Bijlage 1 Jaarstukken 2025
Tekst van het document
We hebben vanuit het dorpen en wijkenfonds 16 initiatieven gesubsidieerd met een ontwikkel- of projectsubsidie. Daarnaast hebben alle dorpen en wijken vanuit het dorpen- en wijkenfonds een dorps- of wijkbudget ontvangen. Dit budget kunnen zij inzetten voor initiatieven of activiteiten om de leefbaarheid in hun dorp of wijk te vergroten. Bestaande subsidierelaties voortzetten in het voorliggend veld op het gebied van welzijn en sport. Bestaande subsidierelaties zijn gecontinueerd. Voortzetting van de pilot Sport en Cultuur. Het project Gratis Aktyf Waadhoeke (GAW) is 1 juli 2024 gestart, loopt 2 jaar en geeft jongeren (12- 16 jaar) eenmalig € 200 tegoed om te besteden aan sport en/of cultuur. Het ministerie VWS sluit per 1 januari 2026 aan met hun pilot voor de doelgroep 17 tot en met 23 jaar. Met deze (gezamenlijke) inzet willen we jongeren laten opgroeien tot een weerbare, veerkrachtige en gezonde generatie. Het project inkoop begeleiding en dagactiviteiten wordt uitgevoerd om ervoor te zorgen dat de ondersteuning goed aansluit bij de veranderende behoeften van verschillende doelgroepen en duurzaam en toekomstbestendig is. De huidige WMO-dagactiviteiten zijn geanalyseerd. De voorbereiding voor het inkoopproces Dagactiviteiten is gestart. Ten behoeve van o.a.
het inkoopproces individuele Begeleiding is gestart met het ontwikkelen van een visie op de ondersteuning aan inwoners door Gebiedsteam.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 61 Ontwikkelen van een waakvlamfunctie/nazorg voor ondersteuning zonder indicatie voor mensen met psychische en/of (licht) verstandelijke beperkingen. De pilot waakvlam is medio 2025 gestart voor de duur van 1 tot anderhalf jaar. Doel is inzicht te krijgen op welke wijze we ondersteuning kunnen bieden zonder de inzet van maatwerkvoorzieningen. De pilot wordt uitgevoerd binnen de gemeente door het Gebiedsteam en door 1 gecontracteerde aanbieder. Dit om te kijken welke vorm van ondersteuning het beste aansluit bij de behoefte. De maatregelen uit de Uitvoeringsagenda Inclusie en Diversiteit 2023-2025 uitvoeren door inzet van een inclusiecoördinator. Prioritering van die maatregelen vindt plaats op basis van actualiteit en input vanuit ketenpartners. De maatregelen uit de Uitvoeringsagenda Inclusie en Diversiteit zijn verder uitgevoerd met hulp van de inclusiecoördinator, met duidelijke prioriteiten op basis van actualiteit en signalen uit het inclusienetwerk. Het netwerk werd versterkt met COC Friesland, waardoor er extra aandacht kwam voor lhbti+. Tijdens de Coming In Week hesen zij samen met de wethouder de regenboogvlag en organiseerden ze een lunchlezing voor medewerkers.
Ook zetten we stappen in toegankelijkheid: met ervaringsdeskundigen gaven we een workshop over het VN-Verdrag Handicap aan het management en beoordeelden we de toegankelijkheid van publieke gebouwen, openbare ruimte en MKB. Zo wordt inclusie steeds concreter verankerd in beleid en praktijk. Werken aan (h)erkenning, kennis en bewustwording omtrent discriminatie en racisme met behulp van een publiekscampagne. Er is stevig ingezet op (h)erkenning, kennis en bewustwording rondom discriminatie en racisme. In totaal zijn 28 voorlichtingen en workshops verzorgd voor uiteenlopende doelgroepen, waaronder jongeren, ouderen, sportverenigingen en medewerkers/MO/DO van de gemeente Waadhoeke. Met interactieve voorstellingen en workshops voor professionals, door middel van ervaringsverhalen tijdens de Week van Respect, zijn thema’s op een impactvolle manier bespreekbaar gemaakt. Daarnaast zijn inwoners bereikt via themadagen en (sociale) media. Er wordt een halfjaarlijks themaoverleg georganiseerd om de voortgang van de uitvoeringsagenda te monitoren. Er is er tweemaal een kleinschalig themaoverleg georganiseerd met een aantal ketenpartners. Verder is het netwerk op andere manieren onderhouden en geïnformeerd, bijvoorbeeld via adviesgesprekken en een nieuwsbrief.
Ook is het netwerk regelmatig betrokken en geraadpleegd bij vraagstukken en actualiteiten rondom de thema’s, zoals bij het toegankelijk maken van openbare voorzieningen, het verzorgen van gastlessen, het afstemmen van preventie op meldingen en het inventariseren van behoeften en handelingsverlegenheid.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 62 Dorpen- en wijkencoördinatoren inzetten. De vier dorpen- en wijkencoördinatoren hebben gezorgd voor het onderhouden van de contacten met alle dorps- en wijkbelangen en dorpshuizen in de gemeente. Op deze manier trok de gemeente samen met de dorpen en wijken op in ontwikkelingen zoals woningbouw, verkeer, speel- en beweegvoorzieningen, ontmoetingsplekken, lokale initiatieven enzovoort. Initiatieven subsidiëren vanuit het dorpen- en wijkenfonds. Drie dorps- en buurthuizen hebben een subsidie toegekend gekregen uit het dorps- en buurthuizenfonds. Het gaat om de dorps- en buurthuizen van Marssum, Wjelsryp en Schalsumerplan. Verder hebben we met een tiental dorps- en buurthuizenbesturen interviews gehouden om input te krijgen voor de pijlers Stipe en Moetsje. Het inzetten van dorps- en wijkbudgetten. Er is aan alle dorps- en wijkbelangen in totaal € 66.750 uitgekeerd aan dorps- en wijkbudgetten. De dorpen zijn vrij in hoe zij deze budgetten inzetten ten behoeve van de leefbaarheid van hun dorp of wijk. Initiatieven behandelen volgens het nieuwe initiatievenproces. Er zijn 475 initiatieven ingediend via Verken-jouw-idee en volgens het nieuwe initiatievenproces behandeld. De wijze van afhandeling is binnen het proces afhankelijk van de omvang en complexiteit van het initiatief. Jeugd - Wat wilden we bereiken?
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 63 Jeugd - Wat hebben we daarvoor gedaan? Het Regionale Uitvoeringsplan Zorg en Onderwijs 2023, opgesteld op basis van de Regiovisie Jeugd, Waadhoeke-bestendig maken door een goede samenwerking met de ketenpartners. Waadhoeke nam (en neemt) vanuit het Regionale Uitvoeringsplan Zorg en Onderwijs 2023 met één school deel aan het provinciaal ervaringsonderzoek. Doelstelling daarvan is de aansluiting van jeugdhulp met passend onderwijs te verbeteren. Het Regionale ondersteuningsplan en de Verklarende analyse zijn instrumenten die door het Gebiedsteam worden ingezet om het probleemoplossend vermogen van inwoners in kaart brengen. Vervolgens kunnen interventies worden geformuleerd. Deze beide instrumenten zijn doorontwikkeld in 2025 en het gebiedsteam is getraind in het gebruik. Versterken eigen kracht en samenkracht via de samenwerking met informele steun(figuren). Vanuit bestaande relaties versterken we het gewone leven van jeugdigen. Het Gebiedsteam heeft, op basis van de Ketenaanpak Jeugdhulp, een werkproces opgesteld waarmee de mogelijkheden van de sociale basis worden verkend en betrokken bij de ondersteuning aan de inwoner. Het beleidsplan Sociale basis is vastgesteld. Vanuit de Fryske regiovisie is Sociaal Domein Fryslân (SDF) voor de periode 2023-2026 bezig met participatie en ervaringsdeskundigheid.
