CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025

Gemeenteraad Waadhoeke 2 juni 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Vaststellen jaarstukken 2025 gemeente Waadhoeke68.414 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 4 van 8

| Begrotingswijziging | Datum besluit | Bedrag raadsvergadering Onvoorzien met bestemming 4 | (4.05) Wijzigingen personeelsbegroting | 22-5-2025 | -15.000 5 | (5.06) Wet goed verhuurderschap | 12-6-2025 | -27.000 6 | (6.01) Berap I - versterking gebiedsteams | 12-6-2025 | -56.315 (6.01) Berap I - gebiedsteams vroegsignalering | -124.325 8 | (8.01) Kapitaallasten verv brug Franjumbuorren Marsum | 16-10-2025 | -30.250 (8.03) Indexering subsidie sportbedrijf Waadhoeke | -25.950 9 | (9.01) Betreft Berap II 2025 | 27-11-2025 | 591.882 10 | (10.16) Rijksmiddelen preventie van discriminatie | 18-12-2025 | -6.536 (10.17) Aanvulling Berap II | -849.252 (10.21) Onvoorzien met bestemming naar resultaat | -247.062 11 | (11.01) Reserve jaarovergang | 18-12-2025 | -738.394 Stand raming begroting na wijziging per 31 december 2025 | - Totaal | - Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten Onvoorzien structureel | -503 | 0 | 0 | 0 Onvoorzien overig | -1.745 | -1 | 0 | 1 Overhead | -18.348 | -18.956 | -18.501 | 456 Saldo financieringsfunctie | 86 | 987 | 662 | -325 Heffing VPB | 0 | 0 | 1 | 1 Overige lasten | -1.599 | -3.306 | -3.167 | 139 Totaal Lasten | -22.110 | -21.277 | -21.005 | 272 Baten Overhead | 69 | 32 | 283 | 251 Gemeentefonds | 112.607 | 120.214 | 121.262 | 1.047 Lokale heffingen | 10.081 | 9.975 |

10.024 | 50 Overige financiële middelen | 234 | 384 | 384 | 0 Bespaarde rente / saldo | 1.608 | 1.608 | 1.691 | 83 financieringsfunctie Vennootschapsbelasting | 0 | 0 | 0 | 0 Overige baten | 594 | 815 | 1.184 | 369 Totaal Baten | 125.192 | 133.029 | 134.828 | 1.799 Saldo voor bestemming | 103.082 | 111.752 | 113.823 | 2.071 Dotatie/beschikking reserve | -3.765 | -708 | -708 | 0 Saldo na bestemming | 99.317 | 111.044 | 113.115 | 2.071 87 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 0.3 | Beheer overige gebouwen en gronden 0.4 | Overhead 0.5 | Treasury 0.61 | OZB woningen 0.62 | OZB niet-woningen 0.63 | Parkeerbelasting 0.64 | Belastingen overig 0.7 | Algemene uitkeringen en overige uitkeringen gemeentefonds 0.8 | Overige baten en lasten 0.9 | Vennootschapsbelasting (VpB) 0.10 | Mutaties reserves 0.11 | Resultaat van de rekening van baten en lasten Beleidsindicatoren Algemene Dekkingsmiddelen Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Periode | Beschrijving hoeke | land Formatie | fte per 1.000 | 7,78 | N.v.t.1 Eigen gegevens | 2025 | De formatieve bezetting in fte per inwoners | 1000 inwoners in 2024. Bezetting | fte per 1.000 | 7,66 | N.v.t.1 Eigen gegevens | 2025 | De daadwerkelijke bezetting in inwoners | fte per 1000 inwoners in 2024.

Apparaatskosten | Kosten per | 964,68 | N.v.t.1 Eigen | 2025 | De apparaatskosten per inwoner. inwoner | jaarrekening | De apparaatskosten bestaan o.a. uit kosten voor: personeelslasten, huisvesting, inhuur en automatisering Externe inhuur | Kosten als % | 17,60% | N.v.t.1 Eigen | 2025 | Kosten als % van totale loonsom van totale | jaarrekening | + totale kosten inhuur externen. loonsom + totale kosten inhuur externen Overhead | % van totale | 10,89 | N.v.t.1 Eigen | 2025 | Overhead berekend als lasten | jaarrekening | percentage van de totale lasten van de gemeente. 1) Dit betreffen eigen beleidsindicatoren, waardoor er geen cijfers voor Nederland beschikbaar zijn. 88 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 89 Paragrafen Inleiding Op grond van het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV) maken de paragrafen verplicht onderdeel uit van de programmaverantwoording. Ze bevatten de verantwoording van wat in de overeenkomstige paragrafen van de programmabegroting is opgenomen. In de paragrafen dienen de beleidslijnen te worden vastgelegd met betrekking tot beheersmatige aspecten die een groot beslag op de financiële middelen (kunnen) leggen.

Het betreft de volgende (door het Rijk voorgeschreven) paragrafen:  Lokale heffingen;  Weerstandsvermogen en risicobeheersing;  Onderhoud kapitaalgoederen;  Financiering;  Bedrijfsvoering;  Verbonden partijen;  Grondbeleid;  Openbaarheid. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 90 Paragraaf Lokale heffingen Beleid en algemene uitgangspunten Onder de lokale heffingen in de gemeente Waadhoeke vallen de riool- en waterzorgheffing, afvalstoffenheffing, leges, en dergelijke. Voor heffingen waarbij kosten worden verhaald (de riool- en waterzorgheffing, afvalstoffenheffing, leges en lijkbezorgingsrechten) geldt dat de gemeente er geen winst op mag maken en alleen de daadwerkelijke kosten in rekening mag brengen. Om inzicht te geven in de lokale lastendruk nemen wij de onroerende zaakbelasting (OZB) mee in deze paragraaf. Ook de opbrengsten uit parkeerbelasting en reclamebelasting worden geschetst. In de nota Harmonisatie gemeentelijke belastingen/nota Lokale heffingen is het tariefbeleid van de gemeente Waadhoeke vastgelegd. Enkele uitgangspunten zijn:  Juridisch: de heffing is conform de wet, regelgeving en beleidsregels en is toetsbaar door de belastingplichtige.  Eenvoud: voor de belastingplichtige is de aard van de heffing en de hoogte van de tarieven op herkenbare wijze vastgelegd.

De communicatie op de website en in de bijsluiter dient ter ondersteuning en draagt bij aan een voor de burger begrijpelijke uitleg van de in rekening gebrachte heffingen.  Rechtvaardig: de heffing en de hoogte van het tarief moet voldoen aan de norm van redelijkheid en billijkheid.  Beheersbaar: de belastingheffing en -inning wordt binnen een compacte organisatie doelmatig en efficiënt ingericht. Het streven is de perceptiekosten zo veel mogelijk te beperken.  Verordeningen zijn gebaseerd op de modelbepalingen zoals die door de VNG wordenbekendgemaakt.  De hoogte van de te bepalen tarieven is gekoppeld aan de geraamde opbrengsten van de verschillende belastingsoorten in de begroting.  Het streven bij de leges en rechten is kostendekkendheid van de tarieven.  Het beperken van de (negatieve) financiële gevolgen voor een individuele belastingplichtige. Inflatiecorrectie Er is inflatiecorrectie toegepast op OZB. Het percentage dat we hiervoor gebruiken is het inflatiepercentage van het CBS t-2. Dit wil zeggen dat we in de begroting 2025 het inflatiepercentage van 2023 hanteren. Reden hiervoor is dat dit percentage reeds vastgesteld is en dus niet aan verandering meer onderhevig is. Subsidieregeling compensatie OZB voor buitensport Op 11 juli 2019 is er een besluit genomen over de harmonisatie van de buitensport.

De gemeente legt aanslagen voor de OZB op en de verenigingen kunnen voor compensatie een beroep doen op de subsidieregeling. Stappen naar volledige kostendekkendheid Afgezien van de extra lasten van het vGRP zijn de afvalstoffenheffing, en riool- en waterzorgheffing nu ook nog niet volledig kostendekkend. Het huidige uitgangspunt blijft gehandhaafd namelijk dat de kostendekkendheid niet verder wordt doorgetrokken naar 2022 en volgende jaren. Uitgangspunt is eveneens dat de tarieven voor inwoners minimaal gelijke tred houden met de lastenontwikkeling voor afval en riool. Om het vGRP te kunnen dekken over de gehele looptijd is binnen de planperiode gestart met een ingroeimodel voor dotatie aan de voorziening waarbij het uitgangspunt is dat de extra lasten volledig worden omgeslagen over inwoners en bedrijven (dotatie in verband met het vastgesteld vGRP). Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Overzicht lokale heffingen De opbrengsten zijn weergegeven in onderstaande tabel.

