Bijlage 1 Jaarverslag en Jaarrekening 2023 Dienst NWF getekende versie
Tekst van het document
Jaarstukken 2023 Versie 1
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
1
Dit is een publicatie van De Dienst Noardwest Fryslân Postadres Postbus 4 8800 AA Franeker Bezoekadres Eise Eisingastraat 8 8801 KE Franeker Contact 0517-380200 contact@sozawe-nw-fryslan.nl www.sozawe-nw-fryslan.nl
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
1
Voorwoord In de jaarstukken staan de financiële ontwikkelingen 2023 nader toegelicht. Een aantal punten vallen daarin op: •
In 2023 is veel minder besteed aan de inkoop van trajecten inburgering dan begroot. De eerste stap bij inburgeraars bestaat uit het inschrijven bij een gemeente en het toekennen van woonruimte. Dit kost tijd en is niet eenvoudig te realiseren vanwege de huidige situatie op de woningmarkt. We constateren dat de taakstelling voor inburgeraars in 2023 niet is behaald. Hierdoor zijn ook veel minder inburgeringstrajecten ingezet;
•
De bijstandsuitkeringen zijn in 2023 met respectievelijk 10,15% en 3,13% geïndexeerd vanwege de stijging van het bruto wettelijk minimumloon. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering is daarentegen gedaald. Hierdoor is toch sprake van een beperkte begrotingsonderschrijding;
•
De lasten voor loonkostensubsidie nemen de afgelopen jaren toe. Het aantal inwoners met loonkostensubsidie is hoger dan begroot. Ook is sprake van hogere indexaties dan verwacht. We constateren daardoor een lastenoverschrijding van 23% ten opzichte van de begroting 2023;
•
De lasten voor de Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO) zijn in 2023 39% lager dan begroot. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de regeling vanaf 1 februari 2023 is gewijzigd. Als een vluchteling van 18 jaar of ouder gaat werken of een uitkering ontvangt, wordt het leefgeld van het hele gezin namelijk stopgezet;
•
De lasten voor het programma Armoedebestrijding zijn in 2023 1% hoger uitgevallen in vergelijking met de begroting. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat er extra bijdragen zijn verstrekt vanuit de regeling Energietoeslag. In 2023 is in totaal voor € 5.630.800 aan bijzondere bijstand Energietoeslag toegekend. Gemeenten zijn hiervoor deels door het Rijk gecompenseerd;
•
De lasten voor Wmo voorzieningen vallen 10% lager uit dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door onderschrijdingen op collectief vervoer, individuele begeleiding en dagactiviteiten;
•
De jeugdhulpkosten laten in 2023 een forse overschrijding van 14% zien ten opzichte van de begroting. Dit wordt veroorzaakt door een steeds toenemende zorgzwaarte, hoge tariefindexaties, oplopende wachtlijsten en een steeds hoger aandeel jongeren met jeugdhulp.
Marius Jellema Directeur
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
2
Voorwoord .......................................................................................................................... 2 Inleiding ................................................................................................................................ 5 1
Inleiding jaarstukken ................................................................................................ 7 1.1 Verantwoordelijkheid van De Dienst ............................................................... 7 1.2 De structuur van de organisatie ...................................................................... 7 1.3 Begroting- en rekeningprocedure.................................................................... 8 1.4 Rechtmatigheidsverantwoording ..................................................................... 9 1.5 Opzet jaarstukken 2023 .................................................................................10
Jaarverslag 2023 ................................................................................................................ 11 2
3
4
5
6
Jaarverslag 2023 ..................................................................................................... 12 2.1 Algemeen ......................................................................................................12 2.2 Programmaverantwoording 2023 ...................................................................12 Programma Werk, Participatie en Inkomen ........................................................... 16 3.1 Inhoudelijke verantwoording ..........................................................................16 3.2 Spotlights Werk, Participatie en Inkomen.......................................................18 3.3 Bestandsontwikkeling Werk en Participatie....................................................18 3.4 Financiële verantwoording Werk en Participatie ............................................21 3.5 Bestandsontwikkeling Inkomen......................................................................22 3.6 Financiële verantwoording Inkomen ..............................................................23 Programma Armoedebestrijding............................................................................
26 4.1 Inhoudelijke verantwoording ..........................................................................26 4.2 Spotlights Armoedebestrijding .......................................................................27 4.3 Financiële verantwoording Armoedebestrijding..............................................28 Programma Wmo en Jeugdwet .............................................................................. 31 5.1 Inhoudelijke verantwoording ..........................................................................31 5.2 Spotlights Wmo .............................................................................................33 5.3 Bestandsontwikkeling Wmo ...........................................................................33 5.4 Financiële verantwoording Wmo ....................................................................36 5.5 Spotlights Jeugdwet.......................................................................................38 5.6 Bestandsontwikkeling Jeugdwet ....................................................................38 5.7 Financiële verantwoording Jeugdwet .............................................................41 Bedrijfsvoering........................................................................................................
44 6.1 Inhoudelijke verantwoording ..........................................................................44 6.2 Paragrafen Besluit begroting en verantwoording provincies en gemeenten ...47 6.3 Risico´s in relatie tot de omvang van de benodigde weerstandscapaciteit .....57
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
3
Jaarrekening 2023 .............................................................................................................. 58 7 8
9 10
11
Balans per 31 december 2023 ................................................................................ 59 Overzicht van baten en lasten over 2023 .............................................................. 60 8.1 Overzicht baten en lasten ..............................................................................60 8.2 Overzicht van baten en lasten conform BBV-regelgeving ..............................61 Bedrijfsvoeringslasten ........................................................................................... 62 9.1 Financiële verantwoording Bedrijfsvoering.....................................................62 Grondslagen voor waardering en resultaatbepaling ............................................ 64 10.1 Continuïteit ....................................................................................................64 10.2 Algemene grondslagen voor het opstellen van de jaarrekening .....................64 10.3 Grondslagen voor de waardering van activa en passiva ................................66 10.4 Grondslagen voor de resultaatbepaling .........................................................68 10.5 Begrotingsrechtmatigheid ..............................................................................69 Toelichting op de balans per 31 december 2023 ..................................................
70 11.1 Materiële vaste activa ....................................................................................70 11.2 Financiële vaste activa ..................................................................................70 11.3 Vlottende activa .............................................................................................71 11.4 Eigen vermogen ............................................................................................73 11.5 Verloop voorziening .......................................................................................73 11.6 Vlottende passiva ..........................................................................................74 11.7 Niet uit de balans blijkende verplichtingen .....................................................75 11.8 Wet normering bezoldiging topfunctionarissen...............................................76
Controleverklaring en Besluit tot vaststelling .................................................................. 78 12 13
Controleverklaring verslagjaar 2023 van de onafhankelijk accountant .............. 79 Besluit tot vaststelling ............................................................................................ 80
Bijlagen ............................................................................................................................... 81 Bijlage A Bijlage B Bijlage C Bijlage D Bijlage E Bijlage F
Rechtmatigheidsverantwoording ................................................................. 82 Overzicht materiële vaste activa ................................................................... 85 SISA bijlage 2023 ........................................................................................... 86 Overzicht van baten en lasten naar taakvelden ........................................... 93 Beleidsindicatoren 2023 ................................................................................ 94 Begrippenlijst ................................................................................................. 95
Bijlagen geen onderdeel uitmakend van de jaarrekening ............................................... 98 Bijlage G Bijlage H Bijlage I
Verdeelsleutel bedrijfsvoeringslasten .......................................................... 99 Afrekening met deelnemende gemeenten................................................. 100 Overzicht berekening Vangnetuitkering Inkomen 2023 ............................ 102
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
4
Inleiding
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
5
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
6
1 Inleiding jaarstukken Voor u liggen de Jaarstukken 2023 van De Dienst Noardwest Fryslân, bestaande uit het Jaarverslag en de Jaarrekening. In dit hoofdstuk beschrijven we de structuur van de organisatie, de wettelijke kaders waar we rekening mee hebben te houden en de opzet van de jaarstukken.
