CConstaterende datwaadhoeke
Koppel je AI →
Document · PDF

Bijlage 1 Jaarstukken 2025

Gemeenteraad Waadhoeke 2 juni 2026, gemeente waadhoekeBij agendapunt: Vaststellen jaarstukken 2025 gemeente Waadhoeke68.414 woorden

Open het PDF bij de gemeente ↗Naar de vergadering →

Tekst van het document

Uit het bestand gehaald, zonder opmaak, tabellen en afbeeldingen · deel 2 van 8

Hiermee worden diverse activiteiten en evenementen gefinancierd.  Investeren in de openbare ruimte. We gaan aan de slag met fase 2 van vervanging van de verlichting en de opwaardering van de Dijkstraat. De lopende projecten in de binnenstad zijn grotendeels afgerond. Verlichting rondom de kerk is besteld en kan in 2026 worden uitgevoerd. De aanpassing van de verlichting op het Noord en Groenmarkt bevindt zich in de werkvoorbereidingsfase. De overspanning in Dijkstraat Oost is weggehaald en de vervangende verlichting is besteld. Fase 2 en 3 van de herinrichting van de Dijkstraat zijn uitgevoerd, waaronder de kruispunten met de Zuiderkade en de Godsacker. Bestaande groenvoorzieningen zijn in het nieuwe ontwerp behouden en kwalitatief verbeterd. De herstructurering van de parkeerplaatsen van Ockingahiem is nagenoeg afgerond.  Inzet op kwantitatief en kwalitatief meer aanbod van activiteiten en evenementen en meer bekendheid door inzet van diverse promotiekanalen. In Franeker is een aanjager op projectmatige basis ingezet en vervult een verbindende rol tussen betrokken organiserende partijen in de binnenstad en citymarketing. Er is op een productieve wijze samengewerkt om de kwaliteit van de evenementen te verhogen en er is meer promotie van de stad gegenereerd.

 Aan de slag met de acties die voortkomen uit de geactualiseerde binnenstadsvisie voor Franeker waaronder het vergroenen van de inrichting van de stad en een verder upgrade van de Dijkstraat. Uit de geactualiseerde binnenstadsvisie is een keus gemaakt in de projecten die als eerste zullen worden uitgevoerd: • Het vergroenen van de binnenstad; • Het verbeteren van de entrees en • Het beter zichtbaar maken van de tuinen en bolwerken. Er zijn gesprekken gestart met diverse partijen om hier uitvoering aan te geven.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 33  Voortzetting van de samenwerking via het binnenstadsmanagement Franeker. De samenwerking binnen het Binnenstadsmanagement is ook in het afgelopen jaar voortgezet. Met de stuurgroep binnenstadsmanagement vindt iedere zes weken constructief overleg plaats, waarbij de coördinator retail- en centrumontwikkelingen een verbindende rol vervult.  Samen met de ondernemers uit Sint Annaparochie aan de slag met Dorpsvisie en Uitvoeringsagenda Vitaal Sint Annaparochie. Sinds maart 2025 is een dorpsmanager actief die nieuwe werkgroepen heeft opgezet en inzet op samenwerking tussen besturen en organisaties, gericht op het sociaal-economisch perspectief van het dorp. In 2025 is gewerkt aan de uitvoering van de Dorpsvisie en de Uitvoeringsagenda Vitaal Sint Annaparochie. Met de komst van de dorpsmanager is een stevige impuls gegeven aan de samenwerking in het dorp. Er is een uitgebreide interviewronde gehouden met verenigingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties en andere stakeholders om knelpunten, kansen en wensen op te halen. Vanuit het vernieuwde bestuur van Plaatselijk Belang zijn onder zijn begeleiding verschillende werkgroepen opgezet waaronder Winkelgebied & Centrumontwikkeling, Ondernemers/Industriegebied, Mobiliteit, en Groen & Parkontwikkeling.