Bedragen x € 1.000 | 2025 primitief | 2025 na wijziging | Rekening 2025 OZB | 9.496 | 9.335 | 9.319 Parkeerbelasting | 510 | 510 | 589 Reclamebelasting | 129 | 129 | 117 Rioolheffing | 6.935 | 6.935 | 7.038 Afvalstoffenheffing | 6.104 | 6.104 | 6.153 Leges | 1.659 | 1.450 | 1.807 Begraafplaatsrechten | 170 | 300 | 336 Marktgelden | 16 | 16 | 12 Liggelden | 72 | 72 | 77 Toeristenbelasting | 135 | 135 | 75 Totaal | 25.226 | 24.987 | 25.521 Belastingen De OZB kan worden onderscheiden in OZB voor gebruikers van niet-woningen en OZB voor eigenaren van een pand of een perceel grond. De belasting wordt opgelegd als betrokkene op 1 januari 2025 gebruiker is van een niet-woning respectievelijk bij het kadaster staat ingeschreven als eigenaar van een pand of perceel grond. De tarieven 2025 zijn gebaseerd op de taxatiewaarde met als peildatum 01-01-2024. In hierna opgenomen tabel zijn de tarieven 2024 en 2025 verwerkt. Tabel: Tarieven OZB. Het tarief is een percentage van de WOZ-waarde.

Woningen | 2024 | 2025 Eigenaarsdeel | 0,1180 | 0,1168 Totaal | 0,1180 | 0,1168 Niet woningen | 2024 | 2025 Eigenaarsdeel | 0,2424 | 0,2460 Gebruikersdeel | 0,1706 | 0,1684 Totaal | 0,4130 | 0,4144 Parkeerbelasting Onder de naam parkeerbelasting wordt een belasting geheven voor het parkeren van een voertuig op een bij, dan wel krachtens de verordening in de daarin aangewezen gevallen door het college van burgemeester en wethouders te bepalen plaats, tijdstip en wijze. Door het invoeren van een progressief parkeertarief (na 2 uur parkeren) zijn de inkomsten hoger dan geraamd en dan voorgaande jaren. Reclamebelasting Onder de naam reclamebelasting wordt, binnen de gebieden zoals nader aangewezen in de Verordening reclamebelasting Waadhoeke een directe belasting geheven voor een aan of op een bouwwerk aangebrachte openbare aankondiging die zichtbaar is vanaf de openbare weg. Toeristenbelasting Voor het houden van verblijf met overnachten binnen de gemeente wordt via toeristenbelasting een directe belasting geheven. De toeristenbelasting is een bijdrage in de lasten van gemeentelijke 91 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 voorzieningen door personen die niet in de gemeentelijke basisadministratie persoonsgegevens zijn ingeschreven.

Toeristenbelasting wordt in het eerste kwartaal van het daaropvolgende jaar geheven en geïnd, omdat de logiesverstrekker dan aangifte kan doen voor het hele jaar. De opbrengst is gebaseerd op 125 tijdig ingediende aangiftes door logiesverstrekkers. In de gemeente zijn er ongeveer 250 logiesaccommodaties en waarschijnlijk zal de opbrengst uiteindelijk tussen de € 116.000 en € 120.000 uitkomen. Heffingen Rioolheffing Om het vGRP (en later WRP) te kunnen dekken over de gehele looptijd is er een ingroeimodel voor dotatie aan de voorziening waarbij het uitgangspunt is dat de extra lasten volledig worden omgeslagen over inwoners en bedrijven (dotatie in verband met het vastgesteld vGRP). Uitgangspunt is eveneens dat de tarieven voor inwoners minimaal gelijke tred houden met de lastenontwikkeling voor riool. Dit heeft geresulteerd in de gewenste/noodzakelijke opbrengsten in de begroting en jaarrekening 2025.

De tariefberekening over categorieën is als volgt bepaald: Categorie | Tarief Tarief meerpersoonshuisdoudens (MPH) | MPH 1 persoonshuishouden | 80% MPH Bedrijfsafvalwater of overige niet woning | 140% MPH Garagebox of opslagruimte met > 10 m3 waterverbruik | 140% MPH Garagebox of opslagruimte met < 10 m3 waterverbruik | 30% MPH Recreatieterrein | 50% MPH In onderstaande tabel zijn de tarieven riool- en waterzorgheffing 2024 en 2025 opgenomen van een eenpersoons- en meerpersoonshuishouden. Tabel: Tarief rioolheffing 2024-2025 Waadhoeke (bedragen in € ) 2024 | 2025 Eenpersoonshuishoudens (1) | 263,20 | 278,00 Meerpersoonshuishoudens | 329,00 | 347,50 Effect van de stijging van riool- en waterzorgheffing als gevolg van het nieuwe vGRP (verbreed gemeentelijk rioleringsplan) is hierin opgenomen. Dit is verwerkt in het tarief riool- en waterzorgheffing vanaf 2025. Afvalstoffenheffing Uitgangspunt van de afvalstoffenheffing is dat de tarieven voor inwoners minimaal gelijke tred houden met de lastenontwikkeling voor afval. Afgezien van de extra lasten van de afvalstoffenheffing is deze nu nog niet volledig kostendekkend. Het huidige uitgangspunt blijft gehandhaafd namelijk dat de kostendekkendheid niet verder wordt doorgetrokken. Dit heeft geresulteerd in de gewenste/noodzakelijke opbrengsten in de begroting en jaarrekening 2025.

In onderstaande tabel zijn de tarieven opgenomen van de afvalstoffenheffing 2024 en 2025 van een eenpersoons- en meerpersoonshuishouden. 92 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Tabel: Tarieven afvalstoffenheffing 2024-2025 (bedragen in Euro’s) 2024 | 2025 Eenpersoonshuishoudens (1) | 250,40 | 252,80 Meerpersoonshuishoudens | 313,00 | 316,00 [1] De tarieven voor eenpersoonshuishoudens zijn genormeerd op 80% van de meerpersoonshuishoudens. Kostendekkendheid heffingen De riool- en waterzorgheffing en de afvalstoffenheffing mogen ten hoogste kostendekkend zijn. Aan de hand van onderstaande tabel wordt de kostendekkendheid inzichtelijk gemaakt. In de primitieve begroting 2025 waren de geraamde dekkingspercentages 94,60% voor riool- en waterzorgheffing en 94,87 % voor afvalstoffenheffing. De werkelijke lasten en baten 2025 resulteren in een dekkingspercentage voor de riool- en waterzorgheffing van 98,92%. Dit hogere percentage wordt voornamelijk veroorzaakt door hogere baten op de relevante taakvelden en minder toe te rekenen overhead, waardoor het dekkingspercentage toeneemt. De gerealiseerde opbrengst is hoger dan de geraamde opbrengst wat eveneens resulteert in een hoger dekkingspercentage. Voor de afvalstoffenheffing resulteren de werkelijke lasten en baten in een dekkingspercentage van bijna 91,48%.

De lasten zijn hoger geweest dan geraamd door hogere kosten voor afvalverwerking, hoger lasten voor de milieustraat en hogere kosten voor tractie en personeel. Daarnaast spelen ook de werkelijke BTW en het overheadpercentage een rol bij de berekening van de werkelijke kostendekkendheid. Kostendekkendheid | Riool- en waterzorgheffing | Afvalstoffenheffing 2025 Bedragen x €1.000 | 2025 Lasten taakveld inclusief toerekeningen | 5.552 | 5.405 Baten taakveld exclusief heffingen | 120 | 521 Kwijtscheldingen | 238 | 291 Netto lasten taakveld | 5.670 | 5.175 Toe te rekenen kosten Overhead 10,89%* | 617 | 564 BTW | 828 | 988 Totale kosten | 7.115 | 6.726 Opbrengst heffing | 7.038 | 6.153 Dekkingspercentage | 98,92% | 91,48% Rechten Leges Tot de rechten worden de leges gerekend, zoals leges voor een paspoort, rijbewijs, omgevingsvergunning, enzovoort. Uitgangspunt bij deze rechten is, voor zover de tarieven niet door het Rijk worden voorgeschreven, dat ze zo veel mogelijk kostendekkend dienen te zijn. De hogere leges die zijn ontvangen in het kalenderjaar 2025 worden per saldo veroorzaakt door niet geraamde degeneratievergoedingen (schaderegeling ingravingen kabels en leidingen), hogere leges burgerzaken en hogere leges omgevingsvergunningen dan geraamd.