Doel: We laten onze inwoners vooraf meedenken aan toekomstig beleid, onderzoeken actief de cliëntenervaringen en nemen dit mee om onze dienstverlening te verbeteren. We richten een Ervaringsdeskundigen pool in waar we als Friese gemeenten (en samenwerkingspartners) gebruik van kunnen maken Het jeugddomein is onlosmakelijk verbonden met het gemeentelijke sociaal domein en het brede sociaal domein. We benaderen de “problematiek” vanuit meerdere invalshoeken en we voorkomen zwaardere zorg. De Buitenhuisaanpak is bestendigd. De doorontwikkeling van het regionaal ondersteuningsplan en de Verklarende analyse zorgen ervoor dat er een integrale blik is op de problematiek van het gezin. De inzet Sport en Cultuur is verstevigd via Gratis Aktyf en bestendiging van het Jeugdfonds Sport en Cultuur. We gaven uitvoering aan het project Ketengerichte aanpak Jeugd.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 64 Gebiedsteams zijn aanwezig op meerdere vindplaatsen zoals bijvoorbeeld scholen. De pilot Gebiedsteam op school uit 2024 is omgezet naar een structurele werkwijze en is gecontinueerd. Het zorglandschap voor de jeugd is inzichtelijk waarbij we gebruik maken van de beschikbaarheidswijzer van SDF die in 2025 verbeterd wordt. Het zorglandschap is niet voor alle zorgvragen dekkend. Vanuit SDF worden hier sinds 2025 maatregelen voor getroffen, waaronder een 'bemiddelaar complexe casuïstiek'. Binnen SDF-verband is het besluit genomen de huidige inkoop niet te verlengen na 2027. Dat betekent dat er een nieuw inkoopproces is opgestart. Gemeente Waadhoeke is intensief betrokken bij dit inkoopproces. Meer inwoners worden gestimuleerd gebruik te maken van de dienstverlening van HomeStart (Humanitas). Homestart biedt laagdrempelige gezinscoaching aan, gericht op het vergroten van competenties van ouders om kinderen te begeleiden in schoolloopbaan en maatschappelijk leven. Er is een groei in het gebruik van Homestart door jonge gezinnen en de zichtbaarheid van Homestart wordt steeds groter, zoals de verbinding met Kansrijk van de GGD. Met de Hervormingsagenda Jeugd 2023-2028 als richtinggevend kader ontwikkelen we gebiedsteams met voldoende kennis en expertise.
Er wordt gewerkt aan een goede verbinding met huisartsen, specialistische zorg en andere lokale voorzieningen. Gebiedsteams verlenen toegang tot jeugdhulp en bieden waar nodig zelf lichte ondersteuning en hulp. Met de inzet vanuit de ketenbrede aanpak Jeugd zijn we nog specifieker bezig om kwaliteit hierin te verbeteren, zodat we kennis en expertise vergroten en beter aansluiten bij de hulpvraag van de inwoner, met de juiste inzet. De raad heeft besloten met ingang van 2026 een Accounthouder externe verwijzers (waaronder huisartsen) aan te stellen. Deze accounthouder verzorgt het relatiebeheer. Vanuit de gebiedsteams verstevigt de kwaliteitsadviseur de basis voor de uitvoering in het sociaal domein en de procesregisseur bewaakt de doelmatigheid van de in te zetten jeugdhulp. We hebben de procestappen van het Gebiedsteam opnieuw in kaart gebracht. Daarnaast zijn de werkafspraken verder uitgewerkt om de uitvoering te versterken en verbeteren. De basis in gebiedsteams is op orde zodat het gebiedsteam kan werken volgens het ordeningsprincipe voor het bepalen van de zorgzwaarte. De Ketenaanpak Jeugd laat zien dat hierin meer inzet op kan worden gepleegd. Maatregelen hiervoor zijn opgenomen in het implementatieplan van de ketenaanpak. Implementatie en uitvoering worden bestendigd tot en met 2026.
Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 | De Hervormingsagenda en Uitvoeringsagenda Jeugd zijn leidend. We leggen het accent op het normaliseren bij inzet van hulp. De uitvoeringsagenda Jeugd liep tot en met 2024. Het doel van de Hervormingsagenda is verbetering van de kwaliteit en beheersing van kosten. De Hervormingsagenda is richtinggevend voor het beleid van gemeenten en samenwerkingsregio's. Er is op onderdelen overlap met de ketenaanpak Jeugdhulp. Het normaliseren bij inzet hulp is onder meer de doelstelling van Gebiedsteam op school. | We monitoren de uitvoering van de Jeugdwet en maken duidelijk waar verbetering nodig is. Er is structureel overleg tussen gemeente en De Dienst. Op basis van periodieke factsheets vond monitoring plaats. In de ketenaanpak jeugd zijn maatregelen opgenomen die bijdragen aan tijdige signalering en bijsturing waar mogelijk. | In 2025 is er een regietafel Jeugd actief met als doel de ketenaanpak te evalueren en bij te sturen. Daarnaast is er een ketenoverleg waarin wordt afgestemd over uit te voeren interventies en werkafspraken. De regietafel was actief. Het actieplan is uitgevoerd. Acties die in 2025 hebben plaatsgevonden zijn bijvoorbeeld: het versterken van ouders in de opvoeding van hun (tiener)kinderen; voorlichtingen rondom online & opvoeding; een plek om vrijblijvend te sparren met een pedagoog over opvoedvragen.
Daarnaast preventieve acties gericht op tieners zelf zoals Gratis Aktyf Waadhoeke en de lokale campagne rondom Dry January. Daarnaast hebben verschillende netwerkpartners ontmoetingsplekken gecreëerd in zowel eenmalige, projectmatige als structurele plekken en/of activiteiten, zoals de sportinstuif in Sint Jacobiparochie. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten | -75.306 | -91.561 | -91.411 | 151 Baten | 19.232 | 30.164 | 30.564 | 400 Saldo | -56.074 | -61.398 | -60.847 | 551 Dotatie/beschikking reserves | 51 | 740 | 572 | -168 Saldo na bestemming | -56.023 | -60.658 | -60.275 | 382 65 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 66 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 6.1 Samenkracht en burgerparticipatie 6.21 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen WMO 6.22 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Jeugd 6.23 Toegang en eerstelijnsvoorzieningen Integraal 6.3 Inkomensregelingen 6.4 WSW en beschut werk 6.5 Arbeidsparticipatie 6.60 Hulpmiddelen en diensten (WMO) 6.711 Huishoudelijke hulp (WMO) 6.712 Begeleiding (WMO) 6.713 Dagbesteding (WMO) 6.714 Overige maatwerkarrangementen (WMO) 6.751 Jeugdhulp ambulant lokaal 6.752 Jeugdhulp ambulant regionaal 6.753 Jeugdhulp ambulant landelijk 6.762 Jeugdhulp met verblijf regionaal 6.791 PGB WMO 6.792 PGB Jeugd 6.811 Beschermd wonen (WMO) 6.812
Maatschappelijke- en vrouwenopvang (WMO) 6.821 Jeugdbescherming 6.822 Jeugdreclassering 6.91 Coördinatie en beleid WMO 6.92 Coördinatie en beleid Jeugd Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren Programma 7 Sociaal domein Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Periode | Beschrijving hoeke | land Jongeren met delict | % | 1 | 1 | CBS Jeugd | 2023 | Het percentage jongeren (12-21 voor rechter | jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Kinderen in | % | 5 | 6 | CBS Jeugd | 2024 | Percentage kinderen tot 18 jaar uitkeringsgezin | die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Werkloze jongeren | % | 2 | 2 | CBS Jeugd | 2024 | Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS.
Netto | % | 72,5 | 73,2 | CBS - | 2024 | Het percentage van de werkzame arbeidsparticipatie | Arbeidsdeelname | beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) 67 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Programma 7 Sociaal domein Personen met een | aantal per | 24,11 | 28,12 | CBS - | 2025 | Het aantal personen met een bijstandsuitkering | 1.000 | Participatiewet | uitkering op grond van de Wet inwoners | werk en bijstand (WWB, t/m van 18 jaar | 2014) en de Participatiewet en ouder | (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. Lopende reintegratie- | Per 1.000 | 29,64 | 20,31 | CBS - | 2024 | Het aantal voorzieningen | inw. 15-65jr | Participatiewet | reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar Jongeren met | % van alle | 12,9 | 14,0 | CBS - | 2024 | Het percentage jongeren tot 18 jeugdhulp | jongeren tot | Beleidsinformatie | jaar met jeugdhulp ten opzicht 18 jaar | Jeugd | van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014).