Ook is er een nieuwe samenwerking ontstaan tussen ondernemers op het bedrijventerrein onder de naam Wisselwerk. Deze werkgroepen werken concreet aan verbetering van de leefbaarheid, het lokale ondernemersklimaat en de ruimtelijke kwaliteit van het dorp.  De dienstverlening naar ondernemers verbeteren o.a. door het bezoeken en in gesprek gaan met ondernemers met plannen. De nieuwe opzet met de intake- en initiatieventafel helpt hierbij. Door de nieuwe opzet van de intake- en initiatieventafel is het mogelijk het belang van de ondernemers beter te kunnen behartigen. Economische Zaken kan meer als voorheen aan de voorkant van besluitvorming het perspectief van de ondernemer inbrengen.  Het digitaal Ondernemersloket up-to-date houden en verbeteren vanuit de signalen die wij van ondernemers krijgen. Het actueel houden van het digitaal ondernemersloket is een voortdurend proces. Ook in 2025 zijn er aanpassingen gedaan op momenten dat hier aanleiding voor was.  Ondernemers ondersteuning bieden bij het zoeken naar subsidies en mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren. Wanneer ondernemers vragen naar subsidies, dan volgt doorverwijzing naar YnBusiness. YnBusiness heeft specialisten in dienst die alles weten over subsidies. EZ werkt nauw met hen samen en heeft korte lijnen waardoor de ondernemer goed gefaciliteerd kan worden.

Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025  | Actief communiceren via diverse mediakanalen waaronder het verzenden van digitale nieuwsbrieven. Vier keer per jaar wordt er een nieuwsbrief verstuurd naar zo'n 1200 ondernemers en bedrijven. Zo ook in 2025. Daarnaast zijn voor bepaalde acties of bijeenkomsten berichten in de huis-aan- huisbladen geplaatst. Er is ook een start gemaakt met het opzetten van een groepsapp op de bedrijventerreinen zodat we ondernemers snel en makkelijk kunnen bereiken.  | Werken aan de relatie gemeente-ondernemer door bedrijfsbezoeken, bijwonen en/of organiseren netwerkbijeenkomsten en periodiek overleg met ondernemersverenigingen. Er zijn accountmanagers actief en zichtbaar in het werkveld geweest. Zij hebben diverse rondes over de bedrijventerreinen gemaakt en geplande bedrijfsbezoeken met de wethouder afgelegd. Daarnaast is er structureel overleg gevoerd met alle ondernemersverenigingen en zijn de bijeenkomsten van de Commerciële Club Noordwest Friesland bezocht. In september is in samenwerking met de CCNWF een goedbezochte nazomerborrel georganiseerd en op de Dag van de Ondernemer vond een ondernemersontbijt plaats.  | Een programma aanbieden voor startende ondernemers en voor ondernemers die nadenken over het toekomstperspectief van hun bedrijf.

Het programma voor startende ondernemers is uitgevoerd door het Goud van Noordwest in nauwe samenwerking met de gemeente. Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten | -4.555 | -6.004 | -5.629 | 375 Baten | 3.502 | 2.306 | 2.406 | 100 Saldo | -1.053 | -3.698 | -3.222 | 476 Dotatie/beschikking reserves | 12 | 2.564 | 2.186 | -378 Saldo na bestemming | -1.041 | -1.133 | -1.036 | 97 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 3.2 | Fysieke bedrijfsinfrastructuur 3.3 | Bedrijvenloket en bedrijfsregelingen 3.4 | Economische promotie 34 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren Programma 4 Economie Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Periode | Beschrijving hoeke | land Functiemenging | % | 44,8 | 54,5 | CBS BAG / LISA - | 2024 | De functiemengingsindex (FMI) bewerking ABF | weerspiegelt de verhouding Research | tussen banen en woningen, en varieert tussen 0 (alleen wonen) en 100 (alleen werken). Vestigingen (van | Per 1.000 | 182,4 | 191,4 | LISA | 2024 | Het aantal vestigingen van bedrijven) | inw.15-65jr | bedrijven, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar. Banen | Aantal per | 607,5 | 850,2 | CBS | 2024 | Onder een baan wordt een 1.000 | Bevolkingsstatistiek | vervulde positie verstaan.