1.1 Verantwoordelijkheid van De Dienst Sinds de wijziging van de Gemeenschappelijke Regeling per 1 januari 2021 is De Dienst Noardwest Fryslân een bedrijfsvoeringsorganisatie. Het vaststellen van de beleidskaders (verordeningen en beleidsregels) voor het sociaal domein en de daaraan verbonden financiële keuzes, ligt daarmee bij de gemeenten. De gemeentelijke beleidsteams in Noardwest Fryslân stellen de beleidsvoorstellen op en betrekken hierbij medewerkers van De Dienst. De besluitvorming vindt plaats in de colleges en raden van de vier aangesloten gemeenten De Dienst werkt samen met de gemeenten, gebiedsteams en de netwerkpartners en ondersteunt bij het realiseren van de gemeentelijke doelstellingen op het gebied van het sociaal domein. De Dienst heeft zowel een rol in de uitvoering van de toegang van het sociaal domein (inkomen en participatie, kwaliteitszorg en advies voor Wmo en jeugd), als in de inkoop en het contractmanagement voor Wmo, participatie en (deels) jeugdhulp. Ook voert De Dienst backofficetaken uit, zoals beschikken, bestellen, betalen en administreren. Het monitoren van cijfermatige ontwikkelingen, het maken van (verbeter)voorstellen, het uitvoeren van kwaliteitscontroles en het geven van advies is ook bij De Dienst belegd. Ten slotte voert De Dienst taken uit op het gebied van toezicht en handhaving, zowel richting burgers als zorgaanbieders.
1.2 De structuur van de organisatie Het bestuur bestaat uit wethouders van de deelnemende gemeenten. De samenstelling van het bestuur was per 31 december 2023 als volgt: Naam
Gemeente
Functie
Mevrouw J. Hoekstra- Sikkema Mevrouw M. van der Meer De heer P. Schoute Mevrouw M. Vellinga-Beemsterboer
Terschelling Waadhoeke Harlingen Vlieland
Voorzitter Waarnemend voorzitter Lid Lid
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
7
Het management van De Dienst wordt gevormd door: Naam
Organisatie
Functie
De heer M.J. Jellema
De Dienst
Directeur
1.3 Begroting- en rekeningprocedure Artikel 34 van de Wet gemeenschappelijke regelingen schrijft het volgende voor: Begroting •
Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie stelt de begroting vast in het jaar voorafgaande aan dat waarvoor zij dient.
•
Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie zendt de begroting binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 1 augustus van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, aan gedeputeerde staten.
Financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening •
Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie zendt vóór 15 april van het jaar voorafgaande aan dat waarvoor de begroting dient, de algemene financiële en beleidsmatige kaders en de voorlopige jaarrekening aan de raden van de deelnemende gemeenten.
Jaarrekening •
Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie stelt de jaarrekening vast in het jaar volgende op het jaar waarop deze betrekking heeft.
•
Het bestuur van de bedrijfsvoeringsorganisatie zendt de jaarrekening binnen twee weken na de vaststelling, doch in ieder geval vóór 15 juli van het jaar volgende op het jaar waarop de jaarrekening betrekking heeft, aan gedeputeerde staten.
Op 13 april 2022 is de Begroting 2023 door het bestuur van De Dienst voorlopig vastgesteld. De definitieve vaststelling heeft plaats gevonden op 13 juli 2022. De Begroting na Wijziging 2023 is op 23 november 2022 door het bestuur voorlopig vastgesteld. De definitieve vaststelling heeft plaats gevonden op 5 april 2023.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
8
1.4 Rechtmatigheidsverantwoording Vanaf het verslagjaar 2023 neemt het bestuur en het management van De Dienst een rechtmatigheidsverantwoording op in de jaarrekening. Hiermee leggen we verantwoording af over de naleving van de regels die relevant zijn voor het financiële reilen en zeilen van De Dienst. Het bestuur van De Dienst is al staatsrechtelijk en bestuurlijk verantwoordelijk voor de rechtmatigheid. Maar tot nu toe was het nog de accountant die hierover verslag uitbracht en het gesprek voerde met het bestuur. Vanaf 2023 stellen het bestuur en het management dus zelf een rechtmatigheidsverantwoording op, die opgenomen wordt in de jaarrekening. Het bestuur gaat hierover in gesprek met het management en kan zo zijn controlerende en kaderstellende rol beter vervullen. De accountant toetst nog steeds of de jaarrekening getrouw is, oftewel in overeenstemming met de realiteit. De rechtmatigheidsverantwoording is onderdeel van deze jaarrekening. De accountant controleert dus ook of die verantwoording getrouw is. Met andere woorden, of deze toelichting over de financiële rechtmatigheid in de jaarrekening juist en volledig is opgesteld door het bestuur en het management van De Dienst.
Doordat de Gemeentewet is aangepast kan de accountant geen direct oordeel geven over de rechtmatigheid van alle baten, lasten en balansmutaties in de gehele jaarrekening, zoals tot en met verslagjaar 2022 het geval was. De wettelijke opdracht aan de accountant voor de controle over het verslagjaar 2023 is daarom ook anders geformuleerd, met een indirect oordeel aan de hand van de verantwoording van het management over rechtmatigheid in de jaarrekening. Dit alles met uitzondering van het oordeel over de specifieke uitkeringen, aangezien het directe oordeel hier wel gegeven wordt. De rechtmatigheidsverantwoording van het bestuur en management van De Dienst is opgenomen in de paragraaf Bedrijfsvoering en in bijlage A. De controleverklaring van onze accountant is in hoofdstuk 12 opgenomen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
9
1.5 Opzet jaarstukken 2023 De jaarstukken bestaan uit het jaarverslag en de jaarrekening. Het jaarverslag is opgenomen in de hoofdstukken 2 tot en met 6 en bestaat uit •
de programma-verantwoordingen, met inhoudelijke en financiële toelichting
•
de paragraaf bedrijfsvoering, waaronder weerstandsvermogen en risicobeheersing,
•
de paragraaf financiering.
In de hoofdstukken 7 tot en met 11 is de jaarrekening opgenomen, bestaande uit •
de balans
•
het overzicht van baten en lasten
•
de verantwoording van de bedrijfsvoeringslasten.
•
In hoofdstuk 12 treft u de controleverklaring van onze accountant aan.
•
Hoofdstuk 13 bevat het bestuursbesluit tot vaststelling van de programmarekening 2023.
•
Het overzicht van de gemeentelijke bijdragen is opgenomen in bijlage H.
•
Voor een begrippenlijst verwijzen wij u naar bijlage F.
Bespreking en vaststelling We leggen de jaarstukken ter vaststelling voor aan het bestuur van De Dienst. Ook bespreken we de uitkomst van de jaarstukken met de afzonderlijke gemeenten in de daarvoor geplande planning & control gesprekken. Eventuele vragen en opmerkingen over dit rapport via planningencontrol@sozawe-nw-fryslan.nl insturen.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
10
Jaarverslag 2023 In het jaarverslag beschrijven we de resultaten van de acties die we in 2023 ondernomen hebben om de doelstellingen uit de begroting na wijziging 2023 te behalen
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
11
2 Jaarverslag 2023 2.1 Algemeen Het jaarverslag is opgesteld conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV). 2.1.1
Oorlog, inflatie en de impact hiervan op onze uitvoering
Covid-19, geopolitieke ontwikkelingen en oorlogen hebben de aflopen jaren grote invloed gehad op de samenleving en op de economische situatie in Nederland. Als gevolg van deze ontwikkelingen nam de inflatie sterk toe, wat een grote impact had op de prijsontwikkeling. Hierdoor zijn bijvoorbeeld de energieprijzen sterk gestegen. Verder zien we ook een sterke stijging van de lonen om de koopkracht te compenseren. Daardoor zijn ook de kosten voor voorzieningen binnen het sociaal domein sterk gestegen. Landelijk zijn verschillende regelingen opgezet om inwoners (tijdelijk) te ondersteunen. Een aantal daarvan zijn in 2023 door De Dienst uitgevoerd, zoals de betaling van woon- en leefgeld in verband met de Regeling opvang ontheemden Oekraïne en de uitbetaling van de Energietoeslag.