Jongeren met | % | 1,5 | 1,0 | CBS - | 2024 | Jongeren met jeugdbescherming jeugdbescherming | Beleidsinformatie | betreft jongeren tot 18 jaar die Jeugd | op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. Jongeren met | % | 0,4 | 0,4 | CBS - | 2024 | Het percentage jongeren (12-22 jeugdreclassering | Beleidsinformatie | jaar) met een Jeugd | jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). Cliënten met een | Per 1.000 | 68 | 66 | CBS - Monitor | 2025 | Aantal per 1.000 inwoners in de maatwerkarrangement | inwoners | Sociaal Domein | betreffende bevolkingsgroep. Een WMO | WMO | maat- werkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde ge-baseerd is op 327 deelnemende gemeenten. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) 68 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 69 Programma 8 Volksgezondheid en Milieu Hoofdkenmerken Dit programma omvat Volksgezondheid, Riolering, Milieubeheer, Afvalinzameling en –verwerking, Toezicht en handhaving en Begraafplaatsen.
Voor wat betreft milieu en duurzaamheid is het uitgangspunt, om samen op weg te gaan naar een gezonde, schone, veilige en duurzame leef- en, woonomgeving en die voor de huidige en de komende generaties te behouden. Onder gezond wordt verstaan dat tenminste wordt voldaan aan de wettelijke omgevingseisen ten aanzien van bodem, water, geluid, licht, geur, luchtkwaliteit en veiligheid. Het onderdeel volksgezondheid in dit programma raakt aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid van preventieve en curatieve voorzieningen op het terrein van geestelijke en lichamelijke gezondheid voor haar inwoners, op grond van de Wet Publieke Gezondheid. Voor wat betreft rioleringen ligt het zwaartepunt van het beleid op adequate uitvoering van de wettelijke taken zoals genoemd in de Waterwet, Wet gemeentelijke watertaken, Wet Milieubeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water. Volksgezondheid - Wat wilden we bereiken?
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 70 Volksgezondheid - Wat hebben we daarvoor gedaan? Sport, beweging en een gezonde leefstijl stimuleren en faciliteren. Dat hebben we gedaan door onder andere de inzet van de buurtsportcoaches en de JOGG-regisseur en het uitvoeren van Gratis Aktyf Waadhoeke. Zie ook onder Programma 6. Een gezonde leefstijl bevorderen bij kinderen en jongeren door het aanstellen van een JOGG- regisseur. Per 1 november 2024 is er een JOGG-regisseur aangesteld. Deze hebben we aangesteld voor drie jaar. Het vergroten van zelfmanagement en gezondheidsvaardigheden door middel van ondersteuning van programma's op het gebied van lezen, rekenen en digitale vaardigheden, bijvoorbeeld via het Digi-taalhuis. De Bibliotheek wordt structureel gesubsidieerd. Bovenstaande taken worden door de bibliotheek met deze subsidie uitgevoerd. De toegankelijkheid van het sportaanbod vergroten en werken aan een sociaal veilig en inclusief sportklimaat door de inzet van de verenigingsondersteuner en het inclusieve sportaanbod. De verenigingsondersteuner is ingezet voor advies t.b.v. inclusie en sociaal veilige sportcultuur. Daarnaast hebben we in 2025 een 'fairplaybord' ontwikkeld voor verenigingen die voldoen aan de 4 V's (veiligheid, verantwoordelijkheid, vertrouwen en vriendschap), ter bevordering van een veilig sportklimaat. Inzetten op een rookvrije generatie.
Hiervoor gaan we het aantal rookvrije locaties uitbreiden met name bij kinderopvanglocaties, scholen en sportaccommodaties. Er is geïnventariseerd welke sportaccommodaties (nog) niet rookvrij zijn. Daarbij is ingezet op het vergroten van de zichtbaarheid door middel van rookvrij-borden en/of tegels. Voor kinderopvanglocaties en scholen is er een wettelijke verplichting om rookvrij te zijn. Er is een netwerksamenwerking rondom alcoholproblematiek met daarbij specifieke aandacht voor vroegsignalering. Afgelopen jaar is het preventie- en handhavingsplan alcohol- en nicotinegebruik vastgesteld, waarin acties zijn opgenomen rondom alcohol- (en nicotine)problematiek. Ook binnen de 'Ketenaanpak jeugd' is hiervoor aandacht.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 71 Sport en beweegparticipatie van ouderen vergroten door het uitbreiden van het beweegaanbod. In samenwerking met verenigingen, fysio’s en Sport Fryslan is in Oude Bildtzijl een nieuwe fit-groep opgezet en in Winsum een wandelgroep. Bestaande groepen in Sexbierum en St. Jacobiparochie zijn voorgezet. Het aanbod werd actief gepromoot onder meer tijdens de fittestdagen Op basis van het wettelijke kader breiden we het aanbod van valpreventie uit. We hebben voldaan aan het wettelijke kader. In Waadhoeke betekent dit dat er 310 inwoners valpreventie hebben gevolgd. Van de ketenaanpak zijn in 2025 de eerste drie stappen doorlopen (namelijk; opsporen, screenen, interventies). De vierde stap (structureel aanbod) wordt in 2026 opgepakt. Onze inwoners kunnen zo lang mogelijk thuis blijven wonen door inzet van interventies gericht op (het vergroten) van vitaliteit, veerkracht en lichamelijke activiteiten, zoals het programma 'Sociaal Vitaal'. We hebben inzet gepleegd om te voldoen aan het wettelijke kader rondom valpreventie. Daarnaast hebben we een divers aanbod voor senioren met o.a. doortrappen, sûn âlder wurde, Walking Footbal etc. Ketenpartners hebben daarnaast ook een breed aanbod voor meedoen en ontmoeten. Er is passend en laagdrempelig aanbod om eenzaamheid te voorkomen of te verminderen. 'Dag!enDoen!' is hiervan een voorbeeld.
Ook de inzet van 'Welzijn op Recept' kan bijdragen aan het verminderen van eenzaamheid. Het project Welzijn op Recept in vijf huisartsenpraktijken is op drie locaties gestart. Inmiddels zijn er bijna 50 cliënten door de verschillende verwijzers (huisartsen, gebiedsteam en wijkverpleging) verwezen naar de welzijnscoach. De eerste monitoring laat positieve resultaten zien m.b.t. verhoging welbevinden en verminderen eenzaamheid. Participatie van ouderen bevorderen om zingeving en veerkracht te vergroten door inzet van bestaande subsidierelaties in het maatschappelijk veld. Dit is gerealiseerd via het aanbod van gesubsidieerde instellingen in het voorliggend veld (Stjoer, Connexa). Waadhoeke is een dementievriendelijke gemeente. We brengen hiervoor onder andere de training 'Goed omgaan met dementie' zowel intern als extern onder de aandacht. De dementiescan is opnieuw afgenomen. Begin 2026 horen we of we opnieuw het predicaat dementievriendelijke gemeente krijgen. Daarnaast is er blijvende aandacht voor de training 'goed omgaan met dementie'. Afdeling burgerzaken is in 2025 opnieuw getraind. Conform het mantelzorgbeleid 2023-2024 ondersteunen we (jonge) mantelzorgers. Informatievoorziening voor mantelzorgers op website van de gemeente en Connexa is verbeterd en het mantelzorgcompliment van € 100 is ingevoerd.
Acute respijtzorg (logeerzorg) is beschikbaar via het Triagepunt Friesland en er zijn succesvolle bewustwordingscampagnes uitgevoerd. Daarnaast zijn gedurende het hele jaar verschillende bijeenkomsten en activiteiten voor mantelzorgers georganiseerd, o.a. door centrum Mantelzorg. Zoals workshops, webinars, gespreksgroepen, een mantelzorgweekend en maandelijkse avonden voor jonge mantelzorgers. Verder vond de
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 72 theatervoorstelling “En ik dan?” plaats, waarvoor gratis kaarten voor mantelzorgers beschikbaar werden gesteld. Er is laagdrempelig (mentaal) zorg- en ondersteuningsaanbod. Hiervoor is divers en bestaand aanbod, o.a. inloopvoorzieningen (Stjoer) en het Makkersplak (Connexa). Een blijvende inzet voor het vergroten van de weerbaarheid en veerkracht, specifiek voor jongeren door de inzet van rots & water trainingen, KIES-trainingen, het meidenwerk en voorlichting over sexting en grooming. Deze thema's zijn opgenomen in de opdracht aan de welzijnsorganisatie Connexa. Daarnaast wordt er vanuit het GT ieder jaar weerbaarheidstrainingen afgenomen die in het onderwijs worden inzet t.b.v. weerbaarheid. KIES is vraaggestuurd aanbod op het VO; tot dusver zijn er (nog) niet onvoldoende aanmeldingen geweest om een groep te starten. Er wordt onderzocht of 'STORM-aanpak' een passende interventie is ten behoeve van suïcide preventie. De interventie STORM is opgenomen in het transformatieplan mentale gezondheid & veerkracht (FrIZA), waaraan de gemeente Waadhoeke zich heeft gecommitteerd. Implementatie hiervan vindt plaats in 2026. Er wordt gewerkt aan een omgeving die uitnodigt tot bewegen, (buiten)spelen en ontmoeten.