Dit inwoners | / LISA - bewerking | betreffen zowel fulltimers, ABF Research | parttimers als uitzendkrachten. De indicator betreft het aantal banen per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15 tot en met 65 jaar. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) 35 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 36 Programma 5 Onderwijs Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is een bijdrage te leveren aan kwalitatief goed onderwijs. Dit moet een kansrijke ontwikkeling bieden aan alle in de gemeente woonachtige kinderen en jongeren, en soms ook aan volwassenen. De gemeente heeft de regiefunctie in het lokaal onderwijsbeleid. Dit betekent dat we ons richten op de huisvesting van scholen en op kinderen met (onderwijs-)achterstanden. Daarnaast zorgt de gemeente voor de gymnastiekaccommodaties en het vervoer daar naartoe, voor het leerlingenvervoer speciaal onderwijs en voor het bestrijden van schooluitval. In regionaal verband biedt de gemeente basiseducatie, beroepsonderwijs en het NT2 onderwijs (Nederlands als tweede taal) aan statushouders. Waadhoeke hecht aan goed en bereikbaar onderwijs. Het primair onderwijs moet evenwichtig gespreid zijn over de gemeente. Als dat voor instandhouding nodig is, stimuleren we totstandkoming van samenwerkingsscholen door bekostiging van (vervangende) nieuwbouw of uitbreiding van scholen.

Samen met onderwijsbesturen heeft Waadhoeke een toekomstvisie op goed bereikbaar onderwijs gemaakt. Demografische ontwikkelingen -o.a. leidend tot daling van leerlingenaantallen- hebben in deze visie een prominente plek. Vanuit onze gemeentelijke regiefunctie bevorderen we verbinding tussen het onderwijsveld en het sociale domein. We richten ons onder andere op het voorkomen schoolverzuim, aanpak van onderwijs- achterstanden en samenwerking met ons Gebiedsteam. Eveneens bevorderen we de verbinding tussen het voortgezet onderwijs en de regionale arbeidsmarkt: het programma 'leren en werken in je eigen regio'. Verder zet Waadhoeke in op het terugdringen van laaggeletterdheid. Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als 2e taal en training van de vrijwilligers en taalcoördinatoren van de zogenaamde DigiTaalHuizen. Volwassenen kunnen daar onder andere terecht om te leren beter te lezen, schrijven en rekenen. We hebben twee DigiTaalhuizen in onze gemeente: in Franeker en in St.-Annaparochie. Dit programma omvat basisonderwijs, voorgezet onderwijs, gymnastiekonderwijs, onderwijshuisvestingsvoorzieningen, onderwijsbegeleiding, leerlingenvervoer, onderwijsachterstandenbeleid en onderwijs aan volwassenen.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 37 Wat wilden we bereiken? Wat hebben we daarvoor gedaan?  De initiatieffase voor de bouw van De Kabas en AMS gaat starten. Daarin wordt duidelijk wat er gebouwd moet worden en aan welke eisen dit moet voldoen. De definitieve vlekken voor de locaties van de scholen zijn bepaald. Daarnaast is de financiering voor de scholen vastgesteld. De scholen zijn gestart met het opstellen van hun Programma van Eisen. Daarnaast is de projectgroep Bloemketerp van start gegaan.  De planvorming scholenbouw in Menaam gaat van start. De initiatieffase voor de bouw van IKC Sin en Wille is gestart. Er worden gesprekken gevoerd over de mogelijke locatie van de school. Ook in Winsum is het proces gestart om te komen tot een nieuw schoolgebouw.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 38  Een naschools aanbod van sport- en cultuuractiviteiten voor jongeren van het voortgezet onderwijs financieren door met het project ‘Rijke schooldag’ het aanbod op en rondom scholen naar jongeren te brengen. Op alle scholen voor voortgezet onderwijs is nu beweegaanbod, de zogenaamde beweegpauze. Dit werd bekostigd uit de NPO middelen. Bekostiging vindt sinds medio 2025 plaats vanuit de rijksmiddelen GALA (Gezond en Aktief Levenakkoord),  De middelen uit het Nationaal Programma Onderwijs (NPO) inzetten om de samenwerking tussen onderwijs, opvang, sport, cultuur en zorg te versterken en uit te breiden, door met vertegenwoordigers van kinderopvang en onderwijs keuzes te maken voor een aanvullend onderwijsaanbod. De middelen vanuit het NPO konden tot 1 augustus 2025 worden uitgegeven en zijn volledig ingezet. Vanaf augustus 2025 vindt financiering plaats vanuit de GALA-middelen. De middelen zijn in lijn met de onderwijsvisie ingezet vooronderzoek naar Waadzinnig in het VO, beweegpauzes, gebiedsteam op school, JOGG regisseur, en voedselbosjes.  Een structurele subsidie geven aan het programma Leren en werken in je eigen regio, waarmee ingezet wordt op de verbinding tussen basis- en voortgezet onderwijs en de lokale arbeidsmarkt. De gemeente heeft hiervoor subsidie verstrekt.