2.2 Programmaverantwoording 2023 2.2.1
Spotlights per programma
Inkomen: Het aantal cliënten Participatiewet Basis
Werk en Participatie: We zetten vaker Pastiel, Beschut Werk, en
daalt met 6% t.o.v. 2022
Loonkostensubsidie in
Wmo: Het aantal cliënten Dagactiviteiten blijft afnemen
Jeugdwet: Het aantal cliënten stijgt met 1,9%. De totale lasten stijgen met 12,6% t.o.v. 2022
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
Armoedebestrijding: Er zijn 4330 energietoeslag aanvragen goedgekeurd en uitbetaald
Bedrijfsvoering: We ontvangen veel meer rente dan verwacht
12
2.2.2
Financiële samenvatting per programma en overzicht gemeentelijke bijdragen
De totale programmarekening geeft inzicht in de realisaties en begrotingsomvang van de verschillende programma’s in het sociaal domein. Voor een totaaloverzicht van het resultaat nemen we in het financiële overzicht ook onze bedrijfsvoeringslasten op. Programmarekening
Jaar 2023 Begroting na wijziging 2023 a. b.
Afwijking Afwijking (a-b) (c/b) in % c.
Jaar 2022
Lasten in euro's Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Bedrijfsvoering Totaal lasten
24.422.326 3.002.868 8.081.116 15.243.790 22.332.192 11.235.003 84.317.295
24.656.129 4.066.056 7.956.040 16.844.604 19.554.336 11.228.336 84.305.500
-233.803 -1.063.188 125.076 -1.600.813 2.777.857 6.667 11.795
-1% -26% 2% -10% 14% 0% 0%
23.154.654 2.362.460 8.747.484 14.818.534 19.827.648 10.389.771 79.300.552
Baten in euro's Inkomen Werk & Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Bedrijfsvoering Totaal baten
762.961 1.097 135.856 675.003 1.379.146 2.954.063
585.079 103.316 607.856 889.476 2.185.726
177.882 1.097 32.541 67.147 489.670 768.337
30%
55% 35%
933.161 1.211 166.007 668.916 993.196 2.762.493
Resultaat
-81.363.232
-82.119.774
756.542
-1%
-76.538.059
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen Inkomen Werk, Participatie Armoedebestrijding Wmo Jeugdwet Bedrijfsvoering Totaal gemeentelijke bijdragen
23.659.365 3.001.771 7.945.260 14.568.787 22.332.192 9.855.857 81.363.232
24.071.050 4.066.056 7.852.724 16.236.748 19.554.336 10.338.860 82.119.774
-411.685 -1.064.285 92.535 -1.667.960 2.777.857 -483.003 -756.542
-2% -26% 1% -10% 14% -5% -1%
22.221.492 2.361.249 8.581.477 14.149.617 19.827.648 9.396.575 76.538.059
-
-
-
-
-
Netto resultaat
31% 11%
De inhoudelijke toelichting op de cijfers en de ontwikkelingen per programma zijn opgenomen onder de programmaverantwoording. We verwijzen hiervoor naar de hoofstukken 3 (Werk, Participatie en Inkomen), 4 (Armoedebestrijding) en 5 (Wmo en Jeugdwet).
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
13
Gemeentelijke bijdragen De Dienst NWF
Jaar 2023 Begroting na wijziging 2023
Afwijking Afwijking (a-b) (c/b) in %
Gemeente Harlingen Terschelling Vlieland Waadhoeke
a. 22.905.519 2.707.858 565.180 55.184.675
b. c. 24.001.101 -1.095.582 3.275.711 -567.854 556.855 8.325 54.286.107 898.568
-5% 21.882.856 -17% 2.846.069 1% 467.476 2% 51.341.659
Totaal NWF
81.363.232
82.119.774
-1% 76.538.059
-756.542
Jaar 2022
Incidentele baten en lasten Jaar 2023 Begroting na wijziging Incidentele baten en lasten 2023 a. b. Baten en lasten in euro's (per saldo lasten) Inkomen 247.611 653.122 Werk, Participatie Armoedebestrijding 5.630.800 5.206.500 Wmo Jeugdwet 45.498 Bedrijfsvoering 112.482 100.000 Resultaat
Afwijking Afwijking (a-b) (c/b) in % c.
Jaar 2022
-405.511 424.300 45.498 12.482
-62%
12%
173.468 6.283.200 32.254 44.130 -
8%
6.036.391
5.959.622
76.770
1%
6.533.052
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen incidenteel Inkomen 247.611 Werk, Participatie Armoedebestrijding 5.630.800 Wmo Jeugdwet 45.498 Bedrijfsvoering 112.482
653.122 5.206.500 100.000
-405.511 424.300 45.498 12.482
-62%
12%
173.468 6.283.200 32.254 44.130 -
Totaal gemeentelijke bijdragen incidenteel
6.036.391
5.959.622
76.770
1%
6.533.052
-
-
-
Netto resultaat
8%
-
De incidentele baten en lasten bestaan in 2023 voornamelijk uit: •
Inkomen: Tijdelijke Overbruggingsregeling Zelfstandige Ondernemers (Tozo) en Regeling opvang ontheemden Oekraïne (ROOO)
•
Armoedebestrijding: Energietoeslag
•
Jeugdwet: afrekening meerkosten Corona
•
Bedrijfsvoering: salariskosten en mutatie WW-voorzieningen ex-werknemers
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
14
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
15
3 Programma Werk, Participatie en Inkomen 3.1 Inhoudelijke verantwoording 3.1.1
Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Participatiewet
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor de ondersteuning van inwoners die kunnen werken maar daarbij (al dan niet tijdelijk) hulp nodig hebben. Van gemeenten wordt verwacht dat zij deze doelgroep (inkomens)ondersteuning bieden, zodat zij aan de slag kunnen gaan. Uitgangspunt van de Participatiewet is de eigen verantwoordelijkheid van inwoners om in hun eigen inkomen te voorzien. De Dienst ondersteunt de inwoners hierbij door samen met de inwoner de route naar werk en/of participatie te bepalen. De Dienst werkt hierbij samen in een netwerk met het UWV, Pastiel-Empatec, de gebieds- en eilandteams en tal van andere organisaties. In de volgende paragrafen lichten we de stand van zaken toe rond de realisatie van de doelstellingen en de financiële verantwoording. 3.1.2
Doelstellingen en acties Werk, Participatie en Inkomen
In 2023 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: Doelstelling
Status
Acties
•
Wij implementeren het collegebesluit met betrekking tot de businesscase van het werkleerbedrijf en passen de uitvoering van de Participatiewet aan per 1 januari 2024.
Gereed
Het project Aanpassing Uitvoering Participatiewet (implementatie binnen De Dienst) is vanaf 1 oktober 2023 gestart, in samenwerking met Pastiel. De nieuwe werkwijze hebben we per 1 januari 2024 geïmplementeerd.
•
Wij passen de speerpunten uit de strategische werkagenda arbeidsmarktregio Friesland toe op de kansrijke sectoren met het oog op werk en participatie voor onze cliënten.
Gereed
De strategische werkagenda arbeidsmarktregio Friesland is in ontwikkeling. Samen met de partijen uit onze arbeidsmarktregio West passen we de speerpunten toe en worden deze de komende jaren verder vorm gegeven.
•
Samen met het werkleerbedrijf en gemeenten stellen we een integraal jaarplan op.
Gereed
Binnen Harlingen is een jaarplan opgesteld. Dit jaarplan wordt door de betrokken partijen uitgevoerd.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
16
•
Wij implementeren nieuwe wetgeving vanuit het Breed Offensief per 1 januari 2023.
Gereed
De implementatie heeft tot aanpassingen geleid in de regeling loonkostensubsidie en de persoonlijke begeleiding van cliënten onder de Participatiewet.
•
Wij handelen 100% van de aanvragen voor levensonderhoud binnen 8 weken af.
Gereed
We verwerken alle aanvragen levensonderhoud op tijd. We plannen afspraken met inwoners binnen een week na aanvraag. De managementinformatie voor het monitoren hiervan is in 2023 geautomatiseerd.
•
Wij verbeteren het proces van de
Gereed
Voor de energiekosten en de aanvullende beleidsregel is een werkproces opgesteld met ruimte voor maatwerk.