93 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 94 Begraafplaatsrechten De opbrengst bestaat zowel uit ontvangen grafrechten als uit de vrijval van de afkoopsommen onderhoud grafrechten. Marktgelden en rechten voor standplaatsen en terrassen De marktgelden en andere rechten worden geheven voor het gebruik van openbare gemeentegrond en openbaar gemeentewater. De tarieven zijn voor het laatst vastgelegd in de Marktgeld- en retributieverordening 2018. Liggelden Er worden liggelden geheven voor het gebruik van publieke voorzieningen bij vaartuigen die een ligplaats innemen binnen de gemeente Waadhoeke bij daarvoor door burgemeester en wethouders aangewezen ligplaatsen. De tarieven zijn vastgelegd in de Liggeldverordening Waadhoeke. Lokale lastendruk Het Centrum voor Onderzoek van de Economie van de Lagere Overheden (COELO) brengt jaarlijks de Atlas van de lokale lasten uit. De Atlas van de lokale lasten presenteert de bruto woonlasten in vergelijking tot omliggende gemeenten. Voor een vergelijking met andere gemeenten verwijzen we naar www.coelo.nl. Kwijtscheldingsbeleid Voor inwoners met de laagste inkomens bestaat de mogelijkheid van kwijtschelding van de geheven belasting. Het gemeentelijk kwijtscheldingsbeleid maakt onderdeel uit van het gemeentelijk minimabeleid.

Het percentage van de bijstandsnorm dat ten behoeve van de beoordeling of een verzoek wel of niet kan worden gehonoreerd is gesteld op 100%. Gelet op dit gegeven kan worden gesteld dat maximaal gebruik wordt gemaakt van de wettelijke vrijheden op dit gebied. Kwijtschelding is alleen mogelijk voor de onroerende zaakbelastingen, de afvalstoffenheffing en de riool- en waterzorgheffing. De bedragen aan kwijtgescholden afvalstoffenheffing en riool- en waterzorgheffing worden verdisconteerd in de desbetreffende heffingen. In de begroting 2025 is een raming van € 541.500 opgenomen. De realisatie in 2025 is afgerond € 529.600. Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Paragraaf Weerstandsvermogen en risicobeheersing Inleiding Weerstandsvermogen is de mate waarin een gemeente in staat is middelen vrij te maken om substantiële tegenvallers op te vangen, zonder dat het beleid ingrijpend moet worden gewijzigd. Het weerstandsvermogen bestaat uit de relatie tussen:  | Alle risico’s waarvoor geen voorzieningen zijn gevormd, of die niet tot afwaardering van activa hebben geleid, die van materiële betekenis kunnen zijn in relatie tot het balanstotaal of de financiële positie;  | De weerstandscapaciteit, zijnde de middelen en mogelijkheden waarover de gemeente beschikt of kan beschikken om niet begrote kosten te dekken.

Ten aanzien van het weerstandsvermogen maken we onderscheid tussen:  | incidenteel weerstandsvermogen; dit is de mate waarin risico’s met een eenmalig karakter opgevangen kunnen worden door de incidentele weerstandscapaciteit. De incidentele weerstandscapaciteit bestaat in hoofdzaak uit de Algemene Reserve.  | structureel weerstandsvermogen; dit is de mate waarin risico’s met een structureel karakter opgevangen kunnen worden door structurele weerstandscapaciteit. Dit betreft de structurele ruimte in de exploitatie en bestaat o.a. uit de onbenutte belastingcapaciteit, de post onvoorzien structureel en het structureel begrotingssaldo. Het incidenteel weerstandsvermogen is de mate waarin over de algemene reserve beschikt kan worden zonder dat het beleid ingrijpend moet worden gewijzigd. In de nota Reserves en Voorzieningen (Raad 12 juni 2025) is de ondergrens vastgesteld op € 15,0 miljoen. A. Gekwantificeerde risico's Incidentele risico’s die de gemeente Waadhoeke loopt betreffen met name risico’s in de grondexploitatie en kapitaalgoederen. Het totaal aan incidentele risico’s bepaalt de benodigde incidentele weerstandscapaciteit. Echter door de maximale gevolgen van de individuele risico’s bij elkaar op te tellen ontstaat een te negatief oordeel over de risico’s. Want niet alle risico’s doen zich in één jaar voor in hun maximale omvang.

Daarom wordt een inschatting gemaakt van de kans dat een risico zich voordoet en de financiële impact hiervan. Klasse | Kans | Financiële impact 1 | Zeer klein (1-20%) | 5% 2 | Klein (21-40%) | 25% 3 | Gemiddeld (41-60%) | 50% 4 | Groot (61-80%) | 75% 5 | Zeer groot (81-100%) | 95% Voorbeeld: Stel een project van € 5 miljoen. Het financiële risico wordt bepaald op € 1 miljoen. De kans dat dit risico zich voordoet wordt geschat op klein (klasse 2). De bijbehorende financiële impact bedraagt 25%. De benodigde incidentele weerstandscapaciteit voor dit project wordt berekend op € 250.000. Wanneer een complex in de berekening een positief resultaat laat zien, kan er wel een risico zijn dat door onvoorziene omstandigheden een financieel risico ontstaat. 95 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 96 Voor een aantal complexen in de grondexploitatie wordt een negatief resultaat verwacht en is voor de grootte hiervan een voorziening opgenomen. Het is niet uitgesloten dat ook het deel wat niet afgedekt wordt door een voorziening een risico vormt. Voor de volledige systematiek hoe risico’s te kwantificeren wordt verwezen naar de nota Weerstandsvermogen & Risicobeheersing (Raad 27 juni 2024). Hierin wordt een ratio weerstandsvermogen aanbevolen tussen 1,0 en 1,4. Op basis van de beoordelingstabel weerstandsvermogen wordt dit gekwalificeerd als ‘voldoende’.

Wanneer uit berekeningen in de programmabegroting blijkt dat de ratio lager is dan 1,0 moeten maatregelen genomen worden om het weerstandsvermogen binnen de meerjarenplanperiode op peil te brengen. Beschikbare incidentele weerstandscapaciteit De ratio weerstandsvermogen bedraagt: = > 1,0 en < 1,4 Benodigde incidentele weerstandscapaciteit Daarnaast is de ondergrens van de algemene reserve bepaald op € 15,0 miljoen (nota Reserves en Voorzieningen, Raad 12 juni 2025). De hoogte van de vrij besteedbare reserve is daarom een combinatie van alles boven de ratio weerstandsvermogen van 1,0 met in achtneming van deze ondergrens. Alle bedragen in de volgende tabellen zijn x € 1, tenzij anders vermeld. Voor de hierna geïnventariseerde en gekwantificeerde risico’s is een rapporteringsondergrens voor het maximale financiële risico gehanteerd van € 250.000 of lager indien er bijzondere omstandigheden zijn. Oftewel maximale financiële risico’s onder de € 250.000 worden in principe niet gepresenteerd. Berekeningsmethode omvang weerstandscapaciteit Voor de berekening van de benodigde weerstandscapaciteit worden de risico's met een financieel negatief gevolg als onderstaand meegerekend in de simulatie: 1. Risico's met een structureel gevolg vermenigvuldigen met de factor 2; 2. Als zekerheid 90% hanteren; 3. De uitkomst vermenigvuldigen met de factor 1,2.

Risico: Waddenglas Waddenglas is een tuinbouwgebied ten zuiden van Sexbierum. Het betreft een gebied dat vanaf 2008 in samenwerking met de provincie Fryslân en de Rijksdienst Voor Ondernemend Nederland (R.V.O.) tot stand is gekomen. Nadat de koopovereenkomst met Friss Holding b.v. in oktober 2022 is ontbonden hebben R.V.O, de Provincie en de gemeente Waadhoeke het besluit genomen om de samenwerking Waddenglas te beëindigen. De financiële afrekening is in de boekwaarde verwerkt. De gemeente Waadhoeke zal nu de grondexploitatie Waddenglas zelfstandig op zich nemen. De gemeente Waadhoeke kan zelfstandig over ruim 58,4 ha. grond van Waddenglas beschikken. Deze 58,4 ha. liggen in het zoekgebied en bieden een kans bij de ontwikkeling van een klimaatlandschap. De verkoop van Waddenglas als tuinbouwgebied is daarom stop gezet om te onderzoeken of een klimaatlandschap met of in dit gebied mogelijk is. Voor dit klimaatlandschap heeft de raad in de vergadering van 10 juli 2025 besloten om de ontwerpfase te starten. Het vooruitzicht dat er een glastuinbouwgebied komt, wordt daarmee steeds kleiner. De vraag die daardoor actueel is, is de vraag of de boekwaarde van ca. € 9.3 miljoen nog wel in stand is te houden. Conclusie is dat we de huidige boekwaarde niet in stand kunnen houden.

De Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 97 raad heeft in de vergadering van 18 december 2025 besloten om de boekwaarde van ca. € 9,3 miljoen af te boeken naar € 5,3 miljoen passend bij een klimaatlandschap. De financiële uitkomsten van de exploitatie van een klimaatlandschap zijn op dit moment (eind 2025) lastig te voorspellen. Het maximaal risico is wanneer de gronden uiteindelijk tegen een agrarische waarde van ca. € 4,6 miljoen worden verkocht. Dat betekent een risico van ca. € 700.000. De kans hierop wordt als gemiddeld ingeschat. Risicobeheersing De risico’s worden zoveel mogelijk beperkt door beheersmaatregelen. Dat betekent de kosten beperken. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 700.000 Gemiddeld (50%) I 1 Risico: Kie-1 Kie fase 1 is een bedrijventerrein aan de zuidwestkant van Franeker. Alle kavels zijn in 2025 verkocht of in optie uitgegeven. De boekwaarde per 01-01-2026 bedraagt ca. € 1,29 miljoen. Vanwege de netcongestie zal de grex naar verwachting pas in 2031 sluiten met een tekort van ca. € 1,73 miljoen. Hiervoor is een voorziening getroffen. Het risico ligt vooral bij de ontwikkeling van de kosten(- stijging). Alhoewel er rekening is gehouden met een post onvoorzien kan de kostenontwikkeling leiden tot een groter tekort. De kans dat het tekort groter wordt kan als klein beoordeeld worden.

Risicobeheersing Omdat de kavels zo goed als verkocht zijn zal de komende periode in het teken staan van het beheersen van de kosten. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 0 Zeer klein (5%) I 1 Risico: Kie-2 Kie fase 2 is een uitbreiding aan de westkant van het bestaande bedrijventerrein Kie fase 1. Het bestemmingsplan en ook de grondexploitatie is in de raadsvergadering van 7 maart 2024 vastgesteld. De boekwaarde per 1-1-2026 bedraagt ca. € 300.000 negatief. Het geraamd eindresultaat is positief met ca. € 100.000. De belangstelling voor deze uitbreiding is goed, ook omdat fase 1 zo goed als uitverkocht is. Omdat we aan het begin staan van deze grondexploitatie zijn de risico’s diverse en kunnen ze groot worden. Het terrein moet nog bouwrijp gemaakt worden met de daarbij behorende aanbestedings- en uitvoeringsrisico’s. Onderdeel van het bouwrijp maken is de aanleg van nutsvoorzieningen, waarbij met name de beschikbaarheid van ruimte op het elektriciteitsnet een risico is. In 2025 is gewerkt aan de voorbereidingen voor het bouwrijp maken en intensief overleg met de nutsbedrijven gevoerd. Ook zijn de onderhandelingen over de verkoop van 2 kavels afgerond en verkocht. Daarnaast zal de belangstelling t.z.t. omgezet moeten worden naar daadwerkelijke verkopen, ook dat is een risico. Om het financieel risico concreter te maken is een ongunstiger scenario doorgerekend.

Twee jaar vertraging en een verhoging van het rentepercentage van 2% naar 3% geeft een verwacht negatief resultaat van ca. € 250.000 op eindwaarde (2037). Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 98 Risicobeheersing Naast het beheersen van de kosten, is inzet nodig om ruimte op het elektriciteitsnetwerk beschikbaar te krijgen, dan wel alternatieven te zoeken. Tegelijkertijd zal het contact met belangstellende bedrijven worden onderhouden. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 250.000 Groot (75%) I 1 Risico: Project Alvestêdewyk De Alvestêdewyk is de uitbreidingslocatie voor woningbouw van Franeker. De eerste fase is in ontwikkeling en wordt inmiddels woonrijp gemaakt. Ongeveer 150 woningen zijn gerealiseerd. Voor de tweede fase is een uitwerkingsplan opgesteld en dit deel is inmiddels bouwrijp gemaakt en er wordt gebouwd. Voor beide fasen geldt overigens wel dat de gronden door de gecontracteerde marktpartij zijn afgenomen en afgerekend. De woonwijk wordt door deze marktpartij, o.b.v. een exploitatieovereenkomst ontwikkeld. De gemeente heeft de gronden (fase 3 en 4) in eigendom. De zogenaamde grondbank. In 2007 heeft de eerste uitname (fase 1 en 2) van gronden door de marktpartij plaatsgevonden voor een bedrag van bijna € 5 miljoen. Contractueel diende in 2013 de grondbank volledig te zijn afgenomen. Deze afname heeft echter niet plaats gevonden.

Er is een juridische procedure gestart om alsnog nakoming van het contract te vorderen. Medio 2016 heeft de Rechtbank uitgesproken dat de marktpartij de gronden moet afnemen. Deze overdracht heeft op 25 augustus 2016 plaatsgevonden. Door de marktpartij is vervolgens een gerechtelijke procedure bij het Gerechtshof aangespannen. Op 27 november 2018 heeft het Gerechtshof vonnis uitgesproken, waarbij de uitspraak van de Rechtbank is vernietigd en de gemeente medewerking heeft verleend aan teruglevering en -betaling. Feitelijk betekent dit dat de gemeente eind december 2018 het eigendom heeft gekregen van de gronden gelegen in de 3e en 4e fase. In 2022 is een proces met de marktpartij afgesproken om te komen tot afspraken over de grondbank en dus ook over de ontwikkeling van fase 3 en 4. Samen met de marktpartij wordt o.a. verkend hoe de financiële last van de grondbank kan worden opgelost en hoe de samenwerking bij de ontwikkeling van fase 3 en 4 het beste kan worden vorm gegeven. Bij deze verkenning is een onafhankelijk externe deskundige ingeschakeld die zowel het vertrouwen heeft van de marktpartij als van de gemeente. Het ziet er naar uit, dat vanuit deze verkenning er gewijzigde afspraken mogelijk zijn om de ontwikkelingssamenwerking voor fase 3 en 4 voort te zetten. Hierbij zullen nieuwe beleidsuitgangspunten onderdeel uit gaan maken van de te herziene afspraken.

In 2025 is gewerkt aan het concretiseren van de uitgangspunten en aan juridisch vastleggen van de afspraken in een addendum op de exploitatieovereenkomst. De raad is hierover met een ateliersessie geïnformeerd. Concrete besluitvorming zal in maart 2026 plaatsvinden. Risicobeheersing Zorgvuldig handelen zowel aangaande de juridische procedure als ook richting de marktpartij. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 14.800.000 Klein/gemiddeld (35%) I 1 Risico: Baggerplan 2022-2030 In het door de raad op 11 november 2021 vastgestelde baggerplan 2022-2030 zijn de volgende waterwegen niet meegenomen: Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 99 - watergangen gelegen in het landelijk gebied, deze zijn voor ca. 90 % in onderhoud bij het waterschap - nautisch vaarwater (dit is water bestemd voor (recreatie) scheepvaart), bestaande uit “opfearten” die niet als vaarweg zijn geclassificeerd, - reeds overgedragen (secundaire en hoofd)watergangen in de voormalig gemeente Menameradiel die binnen de Overdracht Stedelijk Waterbeheer (OSW) vallen. Deze watergangen zijn in beheer en onderhoud overgegaan naar het Wetterskip Fryslân . Het wel of niet baggeren voor ander gebruik dan waterafvoer (zogenaamde natte profiel) is een keuze en geen wettelijke verplichting. Het op peil houden voor de waterafvoer van deze wateren ligt bij de eigenaar.

De uitvoering van het vastgestelde baggerplan is in 2022 opgepakt en in 2025 verder uitgevoerd. Gekozen is om eerst de wateren in het kader van het stedelijk water en de overdracht hiervan uit te voeren. Hiervoor is een bestek op de markt gebracht. Uitvoering heeft plaats gevonden in 2023 en 2024. Na de uitvoering is het stedelijk water op niveau. De afrekening met het Wetterskip heeft plaatsgevonden in 2024. In het verdere baggerplan komen er mogelijk onvoorziene milieurisico's in de uitvoering. Risicobeheersing Zorgvuldige uitvoering. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 0 Gemiddeld (50%) I 1 Risico: Alternatieven in beheerplannen In de vastgestelde beheerplannen (voor wegen, kunstwerken openbaar groen, gebouwen en openbare verlichting) zijn ten aanzien van het groot onderhoud alternatieven doorgevoerd die gericht zijn op kostenbesparing. Het onderhoudsniveau is bepaald op veilig, sober doch doelmatig. Keerzijde hiervan is dat op termijn het aan te pakken onderhoud behoorlijk groter wordt. De kans is aanwezig dat het onderhoud toch eerder uitgevoerd moet worden. Dit brengt een risico met zich mee. Daarnaast zal de komende jaren de ondergrondse infrastructuur (glasvezel, stroom) behoorlijk op de schop gaan, waardoor misschien binnen de beheerplannen met de planning geschoven moet worden. Stel het financieel risico op € 1.000.000 en een gemiddelde kans.

