstellingen en de
Werk (€ 613.000)
reeds betaalde en/of gedeclareerde zorg. Daarnaast heeft De Dienst ervoor gekozen aanvullend een risico-opslag (€ 925.000) op het onderhanden werk mee te nemen zodat nagekomen declaraties van de zorginstellingen vanuit 2023 of eerdere jaren gedekt zijn. De afwijking betreft een getrouwheidsissue en wordt daarom in het oordeel van de accountant meegenomen.
Voorwaardencriterium Het voorwaardencriterium heeft betrekking op de eisen die worden gesteld bij de uitvoering van de financiële beheershandelingen. De eisen/voorwaarden zijn afkomstig uit diverse weten regelgeving en hebben betrekking op aspecten als doelgroep, termijn, grondslag, administratieve bepalingen, normbedragen, bevoegdheden, bewijsstukken, recht, hoogte en duur. Vanuit de interne controles is een aantal onrechtmatigheden naar voren gekomen. Deze zijn opgenomen in de tabel hieronder. Onrechtmatigheden per programma
Bedrag
•
Werk, Participatie en Inkomen
€
47.000
•
Armoedebestrijding
•
Wmo en Jeugdwet
€ €
180.000 87.000
•
Bedrijfsvoering
€
0
€
314.000
Totaal onrechtmatigheden
De toelichting op de belangrijkste afwijkingen in het kader van het voorwaardencriterium is opgenomen in bijlage A Rechtmatigheidsverantwoording.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
55
M&O-criterium Onder misbruik wordt verstaan: het opzettelijk niet, niet tijdig, onjuist of onvolledig verstrekken van gegevens met als doel ten onrechte overheidssubsidies of -uitkeringen te verkrijgen of niet dan wel een te laag bedrag aan heffingen aan de overheid te betalen. Oneigenlijk gebruik wordt gedefinieerd als: het door het aangaan van rechtshandelingen, al dan niet gecombineerd met feitelijke handelingen, verkrijgen van overheidsbijdragen of het niet dan wel tot een te laag bedrag betalen van heffingen aan de overheid, in overeenstemming met de bewoordingen van de regelgeving maar in strijd met het doel en de strekking daarvan. Misbruik is onrechtmatig, oneigenlijk gebruik niet. De toezichthouder Wmo & Jeugdwet heeft in 2023 geconstateerd dat er onterecht zorggelden zijn gedeclareerd en ontvangen door een zorgaanbieder. Het bedrag dat hiermee gemoeid is wordt als afwijking onder het M&O-criterium opgenomen en toegelicht in bijlage A Rechtmatigheidsverantwoording. Afwijkingen M&O per programma
Bedrag € €
0 0
Bedrijfsvoering
€ €
111.000 0
Totaal afwijkingen M&O
€
111.000
•
Werk, Participatie en Inkomen
•
Armoedebestrijding
•
Wmo en Jeugdwet
•
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
56
6.3 Risico´s in relatie tot de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit Algemeen Voor de programma’s in de begroting sociaal domein geldt dat er sprake is van zogenaamde openeinderegelingen. Meer aanvragen dan begroot leidt dan tot overschrijding van de kosten. Wmo De AMvB stelt dat voor Wmo-voorzieningen een reëel tarief moet worden gesteld (goede verhouding tussen tarief en kwaliteit). Door deze AMvB hebben wijzigingen in bijvoorbeeld de CAO Verpleeg- & Verzorgingshuizen & Thuiszorg (VVT) mogelijk een rechtstreeks effect op de tarieven Huishoudelijke Hulp en Begeleiding van gemeenten. Jeugd Specialistische Jeugdhulp Vanaf 1 januari 2018 is in Friesland voor jeugdhulp een vorm van resultaatbekostiging van kracht. De ervaringen van de afgelopen jaren laten zien dat deze inkoopsystematiek belangrijke financiële issues met zich meebrengt aangaande het verkrijgen van grip op de totale kosten. Bedrijfsvoering De werkzaamheden binnen het Sociaal Domein zijn erop gericht om adequate zorg/voorzieningen te bieden aan de inwoners. Daarbij kunnen dingen misgaan, met mogelijke reputatieschade tot gevolg. Door het goed organiseren van het risicobeheer en een goed HR beleid zet De Dienst in op het enerzijds goed bedienen van cliënten en anderzijds het voeren van een passend risicomanagement.