Gereed
De administratieve last is verminderd en het werk is meer verspreid over het gehele jaar, waarmee we piekbelasting voorkomen. Verder realiseerden we efficiencyvoordelen in de administratieve
aanvraag bijzondere bijstand en kunnen makkelijker maatwerk leveren. •
Door proactief een nieuwe werkwijze te implementeren voor het betaalbaar stellen van bewindvoeringskosten, kunnen we in 2023 facturen efficiënter verwerken. Hierdoor vermindert de administratieve werklast.
verwerking.
Wij onderzoeken in 2023 of er een bewindvoerdersportaal opgezet kan worden voor het vergroten van de toegankelijkheid voor bewindvoerders en curators.
Gereed
•
Wij willen effectiever gebruik maken van de signalen die we vanuit het inlichtingenbureau ontvangen.
Gereed
We screenen signalen en onderzoeken ze zo nodig verder. De doorlooptijd is verkort en de eventuele acties worden sneller doorgevoerd.
•
We versterken de samenwerking met gebiedsteams.
Gereed
Twee keer per week zijn de Consulenten Inkomen aanwezig bij spreekuren van de Gebiedsteams Harlingen en Waadhoeke. Dit versterkt de samenwerking en integrale aanpak waardoor we de inwoner nog beter van dienst zijn.
•
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
In plaats van een bewindvoerdersportaal wordt er een nieuwsbrief verstuurd. In deze nieuwsbrief informeren wij de bewindvoerders met de laatste ontwikkelingen en wijzigingen. De feedback hierop is positief en voorkomt herstelwerkzaamheden achteraf.
17
3.2 Spotlights Werk, Participatie en Inkomen In 2023 daalde het aantal inwoners met een bijstandsuitkering meer dan verwacht. Het aantal inwoners met loonkostensubsidie nam iets toe. In 2023 is sprake geweest van forse indexaties, meer dan in de begroting 2023 rekening was gehouden. Desondanks laten de jaarcijfers voor het programma Inkomen een beperkte begrotingsonderschrijding van 2% zien.
De groep inwoners met een uitkering krimpt, maar is ook steeds lastiger bemiddelbaar. De complexere problematiek vraagt veel begeleiding voordat toeleiding naar participatie en/of werk mogelijk is. Pastiel is daarbij onze primaire partner, waardoor we externe re-integratie-bureaus minder inzetten. Dit resulteert voor het programma Werk en Participatie in een onderuitnutting van het Participatiebudget van 26% ten opzichte van de begroting.
3.3 Bestandsontwikkeling Werk en Participatie 3.3.1
Cliënten Werk en Participatie
De bestandsontwikkeling Werk & Participatie laat zien hoeveel cliënten wij ondersteunen bij hun route naar werk en/of participatie.
Jaar Gemiddelde Bestandsontwikkeling aantal cliënten Werk en Participatie De Dienst NWF Trajecten in eigen beheer Trajecten extern ingekocht Loonkostensubsidie Beschut Werken Pastiel Rustbestand Wachtlijst Beschut Werken Inburgering Eindtotaal
Jaar 2023
Gemiddelde Begroting na Afwijking Afwijking jaar 2023 wijziging 2023 (a-b) (c/b) in % a. b. c. 1.471 1.206 1.456 -250 -17% 173 128 113 15 14% 142 114 109 5 4% 48 41 29 12 43% 300 185 114 71 63% 135 129 129 21 12 12 144 115 152 -37 -24% 2.434 1.931 1.973 -42 -2%
2022
jaar 2022
1.572 202 132 35 310 157 27 130 2.565
a. 1.265 142 105 31 168 150 20 97 1.978
De doelgroep Beschut Werk groeit door de reguliere jaarlijkse toename van de taakstelling. Daarnaast hebben de gemeenten Harlingen en de Waadhoek extra middelen beschikbaar gesteld om de wachtlijst voor Beschut Werk op te lossen. In 2023 zien wij de gevolgen hiervan door een daling van de gemiddelde aantallen ten opzicht van 2022.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
18
Wij zijn namens de gemeenten ook verantwoordelijk voor de uitvoering van de wet Inburgering (oude en nieuwe wet). Hiervoor starten we inburgeringstrajecten, zoals taalonderwijs. De Rijksoverheid stelt elk half jaar vast hoeveel statushouders gemeenten een plaats moeten geven om te wonen, maar door een gebrek aan woningen wordt die taakstelling voor inburgeraars niet behaald en blijft het aantal inburgeraars achter bij de verwachting. Dit betekent dat er ook minder inburgeringstrajecten ingezet worden, waardoor het aantal inburgeraars lager is dan begroot. 3.3.2
In- en uitstroom cliënten Werk en Participatie
Een bijstandsuitkering kan om verschillende redenen stopgezet worden. De meest voorkomende reden is dat iemand aan het werk gaat en zodoende meer inkomsten heeft dan de bijstandsnorm. In 2022 stroomde 41% van de cliënten uit naar werk, in 2023 was dit 30%. Ook stroomt een groot aandeel van de bijstandsgerechtigden (63%) uit vanwege verloop. Bijvoorbeeld vanwege het bereiken van de AOW-gerechtigde leeftijd, detentie, verhuizen naar een andere gemeente, verhuizing naar het buitenland en het aangaan van een relatie met een partner met voldoende inkomsten. De volledige uitstroom betreft cliënten die volledig zijn uitgestroomd uit de uitkering. De onderstaande grafiek geeft hier meer inzicht in. Daarnaast kunnen cliënten gedeeltelijk uitstromen, omdat ze bijvoorbeeld parttime aan het werk gaan. Een deel van de uitkering blijf dan in stand. In 2023 is 8,6% van de cliënten gedeeltelijk uitgestroomd.
Deze in- en uitstroom is gebaseerd op gestarte en beëindigde trajectplannen. Een cliënt kan meerdere trajectplannen hebben. Bij het beëindigen van een trajectplan kan hiernaast nog een trajectplan lopen. Dit leidt niet tot een uitstroom van een cliënt uit ons bestand. Naast uitkeringsgerechtigden kunnen er ook mensen (bijvoorbeeld met een arbeidsbeperking)
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
19
instromen die werkloos maar werkzoekend zijn. De Dienst ondersteunt deze nietuitkeringsgerechtigden vanuit de gemeentelijke verantwoordelijkheid. Bron: Data De Dienst NWF:
30% heeft in 2023 als uitstroom reden Werk (2022: 41%)
63% heeft in 2023 als uitstroom reden Overig
7% heeft in 2023 als
(2022: 57%)
uitstroom reden Scholing (2022: 2%)
8,6% is in 2023
Het percentage personen
uitgestroomd naar parttime werk
met loonkostensubsidie was in 2023 8,6%
(Landelijk 7,2%)
(Landelijk 8,6%)
Bron: Data Divosa: 22,9% is in 2023 uit de bijstand gestroomd (Landelijk 23,4%)
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
20
3.4 Financiële verantwoording Werk en Participatie Noardwest Fryslân - Programma Werk en Participatie
Taakveld
Begroting na Jaar 2023 wijziging 2023 a. b.
Afwijking (a-b) Afwijking c. (c/b) in % Jaar 2022
Lasten in euro's 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie Inburgering
480.385
1.120.989
-640.604
-57%
154.464
411.756 326.501 30.000 768.256
585.863 364.500 30.000 980.363
-174.107 -37.999 -212.107
-30% -10% 0% -0
339.379 219.706 30.000 589.085
722.919 1.031.307 1.754.226
993.028 971.676 1.964.704
-270.109 59.631 -210.478
-27% 6%
681.344 937.568 1.618.912
3.002.868
4.066.056
-1.063.188
-26% 2.362.460
Arbeidsparticipatie Debiteuren
1.097
-
1.097
1.211
Totale baten Werk, Participatie en Inkomen
1.097
-
1.097 -
1.211
Gemeentelijke bijdragen structureel Gemeentelijke bijdragen incidenteel
3.001.771 -
4.066.056 -
-1.064.285 -
-26% 2.361.249 -
Gemeentelijke bijdragen
3.001.771
4.066.056
-1.064.285
-26% 2.361.249
6.4
WSW en beschut werken (Begeleide participatie) Re-integratie TWP Re-integratie Beschut Werken Lokale participatie-initiatieven
6.5
Arbeidsparticipatie Re-integratie TWP Re-integratie Pastiel Lokale participatie-initiatieven
Totale lasten Werk, Participatie en Inkomen
-0
Baten in euro's
Baten in euro's 6.5
Dekking in euro's
Toelichting op de financiën Product
Toelichting
•
Samenkracht en burgerparticipatie Inburgering
In de begroting na wijziging 2023 is de volledige taakstelling opgenomen in plaats van de 70% die inburgeringsplichtig is. De taakstelling voor inburgeraars wordt niet behaald door een gebrek aan woningen. Hierdoor is er geen doorstroom en kunnen we geen inburgeringstrajecten inzetten. Dit resulteert in een onderschrijding van de begroting. Het Rijk vergoedt de lasten voor inburgering met een specifieke uitkering.