Risicobeheersing Door werk met werk te maken wordt het onderhoud bijgehouden en worden de kosten laag gehouden. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 1.000.000 Gemiddeld (50%) I 1 Risico: Seizoenschade gemeentelijke kapitaalgoederen Extremere weersomstandigheden zorgen voor een grotere belasting van de kapitaalgoederen. Dit brengt het risico van ongepland onderhoud met zich mee. Stel het financieel risico op € 1.000.000 en de kans op klein. Risicobeheersing Door inspecties en tweejaarlijkse actualisering van financiële paragraaf van de beheerplannen wordt het onderhoud bijgehouden en worden de kosten beperkt gehouden. Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Max. financieel risico | Kans | I/S Factor € 1.000.000 | Klein (25%) | I | 1 Risico: Misschatting in beheerplannen De kosten voor vervanging en groot onderhoud in beheerplannen is gebaseerd op inspecties en reële schattingen. In totaal bedraagt de omvang van de beheerplannen in de planperiode afgerond € 14.299.000. Er is een kans op mis schatting, voordelig en nadelig. Dit kan leiden tot extra kosten, stel 5%. Door de economische situatie wordt door partijen hoger ingeschreven dan in de afgelopen jaren. Daardoor is er amper meer sprake van aanbestedingsvoordelen. Ten tijde van de Covid- pandemie en de oorlog in Oekraïne zijn de prijzen van grondstoffen veel verder gestegen dan voorzien.

Deze tendens is zich in 2025 doorgezet en lijkt zich nog steeds door te zetten. Risicobeheersing Regelmatig actualiseren van kostenramingen/financiële paragraaf beheerplannen. Max. financieel risico | Kans | I/S Factor € 715.000 | Klein (25%) | I | 1 Risico: Vervuilde bodemlocaties Gevallen van bodemverontreiniging zijn bekend als er eerder een bodemonderzoek heeft plaatsgevonden (en de resultaten daarvan ook bij de gemeente en/of provincie bekend zijn). Ook potentiële gevallen van bodemverontreiniging zijn eerder door de provincie (als bevoegd gezag Wet bodembescherming) geïnventariseerd op basis van historische activiteiten (zoals voormalige fabrieken, brandstoffenopslagen of stortplaatsen) die mogelijk gevolgen kunnen hebben voor de aanwezige bodemkwaliteit. Deze gegevens staan geregistreerd in het bodeminformatiesysteem van de provincie, FUMO en Friese gemeenten (die zijn aangesloten bij de shared service voorziening). Daarnaast heeft de gemeente een generieke bodemkwaliteitskaart (inclusief PFAS) voor het grondgebied vastgesteld. Daarmee is de huidige situatie van de aanwezige bodemkwaliteit adequaat in beeld. Bij de voorbereidingen van nieuwe ontwikkelingen, wijzigingen van bestemmingsplannen, eigendomstransacties, nieuwbouwplannen e.d.

geldt dat er onderzoek dient te worden uitgevoerd naar de verschillende aspecten die bij de uitvoerbaarheid van een ontwikkeling een rol (kunnen) spelen, waaronder ook het uitvoeren van een verkennend bodemonderzoek. Op basis van actuele onderzoeksresultaten toetst de gemeente of de bodem milieuhygiënisch geschikt is voor de geplande vorm van bodemgebruik. Bij het actualiseren van onderzoeksgegevens of bij het uitvoeren van nieuw bodemonderzoek komt soms nieuwe informatie over de bodemkwaliteit naar voren. Heel soms wordt daarbij onverwacht een ‘nieuw geval’ van een oude bodemverontreiniging aangetroffen (wettelijk uitgangspunt hiervoor is dat deze is ontstaan vóór 1987, want daarna geldt de wettelijke zorgplicht) die nog niet eerder is ontdekt. Dat valt op voorhand (zonder onderzoek) doorgaans niet te voorzien en vormt in die zin in enige mate een risico voor de gemeente, voor zover het gemeentelijk eigendom betreft en er ter plaatse ontwikkelingen spelen die van belang zijn in relatie tot het beoogde bodemgebruik. Risicobeheersing Afwijkingen melden via reguliere P&C-cyclus. Max. financieel risico | Kans | I/S Factor € 500.000 | Klein (25%) | I | 1 100 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 101 Risico: Vangnetuitkering WWB (Dienst SoZaWe) Gemeenten dienen tekorten op de budgetten van taakveld 6.3 Inkomensregelingen (programma 7 Sociaal Domein) zelf aan te vullen.

Als het tekort oploopt bestaat de mogelijkheid voor compensatie, oftewel een vangnetuitkering. Om voor compensatie in aanmerking te komen moet aan een groot aantal voorwaarden voldaan worden. Waadhoeke komt over 2025 mogelijk in aanmerking voor een vangnetuitkering, omdat er sprake is van een tekort. Hierover komt pas in de loop van 2026 duidelijkheid. Risicobeheersing Initiatieven nemen en alert zijn om te voldoen aan de regels voor toekenning. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 0 Klein (25%) I 1 Risico: Kosten Sociaal Domein De belangrijkste financiële risico’s zijn het open eind karakter van Zorg voor jeugd en WMO en de uitvoering van de Participatiewet. Daarbij zijn de demografische ontwikkelingen een belangrijke factor. De bevolking van Waadhoeke wordt ouder en de middelen volgen deze groei niet exact 1 op 1. Ook is de informatiestroom nog niet zodanig dat we een exact beeld hebben van de jaarlijks te verwachten uitgaven. Dit geldt met name voor het onderdeel Jeugd. De gemeente kan elk jaar een nieuwe groep jongeren krijgen die een geheel andere zorgbehoefte/zorgzwaarte heeft dan de groep die het jaar ervoor hulp nodig had. Bij de uitvoering van de Participatiewet is van belang, dat uitvoering wordt gegeven aan de implementatie van de Business Case Fryslân West/Empatec. Deze geeft financieel gezien een stabiel beeld.

Voor de risicoberekening is de begroting van programma 7 Sociaal Domein als basis genomen, met een risico van 10%. Risicobeheersing Nauwkeurig monitoren van de inkomsten en uitgaven binnen de P&C cyclus. Implementatie beheersmaatregelen m.b.t. GR Fryslân-West (rapport KoxkdeVoogd). Max. financieel risico Kans I/S Factor € 6.180.000 Gemiddeld (50%) S 2 Risico: Gewaarborgde leningen Achtervang Stichting waarborgfonds Sociale Woningbouw Bij het gemeentelijk woonbeleid zijn gemeenten en corporaties op elkaar aangewezen. Corporaties investeren in sociale huurwoningen en maatschappelijk vastgoed. Voor de financiering sluiten zij leningen af die kunnen worden geborgd door de Stichting Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Het rijk en gemeenten vormen de achtervang van die borging. Mocht een corporatie niet in staat zijn om geborgde leningen af te lossen, dan zijn er afspraken over de betaling via het WSW. Borging vindt plaats in 3 schillen: 1) In eerste instantie wordt een beroep gedaan op eigen tegoeden van het WSW 2) Vervolgens kan het WSW een bedrag innen bij de corporaties die deelnemen aan het WSW 3) Pas wanneer dat niet voldoende is, verstrekken de staat (50%) en gemeenten (50%) als achtervangers op basis van achtervangovereenkomsten renteloze geldleningen aan WSW.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 102 De kans dat de gemeenten op grond van de achtervangovereenkomst aangesproken worden om renteloze leningen te verschaffen, is onder de huidige omstandigheden bijzonder klein. Dat is sinds de oprichting van het WSW in 1983 ook nog nooit gebeurd. Conform opgave VNG is de kans dat het Rijk en gemeenten in een jaar renteloze leningen aan het WSW moeten verstrekken niet meer dan 1%. Gemeente Waadhoeke staat voor 50% van het op basis van verdeelsleutels toegerekende bedrag in de achtervang; zijnde 50% * € 131,2 miljoen = € 65,6 miljoen. Direct garant De gemeente staat daarnaast rechtstreeks garant voor leningen aan onder andere diverse woningstichtingen. Bruto bedraagt het bedrag aan gewaarborgde leningen waarvoor de gemeente 100% garant staat € 8,669 miljoen. De kans dat een beroep gedaan wordt op de garantstelling van de gemeente is zeer klein, maar wel aanwezig. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 8.669.000 Zeer klein (5%) I 1 Risico: Verstrekte langlopende leningen De gemeente heeft in het verleden een aantal langlopende leningen verstrekt aan o.a. De Bildtse Slag (gymlokaal) waarvan de restantsom nog € 708.000 is. Daarnaast is er een lening toegezegd aan de MFC Menaam van € 472.000. De kans dat een lening niet wordt afgelost aan de gemeente is zeer klein maar wel aanwezig.