Het programma valt inmiddels onder het sociaal economisch actieplan en ook vanuit de regiodeal wordt er ingezet op deze verbinding.  Een incidentele ondersteuning vanuit de NPO-middelen voor de verbinding tussen het project Maatschappelijke diensttijd (MDT) en het programma leren en werken in je eigen regio in het voortgezet onderwijs. Door de inzet van de NPO middelen is de verbinding tussen deze twee programma's gelegd. Partijen weten elkaar te vinden. Connexa is hierin ook een belangrijke samenwerkingspartner. Nu deze middelen uitgeput zijn vindt dekking via andere middelen plaats (GALA FrIZA)  Het Friesland College verzorgt in opdracht van de gemeente opleidingen op het gebied van alfabetisering, Nederlands als tweede taal en voor de training van vrijwilligers en taal- coördinatoren van de beide DigiTaalHuizen in Franeker en Sint Annaparochie. Beide locaties van het DigiTaalhuis in Waadhoeke werden (en worden) goed bezocht. Het Friesland College is inmiddels gefuseerd met ROC Friese Poort en heeft een nieuwe naam: Firda.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 39  It Twaluk en De Bolder continueren het bieden van passend en inclusief onderwijs. Daarbij onderzoeken we de mogelijkheden van het breder uitzetten van deze methode binnen onze gemeente. Er is een provinciaal ervaringsonderzoek ingesteld op meerdere Friese scholen, o.a. op de Bolder in Franeker. Gemeenten en onderwijsorganisaties willen in de praktijk leren en ervaren wat er nodig is en hoe andere oplossingen (zoveel mogelijk in de context en zonder jeugdhulp) aansluiten bij de ondersteuningsvragen van kinderen. Hoe worden we met elkaar als professionals vaardiger waardoor verschillen tussen kinderen de norm is en niet het gemiddelde van kinderen. Naast het leren op inhoud en proces, brengt het onderzoek in beeld hoeveel doorverwijzingen naar jeugdhulp dit voorkomt, wat het effect is op thuiszitters, welke belemmeringen men in de praktijk tegenkomt (en hoe deze lokaal, regionaal of provinciaal kunnen worden opgelost) en wat de financiële resultaten zijn. Inzichten en ervaringen uit andere lopende projecten in de regio worden daarbij meegenomen.  Vanuit de NPO middelen ondersteunen we de pilot Gebiedsteam op School, waarbij gebiedsteammedewerkers vanuit de gemeente op de school werken. De duur hangt af van uitkomst van de evaluatie van de pilot.

In mei 2025 is besloten de inzet van het Gebiedsteam op school structureel voort te zetten  De resultaatafspraken VVE voor de vroegschoolse educatie met het primair onderwijs verder uitwerken, waarmee er een doorgaande leerlijn komt binnen de VVE. Dit jaar hebben we nieuwe resultaatafspraken vastgesteld. Dit maakt het meten van de doelstellingen van VVE makkelijker en zorgt daarmee voor betere monitoring.  De peuters op het AZC krijgen een educatief aanbod met een erkend VVE-programma en we versterken de ouderbetrokkenheid, mede door de inzet van de bibliotheek. Op het AZC is een peuteropvang aanwezig: Tutti Frutti. Zij werken met een erkend VVE programma waar ook ouderbetrokkenheid onderdeel van is.  Binnen het onderwijsachterstandenbeleid bekostigen we extra NT2-deskundigheid bij het basisonderwijs, ter aanvulling op de bekostiging van de schakelklassen op het AZC. Sinds 2024 krijgt NT2 de Toverbal subsidie van de gemeente om toe te werken naar een expertisecentrum. Dit zorgt er voor dat de Toverbal niet alleen verantwoordelijk is voor het geven van het NT2 onderwijs, maar ook een breder nazorg traject kan verzorgen. Zij bieden hiermee ook scholing.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 40  Inzet op lokaal niveau extra middelen voor de toeleiding en het bereik van de doelgroep en op de taalontwikkeling en ouderbetrokkenheid. Dit in samenwerking met de kinderopvang, scholen, JGZ, bibliotheek, gebiedsteams en andere betrokken instellingen. De inzet van middelen voor de toeleiding naar VVE is gecontinueerd. De monitoring van de voortgang vond plaats binnen de werkgroep Jonge Kind. Door de inzet waren er meer kinderen die VVE volgen.  Het stimuleren van het gebruik van het Frysk, Bildts en Franekers in het basisonderwijs door het subsidiëren van taalactiviteiten binnen het cultuureducatieprogramma 'Waadzinnig'. Meertaligheid is een jaarlijks terugkerend thema binnen het programma van Waadzinnig. De uitvoering van de taalactiviteiten binnen dit thema wordt structureel gesubsidieerd door de gemeente.  Het onderzoeken van de mogelijke uitbreiding van het cultuureducatieprogramma 'Waadzinnig' naar het voortgezet onderwijs en het creëren van een doorlopende leerlijn. Het onderzoek is gestart. De resultaten hiervan worden in 2026 verwacht.  Meertaligheid stimuleren en komen tot nieuwe taalinitiatieven en -activiteiten in overleg met onderwijs- en taalpartners.