•
Begeleide participatie (taakveld WSW en beschut werken) en Arbeidsparticipatie
Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering is dit jaar gedaald. De groep die overblijft, is lastiger bemiddelbaar. De complexere problematiek bij deze groep vraagt veel begeleiding van de casemanager voordat sprake kan zijn van toeleiding naar maatschappelijke participatie en werk. Daarbij is Pastiel onze primaire partner op het gebied van toeleiding
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
21
naar werk. Als gevolg hiervan is minder gebruik gemaakt van de dienstverlening van externe re-integratiebureaus. Dit resulteert in de onderuitnutting van het participatiebudget van € 422.585 ten opzichte van de begroting.
3.5 Bestandsontwikkeling Inkomen 3.5.1
Bestandsontwikkeling Inkomen
In de onderstaande tabel is te zien hoeveel cliënten een inkomensvoorziening hebben. Hierin staat gespecificeerd wat voor soort uitkering deze cliënten hebben. De tabel toont in hoeverre de aantallen in de begroting van 2023 zijn gerealiseerd.
Bestandsontwikkeling aantal cliënten Inkomen De Dienst NWF Participatiewet Basis Participatiewet Inrichting Participatiewet Krediethypotheek IOAW IOAZ BBZ Studietoeslag Opvang Oekraïnse Ontheemden Eindtotaal
Jaar Gemiddelde 2023 Jaar 2023 a. 1.433 87 6 91 7 16 22 218 1.880
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
1.222 62 4 79 6 10 16 77 1.476
Begroting na wijziging Afwijking 2023 (a-b) b. c. 1.325 70 4 91 7 9 0 0 1.506
-103 -8 0 -12 -1 1 15 77 -30
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2022
Gemiddelde Jaar 2022
-8% -11% 0% -13% -14% 11% -2%
1.577 110 6 102 11 16 142 1.966
1.296 72 4 87 10 9 5 43 1.527
22
3.6 Financiële verantwoording Inkomen Noardwest Fryslân - Programma Inkomen Begroting na Afwijking wijziging 2023 (a-b) Afwijking c. (c/b) in % b.
Taakveld
Jaar 2023 a.
Lasten in euro's 6.3 Inkomensregelingen BUIG Loonkostensubsidie i-deel Loonkostensubsidie Beschut Werken Uitvoeringslasten TOZO Lasten onderzoek BBZ Opvang ontheemden Oekraïne (ROOO) Studietoeslag
22.365.659 1.233.333 510.053 -79.542 11.266 327.154 54.404
22.456.661 1.001.527 525.454 115.098 19.365 538.024 -
-91.002 231.806 -15.400 -194.640 -8.099 -210.870 54.404
0% 21.492.645 23% 908.534 -3% 322.534 -169% 92.567 -42% 9.170 -39% 329.205 -
24.422.326
24.656.129
-233.803
-1% 23.154.654
659.609 92.108 11.244
408.912 176.166 -
250.697 -84.058 11.244
61%
762.961
585.079
177.882
30%
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen structureel Gemeentelijke bijdragen incidenteel
23.411.754 247.611
23.417.929 653.122
-6.175 -405.511
0% 22.048.024 -62% 173.468
Gemeentelijke bijdragen
23.659.365
24.071.050
-411.685
-2% 22.221.492
Totale lasten Werk, Participatie en Inkomen
Baten in euro's 6.3 Inkomensregelingen Debiteuren BUIG Debiteuren TOZO Debiteuren Bbz Debiteuren ROOO Totale baten Werk, Participatie en Inkomen
-48%
Jaar 2022
537.971 248.303 146.887 933.161
Toelichting op de financiën Product
Toelichting
•
Lasten Inkomstenregelingen BUIG
De lasten BUIG (bijstandsuitkeringen) liggen € 91.002 lager dan begroot. De bijstandsuitkeringen zijn per 1 januari 2023 en juli 2023 geïndexeerd met 10,15% en 3,13% in verband met de stijging van het bruto wettelijk minimumloon. Het aantal inwoners met een bijstandsuitkering is daarentegen gedaald. Hierdoor is, ondanks de forse indexaties, toch sprake van een beperkte begrotingsonderschrijding.
•
Loonkostensubsidie I-deel
De lasten voor loonkostensubsidie nemen de afgelopen jaren toe. Het aantal inwoners met loonkostensubsidie is hoger dan begroot. Daarnaast is ook sprake van hogere indexaties dan verwacht. We zien daardoor een lastenoverschrijding van 23% ten opzichte van de begroting 2023.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
23
•
Uitvoeringlasten TOZO
Op de uitvoeringslasten TOZO heeft een correctie plaatsgevonden. De bijdrage hiervoor was al ontvangen voor de komende jaren.
•
Giraal leefgeld Oekraïners
De regeling Opvang ontheemden Oekraïne loopt van juli 2022 tot 4 maart 2025. De lasten in verband met deze regeling worden volledig vanuit het Rijk vergoed. De lasten in 2023 vallen 39% lager uit dan begroot. Dit wordt vooral veroorzaakt doordat de regeling vanaf 1 februari 2023 is gewijzigd. Als een vluchteling van 18 jaar of ouder gaat werken of een uitkering ontvangt, wordt het leefgeld van het hele gezin stopgezet.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
24
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
25
4 Programma Armoedebestrijding 4.1 Inhoudelijke verantwoording 4.1.1
Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit armoedebestrijding
Gemeenten zijn verantwoordelijk voor (tijdelijke) inkomensondersteuning. De opgave is dan ook om een (tijdelijk) financieel vangnet te bieden aan mensen die dit nodig hebben. Dat wil zeggen een inkomen verstrekken wanneer iemand hier recht op heeft en waar nodig aanvullende inkomensondersteuning en/of schuldhulpverlening aan te bieden. Deze opgave richt zich vooral op maatregelen die moeten voorkomen dat mensen in financiële problemen komen. Vanuit de Wet gemeentelijke schuldhulpverlening hebben gemeenten de verantwoordelijkheid om schuldhulpverlening te bieden aan inwoners die dat nodig hebben. De Noardwest-gemeenten zetten daarom verschillende (financiële) regelingen in via de gebiedsteams en De Dienst. De Dienst, gebiedsteams en Kredietbank Nederland werken intensief samen op dit terrein. Daarnaast richten we ons op preventie en vroegsignalering: het voorkomen van (problematische) schulden bij inwoners, het bevorderen van hun financiële zelfredzaamheid en zo vroeg mogelijk hulp bieden bij het ontstaan van schulden. 4.1.2
Doelstellingen en acties Armoedebestrijding
In 2023 hebben we de volgende acties ondernomen om onze doelstellingen te behalen: Doelstelling
Status
Acties
•
Wij voorzien inwoners tijdig van inkomens en/of financiële ondersteuning op crisismaatregelen (zoals de energiecrisis).
Gereed
De uitbetaling van de energietoeslag heeft tijdig plaats gevonden. De wijziging in de regeling leefgeld Oekraïne is tijdig voor 1 februari 2023 doorgevoerd. Ondanks deze extra werkzaamheden zijn daarnaast ook de andere reguliere regelingen goed en tijdig uitgevoerd.
•
Wij dragen samen met de gemeenten zorg voor het uitvoeren en implementeren van de vastgestelde armoedeagenda.