Ook in 2025 hebben we uitvoering gegeven aan het Speeltuinbeleid door speeltuinen daar waar nodig te vernieuwen of op nieuw in te richten. Hamburgerrak is daar een voorbeeld van. In Bloemketerp en sportpark Jan Rodenhuisplein zijn we gestart met een visievorming om deze omgevingen beweegvriendelijker in te richten. Met de invoering van de Omgevingswet is gezondheid een vast en belangrijk onderdeel geworden bij de belangenafweging in ruimtelijk beleid. Gestart in Q1-2024 n.a.v. implementatie Omgevingswet. Gezondheid is tevens meegenomen in Omgevingsvisie. Ook binnen het GALA en het AZWA is hiervoor aandacht (geweest) Inzet op een rookvrije omgeving. We hebben een plan van aanpak rookvrij opgesteld, waarin een breed scala aan acties en maatregelen is opgenomen t.b.v. het creëren van een rookvrije omgeving.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 73 Met de inzet van onder andere 'Voel je Goed! stimuleren gezond voedselaanbod. 'Voel je Goed!' is ingezet (Connexa). Daarnaast heeft de JOGG-regisseur hierin een belangrijke bijdrage geleverd, o.a. via het project rondom voedselbosjes en de subsidieregeling voor watertappunten. Er is een lokale aanpak omtrent gezondheidsverschillen. We passen daarvoor gezondheidsbevordering via de leefomgeving met voorrang toe in dorpen en wijken met gezondheidsachterstanden. We hebben een kennis- en uitwisselingssessie met diverse partners (intern en extern) rondom de GGD-monitor volwassenen & ouderen georganiseerd. Hiermee hebben we bewustwording gecreëerd. Deze kennis is ingezet om gebiedsgericht te werken c.q. te prioriteren. Milieu - Wat wilden we bereiken? Milieu - Wat hebben we daarvoor gedaan? Inwoners met een woning met een WOZ-waarde beneden het gemeentelijk gemiddelde en een energielabel D, E, F of G kunnen een subsidie aanvragen voor verduurzamingsmaatregelen. We zijn verder gegaan met de Lokale Aanpak Isolatie. Hiervoor hebben in 3 rijksuitkeringen middelen ontvangen om inwoners met lagere inkomens te helpen om hun woning te isoleren. Dit doen we samen met Duurzaam Bouwloket en de gemeentelijke energiecoaches. De gemeentelijke subsidie bedraagt maximaal € 3.000.
Daarnaast kan er een provinciale plus van maximaal € 2.500 worden aangevraagd.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 74 Eigenaar-bewoners kunnen een subsidie aanvragen waarmee een energieadvies (deels) vergoed kunnen krijgen. Naast een maatwerkadvies, een luchtdichtheidsadvies en een warmtescan, is er ook de mogelijkheid om een ecologische quickscan deels bekostigd te krijgen. Naast de isolatiesubsidie is ook doorgegaan met de subsidie voor energieadviezen. Inwoners kunnen deze subsidie via de gemeente aanvragen. In 2025 zijn 50subsidies verleend. Voor het vervolg is nog € 60.000 beschikbaar. Het energieloket van de gemeente (website Waadhoeke) wordt, door de structurele middelen vanuit het Rijk, de plek waar inwoners informatie kunnen inwinnen en subsidies en leningen kunnen aanvragen voor het verduurzamen van hun woning. Op de website van Waadhoeke is een pagina ingericht waar informatie over duurzaamheid, projecten, subsidies en financieringsmogelijkheden wordt getoond. Deze website wordt structureel actueel gehouden. Starten met een bronnenonderzoek om inzichtelijk te krijgen welke strategische warmtebronnen er in de regio Waadhoeke/Harlingen zijn, die gebruikt kunnen worden als basis voor de nieuwe versie van de Transitie Visie Warmte. Ekwadraat heeft de opdracht gekregen om samen met de gemeente Harlingen een bronnenonderzoek te starten en af te ronden.
Dit bronnenonderzoek is een aanvulling op de provinciale onderzoeken over welke bronnen de basis kunnen zijn voor de toekomstige warmtevoorziening in de regio. Extra onderzoek was nodig om de specifiekere bronnen (bijv. kassen, haven etc.) inzichtelijk te krijgen. Het onderzoek is afgerond en dient als basis voor het op te stellen Warmteprogramma van Waadhoeke. Starten met het gebiedsontwikkelingsproces Klimaatlandschap naar aanleiding van de onderzoeksresultaten waar de raad mee heeft ingestemd. Eind 2024 is gestart met de eerste subfase uit het gebiedsontwikkelingsproces Klimaatlandschap, de definitiefase. Er zijn afstemmingsgesprekken gevoerd met bevoegde gezagen en verschillende betrokken partijen, zoals energiecoöperaties, vogelwacht, grondeigenaren en dorpsbelangen. Mogelijke samenwerkingsvormen zijn in kaart gebracht. Met energiecoöperatie SWEC en de grootste grondeigenaren uit het gebied zijn intentieovereenkomsten opgesteld. Om inspiratie op te doen voor de inrichting van het Klimaatlandschap is een bezoek gebracht aan de Energietuin in Assen. ‘Klimaatlokaal’ is georganiseerd, een inloopbijeenkomst voor alle inwoners en belanghebbenden. Verder is de communicatiestrategie versterkt door de website in een nieuw jasje te steken, flyers en advertenties te ontwikkelen en nieuwsbrieven uit te brengen.
In juli heeft de raad positief ingestemd met de definitiefase, waarna er na de zomer is begonnen met de volgende subfase, de ontwerpfase. Stakeholdergesprekken zijn voortgezet. Stappen om toe te werken naar samenwerkingsovereenkomsten. De meeste inzet is gestoken in het opstellen van een participatieplan voor in 2026. Met de Duurzaamheidslening en met de Verzilverlening ondersteunen we inwoners met het verduurzamen van hun woning. Met de Duurzaamheidslening helpen we inwoners om, naast subsidies, meer financiële mogelijkheden te krijgen voor het verduurzamen van hun woning. Ook kunnen bepaalde inwonersgroepen dit via de Verzilverlening doen. De budgetten voor de duurzaamheidslening zijn op dit moment nog toereikend. Voor de Verzilverlening is voor de begroting van 2026 extra budget beschikbaar gemaakt. Er zijn 16 duurzaamheidsleningen verstrekt en 4 verzilverleningen. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 75 In kernen een gedeelte van het traditioneel gazonbeheer omvormen naar extensief gazonbeheer. In 2025 blijven we dit doen op die plekken waar vanuit de evaluatie in 2024 nut en noodzaak wordt aangetoond. Ten opzichte van 2024 hebben we een kleine uitbreiding gehad, met name grote stukken gazon die zich daarvoor leenden. Er zijn geen concrete cijfers omdat het GBI (Geïntegreerd Beheer Informatiesysteem) geen mogelijkheid biedt om oude data met nieuw te vergelijken.