We stimuleerden het gebruik van het Frysk, Bildts en Franekers in het basisonderwijs door het subsidiëren van taalactiviteiten binnen het cultuureducatieprogramma 'Waadzinnig'.  Basisscholen subsidiëren die gebruik willen maken van het programma de Bibliotheek op school (dBos). Subsidieverlening vindt structureel plaats naar de bibliotheek. Met deze subsidie wordt onder andere dBos aangeboden op bijna alle basisscholen in Waadhoeke. Het aanbod is vrijblijvend, dus er is geen verplichting voor basisscholen om dBos in te zetten.  Meertalig aanbod stimuleren door het leesbevorderingsprogramma Boekstart in de kinderopvang te subsidiëren. Vanuit de OAB middelen is een subsidie verstrekt aan de Bibliotheken Noord Fryslân om onder andere Boekstart aan te bieden in de kinderopvang. Alle kinderopvangorganisaties die een VVE aanbod hebben werken ook met Boekstart. Meertaligheid is onderdeel van ons beleid.  Samen met Instituut voor Natuurbeschermingseducatie (IVN) en het basisonderwijs wordt gewerkt aan een structureel programma voor Natuur- en milieu-educatie. Er is gekeken naar hoe het onderwijs het programma heeft ervaren en welke wensen zij hierin in hebben. Vanuit daar werken we in 2026 verder aan een structureel programma.

Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025  | Verdere inzet op het O3-concept op het voortgezet onderwijs door het programma 'Leren en werken in je eigen regio' op het VMBO te financieren. De gemeente heeft hiervoor subsidie verstrekt. Het programma valt inmiddels onder het sociaal economisch actieplan en ook vanuit de Regiodeal wordt er ingezet op deze verbinding.  | Onderzoeken in hoeverre het onderwijsprogramma 'Leren en werken in je eigen regio' met middelen uit de Regiodeal kan worden uitgebreid voor andere scholieren, herintreders, zij- instromers en nieuwkomers op de arbeidsmarkt. Het programmateam Het Goud van Noordwest, waarin ook het onderwijs vertegenwoordigd is, heeft uitvoering gegeven aan dit onderwerp. Hiermee worden deze middelen gecombineerd met de Regiodeal-middelen. Dit onderwerp valt onder programmalijn 1 Vitalere Economie, onderdeel 1B Leven Lang Leren.