Risicobeheersing De mogelijkheden van risicobeheersing zijn beperkt. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 1.180.000 Zeer klein (5%) I 1 Risico: Inrichtingsplan Franekeradeel-Harlingen Door jarenlange gas- en zoutwinning in Waadhoeke is schade ontstaan door bodemdaling. Deze bodemdaling is vooral voor de landbouw en de waterhuishouding een groot probleem. Om de schade te herstellen/compenseren is het Gebiedsproject Franekeradeel-Harlingen opgestart. In het inrichtingsplan zijn maatregelen opgenomen gericht op verbetering van de waterhuishouding, infrastructuur, recreatie, landschap en cultuurhistorie. Ook zit een ruilverkaveling in het plan. Bij dit project is een groot aantal partijen betrokken: Provincie Fryslân (projectleiding), Wetterskip Fryslân, Frisia Zout BV, Vermillion Gas&Oil, gemeente Harlingen, gemeente Waadhoeke (de betalende partijen), Agrarische sector, Federatie van Dorpsbelangen en de Friese Milieufederatie. Het totale plan bevat ongeveer € 50 miljoen aan maatregelen. De gemeente Waadhoeke draagt ongeveer € 3,7 miljoen bij aan het plan. Hierin is begrepen € 1,8 miljoen voor de Maatschappelijke Plus. De Maatschappelijke Plus (MP) heeft met name betrekking op de herinrichting van de dorpen Sexbierum, Oosterbierum en Tzummarum.

De uitvoering van werken in het kader van de bodemdaling is zo goed als afgerond en de aanbestedings- en uitvoeringsrisico's worden als zeer klein geschat Na afrekening van de MP is er nog restbudget beschikbaar. Dit restbudget wordt weer ingezet in de streek. De grondaankopen voor met name de ruilverkaveling worden door de betalende partijen voor gefinancierd: totaal voor plm. € 15 miljoen. De financiering door Waadhoeke bedraagt plm. € Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 103 750.000. Bij de afronding van de ruilverkaveling (gepland in 2025) worden de betalingen terug gestort. Sluitstuk van het Inrichtingsplan is de ruilverkaveling. Daarin wordt een aantal ha. toebedeeld aan de gemeente. Zoals de ondergrond voor de verbreding van de Ottemaleane/Kapellewei, de ondergrond van het fietspad Tzummarum - Boer. In 2025 is een aantal risico's afgenomen zoals de bijdrage van de gezamenlijke eigenaren, de b.t.w. verrekening en de kosten in het kader van de Lijst Geldelijke Regeling (LGR). In deze regeling worden de ingebrachte- en toebedeelde gronden financieel verrekend. De overbedeling is naar onze mening al (deels) financieel voldaan via onze bijdrage van € 3,7 miljoen maar zekerheid dat we binnen het budget blijven is er nog niet.

De uiteindelijke eindafrekening van dit Inrichtingsplan en de LGR kan afwijken van het beschikbare budget waardoor het niet past binnen het beschikbaar gestelde budget van € 3.700.000. Op basis van een voorlopige afrekening wordt ingeschat dat de gemeente ca. € 100.000 aan extra kosten te verwachten heeft. In de loop van 2026 wordt de definitieve eindafrekening verwacht. Risicobeheersing Voor het gehele plan is een risicoanalyse gemaakt. Deze analyse wordt gebruikt bij de uitvoering en monitoring van het inrichtingsplan. Met een voorlopige eindafrekening (90% versie voorjaar 2026) kan een beoordeeld worden wat het financieel resultaat is van de gemeente. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 3.700.000 Zeer klein (5%) I 1 € 750.000 Zeer klein (5%) I 1 Risico: Verzelfstandigd Openbaar Onderwijs Financiële verantwoordelijkheid bij verzelfstandigd openbaar onderwijs. Als er tekorten ontstaan bij het openbaar onderwijs blijven de gemeenten eindverantwoordelijk. Risicobeheersing Een commissie van toezicht bestaande uit bestuurders. Periodieke (kwartaal) rapportages en periodiek overleg. De gemeente ontvangt elk jaar de begroting en de jaarstukken van het openbaar onderwijs. Deze stukken geven momenteel geen aanleiding tot zorgen. Max.

financieel risico Kans I/S Factor € 1.000.000 Klein (25%) I 1 Risico: Geluidswal Menaam In 2008 is een aanlegvergunning door de gemeente Menameradiel afgegeven. Er zijn nadien vele juridische bestuursrechtelijke procedures gevoerd over deze vergunning en over de omvang, vormgeving en samenstelling van deze grondwal. De vergunninghouder i.c. de voormalige grondeigenaar is bij dagvaarding van 16 april 2021 een civiele procedure gestart bij de rechtbank Noord-Nederland, locatie Leeuwarden i.v.m. onrechtmatig genomen, althans door de rechter vernietigde besluiten van de gemeente en de provincie Fryslân. Bij conclusie van repliek heeft zij haar eis gewijzigd. Zij vordert dat de gemeente en de provincie ieder afzonderlijk voor haar deel dan wel hoofdelijk worden veroordeeld een bedrag te voldoen van afgerond € 1.081.979,- te vermeerderen met wettelijke rente, kosten deskundigen, kosten rechtsbijstand en proceskosten. De vordering komt op een totaal van € 1.559.752,89. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 104 Partijen zijn vervolgens in overleg gegaan om te proberen de zaak in der minne te regelen. De procedure bij de rechtbank werd zolang aangehouden. Inmiddels is de procedure hervat. De zitting was op 9 juli 2025. Ter rolzitting van 29 oktober 2025 werd onze akte genomen en vonnis gevraagd (ook door GrondNet).

De rechtbank heeft de zaak opnieuw aangehouden tot de rolzitting van 4 maart 2026 voor vonnis. Hierbij wordt opgemerkt dat een vonnis meerdere malen kan worden aangehouden. Bij dagvaarding van 31 december 2021 is een andere voormalige eigenaar van de grondwal een procedure gestart tegen de gemeente. Partijen zijn tezamen met de provincie en de verzekeraars van de beide overheden in overleg getreden. In 2022 is tussen partijen een schikking bereikt (€ 82.500), waarna de procedure bij de rechtbank is doorgehaald. Risicobeheersing De gemeente heeft de best estimate, die is opgesteld door het door de verzekeraar ingeschakelde expertisebureau Lengkeek, ontvangen. Lengkeek heeft de schade ingeschat op circa € 338.000. De verzekeraar heeft laten weten, dat voor vermogensschade een verzekerd bedrag van € 1.250.000 per aanspraak geldt. Dit bedrag behelst de kosten voor verweer en een eventuele schadevergoeding. Zoals hierboven aangegeven is er reeds een schadevergoeding uitgekeerd. Het verzekerd bedrag is verminderd met een bedrag van € 82.500 tot een bedrag van € 1.167.500 minus de kosten van verweer. De kosten van verweer is nog wel een kostenpost om rekening mee te houden. Dit zal echter verdeeld moeten worden tussen beide partijen. Gemeente Waadhoeke kan hoofdelijk aansprakelijk worden gesteld voor de gehele vordering.