Gereed
De acties uit de armoedeagenda voeren we samen met de gemeenten uit. Daarnaast startten we samen met onze ketenpartners met het vormgeven van de nieuwe bestaanszekerheidsagenda. We waren ook aanwezig op diverse
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
26
energiemarkten om inwoners te informeren en vragen te beantwoorden. •
We pakten advisering richting beleid en uitvoering constructief op. De adviseurs nemen deel aan het schulddienstverleningsoverleg wat bijdraagt aan een betere samenwerking met gemeenten.
Wij verhelderen de afspraken rondom contractbeheer, advisering en uitvoering op het gebied van Schuldhulpverlening.
4.2 Spotlights Armoedebestrijding De energietoeslag 2023 is uitgekeerd. Inwoners die eerder al energietoeslag ontvingen en ook aan de nieuwe voorwaarden voldeden, kregen de energietoeslag in december automatisch uitgekeerd. Vanaf januari t/m mei 2024 konden overige inwoners alsnog een aanvraag indienen als ze voldeden aan de nieuwe voorwaarden. Er zijn 4330 aanvragen goedgekeurd en uitbetaald.
De gemeentelijke bijdragen voor armoedebestrijding vallen in totaal 1% lager uit dan begroot.
Aantal toegekende aanvragen Armoedebestrijding
Jaar Begroting na Afwijking Afwijking (a-b) (c/b) in % 2023 wijziging 2023 a.
b.
c.
Aantal cliënten AV Frieso Bijzondere bijstand bewindvoering
2175 597
2.255 447
-61 25
-3% 6%
Aantal toegekende aanvragen Bijzondere bijstand vergunninghouders Bijzondere bijstand energietoeslag Compensatieregeling Eigen Risico Individuele Inkomenstoeslag
27 4330 471 731
44 4005 487 841
-14 758 3 -30
-32% 19% 1% -4%
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
27
4.3 Financiële verantwoording Armoedebestrijding Noardwest Fryslân - Programma Armoedebestrijding Begroting na Afwijking Jaar 2023 wijziging 2023 (a-b) Afwijking c. (c/b) in % a. b.
Jaar 2022
111.613 7.969.503
49.277 7.906.763
62.336 62.740
127% 1%
64.758 8.682.727
8.081.116
7.956.040
125.076
2%
8.747.484
135.856
103.316
32.541
31%
166.007
Totale baten Armoedebestrijding
135.856
103.316
32.541
31%
166.007
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen structureel Gemeentelijke bijdragen incidenteel
2.314.460 5.630.800
2.646.224 5.206.500
-331.765 424.300
-13% 8%
2.298.277 6.283.200
Gemeentelijke bijdragen
7.945.260
7.852.724
92.535
1%
8.581.477
Taakveld Lasten in euro's
Lasten in euro's 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.3 Inkomensregelingen Totale lasten Armoedebestrijding Baten in euro's 6.3 Inkomensregelingen
Toelichting op de financiën Product
Toelichting
•
Samenkracht en burgerparticipatie
De tarieven van de kinderopvang zijn verhoogd. Ook zien we dat er door meer ouders van kinderopvang gebruik is gemaakt. Hierdoor vallen de lasten in 2023 ruim tweemaal hoger uit dan begroot.
•
Inkomensregeling Energietoeslag
De lasten voor de energietoeslag zijn 8% hoger dan begroot. In februari 2023 is een voorschot betaald van € 500. In december is nog eens € 800 betaald aan inwoners die ook voldeden aan de nieuwe voorwaarden. Vanaf januari t/m mei 2024 konden overige inwoners alsnog een aanvraag indienen als ze voldeden aan de nieuwe voorwaarden.
•
Schuldhulpverlening
De lasten schuldhulpverlening zijn lager dan begroot. We zien nog steeds dat de aanmeldingen teruglopen ten opzichte van de voorgaande jaren.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
28
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
29
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
30
5 Programma Wmo en Jeugdwet 5.1 Inhoudelijke verantwoording 5.1.1
Gemeentelijke verantwoordelijkheid vanuit de Wmo en de Jeugdwet
Gemeenten hebben de wettelijke taak om ervoor te zorgen dat hun inwoners zo lang mogelijk thuis kunnen wonen en vanuit hun eigen leefomgeving mee kunnen doen aan de samenleving (Wmo). Vanuit de Jeugdwet hebben gemeenten de taak dat jeugdigen veilig en gezond kunnen opgroeien tot volwassenen die regie kunnen voeren over hun leven. De Dienst voert taken uit op het gebied van de Wmo en Jeugdwet voor de gemeenten in Noardwest Fryslân. Vanuit deze taken regelen wij voor gemeenten vele zaken zoals: •
De toegang tot applicaties Systeeminrichtingen, Digitaliseren en Innovatie, Berichtenverkeer (technisch)
•
De administratieve verwerking van voorzieningen en betalingen Procesbewaking, Beschikken, Bestellen, Betalen, Berichtenverkeer (uitvoering)
•
Kwalitatieve zaken: Inkoop en Contractbeheer, Bezwaar en Beroep, Handhaving en Toezicht, Beleidsimplementatie
•
Het beheersen van de planning en control cyclus Begroten, Monitoren en Verantwoorden
Wij zijn een belangrijke informatiebron voor de gemeenten op het gebied van wet- en regelgeving, inkoop Maatwerkvoorzieningen Sociaal Domein en beheer van contracten, processen, financiën en overige vraagstukken en actualiteiten. Hiernaast adviseren wij de gemeenten en hun gebiedsteams gevraagd en ongevraagd over passende oplossingen voor cliënten en onze gezamenlijke ketenprocessen. Hiervoor schakelen wij eventueel ook met onze ketenpartners, zoals aanbieders, Sociaal Domein Fryslan (SDF), Sociale verzekeringsbank (SVB), Centraal Administratie Kantoor (CAK) en de Adviesraad Sociaal Domein.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
31
5.1.2
Doelstellingen en acties Wmo en Jeugdwet 2023
In 2023 werkten wij aan de volgende doelstellingen en acties om de gemeenten en hun gebiedsteams optimaal te kunnen adviseren en faciliteren bij hun taken in de uitvoering van de Wmo en de Jeugdwet. Doelstelling
Status
Acties
•
Gereed Wij voeren onze inkoop- en implementatieprojecten tijdig uit op basis van Rijks-, provinciaal en lokaal beleid.
Wij hebben Extern Medisch en Bouwkundig Advies ingekocht. De implementatie van de nieuwe inkoop Jeugd hebben we voorbereid voor 2024.
•
Wij participeren in het project ‘Toekomstbestendige Wmo’.
Gereed
Wij hebben een verkorte werkwijze aanvraag/mutatie voor gebiedsteams en inwoners geïmplementeerd. Het project wordt in 2024 geëvalueerd door de gemeenten.
•
Wij dragen samen met de gemeenten zorg voor het uitvoeren en implementeren van de verordening en beleidsregels.
Gereed
Wij denken actief mee in het opstellen van verordening en beleidsregels.
•
Wij zetten verder in op digitalisering. Voor 2023 brengen we de processen in beeld en verbeteren deze door middel van digitalisering / automatisering zodat deze verder gestroomlijnd worden.
Gereed
We hebben verbeteringen doorgevoerd ten aanzien van het koppelen van documenten voor het digitaal archief en het afsluiten van werkprocessen.
•
Wij professionaliseren het contractmanagement.
Gereed
Er is een klanttevredenheidsonderzoek uitgevoerd voor de geleverde diensten van het collectief vervoer voor het platteland. Verder is er een Contractmanager Jeugd & Participatie aangesteld.
•
Wij werken in 2023 nog meer data-gestuurd.
Gereed
Wij hebben succesvol thematisch onderzoek naar dagactiviteiten uitgevoerd.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
We verhelderen afspraken rondom contractbeheer, inkoop en uitvoering. Wij adviseren Gebiedsteams in het toepassen van nieuw beleid.
32
5.2 Spotlights Wmo De gemeentelijke bijdragen voor de Wmo zijn 10% lager dan begroot. Dit is grotendeels te verklaren door lagere kosten voor Maatwerkvoorzieningen (collectief vervoer), Begeleiding (individuele begeleiding) en Dagbesteding (dagactiviteiten).
5.3 Bestandsontwikkeling Wmo 5.3.1
Voorzieningen Wmo
In de overzichten op de volgende pagina’s geven wij het aantal voorzieningen weer tot en met 31 december 2023.