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten | -7.171 | -7.271 | -7.263 | 8 Baten | 1.366 | 1.857 | 1.912 | 55 Saldo | -5.804 | -5.414 | -5.351 | 63 Dotatie/beschikking reserves | 18 | -465 | -465 | 0 Saldo na bestemming | -5.786 | -5.878 | -5.815 | 63 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 4.1 | Openbaar basisonderwijs 4.2 | Onderwijshuisvesting 4.3 | Onderwijsbeleid en leerlingzaken 41 Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 Beleidsindicatoren Programma 5 Onderwijs Indicator | Eenheid | Waad | Neder | Bron | Periode | Beschrijving hoeke | land Absoluut verzuim | Per 1.000 | 6,4 | 6,7 | DUO/Ingrado | 2024 | Het aantal leer- of leerlingen | kwalificatieplichtige jongeren dat absoluut verzuimer is (geweest) gedurende het schooljaar: de jongere is niet ingeschreven bij een onderwijsinstelling en beschikt niet over een vrijstelling. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'. Relatief verzuim | Per 1.000 | 30 | 28 | DUO/Ingrado | 2024 | Het aantal leer- of leerlingen | kwalificatieplichtige leerlingen (per 1.000 leerlingen) waarbij sprake is van meer dan 16 uur ongeoorloofd verzuim gedurende 4 opeenvolgende lesweken. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'.

Voortijdige school | % | 2,1 | 2,3 | DUO/Ingrado | 2024 | Vsv’ers zijn jongeren van 12 tot verlaters totaal (VO | 23 jaar die zonder + MBO) | startkwalificatie het onderwijs verlaten. Een startkwalificatie is een havo of vwo diploma of minimaal een mbo-2 diploma. Het vsv-percentage staat voor het aantal vsv’ers als percentage van het aantal onderwijsdeelnemers die aan het begin van het schooljaar ingeschreven staan. De periodeaanduiding '2024' staat voor schooljaar '2023/2024'. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) 42 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 43 Programma 6 Sport, Cultuur en Recreatie Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is het initiëren en in stand houden van voorzieningen op het gebied van cultuur, sport en recreatie. Deze voorzieningen dragen bij aan levendigheid, maatschappelijke participatie, gezondheid, talentontwikkeling en een aantrekkelijke woon- en leefomgeving. Waadhoeke heeft veel voorzieningen op het vlak van sport, cultuur en recreatie. Deze zijn gericht op de eigen inwoners, zoals bibliotheken en sportvoorzieningen, maar ook op bezoekers van buiten de gemeente, zoals bijvoorbeeld theater De Koornbeurs, Museum Martena en De Aerden Plaats. Waadhoeke kent ook veel particuliere musea, waaronder het schoolplaten-museum in Deinum.

Ook voor wat betreft amateuristische kunst- en cultuurbeoefening kent Waadhoeke een breed aanbod. Zo zijn toneel- en muziekverenigingen in de gehele gemeente te vinden, veelal in nauwe verbinding met dorpshuizen en wijkcentra die de activiteiten onderdak bieden. Cultuur wordt dan ook vaak gezien als de stille kracht in de maatschappij die zorgt voor meer sociale cohesie en verbondenheid. In de afgelopen coronaperiode hebben we gezien wat het wegvallen van het culturele leven betekent voor de mienskip. Cultuur, in al haar facetten, bepaalt voor een belangrijk deel de identiteit van een gemeente. In Waadhoeke lezen we deze identiteit niet alleen af aan het brede cultuuraanbod, het landschap en de bebouwing, maar ook aan de taal. Naast de twee Rijkstalen, het Nederlands en het Fries, wordt in Waadhoeke het Bildts en het Franekers gesproken. Deze meertaligheid in onze gemeente beschouwen we als een groot goed en rijkdom voor toekomstige generaties. Met 110 amateur sportverenigingen in de gemeente is het in elk dorp en in de stad mogelijk om te sporten. Op het kaatsveld, in de sporthal, op fiets- en wandelpaden; op zeer veel manieren zijn inwoners uit Waadhoeke aan het sporten en bewegen. Sport brengt mensen in beweging. Dit draagt bij aan het verbeteren van de gezondheid, het vergroten van het zelfvertrouwen en aan de ontwikkeling van sociale vaardigheden.