Daarbij rekening houdend met de actuele maatschappelijke ontwikkelingen met betrekking tot bijvoorbeeld de krappe arbeidsmarkt, privacywetgeving, toenemende transparantie door het gebruik van social media etc. en de mogelijke gevolgen daarvan.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
57
Jaarrekening 2023 In de jaarrekening 2023 is de balans opgenomen en het overzicht van de bedrijfsvoeringslasten
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
58
7 Balans per 31 december 2023 In euro's Activa Vaste activa Investeringen met een economisch nut Materiële vaste activa Leningen u/g Financiële vaste activa Vlottende activa Vorderingen op openbare lichamen Rekening courant verhouding met het Rijk Overige vorderingen Uitzettingen < 1 jr
2023
2022
327.848
480.626 327.848
861.189
480.626 1.086.959
861.189
1.086.959
1.369.112 4.240.681 836.108 6.445.902
1.371.147 4.086.197 1.101.393 6.558.738
Liquide middelen - kas- en banksaldi
128.446
117.495
Overige nog te ontvangen bedragen en vooruitbetaalde bedragen Overlopende activa
2.376.572 2.376.572
1.890.413 1.890.413
Totaal activa
8.950.920
8.566.646
10.139.957
10.134.230
Passiva Vaste passiva Bestemmingsreserve Eigen vermogen
654.806 654.806
654.806 654.806
Voorzieningen
267.354
218.805 922.160
873.610
Vlottende passiva Overige schulden Netto-vlottende schulden < 1 jr
1.912.077 1.912.077
1.459.681 1.459.681
Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen
6.751.556
7.118.894
Overige vooruitontvangen bedragen die ten bate van het volgende begrotingsjaar komen Overlopende passiva
554.164 7.305.721
682.045 7.800.939 9.217.797
9.260.620
Totaal passiva
10.139.957
10.134.230
Netto resultaat
-
-
Voor een toelichting op de balans verwijzen wij naar hoofdstuk 11.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
59
8 Overzicht van baten en lasten over 2023 8.1 Overzicht baten en lasten Het overzicht van baten en lasten geeft het financieel overzicht van de programmabaten en – lasten, de bedrijfsvoeringslasten en de dekkingen, gerealiseerd over 2023. Onderstaand overzicht laat ook de resultaatbestemming zien. Overzicht van baten en lasten
Jaar 2023 Begroting na wijziging 2023
Afwijking Afwijking (a-b) (c/b) in %
Jaar 2022
a.
b.
c.
Lasten in euro's Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Bedrijfsvoering Totaal lasten
24.422.326 3.002.868 8.081.116 15.243.790 22.332.192 11.235.003 84.317.295
24.656.129 4.066.056 7.956.040 16.844.604 19.554.336 11.228.336 84.305.500
-233.803 -1.063.188 125.076 -1.600.813 2.777.857 6.667 11.795
-1% -26% 2% -10% 14% 0% 0%
23.154.654 2.362.460 8.747.484 14.818.534 19.827.648 10.389.771 79.300.552
Baten in euro's Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Bedrijfsvoering Totaal baten
24.422.326 3.002.868 8.081.116 15.243.790 22.332.192 11.235.003 84.317.295
24.656.129 4.066.056 7.956.040 16.844.604 19.554.336 11.228.336 84.305.500
-233.803 -1.063.188 125.076 -1.600.813 2.777.857 6.667 11.795
-1% -26% 2% -10% 14% 0% 0%
23.154.654 2.362.460 8.747.484 14.818.534 19.827.648 10.389.771 79.300.552
Resultaat
-
-
-
-
Mutatie reserves Onttrekking reserve uitvoeringslasten Totaal dekking
-
-
-
-
-
Netto resultaat
-
-
-
-
-
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
60
84.317.295
-
-
84.317.295
-
-
0
-
-
84.305.500
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
-
-
84.305.500
61
84.305.500
-
-
84.305.500
-
-
-
-
Begroting na wijziging 2023 Baten Lasten Saldo 4.066.056 4.066.056 24.656.129 24.656.129 7.956.040 7.956.040 16.844.604 16.844.604 19.554.336 19.554.336 11.215.847 5.313.507 5.902.340 12.489 5.914.829 -5.902.340 -
In bijlage D vindt u het overzicht van baten en lasten verdeeld naar taakveld.
Gerealiseerd resultaat
Totaal dekking
Reserve uitvoeringslasten
Mutatie reserves
0
84.317.295
Saldo van baten en lasten
84.317.295
Realisatie 2023 Baten Lasten Saldo 3.002.868 3.002.868 24.422.326 24.422.326 8.081.116 8.081.116 15.243.790 15.243.790 22.332.192 22.332.192 10.813.192 5.969.853 4.843.338 421.811 5.265.150 -4.843.338 -
In euro's Programma Werk & Participatie Programma Inkomen Programma Armoedebestrijding Programma Wmo Programma Jeugdwet Programma Bedrijfsvoering Algemene dekkingsmiddelen Overhead Heffing VPB Onvoorzien
79.300.552
-
-
79.300.552
Baten 2.362.460 23.154.654 8.747.484 14.818.534 19.827.648 10.331.856 57.915 -
79.300.552
-
-
79.300.552
Jaar 2022 Lasten 2.362.460 23.154.654 8.747.484 14.818.534 19.827.648 5.005.077 5.384.694 -
-
-
-
-
Saldo 5.326.779 -5.326.779 -
Het overzicht van baten en lasten zoals in paragraaf 8.1 is opgenomen is de indeling zoals wij deze binnen De Dienst gebruiken. In de regelgeving van de BBV is echter de volgende indeling als verplichting opgenomen, daarom nemen wij deze ter informatie op.