Overigens bestaat er een bestuurlijke afspraak met de provincie voor een verdeling van 50/50 (dit is ook altijd door beide partijen het uitgangspunt geweest) op voorwaarde dat de verzekeraar hier mee instemt. De verzekeraar heeft hier formeel nog niet mee ingestemd, maar informeel te kennen gegeven hier positief tegenover te staan. Er wordt echter nog een objectief advies opgesteld over de interne verdeling. De vordering (na verrekening: € 1.559.752,89 x 50 % = € 779.876,45) in de nog lopende zaak is blijkens de akte lager dan het verzekerd bedrag (€ 1.167.500). De vermindering van de vordering met 50 % ziet op de verdeling van 50/50 tussen provincie en gemeente. Gelet op het voorlopig oordeel van de rechtbank ter zitting is de kans gering, dat de gemeente voor een deel van het uiteindelijke schadebedrag niet verzekerd is. Er bestaat alleen nog een (toch te benoemen) risico dat als de gemeente voor de gehele vordering aansprakelijk wordt gesteld en er nog geen afrekening met de provincie heeft plaatsgevonden of heeft kunnen plaatsvinden dat de verzekeraar zich dan beroept op overschrijding van het maximaal verzekerd bedrag. Beide partijen hebben afzonderlijk een maximaal verzekerd bedrag waardoor het een onredelijk standpunt zou zijn van verzekeraar, maar hier zijn nog geen procesafspraken over gemaakt. Max.

financieel risico Kans I/S Factor € 0 Gemiddeld (50%) I 1 Risico: Plafond BTW Compensatiefonds (BCF) Het is onzeker wat de ruimte onder het Plafond van het BTW Compensatiefonds gaat doen in de komende jaren en of er ruimte blijft onder het plafond. De ruimte kan ook negatief worden. In dat geval komt de negatieve ruimte ten laste van het gemeentefonds. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 105 Het ministerie van Binnenlandse Zaken heeft in afstemming met de VNG en de provinciale toezichthouders een advies opgesteld. Gemeenten mogen in de meerjarenraming voor de ruimte onder het plafond maximaal rekening houden met de laatst gerealiseerde ruimte. Voor 2026-2029 wordt rekening gehouden met de maximale ruimte (€ 825.000 op basis van de definitieve cijfers van 2025). Risicobeheersing We volgen de berichtgeving. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 825.000 Zeer Klein/klein (10%) S 2 Risico: Stelpost Jeugd In de Hervormingsagenda Jeugd zijn naast inhoudelijke tevens financiële afspraken gemaakt tussen Rijk en de VNG. Onderdeel hiervan is de afspraak dat een onafhankelijke commissie van deskundigen een zwaarwegend advies geeft over de uitvoering van de agenda, mede in relatie tot de uitgavenontwikkeling in de Jeugdzorg. Het eerste advies van de commissie Van Ark is op 30 januari 2025 gepubliceerd.

De financiële vertaling is door het Rijk verwerkt in de meicirculaire van het gemeentefonds. Bij de kadernota 2026-2029 is de actuele stand verwerkt, wat betekent dat de oude stelposten konden vervallen. Voor 2028 en 2029 zijn nieuwe stelposten opgenomen, die hetzelfde onzekere karakter hebben. Voor 2028 betekent dit een onzekere factor van € 873.000 en voor 2029 ook. Voor 2026 en 2027 is dus geen concreet risico omtrent de stelpost jeugd meer aanwezig. Risicobeheersing We volgen de berichtgeving. Max. financieel risico Kans I/S Factor € 0 Zeer klein (5%) S 2 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Verzameltabel risicobeheersing Risico | Toelichting risico | Maximaal | Kans | S/I | Factor Bedragen x € 1 | financieel risico Grondexploitatie Waddenglas | Belangrijkste risico is een stagnerende | 700.000 | 50% | I | 1 ontwikkeling van de glastuinbouwsector. Kie-1 | Belangrijkste risico is de stagnerende verkoop. Er | 0 | 5% | I | 1 is een voorziening gevormd, deze is al in mindering gebracht op het financieel risico. Kie-2 | Belangrijkste vertraging is de aanleg van de | 250.000 | 75% | I | 1 nutsleidingen. Alvestedenwyk | Grond weer in eigendom bij gemeente, diverse | 14.800.000 | 35% | I | 1 scenario's denkbaar, onzekerheid over nog te nemen besluit.

Totaal risico grondexploitatie | 15.750.000 Kapitaalgoederen Beheerplannen, Baggerplan | Niet opgenomen werkzaamheden in het | 0 50% | I | 1 2022-2030 | baggerplan 2022-2030 Beheerplannen, alternatieven | In de beheerplannen zijn ten aanzien van het | 1.000.000 | 50% | I | 1 groot onderhoud alternatieven doorgevoerd gericht op kostenbesparing. Beheerplannen, seizoenschade | Het onderhoudsniveau is gesteld op sober doch | 1.000.000 | 25% | I | 1 doelmatig. Keerzijde hiervan is dat de kans op acuut op te pakken achterstallig onderhoud Beheerplannen, misschatting | De kans is aanwezig dat extra onderhoud moet | 715.000 | 25% | I | 1 worden uitgevoerd. Dit brengt een risico met zich mee. Beheerplannen, vervuilde | Niet alle vervuilde bodemlocaties binnen de | 500.000 | 25% | I | 1 bodemlocaties | gemeente zijn in beeld gebracht. Totaal risico kapitaalgoederen | 3.215.000 Overige financiële risico's met een incidenteel karakter Vangnetuitkering WWB | Risico op (gedeeltelijk) niet honoreren aanvraag | 0 25% | I | 1 Sociaal Domein | Variabelen m.b.t. inkoop en het aanbieden van | 6.180.000 | 50% | S | 2 zorg zijn nog onzeker.

Gewaarborgde leningen | De gemeente staat borg voor leningen aan | 8.669.000 | 5% | I | 1 diverse organisaties en stichtingen Langlopende leningen | Risico dat de leningen niet worden terugbetaald | 1.180.000 | 5% | I | 1 door de desbetreffende organisatie Inrichtingsplan Franekeradeel- | Aanbestedings- en uitvoeringsrisico's. Inclusief | 3.700.000 | 5% | I | 1 Harlingen | de maatschappelijke plus. 106 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 107 Risico Bedragen x € 1 Toelichting risico Maximaal financieel risico Kans S/I Factor Voorfinanciering grondaankopen 750.000 5% I 1 Openbaar Onderwijs Verzelfstandigd openbaar onderwijs, gemeenten eindverantwoordelijk 1.000.000 25% I 1 Geluidwal Menaam Juridische procedure 0 50% I 1 Plafond BCF Ruimte onder plafond BCF 825.000 10% S 2 Stelpost Jeugd Extra structurele middelen jeugd 0 5% S 2 Totaal overige financiële risico's 22.304.000 Totaal benoemd risico 41.269.000 € 17.300.000 De ratio weerstandsvermogen bedraagt: = > 1,00 (voldoende) € 17.300.000 Beschikbare incidentele weerstandscapaciteit ofwel de stand van de algemene reserve is eind 2025 € 17,3 miljoen. De kwantificering van de gelopen risico's is met behulp van Naris berekend op € 18,3 miljoen. Hierbij dient er rekening worden gehouden dat er een reserve grondexploitatie is gevormd ter dekking van de risico's binnen de grondexploitatie.

De stand van de reserve grondexploitatie is per 01-01-2026 € 981.648. Hierdoor wordt ingeschat dat de gemeente ongeveer € 17,3 miljoen aan risico's loopt (€ 18,3 miljoen - € 1,0 miljoen). Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 108 B. Niet gekwantificeerde risico's, ontwikkelingen en onzekerheden De niet-gekwantificeerde risico’s hebben ook een (negatief) effect op de bedrijfsvoering en/of de financiële positie. Het effect is echter niet meetbaar gemaakt in euro’s. Hieronder is een groot aantal risico’s en onzekerheden benoemd, zowel eenmalig, structureel, groot, klein, etc. De volgorde van presentatie geeft geen indicatie van prioriteit of rangorde. We melden deze onderwerpen om een zo goed mogelijk beeld te geven van wat er speelt bij ons en in de omgeving van gemeenten. Materieel begrotingsevenwicht De (meerjaren) begroting moet materieel in evenwicht zijn, dat wil zeggen, dat structurele lasten gedekt moeten worden door structurele baten. Omdat een gemeente per definitie meer wensen dan mogelijkheden heeft zal er altijd spanning op de beschikbare middelen en dus ook op het begrotingsevenwicht staan. Daarnaast zullen zich onmiskenbaar autonome ontwikkelingen voordoen waarmee geen rekening kon worden gehouden. We melden deze onderwerpen om een zo goed mogelijk beeld te geven van wat er speelt bij ons en in de omgeving van de gemeente.