Maaien en afvoeren in het kader van circulair bermbeheer (gras en hekkelspecie). Het areaal aan gras dat afgevoerd is en voor circulair bermbeheer ingezet kan worden is toegenomen. In 2025 blijven we dit doen, waar nodig wordt het proces en de hoeveelheden geoptimaliseerd. Alle bermen in onze gemeente worden gemaaid en gezogen. Alleen grote stukken die goed bereikbaar zijn voor de cyclomaaier worden als hooiland beheerd. Er wordt dus niet meer geklepeld in onze gemeente, alleen de taluds in het najaar. Doorgaan met het opwaarderen van gemeentelijke groene reststromen (bladeren en takken etc.) tot organische meststof en inzetten bij eigen beheer en onderhoud (rozenperken etc.). Er wordt Bokashi gemaakt en dat zal in het voorjaar weer uitgereden worden. Verkennen welke taluds ecologisch beheerd kunnen worden. Ook in 2025 worden er taluds (met name naast sloten en indien met beschikbaar materieel mogelijk) zo min mogelijk geklepeld en blijven delen vegetatie tussen maairondes door staan. Op de bolwerken in Franeker doen we hier een proef mee. Waar mogelijk blijven delen riet staan. De gemeente is samen met het Wetterskip, de Provincie en Boer en Natuur gestart met verkennende gesprekken over onder andere ecologisch slootschonen. Dit krijgt in 2026 een vervolg en vindt in eerste instantie kleinschalig plaats in overleg met genoemde partijen.
Meer aandacht voor kleinschalige wensen van inwoners ten behoeve van biodiversiteit. In het groenbeheerplan is (beperkt) financiële ruimte beschikbaar om aan kleine wensen van inwoners die passen binnen de gemeentelijke wensen te voldoen. Zo worden er geregeld bollen geplant op verzoek van inwoners en de wensen van inwoners meegenomen bij het vervangen van perken. We blijven, waar mogelijk, werk met werk maken indien inwoners wensen en meldingen indienen. Daar waar het mogelijk is en het past binnen het beheerplan, wordt maatwerk toegepast. Daarbij wordt gekeken of het gewenste initiatief bijdraagt aan het grotere geheel. We geven uitvoering aan de actiepunten van het Biodiversiteitsactieplan (BAP) en vanaf 2025 aan de acties van de nog vast te stellen geactualiseerde duurzaamheidsagenda. Aan de divers actiepunten is uitvoering gegeven. Zo is er onder andere meer inzet gepleegd om de bewustwording van inwoners te vergroten door deelname aan verschillende campagnes. Met Meerbomen.nu zijn door vrijwilligers veel struiken en bomen uitgedeeld aan inwoners. Met kinderen en ouders zijn bodemdieren geteld, waarmee we als gemeente de landelijke Bodemdierendagen hebben gewonnen. In het najaar hebben we samen met Steenbreek bloembollen geplant in Hamburgerrak in de tuinen van de inwoners. We hebben een subsidie binnengehaald voor het
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 76 vergroenen van schoolpleinen, waardoor er in 1 jaar tijd ruim een kwart van de basisscholen meer groen heeft gekregen op het plein. Het ontwikkelen van de natuurwaardenkaart is gestart en loopt, gezien de complexiteit, door in 2026. Deelnemen aan de zwerfafvalcampagne 'Friesland Schoon'. Waadhoeke heeft (samen met de gemeente Harlingen) in 2025 meegedaan aan de zwerfafvalcampagne Samen Fryslân Schoon van de Friese Milieu Federatie. Op programmatische wijze is samen met allerlei betrokken partijen uitvoering gegeven aan diverse activiteiten om het zwerfafval te bestrijden . Zoals de jaarlijkse Himmelwike waar 15 basisscholen aan mee hebben gedaan. Naast deze opschoonactie hebben diverse scholen gebruik gemaakt van de aangeboden theaterles over zwerfafval. Ruim 170 vrijwilligers van 12 verschillende verenigingen, organisaties en instellingen hebben meegedaan aan opruimacties in de eigen omgeving en zijn gefaciliteerd met materialen en afvoer van het verzamelde zwerfafval. Begin oktober 2025 heeft de grote zwerfafvalopruimactie ‘Skjin Wetter’ rond en op het oppervlaktewater door diverse (watersport)verenigingen e.d. plaatsgevonden. Het periodiek monitoren van de aanwezigheid van zwerfafval in gebieden.
In april 2025 heeft het monitoringsonderzoek volgens de richtlijn van Nederland Schoon plaatsgevonden van de beeldkwaliteit naar het voorkomen van zwerfafval. Een extern bureau heeft metingen verricht op 50 locaties in de gemeente. Het resultaat van de meting in Waadhoeke is met een A-kwaliteit hoog te noemen. Analyses doen naar de samenstelling van het restafval uit huishoudens. In april 2025 zijn er twee sorteeranalyses door Omrin uitgevoerd waarbij de samenstelling van het huishoudelijke restafval in de sortibak is onderzocht. De analyse bestaat uit een steekproef van een aantal containers van huishoudens die tijdens de inzameling worden aangeboden. Één analyse is uitgevoerd in een stadswijk van Franeker en de andere analyse in een dorp inclusief het buitengebied. Het betreft een momentopname van de samenstelling van de diverse categorieën in het restafval van de grijze container van huishoudens. Meedoen aan de bewustwordingscampagne 'Samen Halen We Alles Eruit'. De gemeente Waadhoeke doet mee aan de meerjarige bewustwordingscampagne 'Samen Halen We Alles er uit' van de gezamenlijke deelnemende gemeenten en Omrin. Deze publiekscampagne richt zich op het behalen van de doelstellingen van het programma Van Afval naar Grondstof (VANG).
Campagnejaar 2025 stond in het teken van de luie wereldverbeteraar, met speciale aandacht voor de scheiding van groente-, fruit en etensresten door huishoudens. Inzetten op de optimalisatie van gescheiden inzameling. Er is gestart met een inventarisatie van de staat van de verzamelvoorzieningen voor specifieke afvalstromen, zoals glas en textiel. Op basis hiervan is een plan opgesteld voor het vervangen, opwaarderen en uitbreiden van containervoorzieningen. De uitvoering hiervan is in 2025 door Omrin gestart. In een aantal wijken van Franeker is aan totaal 1.354 huishoudens een container ter beschikking gesteld voor de gescheiden inzameling van oud papier en karton. Een extern adviesbureau heeft onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor invoering van diftar, met als doel de afvalscheiding te verbeteren en de hoeveelheid restafval te verminderen. Een
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 77 bewonersonderzoek maakt onderdeel uit van het onderzoek. Het onderzoeksrapport is in 2025 afgerond. Deelnemen en uitvoering geven aan de ambities van de vereniging Circulair Fryslân. De gemeente Waadhoeke heeft zich aangesloten bij de Vereniging Circulair Fryslân. De uitvoering is vastgelegd in een ambitiedocument Circulaire Economie die door de gemeente worden toegepast bij inkoop- en aanbestedingstrajecten. Waadhoeke neemt deel aan de opdrachtgeversaanpak van vereniging Circulair Fryslân over het toepassen van circulair bouwen. Met twee voorbeeldlocaties meedoen aan de opdrachtgeversaanpak voor circulair bouwen. Waadhoeke neemt deel aan de opdrachtgeversaanpak van vereniging Circulair Fryslân over het toepassen van circulair bouwen in twee concrete woningbouwprojecten. Hierbij wordt de leidraad volgens ‘Ít Nije Normaal’ toegepast en is gebruik gemaakt van masterclasses over specifieke thema’s. Daarnaast worden circulariteitseisen expliciet ook meegenomen bij de sloop en in het ontwerp van het nieuw te bouwen zwembad in Franeker. De samenwerking uitbreiden met de landbouw voor lokaal hoogwaardig (her)gebruik van groene reststromen.
Organische groene reststromen van de gemeente, zoals gemaaid gras en riet afkomstig uit gemeentelijke oevers en bermen zijn separaat afgevoerd om te composteren bij lokaal deelnemende agrariërs voor bodemverbetering van de landbouwgrond. Hiertoe is een samenwerkingsovereenkomst afgesloten met de coöperatie Agricycling Fryslân. Eind 2025 is deze overeenkomst met een jaar verlengd. Aansluiten bij nieuwe circulaire grondstoffenketens. De gemeente is aangesloten bij het netwerk van Bouwcirculair. Dit bestaat uit een netwerk met allerlei vertegenwoordigers van grondstofproducenten, leveranciers, bouwpartners en overheidsorganisaties (gemeenten, provincie, waterschap en rijk). Bouwcirculair is gericht op de beton/infra-, staal-, asfalt- en sloopketens. De betrokken organisaties geven mede invulling aan de agenda en de te ontwikkelen instrumenten. Daarnaast is de gemeente Waadhoeke aangesloten bij Circulair Terreinbeheer een alliantie dat zich richt op grondstoffen die vrijkomen bij het beheer van watergangen en terreinen. Vervangen van bestaande verlichting op een aantal kerken in Waadhoeke en zorgen dat deze milieuvriendelijk zijn. Er is een pilot gestart met een proefopstelling voor de kerken in St.-Annaparochie, Minnertsga en St.