8.2 Overzicht van baten en lasten conform BBV-regelgeving
9 Bedrijfsvoeringslasten 9.1 Financiële verantwoording Bedrijfsvoering Bedrijfsvoering
Jaar 2023 a.
Begroting na Afwijking wijziging 2023 (a-b) b.
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2022
0% 90% -10% -5% -12% -18% -12% -100%
8.179.704 268.110 329.341 822.407 176.542 179.218 434.451 -
c.
Lasten in euro's Personeelskosten (salaris/inhuur) Overige personeelskosten Huisvestingskosten Automatiseringskosten Organisatiekosten Afschrijvingen Externe kosten (o.a. accountant/advies/BZF/adviesraad) Structurele weerstandscapaciteit
8.549.305 644.944 364.192 844.383 197.453 164.386 470.341 -
8.541.266 8.039 340.000 304.944 405.000 -40.808 885.000 -40.617 225.500 -28.047 200.000 -35.614 531.570 -61.229 100.000 -100.000
Totale lasten Bedrijfsvoering
11.235.003
11.228.336
6.667
0%
10.389.771
Baten in euro's Rente inkomsten Dekking inzet eigen uren vanuit programma PIA Dekking overig (o.a. ziektewet uitkeringen)
331.863 851.036 196.247
862.958 26.519
331.863 -11.921 169.728
-1% 640%
29.245 727.035 236.916
Totale baten Bedrijfsvoering
1.379.146
889.476
489.670
55%
993.196
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen structureel Gemeentelijke bijdragen incidenteel
9.743.375 112.482
10.238.860 -495.485 100.000 12.482
-5% 12%
9.396.575 -
Gemeentelijke bijdragen
9.855.857
10.338.860 -483.003
-5%
9.396.575
Verdeling bedrijfsvoeringslasten over programma's
Jaar 2023
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2022
Programma Werk, Participatie en Inkomen Programma Armoedebestrijding Programma Wmo en Jeugdwet
5.774.042 1.372.563 2.709.252
5.308.579 465.463 1.261.496 111.067 3.768.785 -1.059.533
9% 9% -28%
5.037.221 1.489.095 2.870.260
Totaal NWF
9.855.857
10.338.860
-5%
9.396.575
a.
Begroting na wijziging 2023
Afwijking (a-b)
b.
c.
-483.003
Nb. bovenstaande afwijking is gerealiseerd doordat er per saldo meer of minder directe uren aan een bedrijfsonderdeel zijn besteed (en daarmee voor de verdeling procentueel is doorbelast) dan op voorhand is begroot. Jaar 2022
-131.907 -58.328 423 -293.192
-5% -12% 0% -4%
2.644.756 422.940 111.794 6.217.085
-483.003
-5%
9.396.575
Jaar 2023 a.
b.
c.
Gemeente Harlingen Gemeente Terschelling Gemeente Vlieland Gemeente Waadhoeke
2.713.765 421.970 106.750 6.613.372
2.845.672 480.298 106.326 6.906.564
Totaal NWF
9.855.857
10.338.860
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
Begroting na wijziging 2023
Afwijking (c/b) in %
Verdeling bedrijfsvoeringslasten over gemeenten
Afwijking (a-b)
62
Bedrijfsvoeringslasten totaal Verdeling over taakvelden
Jaar 2023
Begroting na wijziging 2023
Jaar 2022
0.4 Overhead 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.6 Maatwerkvoorzieningen (Wmo) 6.71a Huishoudelijke hulp (Wmo) 6.71b Begeleiding (Wmo) 6.71c Dagbesteding (Wmo) 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.71 Maatwerkdienstverlening 18+ 6.72 Maatwerkdienstverlening 18-
4.843.338 77.638 4.524 2.812.876 168.935 217.743 181.665 402.556 230.656 104.693 548.194 53.826 180.017 13.633 15.563
5.902.340 63.116 5.996 2.060.315 300.078 239.924 212.070 413.230 266.836 148.662 471.640 64.505 155.597 12.062 22.489
5.326.779 30.924 3.464 2.428.762 279.949 196.768 75.549
Totaal NWF
9.855.857
558.553 495.827 10.338.860
9.396.575
Nb. De bedrijfsvoeringlasten taakveld 0.4 Overhead betreft het saldo van de lasten en baten inzake overhead.
Toelichting op de financiën Product
Toelichting
•
Personeelskosten
De totale personeelskosten zijn in 2023 vrijwel gelijk aan de in de begroting na wijziging 2023 geraamde kosten. Wel is er meer gebruik gemaakt van externe inhuur dan vooraf voorzien. Dit in verband met het niet tijdig kunnen opvullen van vacatures en het opvangen van werkdruk als gevolg van ziekteverzuim.