Aantal Voorzieningen
Voorzieningen Wmo De Dienst NWF 8.300 8.200 8.100 8.000
2022
7.900
2023
7.800 7.700 jan
feb mrt apr mei jun
jul
aug sep okt nov dec
Maand Bestandsontwikkeling dec-23 aantal voorzieningen Wmo (gemiddelden) De Dienst NWF Begeleiding 1.108 Huishoudelijke Ondersteuning 2.143 Kortdurend Verblijf 1 Rolstoelvoorzieningen 562 Vervoersvoorzieningen 3.421 Woonvoorzieningen 771 PGB 138 Eindtotaal
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
8.144
Begroting Afwijking na wijziging (a-b) 2023 a. b. c. 1.141 1.088 53 2.143 2.142 1 1 3 -2 544 525 19 3.380 3.780 -400 772 674 98 130 126 4
Jaar 2023
8.111
8.338
-227
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2022
5% 0% -67% 4% -11% 15% 3%
1.226 2.032 1 532 3.506 674 139
-3%
8.109
33
5.3.2
Cliënten Wmo
De volgende overzichten geven inzicht in het verloop en de leeftijdsopbouw van de cliënten. Ook in 2023 nam het aantal cliënten licht toe. Eind december 2023 waren er 4.470 cliënten met een Wmo-voorziening.
Cliënten Wmo De Dienst NWF
Cliënten Wmo
4.500 4.450 4.400 2022
4.350
2023 4.300 4.250 jan
feb
mrt
apr mei jun
jul
aug sep okt nov dec
Maand
Verreweg de meeste Wmo-cliënten zijn ouder dan 65 jaar. Cliënten in deze leeftijdscategorie hebben naast de voorziening collectief vervoer vaak ook Huishoudelijke Hulp of een hulpmiddel. In de leeftijdscategorie 0 en 20 jaar hebben cliënten vaak een hulpmiddel, terwijl er in de leeftijdscategorieën 20 tot 65 jaar er vaker (tijdelijk) individuele begeleiding ter bevordering van de zelfredzaamheid wordt ingezet. De leeftijdsopbouw van de cliënten is als volgt:
Cliënten Wmo per leeftijdsklasse (verhouding De Dienst NWF) 2023 145 439
1.005
1.742
2.049
0 tot 20 jr 20 tot 40 jr
2022 140 458
1.047
1.724
40 tot 65 jr
1.966
65 tot 80 jr 0%
20%
40%
60%
80%
100%
80 jr en ouder
Cliënten Wmo
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
34
5.3.3
Kengetallen Wmo 2023
7,4% van de Inwoners heeft een Wmo-indicatie (2022: 7,5%)
98 aanbieders verleenden hulp verleenden Wmoondersteuning (2022: 98)
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
Cliënten hadden gemiddeld 2,4 uur per week Huishoudelijke Hulp
Een cliënt had gemiddeld 2,2 Wmo-voorzieningen (2022: 2,5)
(2022: 2,5 uur)
Er stroomden 779 nieuwe cliënten in. Er stroomden 711 cliënten uit.
Wij betaalden 55.785 declaraties in 2023 uit (2022: 54.629)
35
5.4 Financiële verantwoording Wmo Noardwest Fryslân - Programma Wmo Taakveld Lasten in euro's 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.2 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen 6.6 Maatwerkvoorzieningen 6.71a Huishoudelijke hulp 6.71b Begeleiding 6.71c Dagbesteding 6.71d Overige maatwerkarrangementen 6.81a Beschermd wonen Totale lasten Wmo Baten in euro's 6.6 Maatwerkvoorzieningen 6.71a Huishoudelijke hulp 6.71d Overige maatwerkarrangementen Totale baten Wmo
Begroting na Jaar 2023 wijziging 2023 a. b.
Afwijking (a-b) c.
71.324 2.974.623 6.907.908 3.639.405 1.650.529 -
93.000 3.363.968 6.942.879 4.138.870 2.305.886 -
-21.676 -389.344 -34.971 -499.465 -655.357 -
15.243.790
16.844.604 -1.600.813
Afwijking (c/b) in %
-23% -12% -1% -12% -28%
Jaar 2022
66.025 2.464.836 6.421.002 3.821.200 2.013.217 32.254 -
-10%
14.818.534
110.583 561.424 2.996
74.564 533.292 -
36.019 28.132 2.996
48% 5%
72.905 530.573 65.438
675.003
607.856
67.147
11%
668.916
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen structureel Gemeentelijke bijdragen incidenteel
14.568.787 -
16.236.748 -1.667.960 -
-10%
14.117.363 32.254
Gemeentelijke bijdragen
14.568.787
16.236.748 -1.667.960
-10%
14.149.617
Toelichting op de financiën Product •
Lasten Maatwerkvoorzieningen o Collectief vervoer
Toelichting Op collectief vervoer zien we een grote onderschrijding ten opzichte van de begroting na wijziging. De coronaperiode is de afgelopen jaren van grote invloed geweest op het gebruik van collectief vervoer. Na een sterke daling zien we nu dat inwoners weer langzaam meer gebruik maken van deze voorziening. Maar nog lang niet op niveau van voor de coronaperiode.
o
Rolstoelvoorzieningen
o
Vervoersvoorzieningen Op de vervoersvoorzieningen is er een onderschrijding van 3% ten opzichte van de begroting. Dit komt doordat het aantal voorzieningen lager uitvalt dan begroot.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
We zien een onderschrijding op de rolstoelvoorzieningen ten opzichte van de begroting.
36
o
Woonvoorzieningen
De kosten voor woonvoorzieningen vallen 15% hoger uit dan begroot. De toegenomen kosten hangen samen met een stijging van het aantal voorzieningen. Daarentegen zien we dat de gemiddelde prijs per voorziening daalt. Er worden dus meer inwoners geholpen met kleinere voorzieningen.
•
Huishoudelijke hulp
De kosten voor huishoudelijke hulp zijn vrijwel gelijk aan het voor 2023 begrote bedrag.
•
Begeleiding
Er is sprake van een onderschrijding van 12% ten opzichte van de begroting. Dit komt mede door een daling van het aantal voorzieningen individuele begeleiding basis. De andere producten individuele begeleiding dalen ook, maar in mindere mate. We komen zelfs onder het kostenniveau van 2022 uit.
•
Dagbesteding
Ook wat betreft dagactiviteiten zien we een forse onderschrijding van 28% ten opzichte van de begroting. Dit komt door een daling van het aantal voorzieningen. Ook is het gemiddeld aantal uren per voorziening gedaald. Ook hier komen we qua kosten lager uit dan de realisatie in 2022.
•
Totaal
De gemeentelijke bijdragen vallen 10% lager uit dan begroot. Dit wordt voornamelijk veroorzaakt door collectief vervoer, individuele begeleiding en dagactiviteiten.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
37
5.5 Spotlights Jeugdwet De totale lasten zijn € 2,78 miljoen (14%) hoger dan begroot. We zien landelijk dat gemeenten blijvend moeite hebben om de kosten van jeugdhulp goed in te schatten en dat de algemene trend is dat kosten blijven stijgen. Voor onze regio wordt dit veroorzaakt door een steeds toenemende zorgzwaarte, hoge tariefindexaties, oplopende wachtlijsten en een steeds hoger aandeel jongeren met jeugdhulp.
Het aantal jeugdigen met pleegzorg en verblijf is vanaf 2021 20% gedaald. In het kader van ‘kinderen laten opgroeien in de thuissituatie’ is dit een positieve ontwikkeling.
Gebiedsteams en gecertificeerde instellingen hebben vaker moeite om cliënten met een hulpvraag voor verblijf en behandeling bij de provinciaal gecontracteerde aanbieders te plaatsen, vooral door oplopende wachtlijsten. Hierdoor worden steeds vaker lokale vaststellingsovereenkomsten (VOK) met niet-gecontracteerde, maar wel gekwalificeerde jeugdhulpaanbieders afgesloten (2023: 69; 2022: 48). De totale lasten van deze ‘VOK’s nemen hierdoor fors toe van € 689.000,- in 2022 naar € 1.076.000 in 2023.