Risicobeheersing Om te voorkomen dat er teveel middelen worden ingezet wordt in de meerjarenbegroting altijd het jaar met de minst gunstige begrotingspositie als uitgangspunt genomen. Hierbij wordt zoveel mogelijk rekening gehouden met toekomstige (autonome) ontwikkelingen in zowel de baten als de lasten. Kapitaallasten Conform de nota Reserves en Voorzieningen wordt alle bespaarde rente ten gunste van de exploitatie gebracht, met uitzondering van de bespaarde rente over het saldo van de algemene reserve boven de € 15,0 miljoen. Gevolg van dit besluit is dat de omvang van de reserves en/of voorzieningen direct van invloed zijn op de (rentelasten/baten in de) exploitatie en dat hierdoor de verschillen tussen begroting en rekening per jaar kunnen wisselen, zowel positief als negatief. Risicobeheersing Door mutaties in de overige reserves en voorzieningen is de verwachte rente-bate aangepast. In het meerjarenbeeld is rekening gehouden met een afname van de reserves en voorzieningen. Rijksbeleid (o.a. gemeentefonds, decentralisaties) Het rijksbeleid is van grote invloed op de gemeentelijke organisatie. Bezuinigingen, decentralisatie van taken, herijking van het gemeentefonds zijn actuele onderwerpen die tot onzekerheden in het (financieel) beleid leiden. Actueel is de herziening van het gemeentefonds. De laatste stap van de herziening moet nog doorgevoerd worden.

Deze wordt in de meicirculaire 2026 verwacht. Risicobeheersing De ontwikkelingen in het rijksbeleid worden op de voet gevolgd en waar mogelijk vertaald in maatregelen. Ten aanzien van de decentralisatie van taken is het uitgangspunt dat taken uitgevoerd worden op basis van beschikbaar budget. Risico’s in uitvoering en bedrijfsvoering worden beheerst door de samenwerking met omliggende gemeenten te zoeken. Kosten juridische bijstand bij gegrond verklaarde bezwaren Burgers hebben de mogelijkheid om bij de indiening van bezwaar- en/of beroepschriften tegelijk te verzoeken de kosten van juridische bijstand vergoed te krijgen. De gemeente is verplicht deze kosten te vergoeden als een bezwaar en/of beroep gegrond wordt verklaard en vaststaat dat het besluit waartegen de gronden van bezwaar en/of beroep zich richtten, onrechtmatig is genomen. Risicobeheersing Zorgdragen voor zorgvuldig voorbereide en daadkrachtig gemotiveerde besluiten. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 109 Verzekeringen De gemeente is in de meeste gevallen voor risico’s betreffende brand en storm verzekerd. Als basis daarvoor geldt de verzekerde waarde zoals die ten tijde van het afsluiten van de verzekering bekend was. De verzekerde waarden worden geïndexeerd en zijn per definitie op niveau. Eisen door ICT- en beveiligingsontwikkelingen naast extra aanschaf en vernieuwing van inventaris, computers e.d.

leiden tot verandering. Wijzigingen wat betreft de verzekerde waarden moeten geregistreerd worden. Risicobeheersing Preventiebeleid draagt bij tot beperking van risico’s. WA-verzekeringen en fraude risico's Op het terrein van de wettelijke aansprakelijkheid is in de jurisprudentie een verschuiving waarneembaar, waardoor de positie van de ‘benadeelde’ ten opzichte van de bestuursorganen sterker wordt. Ook is de aansprakelijkheid van werkgevers verruimd. Er is een toenemende claimbereidheid te bespeuren. De risico’s van besturen worden hierdoor vergroot. Risicobeheersing Preventiemaatregelen ter voorkoming van fraude in relatie tot integriteit. Automatisering/ICT Automatisering en ICT zijn essentieel voor onze (kritische) bedrijfsprocessen. Dit vereist niet alleen dat systemen up-to-date zijn en blijven, maar ook dat we voorbereid zijn op mogelijke uitval. Het technische beheer van onze ICT-omgeving is ondergebracht bij het Shared Service Centrum Leeuwarden (SSC). De kwaliteitsafspraken en -eisen voor onze ICT-omgeving zijn vastgelegd in een servicelevel agreement (SLA) en dossier afspraken procedures (DAP). Risicobeheersing De Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) biedt een praktische benadering voor actief risicomanagement, waarbij drie beveiligingsniveaus (BBN1, BBN2 en BBN3) worden onderscheiden. Elk niveau omvat een verplichte set beveiligingsmaatregelen.

Het SSC legt jaarlijks middels een TPM verklaring verantwoording af over de BIO maatregelen waarvoor zij, in het kader van het beheer van onze ICT-omgeving, verantwoordelijk voor zijn. We hebben maatregelen geïmplementeerd om zowel de kans als de impact van risico's te verminderen. We voeren jaarlijks onder meer een RI&E Informatiebeveiliging uit om te beoordelen of er aanvullende maatregelen nodig zijn om specifieke risico’s te beheersen. We voeren jaarlijks samen met het SSC een uitwijktest uit. Tijdens deze test simuleren we een situatie waarbij bijvoorbeeld ICT-systemen, (netwerk)verbindingen of datacenters uitvallen. Hierbij wordt een back-up- en herstelsituatie gesimuleerd. Deze activiteit maakt ook deel uit van het informatiebeveiligingsplan en draagt bij aan een effectief bedrijfscontinuïteitsbeheer. Privacy & informatieveiligheid De ambitie van gemeente Waadhoeke is wederom om in 2026 ‘Persoonlijk, dichtbij en online’ met de gemeenschap samen te werken. In een digitale samenleving waarin nieuwe technologieën en inzichten snelle veranderingen veroorzaken, brengt dit zowel kansen als uitdagingen met zich mee. Het dreigingsbeeld 2025 - 2026 beschrijft de grootste risico’s voor gemeenten op het gebied van informatiebeveiliging en gegevensbescherming. Gemeenten staan in 2025-2026 voor een onverminderd complex digitaal dreigingslandschap.

Ransomware, datalekken en uitval van processen door incidenten vormen de grootste bedreigingen. Dit vraagt om een proactieve aanpak om digitale Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 110 veiligheid te waarborgen en vertrouwen van inwoners en ondernemers te behouden. Dit alles in het licht van financiële en personele krapte. Om onze ambitie van 'Persoonlijk, dichtbij en online' te verwezenlijken, werkt de gemeente Waadhoeke proactief aan het beheersen van deze risico’s door te investeren in robuuste beveiligingsmaatregelen en een cultuur van veiligheid en bewustzijn binnen onze organisatie te bevorderen. Gemeente Waadhoeke is zich hiervan zeer bewust en neemt gerichte maatregelen om deze uitdagingen het hoofd te bieden. Risicobeheersing Voldoen aan de Baseline Informatiebeveiliging Overheid (BIO) blijft het uitgangspunt. De Chief Information Security Officer (CISO) van gemeente Waadhoeke initieert verbetermaatregelen en zet acties uit om onze data en systemen te beschermen. Voor de eisen met betrekking tot de beheeromgeving van ICT sluiten wij aan bij het beveiligingsplan van het Shared Service Centrum (SSC). Als een van de samenwerkingspartners van het SSC Leeuwarden, waar het technisch beheer en de expertise zijn ondergebracht, nemen wij actief deel aan het CISO-overleg, waarin gezamenlijk maatregelen worden afgestemd om te voldoen aan de BIO en andere relevante normen.

De verbeterpunten die voortkomen uit onze zelfevaluatie en controles nemen we mee bij het opstellen, uitvoeren en bijstellen van ons informatiebeveiligingsbeleid, inclusief domeinspecifiek informatiebeveiligingsbeleid, voor de komende jaren. Daarnaast nemen we voortdurend aanvullende technische en organisatorische maatregelen die buiten de directe ICT- beheeromgeving vallen, om de algehele beveiliging van onze informatie verder te versterken. Gemeente Waadhoeke toetst nieuwe verwerkingen van persoonsgegevens aan de beginselen van de Algemene Verordening Gegevensbescherming (AVG), voert Data Protection Impact Assessments (DPIA's) uit, en houdt een register bij van verwerkingen en datalekken. Deze worden uitgevoerd en bijgehouden door de Privacy Security Officer (PSO). De Functionaris Gegevensbescherming (FG) ziet toe op de naleving van de AVG, adviseert over gegevensbeschermingskwesties en is betrokken bij de beoordeling van gegevensverwerkingen om ervoor te zorgen dat deze in lijn zijn met de wettelijke vereisten. De CISO, FG en PSO werken nauw samen en zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor het bevorderen van een beveiligingsbewuste en privacybewuste cultuur binnen de gemeente.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d406644a-0f47-4366-848a-5128068d3d03?agendaItemId=0ffce576-338e-4dfc-94ce-f764a22b4367