•
Overige lasten Bedrijfsvoering
De totale overige lasten Bedrijfsvoering zijn eveneens vrijwel gelijk aan het begrote niveau. De hoogte van de overige personeelskosten valt hierin wel op. Deze is hoger dan verwacht onder andere omdat in 2023 een voorziening is getroffen in verband met het eigenrisico dragerschap voor de Werkloosheidswet (WW). Per saldo leidt dit niet tot een overschrijding van het begrote budget door lagere uitgaven op de andere deelbudgetten.
•
Baten
Het creditrentepercentage van de BNG is in 2023 sterk gestegen. Hierdoor is sinds lange tijd weer sprake van rentebaten. Verder zijn er uitkeringen ontvangen in verband met het langdurig ziekteverzuim van medewerkers. Doordat de ontvangen baten niet waren begroot, is er per saldo binnen het programma bedrijfsvoering sprake van een meevaller van € 480.000,-.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
63
10 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling De jaarrekening is opgesteld in overeenstemming met de voorschriften die worden gegeven in het “Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten”.
10.1 Continuïteit De continuïteit van de activiteiten is geborgd in de overeenkomst tot het instellen van een gemeenschappelijke regeling door de gemeenten Harlingen, Terschelling, Vlieland en Waadhoeke. De jaarrekening is opgesteld op basis van een continuïteitsveronderstelling.
10.2 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening De algemene grondslag voor de waardering van de activa en passiva, alsmede voor de bepaling van het resultaat, is de historische kostprijs (verkrijgings- of vervaardigingsprijs). Voor zover niet anders vermeld, worden activa en passiva opgenomen voor de nominale waarde. Verantwoording van de programma’s Formeel leggen we verantwoording af over 4 programma’s namelijk: •
Werk, Participatie en Inkomen
•
Armoedebestrijding
•
Wmo en Jeugdwet
• Bedrijfsvoering Indien het voor de leesbaarheid en inzichtelijkheid beter is dan rapporteren wij ook over de deelprogramma’s. Rechtmatigheidsverantwoording De in de jaarrekening opgenomen rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld volgens de Kadernota rechtmatigheid van de commissie BBV en de financiële- en controle verordeningen van de gemeenschappelijke regeling Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân. Daarnaast geldt het door het bestuur op 13 december 2023 vastgesteld normenkader van deze gemeenschappelijke regeling als toetsingskader voor de rechtmatigheidsverantwoording.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
64
De rechtmatigheidsverantwoording dient uitgewerkt te worden in lokale afspraken. Vanwege het feit dat pas in het voorjaar van 2024 de precieze uitwerking van een aantal criteria en uitwerkingspunten bekend geworden is, hebben we dit nog niet (zoals geadviseerd wordt) in de financiële verordening kunnen verankeren. Dat proces loopt parallel aan de jaarrekening 2023. De rechtmatigheidsverantwoording is opgesteld met de volgende uitgangspunten: 1. De verantwoordingsgrens bedraagt 3% van de lasten. Voor 2023 is dat een bedrag van € 2.530.000. 2. Vanwege de eerdere gemaakte afspraken met het bestuur achten wij afwijkingen tijdig gerapporteerd indien sprake is van een nadere uitleg in de jaarstukken. 3. Inhoudelijke afwijkingen op geleverde prestaties worden nader toegelicht en zijn mogelijk niet-rechtmatig indien sprake is van een afwijking van meer dan 25%, voor zover er sprake is van een concrete prestatieafspraak in de begroting. In de meeste gevallen zijn de doelen echter niet op die manier in de begroting opgenomen. 4. Onderschrijding van lasten zijn alleen onrechtmatig indien tegelijkertijd sprake is van een onderprestatie zoals bedoeld in het vorige punt. 5. Behoudens de uitzonderingen zoals opgenomen in de kadernota zijn overschrijdingen van de lasten per kerntaak en per investeringskrediet onrechtmatig. 6.