Daarom willen we dat zoveel mogelijk mensen hieraan deelnemen. We zorgen voor kwalitatief goede sportaccommodaties en een openbare ruimte die uitnodigt om te bewegen. Daarnaast geven we sportbesturen advies en ondersteuning als daar behoefte aan is. In veel dorps- en wijkgemeenschappen is de sportvereniging het 'sociale cement' van de samenleving. Daarom stimuleren we verenigingen om meer samen te werken en te innoveren door nieuw sportaanbod aan te bieden. Kaatsen wordt in vrijwel de gehele gemeente beoefend. Daarmee onderscheidt Waadhoeke zich als dé kaatsgemeente. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 44 Sport - Wat wilden we bereiken? Sport - Wat hebben we daarvoor gedaan?  De inzet van Team FRL Waadhoeke voor het bewegingsonderwijs en de schoolsportdagen. Team FRL gaf op bijna alle scholen een uur bewegingsonderwijs en voerde een motorische screening uit. Bij dreigend uitval zetten ze de 'beweeg-boost' in om kinderen met motorische achterstanden verder te helpen. Er zijn schooltoernooien voor uni-hockey en schoolvoetbal georganiseerd. In totaal hebben meer dan 700 kinderen meegedaan. De jaarlijkse survival dag is ook weer georganiseerd.  Samen met het onderwijs en Sport Fryslân zetten we het kennismakingsprogramma sport en cultuur "De Rijke Schooldag' voort voor het voortgezet onderwijs.

Er zijn structurele beweegmomenten in de vorm van beweegpauzes uitgevoerd op de drie scholen voor voortgezet onderwijs in de gemeente. Via deze beweegpauzes worden jongeren ook bewust gemaakt van de mogelijkheden van Gratis Aktyf Waadhoeke, met als doel de jongeren structureel in beweging te krijgen. Binnen het project werd, samen met Connexa, extra aandacht besteed aan de GGD-focusgebieden Minnertsga en Sint Jacobiparochie, waar relatief hogere cijfers voorkomen op het gebied van eenzaamheid, middelengebruik en armoede. In Sint Jacobiparochie organiseerde Sport Fryslan, in samenwerking met lokale partners, laagdrempelige avondactiviteiten, zoals voetbal- , boks- en gymlessen.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 45  We zetten de pilot 'Drempelloos sporten en cultuurdeelname' voort voor jongeren in het voortgezet onderwijs. Het project Gratis Aktyf Waadhoeke (GAW) is 1 juli 2024 gestart, loopt 2 jaar en geeft 2.615 jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar eenmalig € 200 tegoed om te besteden aan sport en/of cultuur. Eind 2025 was het deelnemingspercentage 35%, oftewel bijna 1.000 jongeren. Hiervan zijn er 130 jongeren die voorheen niet aan sport of cultuur deden. Het ministerie VWS sluit per 1 januari 2026 aan met hun pilot voor de doelgroep 17 tot en met 23 jaar. We hebben besloten de termijn van GAW met 1 jaar te verlengen, het tegoed eenmalig met € 100 euro te verhogen, de instroom van 12 en 13 -jarigen te realiseren en cultuur toe te voegen aan de pilot van VWS. Totaal gaat het om ongeveer 6.400 jongeren die we willen laten opgroeien tot een weerbare, veerkrachtige en gezonde generatie: https://gratisaktyfwaadhoeke.frl/  Een aanbod voor kwetsbare doelgroepen verzorgen door de inzet van de 'buurtsportcoach inclusief sporten'. We hebben de 'buurtsportcoach inclusief sporten' ingezet. De maand van het aangepast sporten is georganiseerd om het huidige aanbod te promoten en er is een clinic pickle-ball georganiseerd. Daarnaast organiseerden we een meet en greet met een para sportheld op scholen.

Tijdens de gymlessen (school on weels) ervaarden kinderen hoe het is om te sporten met een beperking. De buurtsportcoach dacht actief met verenigingen mee om aanbod te ontwikkelen maar kan ook op basis van een individu op zoek gaan naar passend sportaanbod.  De inzet van een verenigingsondersteuner in Team FRL Waadhoeke. De verenigingsondersteuner van Team FRL is vraaggericht actief geweest op het gebied van clubondersteuning. Vanuit de thema’s sociale veiligheid, basis op orde, werving, inclusiviteit, vitaliteit en samenwerking veilig sportklimaat zijn er diverse trainingen en thema-avonden georganiseerd. In Waadhoeke zijn we gestart met de introductie van gezonde boxen voor sportkantines en met het project bekwaam kader. Verenigingen konden ook deelnemen aan het provinciaal aanbod bestaande uit o.a. de film De Pupil, de masterclass geld genereren, de sportvakbeurs en besturen met impact.  Sportverenigingen helpen innoveren, door de inzet van een verenigingsondersteuner en de buurtsportcoaches. Vanuit de verenigingsondersteuner werd actief op provinciaal niveau diverse workshop en trainingen aangeboden. Een voorbeeld op gemeentelijk niveau is dat aan drie sportverenigingen, die specifiek voor Gratis Aktyf Waadhoeke hun sportaanbod wilden uitbreiden, een cursus is gegeven om de drempel voor een jongere te verkleinen.