Jacobiparochie om de bestaande verlichting te vervangen, deze om te zetten naar verlichting maximaal 3000 Kelvin en de verlichting naar beneden te laten schijnen. De kerk in St.-Annaparochie is gerealiseerd. De resultaten van deze proefopstelling zullen worden gebruikt om een plan te maken voor de overige kerken. Doorgaan met het versterken van de beleving van donkerte en het bewustzijn van deze waarde, bij onze inwoners, bedrijven en de eigen medewerkers. Zo sluiten we ons aan bij de ‘Nacht van de nacht’. We verspreiden informatie over het initiatief via onze communicatiekanalen.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 78 We hebben een video laten maken voor visuele ondersteuning om Donkerte nog meer onder de aandacht te brengen en de bewustwording over lichtvervuiling te vergroten. De film wordt verspreid via onze communicatiekanalen. Het Planetarium heeft de film ook tot hun beschikking en hebben de intentie deze te gebruiken in hun programma. In gesprek gaan met lichtbroneigenaren over bestaand licht en sluiten ons aan bij aanvragen om lichthinder te voorkomen met nieuwe verlichting. We hebben Donkerte als belangrijk thema opgenomen in de Omgevingsvisie van Waadhoeke. Ook door het laten maken van een zoneringskaart willen we een basis vormen om Donkerte te versterken en lichthinder te voorkomen bij aanvragen met nieuwe verlichting. Daarnaast zijn we bezig om een beleidsregel op te stellen voor donkerte zodat we én een visueel kader én een juridisch instrument maken om donkerte beter te beschermen. Het goede voorbeeld geven door het gemeentelijk licht sober te maken. De verlichting bij het gemeentehuis en de buitendienst van Waadhoeke is aangepast naar max 3000K en ongeveer 20-30 watt. De schijnwerpers zijn handbediend gemaakt en gaan niet meer aan in de avond en nacht. Actualiseren van de Nota Bodembeheer en Bodemkwaliteitskaart.
De gegevens uit de Nota Bodembeheer en de Bodemkwaliteitskaart uit 2018 moeten na vijf jaar worden geactualiseerd om het beleid voor hergebruik en toepassing van grond, zand en baggerspecie te kunnen voortzetten. In opdracht van de FUMO hebben de Friese gemeenten een gespecialiseerd adviesbureau ingeschakeld voor deze actualisatie. In 2025 bleek dat de werkzaamheden niet konden worden afgerond om te komen tot een volwaardige en betrouwbare bodemkwaliteitskaart, vanwege incomplete en onvoldoende actuele data. Hierdoor ontstonden zogeheten grijze vlekken in de zone-indeling, wat extra onderzoek en nadere keuzes van de gemeenten vereist. Daarom hebben de gemeenten, gebruik gemaakt van de wettelijke regeling en de Nota Bodembeheer uit 2018 verlengd totdat de geactualiseerde nota is vastgesteld. Registeren van nieuwe bodemkwaliteitsinformatie en actualiseren van de informatievoorziening in het Bodeminformatiesysteem (shared service). Op basis van een afgesloten invoerabonnement zijn nieuwe bodemonderzoeksgegevens ingevoerd in het Bodeminformatiesysteem (shared service) door een gespecialiseerd adviesbureau. In totaal zijn daarbij 52 bodemrapporten verwerkt. In het kader van de overdracht naar de landelijke voorziening Basisregistratie Ondergrond (BRO) is de beschikbare bodemdata door een extern adviesbureau gecontroleerd.
Deze controle wees uit dat essentiële gegevens ontbreken, waardoor een aanvullende inhaalslag nodig is voordat alle data aan de BRO kan worden overgedragen. We zijn actief partner van Salta: Kenniscluster Verzilting. Waadhoeke geeft als partner uitvoering aan de Bodemvisie door actief te participeren in het Kenniscluster SALTA over verziltingsvraagstukken. Waadhoeke heeft een partner agreement afgesloten en is betrokken bij de ontwikkeling van een kennisagenda Salta. Er is aangesloten bij de aangeboden Webinars en gebruik gemaakt van de praktijkkennis sessies.
Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 | Onderzoek doen naar en monitoren van de vitaliteit van de landbouwbodem (incl. Bodemleven). In Waadhoeke heeft een eerste pilot plaatsgevonden samen met de agrarische sector. In samenwerking met Agrarische Jongeren Fryslân zijn op agrarische percelen bodemmonsters genomen. Dit heeft geleid tot twaalf analyses met een focus op de microbiologische bodemkwaliteit. Naar aanleiding van een informatiebijeenkomst met de deelnemers is gesproken over mogelijke vervolgstappen. Met dit gemeentelijke traject wordt inhoudelijk aangesloten bij het netwerk rond het thema Sûne Grûn en de samenwerking met Agricycling.
Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten | -16.963 | -18.031 | -18.419 | -388 Baten | 14.940 | 15.334 | 15.712 | 378 Saldo | -2.023 | -2.697 | -2.707 | -10 Dotatie/beschikking reserves | 0 | 338 | 125 | -213 Saldo na bestemming | -2.023 | -2.359 | -2.582 | -223 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 7.1 | Volksgezondheid 7.2 | Riolering 7.3 | Afval 7.4 | Milieubeheer 7.5 | Begraafplaatsen en crematoria Beleidsindicatoren Programma 8 Volksgezondheid & Milieu Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Periode | Beschrijving hoeke | land Omvang | Kg per | 194 | 148 | CBS - Statistiek | 2024 | Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk | inwoner | Huishoudelijk | huishoudelijk afval. restafval | afval Hernieuwbare | % | 63,4 | 32,5 | Rijkswaterstaat - | 2022 elektriciteit | Klimaatmonitor Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) 79 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 80 Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Hoofdkenmerken Dit programma richt zich op het wonen en de gewenste ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente. Polders, dijken en akkers, watergangen, werelderfgoed de Waddenzee, monumentaal Franeker en de karakteristieke (terp)dorpen: samen typeren ze ons gebied.
Ze geven Waadhoeke de ruimtelijke kwaliteit die inwoners en bezoekers zo waarderen. Er zijn ook ontwikkelingen die hierop van invloed zijn en om aandacht vragen. Denk daarbij aan ontwikkelingen in de landbouw (schaalvergroting, bodemdaling, verzilting, monocultuur, vergroten percelen), de groei van toerisme en recreatie, de demografische ontwikkelingen (minder inwoners, vergrijzing en ontgroening, voorspelde krimp van het aantal huishoudens), de energietransitie en de veranderende woningmarkt. Het vinden van de juiste balans tussen de diverse belangen met het behoud van de gewenste ruimtelijke kwaliteit is een continue uitdaging. Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan? We gaan en blijven volgens het concept van 'maatwerk' in gesprek met dorpsbelangen, plaatselijke belangen en wijk- en buurtverenigingen. We zijn continu in gesprek over diverse nieuwe ontwikkelingen/gesprekken. Deze bevinden zich in verschillende stadia. Gesprekken worden gevoerd met ontwikkelende partijen en met dorpsbelangen.