Over- en onderschrijding van baten zijn alleen onrechtmatig indien deze niet tijdig zijn gemeld. Schattingen De schattingen en hiermee verbonden veronderstellingen zijn gebaseerd op ervaringen uit het verleden en verschillende andere factoren die gegeven de omstandigheden als redelijk worden beschouwd. De uitkomsten hiervan vormen de basis voor het oordeel over de boekwaarde van de balans die niet op eenvoudige wijze uit andere bronnen blijkt. De daadwerkelijke uitkomsten kunnen afwijken van deze schattingen. Om de grondslagen en de regels voor het opstellen van de jaarrekening te kunnen toepassen, is het nodig dat het management van de gemeenschappelijke regeling over de verschillende zaken zich een oordeel vormt, en dat het management schattingen maakt die essentieel kunnen zijn voor de in de jaarrekening opgenomen bedragen. Indien het voor het geven van het op grond van het BBV vereiste inzicht noodzakelijk is, is de aard van deze oordelen en schattingen inclusief de bijbehorende veronderstellingen opgenomen bij de toelichting op de betreffende jaarrekeningposten. Vergelijking met voorgaand jaar De gehanteerde grondslagen van waardering en van resultaatbepaling zijn ongewijzigd gebleven ten opzichte van het voorgaand jaar.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
65
10.3 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva Materiële vaste activa De materiële vaste activa betreffen investeringen met een meerjarig economisch nut. Bijdragen van derden die in directe relatie staan met de investering, worden hierop in mindering gebracht. Bijdragen uit reserves mogen niet in mindering worden gebracht. Deze bijdragen vallen vrij met jaarlijkse termijnen gelijk aan de afschrijvingsperiode van het actief. De materiële vaste activa worden gewaardeerd tegen historische kostprijs, verminderd met de cumulatieve afschrijvingen. De afschrijvingen worden gebaseerd op de geschatte economische levensduur en worden berekend op basis van een vast percentage van de kostprijs. Er wordt afgeschreven vanaf het moment van ingebruikneming. De volgende afschrijvingstermijnen gelden (aantal jaren): •
Machines, apparaten en installaties
•
Overige materiële vaste activa, waaronder -
Automatisering Verbouwing/verhuizing Eise Eisingastraat Inventaris
5 5-7 10 5
Financiële vaste activa De financiële vaste activa betreffen langlopende lening u/g inzake Tozo en Bbz bedrijfskapitaal en zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Uitzettingen met rentetypische looptijd korter dan één jaar De uitzettingen met een rentetypische looptijd korter dan één jaar worden gewaardeerd tegen nominale waarde. Oninbaarheid debiteuren aanverwante wet- en regelgeving Voor verwachte oninbaarheid van debiteuren van aanverwante wet- en regelgeving is een voorziening in mindering gebracht. De aflossingsfrequentie van debiteuren is het uitgangspunt voor het bepalen van de voorziening. Als blijkt dat een individuele debiteur in staat is om maandelijks op de openstaande vordering af te lossen, wordt geen voorziening getroffen. Als blijkt dat de aflossingsfrequentie afneemt, neemt de onzekerheid omtrent de inning van de totale vordering toe. De voorziening is per individuele debiteur gewaardeerd en opgenomen op de balans van De Dienst.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
66
Overige vorderingen Vorderingen op debiteuren Participatiewet, IOAW, IOAZ, Bbz, Tozo en Wmo zijn opgenomen in de balans van De Dienst. De financiële gegevens worden vermeld op basis van het batenlastenstelsel. Overlopende activa De overlopende activa zijn gewaardeerd tegen nominale waarde. Liquide middelen De liquide middelen zijn gewaardeerd tegen nominale waarde en staan, voor zover niet anders vermeld, ter vrije beschikking van De Dienst. Passiva Voor zover niet anders vermeld zijn passiva gewaardeerd tegen nominale waarde. Eigen vermogen Het eigen vermogen bestaat uit de reserve uitvoeringslasten. Voorzieningen Voorzieningen worden gewaardeerd op het nominale bedrag van de betrokken verplichtingen c.q. het voorzienbare verlies.
Voorzieningen worden op grond van artikel 44 BBV gevormd door: • verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op balansdatum onzeker is doch redelijkerwijs te schatten is • bestaande risico's op balansdatum ter zake van verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs te schatten is • kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt maar de oorsprong hebben in het begrotingsjaar of een eerder begrotingsjaar en de voorziening strekt tot kostenegalisatie • van derden verkregen middelen die specifiek besteed moeten worden Overig Wat betreft vakantiegeld uitkeringsgerechtigden wordt geen schuld opgenomen omdat er gekozen is voor een waardering op basis van kasstelsel.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
67
10.4 Grondslagen voor de resultaatbepaling Algemeen De baten en lasten worden toegerekend aan het jaar waarop zij betrekking hebben. De lasten worden bepaald met inachtneming van de hiervoor vermelde waarderingsgrondslagen. Baten worden verantwoord voor zover zij op balansdatum zijn gerealiseerd. Verliezen en risico’s die hun oorsprong vinden voor het einde van het boekjaar, worden in acht genomen indien zij voor het opmaken van de jaarrekening bekend zijn geworden. Personeelslasten Personeelslasten worden in principe toegerekend aan het boekjaar waarop ze betrekking hebben. Als gevolg van het formele verbod op het opnemen van voorzieningen c.q. schulden uit hoofde van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume worden sommige personele lasten echter toegerekend aan de periode waarin de uitbetaling plaatsvindt; daarbij moet worden gedacht aan componenten zoals ziektekostenpremie ten behoeve van gepensioneerden, overlopende vakantiegeld- en verlofaanspraken en dergelijke. Pensioenen De Dienst heeft voor haar werknemers de pensioenregeling ondergebracht bij het Pensioenfonds voor overheid en onderwijs ABP. Hiervoor in aanmerking komende werknemers hebben op de pensioengerechtigde leeftijd recht op een pensioen welke afhankelijk is van leeftijd, salaris en dienstjaren.