5.6 Bestandsontwikkeling Jeugdwet 5.6.1
Cliënten Jeugdwet
In deze paragraaf richten wij ons op het verloop van het aantal cliënten met een indicatie vanuit de Jeugdwet. Het uniek aantal cliënten in 2023 bedraagt 1.786 (2022: 1.752).
Aantal Cliënten
Cliënten Jeugdwet De Dienst NWF 1.300 1.280 1.260 1.240 1.220 1.200 1.180 1.160 1.140 1.120
2022 2023
jan feb mrt apr mei jun jul aug sep okt nov dec
Maand
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
38
Hersteltrajecten Uit de grafiek blijkt dat het aantal cliënten met jeugdhulp ten opzichte van het voorgaande jaar stijgt. Deze ontwikkeling is niet onverwacht: in de begroting na wijziging was hier al rekening mee gehouden. Als we kijken naar het eerste deel van de grafiek dan zien we in het eerste halfjaar van 2023 een stijging. Vooral het aantal geïndiceerde hersteltrajecten steeg toen tot gemiddeld 823 per maand, terwijl dit aantal in dezelfde periode in 2022 op gemiddeld 771 per maand lag. We zien de toename vooral aan de kant van de gemeentelijke verwijzing en in de leeftijdsgroepen 0 t/m 4 jaar en 12 t/m 15 jaar. Dyslexie Als we kijken naar het tweede deel van de grafiek dan zien we vanaf augustus 2023 weer een stijging. Vanaf dit punt nam het aantal dyslexietrajecten toe naar gemiddeld 130 per maand, terwijl dit aantal in dezelfde periode in 2022 op gemiddeld 112 per maand lag. Het aantal trajecten ligt hoger dan begroot. De gemeente heeft geen invloed op de toekenning van deze voorzieningen: deze verantwoordelijkheid ligt bij de scholen. Lokale Inkoop Gebiedsteams en de gecertificeerde instellingen hadden in 2023 vaker moeite om cliënten met een hulpvraag voor verblijf en behandeling bij de provinciaal gecontracteerde jeugdhulpaanbieders te plaatsen. Dit komt vooral door oplopende wachtlijsten.
Hierdoor zijn regelmatig lokale vaststellingsovereenkomsten (VOK) met niet-gecontracteerde, maar wel gekwalificeerde jeugdhulpaanbieders afgesloten. In 2022 bedroeg het gemiddeld aantal voorzieningen voor lokale inkoop 23 per maand. In 2023 liep dit aantal op tot gemiddeld 31 per maand. In de begroting was deze stijging niet voorzien. De kosten van deze zorg zijn gemiddeld gezien ook hoger dan het reguliere zorgaanbod omdat het vaak gaat om heel specialistische zorg. De lokale inkoop leidt in de praktijk dan ook vaak tot extra kosten.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
39
5.6.2
Kengetallen Jeugd 2023
De gemiddelde financiële verplichting voor jeugdigen met SJH bedraagt € 8.013 per jaar (2022: € 7.133) (SJH = Specialistische Jeugdhulp:Herstel / Duurzaam / Dyslexie)
13,8% van de jeugdigen tot en met 17 jaar heeft een indicatie vanuit de Jeugdwet (2022: 13,7%)
18% van het aantal jeugdigen heeft een indicatie voor Pleegzorg / Verblijf / Maatregel GI (2022: 19%)
5.6.3
Er stroomden 455 nieuwe cliënten in. Er stroomden 696 cliënten uit. 677 bestaande cliënten ontvingen weer een (aangepaste) indicatie.
Een jeugdige had gemiddeld 1,79 Jeugdwet voorzieningen (2022: 1,76)
50% van de jeugdigen met Herstel heeft een indicatie voor een traject van meer dan € 10.000 (2022: 47%)
Bestandsontwikkeling cliënten Jeugdwet per productcategorie
Bestandsontwikkeling aantal cliënten Jeugdwet De Dienst NWF SJH: Herstel SJH: Duurzaam SJH: Dyslexie SJH: Lokaal SJH: Crisis SJH: Overig SJH: Hoog Pleegzorg Verblijf en Thuisplus Jeugdbescherming Jeugdreclassering LTA PGB Eindtotaal
Dec. 2023
758 175 117 21 1 52 1 82 83 144 14 1 18 1.467
Jaar 2023
Begroting na wijziging 2023 a. b. 1.282 1.287 256 298 177 157 48 23 29 36 72 72 5 10 95 126 113 139 182 189 24 25 3 7 23 25 2.309 2.394
Afwijking (a-b) c. -5 -42 20 25 -7 -5 -31 -26 -7 -1 -4 -2 -85
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2022
0% -14% 13% 109% -19% 0% -50% -24% -19% -4% -4% -57% -8% -4%
1.251 300 148 26 39 68 10 104 128 190 25 3 25 2.317
SJH: Lokaal betreft met name individuele vaststellingsovereenkomsten. SJH: Overig betreft met name medicatiecontroles.
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
40
5.7 Financiële verantwoording Jeugdwet Noardwest Fryslân - Programma Jeugdwet Taakveld Lasten in euro's Lasten in euro's 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig 6.73a Pleegzorg 6.73c Jeugdhulp met verblijf overig 6.74a Jeugd behandeling GGZ zonder verblijf 6.74b Jeugdhulp crisis/LTA/GGZ-verblijf 6.74c Gesloten plaatsing 6.82a Jeugdbescherming 6.82b Jeugdreclassering
Begroting na Jaar 2023 wijziging 2023 a. b.
Afwijking (a-b) c.
Afwijking (c/b) in %
Jaar 2022
13.904.086 1.365.212 4.565.851 345.780 394.722 1.597.114 159.427
11.421.519 1.562.085 3.768.024 292.102 544.606 1.966 1.769.400 194.634
2.482.567 -196.873 797.827 53.678 -149.884 -1.966 -172.286 -35.207
22% -13% 21% 18% -28% -100% -10% -18%
11.306.090 1.435.467 4.207.436 272.039 477.161 1.648 1.914.957 212.850
Totale lasten Jeugdwet
22.332.192
19.554.336
2.777.857
14%
19.827.648
-
-
-
-
-
Dekking in euro's Gemeentelijke bijdragen structureel Gemeentelijke bijdragen incidenteel
22.286.694 45.498
19.554.336 -
2.732.359 45.498
14%
19.783.518 44.130
Gemeentelijke bijdragen
22.332.192
19.554.336
2.777.857
14%
19.827.648
Baten in euro's 6.72d Jeugdhulp zonder verblijf overig Totale baten Jeugdwet
-
-
Toelichting op de financiën Product •
Jeugdhulp zonder verblijf overig o Hersteltrajecten
Toelichting Vergeleken met 2022 (uitgangspunt van de begroting na wijziging 2023) zijn de kosten van hersteltrajecten in 2023 gestegen. Dit komt door: 1. een gemiddelde prijsindexatie van 5,2% ten opzichte van de tarieven van 2022. 2. een toename van het aantal cliënten met 2,5%. 3. een toename van het aantal ingezette hersteltrajecten van 6,6%. 4. een stijging van de financiële verplichtingen van deze voorzieningen met 24,6%. Naast de grotere aantallen en de prijsindexatie zien we meer inzet van trajecten met een prijs tussen de € 10.000 en € 20.000. Het aandeel van deze tariefklasse is gestegen met 4%. SJH: Herstel
SJH: Duurzaam
Jaarstukken 2023, versie 1 De Dienst Noardwest Fryslân
Aantal Cliënten Aantal Voorzieningen Verplichting Aantal Cliënten Aantal Voorzieningen Verplichting
2022 2023 1.251 1.282 1.470 1.567 € 7.600.976 € 9.469.287 300 256 472 434 € 3.501.148 € 3.084.402
41
Mutatie 2,5% 6,6% 24,6% -14,7% -8,1% -11,9%
o
Duurzame trajecten
Deels stijgt het aantal hersteltrajecten ook door de afname van het aantal duurzame trajecten. Dit komt doordat er is voorgesorteerd op de nieuwe overeenkomst specialistische jeugdhulp, die per 1 januari 2024 start. De criteria om duurzame trajecten in te zetten, zijn in de nieuwe contractuele afspraken aangescherpt.