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 81 De bekende voorbeelden zijn Wjelsryp, Deinum, Dronryp (waar ook visie voor is vastgesteld op 19 december 2024 door de raad), Tzummarum (Vossebosk), Minnertsga (kleinschalig wonen op erfpacht), Menaam, Oosterbierum (school) en Vrouwenparochie. In de lijn van het gemeentelijk woningbouwprogramma wordt gewerkt aan een groot aantal woningbouwlocaties. Variërend van enkele woningen in kleinere dorpen tot meer grootschalige locaties in bijv. Franeker of St. Annaparochie. Actuele (algemeen bekende) woningbouwontwikkelingen zijn te vinden op de website van de gemeente (www.waadhoeke.nl/wonen). Op 17 februari 2026 heeft de raad tijdens de kernsessie Thema Wonen (en Zorg) richting gegeven aan de op te nemen kaders ten behoeve van het op te stellen Volkshuisvestingsprogramma. Hiervoor is onder andere gebruik gemaakt van het woonbehoefteonderzoek 2025 en de woonzorg analyse. Deze kaders zullen in 2026 aan de raad worden voorgelegd ter vaststelling. Het huidige woningbouwprogramma kent ruim 1300 (netto) nieuwe woningen verspreid over de kernen van Waadhoeke. Het programma beslaat de periode van 2025 tot 2035. Dit in de vorm van ‘harde’ plannen maar ook plannen die in nog in een beginnende fase zitten. Voor meer grootschalige locaties geldt dat het bestemmingsplan ‘Sint Annaparochie – Zuidwest Fase 1’ op 12 juni 2025 is vastgesteld (71 woningen).
In Franeker is het bestemmingsplan 'Tuinen en Vliet' op 3 juli vastgesteld (46 woningen). Over de ontwikkeling van de Elfstedenwijk (275 woningen) is veelvuldig overleg gevoerd met de ontwikkelende partij over de afwikkeling van de grondbank en de ontwikkeling van de volgende fasen in dit plangebied. In de raad van 12 maart 2026 heeft de raad ingestemd de afwikkeling van de grondbank en de ontwikkeling van de volgende fasen. In de te maken prestatieafspraken tussen corporaties, huurdersverenigingen en gemeenten komen deze thema's nadrukkelijk aan bod. Eind 2023 zijn de prestatieafspraken voor de periode 2024-2026 ondertekend en met de raad gedeeld. Hierover vindt periodiek ambtelijk en bestuurlijk overleg plaats. We werken verder aan het opstellen voor het Omgevingsplan voor Waadhoeke. De Omgevingsvisie voor Waadhoeke is op 6 november 2025 vastgesteld en vormt een belangrijke bouwsteen voor het op te stellen gemeente dekkend Omgevingsplan. Het jaar 2025 stond vooral in het teken van het afronden van meerdere (woningbouw)projecten door middel van omgevingsplanwijzigingen in TAM-IMRO. Deze manier van wijzigen was t/m 31-12-2025 nog toegestaan als een technisch noodverband en is makkelijker en sneller dan de nieuwe systematiek. Daarnaast is er sprake van langdurige ziekte en spelen er meerdere beroepszaken waar prioriteit aan is gegeven.
Hierdoor was er minder tijd beschikbaar om te werken aan het gemeente dekkend Omgevingsplan. Inmiddels is in kaart gebracht wat er de komende jaren nodig is om alle werkzaamheden voor het Omgevingsplan 2032 uit te kunnen voeren. Daaruit blijkt dat er extra capaciteit en een meer projectmatige aanpak nodig is. Hier wordt inmiddels invulling aan gegeven zodat de gemeente tijdig
Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 82 kan voldoen aan de wettelijke verplichting om voor 2032 voor de gehele gemeente een actueel Omgevingsplan vast te stellen. In de Omgevingsvisie besteden we aandacht aan de uitgangspunten om te komen tot een gezond en divers landschap. De Omgevingsvisie is op 6 november 2025 vastgesteld. Daarnaast is op 27 november de Startnotitie ‘Visie landelijk gebied gemeente Waadhoeke’ vastgesteld. De uitkomsten van dat proces kunnen vervolgens weer resulteren in een actualisatie van de Omgevingsvisie. Bij planvorming (nieuwe ontwikkelingen) borgen we de landschappelijke inpassing. Door een integrale beoordeling van initiatieven (initiatievenproces) en door het opnemen van bepalingen in vergunningen en omgevingsplannen wordt dit zo goed mogelijk geborgd. We hebben overleg met de agrarische ondernemers. De landbouwadviseur is aanspreekpunt voor de sector en gaat in gesprek met de sector. Er is contact met de agrarische belangenorganisaties LTO Noord en AJF. Er worden, met en zonder wethouder, bedrijfsbezoeken afgelegd. Er is veel contact met bedrijven over bijv. de projecten die geïnitieerd worden vanuit het Goud van Noord-West (gewasbescherming en korte keten). Ook zijn er overleggen en bezoeken geweest bij de tuinders in Berltsum. We zijn aangesloten bij de klankbordgroep landelijk gebied.
Hierin zijn alle adviseurs landbouw/landelijk gebied van de Friese gemeenten vertegenwoordigd. Ook zijn we aangehaakt op het netwerk landelijk gebied van de VNG waar onderwerpen zoals stikstof en gewasbescherming worden besproken. In 2025 is, samen met Harlingen en Noard-East Fryslan, een Infographic over het landelijk gebied opgesteld. Verder is de startnotitie visie landelijk gebied door de raad vastgesteld. Via diverse acties uit de Duurzaamheidsagenda dragen we bij aan deze ambitie. Zie hiervoor Programma 8 onder 'Milieu - Wat hebben we daar voor gedaan' en dan specifiek onder de ambitie 'De huidige ecologisch waarden in stand houden of - daar waar het kansrijk is - herstellen of versterken. Waadhoeke streeft naar een eigen ecologische hoofdstructuur'. We subsidiëren het plan van Fûgelwacht Franeker en andere initiatieven en geven ook zelf het goede voorbeeld in onze beheerplannen. Op 6 januari 2025 is de raad via een memo over de subsidieverlening aan de Fûgelwacht Franeker geïnformeerd. Het beheerplan Groen loopt van 2023-2026 en bevat een aantal acties op dit onderdeel. Zie ook Programma 8 onder 'Milieu - Wat hebben we daar voor gedaan' en dan specifiek onder de ambitie 'De huidige ecologisch waarden in stand houden of - daar waar het kansrijk is - herstellen of versterken. Waadhoeke streeft naar een eigen ecologische hoofdstructuur'.
Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten | -5.149 | -7.493 | -7.531 | -38 Baten | 1.913 | 2.425 | 3.633 | 1.208 Saldo | -3.236 | -5.068 | -3.898 | 1.170 Dotatie/beschikking reserves | 430 | 1.348 | 516 | -832 Saldo na bestemming | -2.806 | -3.720 | -3.382 | 338 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 8.1 | Ruimte en leefomgeving 8.2 | Grondexploitatie (niet-bedrijventerreinen) 8.3 | Wonen en bouwen Beleidsindicatoren Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Periode | Beschrijving hoeke | land Gemiddelde WOZ | x €1.000 | 269 | 398 | CBS - Statistiek | 2025 | De gemiddelde WOZ waarde van waarde | Waarde | woningen. Onroerende Zaken Nieuw gebouwde | Aantal per | 5,3 | 8,4 | ABF - Systeem | 2024 | Het aantal nieuwbouwwoningen. woningen | 1.000 | Woningvoorraad woningen Demografische druk | % | 81,1 | 70,7 | CBS - Bevolkings- | 2025 | De som van het aantal personen statistiek | van 0 tot 20 jaar en 65 jaar of ouder in verhouding tot de personen van 20 tot 65 jaar. Gemeentelijke | € | 895 | 957 | COELO, Groningen | 2025 | Het gemiddelde totaalbedrag in woonlasten één- | euro's per jaar dat een persoonshuishouden | éénpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten.
Gemeentelijke | € | 1.028 | 1.050 | COELO, Groningen | 2025 | Het gemiddelde totaalbedrag in woonlasten meer- | euro's per jaar dat een persoonshuishouden | meerpersoonshuisouden betaalt aan woonlasten. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) 83 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Algemene Dekkingsmiddelen Inleiding De belangrijkste onderdelen van de algemene dekkingsmiddelen zijn de uitkeringen uit het Gemeentefonds en de lokale heffingen. Deze inkomsten zijn vrij besteedbaar en niet rechtstreeks aan een programma toe te rekenen. Uitkeringen Gemeentefonds Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 na | Realisatie 2025 | Verschil wijziging Gemeentefonds 2025 | 112.606.508 | 120.292.912 | 121.180.565 | 887.653 Gemeentefonds 2024 | - | -130.438 | -130.438 | - Gemeentefonds 2023 | - | 51.752 | 211.405 | 159.653 Totaal | 112.606.508 | 120.214.226 | 121.261.532 | 1.047.306 Het gemeentefonds laat een voordeel van € 1.047.000 zien ten opzichte van de bijgestelde begroting, bestaande uit een voordeel voor 2025 van € 887.000 en een voordeel over 2023 van € 160.000. Verdere toelichting staat in het onderdeel Jaarrekening onder paragraaf 2.5 Toelichting op de baten en lasten. Lokale heffingen Lokale heffingen zijn onderverdeeld in gebonden en ongebonden heffingen.