De Dienst heeft geen verplichting tot het voldoen van aanvullende bijdragen in geval van een tekort bij het ABP, anders dan hogere toekomstige premies. De Dienst heeft daarom alleen de verschuldigde premies tot en met het einde van het boekjaar in de jaarrekening verantwoord. De dekkingsgraad van het Pensioenfonds voor overheid en onderwijs ABP was in december 2023 110,5% (2022: 110,9%, bron www.abp.nl). Vennootschapsbelasting De activiteiten van De Dienst zijn niet belastingplichtig voor de vennootschapsbelasting. Wet normering topinkomens Voor de uitvoering van de Wet normering bezoldiging topfunctionarissen in de (semi)publieke sector (WNT) heeft De Dienst zich gehouden aan de Beleidsregel WNT en deze als normenkader bij het opmaken van de jaarrekening gehanteerd.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
68
10.5 Begrotingsrechtmatigheid De Dienst maakt voor elk begrotingsjaar een primitieve begroting en één herziene begroting. Dat laatste heeft tot gevolg dat in de praktijk tussen realisatie en begroting afwijkingen bestaan. Voor de sociaal domein programma’s in de begroting geldt dat sprake is van zogenaamde open eindregelingen. Meer aanvragen dan begroot leidt dan tot overschrijding van de kosten. Bij gemeenten is het de gewoonte met meerdere begrotingswijzigingen per jaar te werken, waardoor verschillen met de realisatiecijfers klein kunnen blijven. Meerdere begrotingswijzigingen bij De Dienst zijn echter voor de gemeenten onwenselijk, omdat deze niet (tijdig) verwerkt kunnen worden in de gemeentelijke begroting. De oplossing is gevonden in de bestuursrapportages en tussentijdse rapportages aan de gemeenten over de realisatie en prognoses van alle programma’s. Bij uitzondering wordt gewerkt met een extra tussentijdse begrotingswijziging. Daardoor is het bestuur geïnformeerd over over- en onderschrijdingen en de consistentie daarvan met het door het bestuur uitgezette beleid. Daarnaast beschikken de gemeenten over betrouwbare informatie voor hun eigen tussentijdse rapportages. Dit voorkomt verrassingen bij het vaststellen van de jaarrekening. De overschrijding van de begroting betreft een overschrijding uit hoofde van open einde regelingen.
Deze overschrijding wordt gedekt door de, bij de gemeenschappelijke regeling, aangesloten gemeenten. Hiermee is sprake van een formele onrechtmatigheid, maar hoeft deze op grond van de kadernota rechtmatigheid niet meegenomen te worden in de oordeelsvorming door de accountant.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
69
11 Toelichting op de balans per 31 december 2023 In deze paragraaf worden de afzonderlijke balansposten toegelicht. Daar waar nodig wordt de financiële uitsplitsing inhoudelijk onderbouwd.
11.1 Materiële vaste activa De mutaties in de materiële vaste activa worden als volgt weergegeven: Machines, apparaten, installaties
Overige materiële vaste activa
Totaal
121.778 78.912 42.866
1.311.985 874.224 437.761
1.433.763 953.136 480.627
9.755 -9.755
11.609 154.631 -143.022
11.609 164.386 -152.777
121.778 88.667 33.111
1.323.594 1.028.855 294.739
1.445.372 1.117.522 327.850
Stand per 1 januari 2023 Aanschaffingswaarde Cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde
Mutaties in de boekwaarde Investeringen Desinvesteringen Afschrijvingen Afschrijvingen desinvesteringen Bijdragen van derden Afwaarderingen Saldo
Stand per 31 december 2023 Aanschaffingswaarde Cumulatieve afschrijvingen Boekwaarde
Voor een gespecificeerd overzicht van de materiële vaste activa wordt verwezen naar bijlage B.
11.2 Financiële vaste activa In euro's
1-1-2023
Uitgegeven
TOZO bedrijfskapitaal Bbz bedrijfskapitaal
959.781 127.178 1.086.959
10.359 5.516 15.875
Rente
Aflossing 6.237 6.237
222.365 25.517 247.882
31-12-2023 747.775 113.414 861.189
Dit bedrijfskapitaal is verstrekt door Bureau Zelfstandigen Fryslân. BZF verzorgt tevens de inning van de aflossing en rente op deze kapitaalverstrekkingen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
70
11.3 Vlottende activa Uitzettingen korter dan één jaar
Vorderingen op openbare lichamen Rekening courant verhouding met het Rijk Overige vorderingen
Vorderingen op openbare lichamen * Rekening-courant gemeente Vlieland Rekening-courant gemeente Harlingen Rekening-courant gemeente Terschelling Rekening-courant gemeente Waadhoeke Overige openbare lichamen
Rekening courant verhouding met het Rijk Rekening-courant verhouding Rijk
Overige vorderingen Debiteuren regulier Debiteuren uitkeringen Af: voorziening debiteuren uitkeringen Debiteuren Bbz levensonderhoud Debiteuren TOZO levensonderhoud
31-12-2023
31-12-2022
1.369.112 4.240.681 836.108 6.445.902
1.371.147 4.086.197 1.101.393 6.558.738
15.115 -
-
1.369.112
158.267 1.212.075 805 1.371.147
4.240.681 4.240.681
4.086.197 4.086.197
11.286 1.528.395 -1.023.686 145.502 174.612 836.108
34.979 1.777.790 -1.169.440 188.569 269.495 1.101.393
31-12-2023 128.446 128.446
31-12-2022 117.495 117.495
31-12-2023 2.376.572 2.376.572
31-12-2022 1.890.413 1.890.413
1.051.410 1.325.162 2.376.572
631.421 1.258.992 1.890.413
1.353.998 -
Liquide middelen Bank
Overlopende activa Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen
Overige nog te ontvangen en vooruitbetaalde bedragen Nog te ontvangen bedragen Vooruitbetaalde bedragen
* Om beter inzicht te krijgen in de onderlinge schuldposities tussen De Dienst en de gemeenten worden alle onderlinge posities verwerkt in een rekening-courant. De gemeenten ontvangen allen afzonderlijk een overzicht van de rekening-courantpositie per 31 december 2023.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
71
Schatkistbankieren Sinds 16 december 2013 zijn alle decentrale overheden, voor zover ze een openbaar lichaam zijn, verplicht om deel te nemen aan het schatkistbankieren. Deelname van de decentrale overheden aan schatkistbankieren draagt bij aan een lagere EMU-schuld van de collectieve sector. Een ander belangrijk gevolg van deelname aan schatkistbankieren is een verdere vermindering van de beleggingsrisico’s waaraan decentrale overheden worden blootgesteld. Afgezien van de mogelijkheden om aan elkaar leningen te verstrekken, zijn decentrale overheden verplicht alle middelen die ze niet direct nodig hebben voor hun publieke taak in de schatkist aan te houden. Indien overtollige middelen de omvang van de drempel niet overschrijden, mogen die middelen buiten de schatkist worden gehouden. De drempel is nooit lager dan € 1 miljoen. Het drempelbedrag is gelijk aan 2% van het begrotingstotaal (primitieve begroting) indien het begrotingstotaal lager is dan € 500 miljoen. De drempel bedroeg in 2023 voor De Dienst € 1.471.000. Het gemiddelde saldo van de BNG rekening en de Rabobank rekening van De Dienst is in de 4 kwartalen van 2023 onder deze drempel gebleven. %
& ' (((
!
"#
$#
$ !
"#
$
#
%
%
%
)
)
%
% & * + *
$
+
-( . /
#
# # , #
0
' ( )
-(
%
#
$. /
,
' ( )
+ +
(
1 + / 2# -(
#
-( -
3
/
' /' '!!
# #
% 4 $
(
# +
5
+ ( 6
# (
3 % (
7 (
+ +
$ , $ +
5
6
6
6
6
)
6
(6
(
Met de BNG is een kredietfaciliteit overeengekomen van € 500.000.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
72
11.4 Eigen vermogen Verloop van het eigen vermogen In euro's Bestemmingsreserve uitvoeringslasten Totaal
1-1-2023 Storting
654.806 654.806
-
Onttrekking 31-12-2023
-
654.806 654.806
De bestemmingsreserve uitvoeringslasten is gevormd met als doel het opvangen van kosten van calamiteiten en risico’s, zodat voorkomen kan worden dat de begroting van de gemeenten onverwachts moet worden aangesproken.