Ongebonden heffingen zoals OZB, parkeerbelasting en reclamebelasting worden onder de algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Gebonden heffingen zoals riool- en afvalstoffenheffing worden verantwoord bij programma 8 Volksgezondheid en Milieu. Overige posten in de Algemene Dekkingsmiddelen Overhead Het BBV schrijft voor dat de overhead inzichtelijk gemaakt moet worden. De definitie van overhead is: alle kosten die samenhangen met de sturing en ondersteuning van de medewerkers in het primaire proces. De overhead is als gevolg hiervan geen onderdeel van de programmalasten. In een aantal gevallen is het nodig overhead extracomptabel toe te rekenen. Bijvoorbeeld bij de tarieven voor leges en heffingen. Gemeenten zijn vrij in de toe te passen systematiek. Waadhoeke berekent de overhead als een percentage van het begrotingstotaal. In 2025 is het overheadpercentage 12,51% (2024: 12,88%). Het overheadpercentage op rekeningbasis is 10,89%. In onderstaande tabel is de overhead uitgesplitst, baten en lasten gesaldeerd. De inhoudelijke analyse van de verschillen is in paragraaf 2.5 Toelichting op de baten en lasten opgenomen (vanaf pagina 171).
Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Ambtelijke organisatie | 13.250 | 13.813 | 13.318 | 496 Huisvesting | 1.385 | 1.343 | 1.379 | -36 ICT | 3.012 | 3.060 | 2.995 | 65 Overig | 632 | 707 | 526 | 181 Totaal | 18.279 | 18.924 | 18.218 | 706 84 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Vennootschapsbelasting (Vpb) De voorlopige aanslag vennootschapsbelasting (Vpb) 2025 is verantwoord. Naar verwacht zal de aangifte en de definitieve beschikking amper afwijken van deze voorlopige aanslag. Overige financiële middelen De gemeente is in het bezit van 134.319 aandelen Bank Nederlandse Gemeenten, 210 aandelen Afvalsturing Friesland N.V. en 21.265 aandelen N.V. Fryslân Milieu. Jaarlijks ontvangt de gemeente hierover dividenduitkeringen. Het werkelijke dividend 2024 van de BNG is € 383.913. Het werkelijke dividend 2024 van de N.V. Afvalsturing is € 156.550. Deze zijn in 2025 ontvangen. Saldo van de financieringsfunctie De afwijking baten/lasten tussen begroting en realisatie op de post Bespaarde rente heeft te maken met de technische verwerking van de doorbelasting. Per saldo is de afwijking het gevolg van de hogere vermogenspositie dan begroot. Verdere toelichting staat in het onderdeel Jaarrekening onder de toelichting op de baten en lasten. Onvoorzien De post Onvoorzien bestaat uit onvoorzien structureel en onvoorzien overig.
Binnen de post onvoorzien overig maken we onderscheid tussen onvoorzien eenmalig en onvoorzien met bestemming. In onvoorzien met bestemming worden middelen geparkeerd in afwachting van concrete besluiten hoe deze in te zetten. Het gaat dan vooral om algemene uitkeringen van het rijk voor nieuwe taken en voor loon- en prijscompensatie van bestaande taken. Het verloop is als volgt geweest: Bedragen x € 1 Nr. Begrotingswijziging | Datum besluit | Bedrag raadsvergadering Onvoorzien eenmalig Beginstand | - 1 | (1.05) Vervolgonderzoek toegankelijkheid toren Martinikerk | 13-2-2025 | -25.000 (1.13) Toevoeging restant saldo begroting 2025 | 92.012 (1.14) 80 jaar bevrijding | -50.000 2 | (2.01) Reserve jaarovergang | 13-2-2025 | 265.000 3 | (3.07) Duurzaamheidsagenda 2025-2028 | 24-4-2025 | -215.000 4 | (4.01) Centrumgemeenteregeling huisvestingsverordening | 22-5-2025 | -27.300 6 | (6.01) Berap I 2025 | 12-6-2025 | 670.290 7 | (7.04) Subsidie Connexa voor NWC De Opstap | 25-9-2025 | -45.832 (7.05) Correctie en verschuivingen - werkkleding en catering | -30.000 (7.05) Correctie en verschuivingen - Vrijval bedrag balans SMV | -21.175 9 | (9.01) Betreft saldo Berap II 2025 | 27-11-2025 | 1.707.086 (9.01) Betreft saldo Berap II 2026 toevoegen AR (deels) | -1.500.000 10 | (10.02) Onderzoek toekomstbestendige begroting | 18-12-2025 | -56.000 (10.03) Krediet vervangen vijver St -
Annaparochie | -100.000 (10.05) Afwaardering grond St - Annaparochie | -65.000 (10.10) Voorziening WGA/Ziektewet | -90.650 (10.11) Belastingen en leges | 109.000 (10.12) Afrekening diverse subsidies | 98.000 85 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Nr. | Begrotingswijziging | Datum besluit | Bedrag raadsvergadering Onvoorzien eenmalig (10.20) Extra ondersteuningomroep Zilt | -10.000 (10.21) Onvoorzien eenmalig naar resultaat | -640.431 11 | (11.01) Reserve jaarovergang | 18-12-2025 | -65.000 Stand raming begroting na wijziging per 31 december 2025 | - Bedragen x € 1 Nr. | Begrotingswijziging | Datum besluit | Bedrag raadsvergadering Onvoorzien structureel Beginstand | 503.326 1 | (1.01) Kapitaallasten mindervalide toilet + lift oude stadhuis | 13-2-2025 | -9.250 (1.02) Kapitaallasten trekkenwand Koornbeurs | -33.833 (1.08) Septembercirculaire 2024 | 790.810 (1.08) Decembercirculaire 2024 | 231.912 (1.11) Structurele wijziging na vaststelling PB2025 | -98.635 3 | (3.01) Aankoop recreatiepark Bloemketerp | 24-4-2025 | -16.200 (3.02) Begroting na wijziging 2025 Dienst Noardwest Fryslan | -1.022.722 (3.03) Beheer en onderhoud Dijk van een Wijf | -25.000 (3.10) Aanvullend krediet Korendrager | -881 (3.12) Indexering subsidies | -21.361 (3.14) Subsidiebudget Planetarium | 12.565 4 | (4.04) Indexering subsidie 2025 Connexa | 22-5-2025 | -49.089 5 | (5.04) Structurele effecten
jaarrekening 2024 | 12-6-2025 | -213.000 6 | (6.01) Berap I 2025 | 12-6-2025 | -33.025 7 | (7.02) Aanvullend krediet aanleg fietspad Hatsum - Winsum | 25-9-2025 | -28.710 (7.05) Correctie en verschuivingen - werkkleding en catering | 30.000 8 | (8.04) Correctie journaal 1.02 | 16-10-2025 | 0 10 | (10.19) Wijzigingen in de personeelsbegroting | 18-12-2025 | -3.472 (10.21) Onvoorzien structureel naar resultaat | -13.435 Stand raming begroting na wijziging per 31 december 2025 | - Bedragen x € 1 Nr. | Begrotingswijziging | Datum besluit | Bedrag raadsvergadering Onvoorzien met bestemming Beginstand | 1.744.296 1 | (1.07) Subsidie bibliotheek 2025 | 13-2-2025 | -138.387 (1.08) Septembercirculaire 2024 - Wet betaalbare huur | 34.685 (1.08) Decembercirculaire 2024 - Openbare bibliotheken | 138.387 (1.11) Structurele wijziging na vaststelling PB2025 | -253.406 2 | (2.01) Reserve jaarovergang | 13-2-2025 | 820.987 3 | (3.02) Begroting na wijziging 2025 Dienst Noardwest Fryslan | 24-4-2025 | -686.766 (3.12) Indexering subsidies | -131.594 86 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Nr.