11.5 Verloop voorziening Verloop van de voorzieningen
1-1-2023 Toevoeging
In euro's Voorziening WW-gelden Voorziening WW 3de jaar Voorziening verlofsparen Totaal
172.832 45.973 218.805
9.609 12.634 22.243
Vrijval Aanwendingen 31-12-2023
134.825 4.594 139.419
165.725 165.725
203.732 50.988 12.634 267.354
Deze voorziening is gevormd met als doel de dekking van de verplichte aanvullingen op een WW-uitkering voor ontslagen werknemers. De voorziening bedraagt ultimo 2023 € 254.720. Per 1 januari 2023 kunnen medewerkers van De Dienst verlofsparen. Hiervoor dient een voorziening te worden opgenomen, omdat het spaarsaldo in de tijd vanwege toevoegingen en opnamen van het spaarverlof van niet gelijke omvang is. De opgebouwde voorziening bedraagt per 31 december 2023 € 12.634.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
73
11.6 Vlottende passiva Vlottende schulden korter dan één jaar
Schulden aan openbare lichamen Crediteuren
Schulden aan openbare lichamen * Rekening-courant gemeente Harlingen Rekening-courant gemeente Terschelling Rekening-courant gemeente Waadhoeke Rekening-courant gemeente Vlieland Overige openbare lichamen
31-12-2023
31-12-2022
1.482.942 429.134 1.912.077
1.057.649 402.032 1.459.681
891.384 537.502 54.057 1.482.942
522.064 14.618 520.967 1.057.649
31-12-2023
31-12-2022
6.751.556
7.118.894
554.164 7.305.721
682.045 7.800.939
Overlopende passiva
Verplichtingen die in het begrotingsjaar zijn opgebouwd en die in een volgend begrotingsjaar tot betaling komen, met uitzondering van jaarlijks terugkerende arbeidskosten gerelateerde verplichtingen van vergelijkbaar volume Overige vooruit ontvangen bedragen die ten bate van volgende begrotingsjaren komen
* Om een beter inzicht te krijgen in de onderlinge schuldposities tussen De Dienst en de gemeenten worden alle onderlinge posities verwerkt in een rekening-courant. De gemeenten ontvangen allen afzonderlijk een overzicht van de rekening-courantpositie per 31 december 2023.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
74
11.7 Niet uit de balans blijkende verplichtingen Huurverplichting De Dienst heeft zich contractueel verplicht tot het betalen van huurtermijnen voor de Eise Eisingastraat 5-8 te Franeker tot en met 30 september 2028. Dit voor een totaalbedrag van € 197.563 per jaar (2023) (vrijgesteld van BTW), vermeerderd met de jaarlijkse (per Oktober) huurverhoging op CPI-indexbasis conform de algemene voorwaarden (artikel 17.1 t/m 17.4 van het huurcontract). Verplichting vakantierecht De waarde van de opgebouwde vakantiedagen (in euro’s) bedraagt per 31 december 2023 € 316.506
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
75
11.8 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen Per 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) ingegaan. De WNT is van toepassing op De Dienst Sociale Zaken en Werkgelegenheid Noardwest Fryslân. Het voor De Dienst toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2023 € 223.000. Dit betreft het algemeen bezoldigingsmaximum. Bezoldiging topfunctionarissen Leidinggevende topfunctionarissen
) * . 8 # " # 3
( " ,
$
++
+ ,+-+ -
# #
#
% / & + &
;
&'
7 % 7 , $
,
9
:
#
! 6 6 '!
#
+
<
=
%7% " # $ 0 / *
># " +1 " #
# #
$
$ >#
?
$ #
# $
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
>#
76
) * . 8 # " # 3 % / & + &
;
(
&' ,
$
# #
# ++
+ ,+-+ 7 % 7 , $
,
9
:
#
)' ( (
# <
+ =
)
%7% " # $ 0 /
># " + $#
Topfunctionarissen met een bezoldiging van € 1.900 of minder:
2 @ : * + @ @ # 3 1 B 3 D 4$ @ # @
. %4 ++ @
<
%&
A C C C
#
<
Overige rapportageverplichtingen op grond van de WNT Naast de hierboven vermelde topfunctionarissen zijn er geen overige functionarissen met een dienstbetrekking die in 2023 een bezoldiging boven het individueel toepasselijke drempelbedrag hebben ontvangen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
77
Controleverklaring en Besluit tot vaststelling
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
78
12 Controleverklaring verslagjaar 2023 van de onafhankelijk accountant
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
79
Bijlagen
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
81
Bijlage A
Rechtmatigheidsverantwoording
Verantwoordelijkheid bestuur en management van De Dienst Noardwest Fryslân In de jaarrekening moeten alle financiële transacties (baten, lasten en balansmutaties) goed worden opgenomen. Dit betekent dat de financiële informatie correct en volledig moet zijn. Rechtmatigheidscriteria Er zijn drie rechtmatigheidscriteria belangrijk om te beoordelen of de financiële verantwoording rechtmatig is: 1. Begrotingscriterium: Zijn de verantwoorde bedragen in lijn met de begroting? 2. Voorwaardencriterium: Zijn er specifieke voorwaarden waaraan voldaan moet worden voor bepaalde transacties? 3. Misbruik- en oneigenlijk gebruik criterium: Is er sprake van misbruik of oneigenlijk gebruik van financiële middelen? Rechtmatigheidsverantwoording Het management licht toe in hoeverre aan deze rechtmatigheidscriteria is voldaan. Dit gebeurt door te kijken naar de verantwoorde baten, lasten en balansmutaties in relatie tot vastgestelde kaders (begroting, gemeentelijke verordeningen) en relevante wet- en regelgeving. Normenkader en grensbedrag Bij de waarderingsgrondslagen in de jaarrekening wordt het normenkader van de relevante wet- en regelgeving verder toegelicht. De verantwoording hanteert een grensbedrag (€ 2.530.000) om alleen relevante aspecten te betrekken.