Door buurtsportcoaches is in samenwerking met verenigingen de Sport en Cultuur de 'beleef-week' opgezet.  Samenwerking tussen sportverenigingen stimuleren, door de inzet van een verenigingsondersteuner en de buurtsportcoaches. Vanuit de verenigingsondersteuning is een app ontwikkeld waar verenigingen informatie kunnen delen en vragen aan elkaar kunnen stellen, waardoor samenwerking en kennisdeling gestimuleerd wordt. De samenwerking tussen de voetbalverenigingen binnen het ondersteuningstraject van de verenigingsondersteuner met KNVB is opgezet. En er is een eerste aanzet gemaakt in de

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 46 samenwerking met gymnastiekclubs over het technisch kader. Een ander voorbeeld is het verbeteren van de samenwerking tussen verenigingen en het opnieuw verkennen van onderlinge raakvlakken. Zij krijgen hierbij trajectbegeleiding van de verenigingsondersteuner.  De inzet van een verenigingsondersteuner in Team FRL Waadhoeke. De verenigingsondersteuner van Team FRL is vraaggericht actief geweest op het gebied van clubondersteuning. Vanuit de thema’s sociale veiligheid, basis op orde, werving, inclusiviteit, vitaliteit en samenwerking veilig sportklimaat zijn er diverse trainingen en thema-avonden georganiseerd. In Waadhoeke zijn we gestart met de introductie van gezonde boxen voor sportkantines en met het project bekwaam kader. Verenigingen konden ook deelnemen aan het provinciaal aanbod bestaande uit o.a. de film De Pupil, de masterclass geld genereren, de sportvakbeurs en besturen met impact.  Sportverenigingen helpen innoveren, door de inzet van een verenigingsondersteuner en de buurtsportcoaches. Vanuit de verenigingsondersteuner werden op provinciaal niveau diverse workshops en trainingen aangeboden.  Samenwerking tussen sportverenigingen stimuleren, door de inzet van een verenigingsondersteuner en de buurtsportcoaches.

We hebben de verenigingsondersteuner en buurtsportcoaches ingezet voor het stimuleren van samenwerking en kennisdeling tussen de verenigingen. Binnen het ondersteuningstraject van de KNVB hebben we een aantal samenwerkingen tussen voetbalverenigingen opgezet.  Initiatieven voor spelen en sporten in openbare ruimte ondersteunen, door uitvoering van het nieuwe speeltuinenbeleid, de inzet van financiële middelen vanuit het dorpen- en wijkenfonds, en door het uitbreiden van de website voor het indienen van initiatieven. Vanuit het speeltuinbeleid ondersteunden we initiatieven vanuit de wijken en dorpen. In de wijk Hamburgerrak is en nieuwe ontmoetings- en speelplek geopend. In Bitgum, Hitzum, Franeker West, Vrouwenparochie ondersteunden wij de ontwikkeling van nieuwe speelplekken of het anders inrichten van de speelplekken. Ook is gestart met de ontwikkeling en uitwerking van een plan om het sportpark aan het Jan van Rodenhuisplein uitnodigender te maken voor inwoners.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 47 Cultuur - Wat wilden we bereiken? Cultuur - Wat hebben we daarvoor gedaan?  Een cultuurcoach inzetten om cultuuraanbieders met elkaar in contact te brengen voor informatie-uitwisseling, afstemming en meer samenwerking tussen cultuur, sport en welzijn. We hebben via Seewyn Kunsteducatie een cultuurcoach ingezet. De werkzaamheden waren gericht op ondersteuning en vergroten van de zichtbaarheid van onze amateurkunst (hafabra, toneel en koren). Een belangrijk resultaat van deze inzet was het UITFestival Waadhoeke (13 september 2025). Op zeven locaties, verspreid door de Waadhoeke, waren er meer dan 30 kunstzinnige en culturele activiteiten, gratis toegankelijk voor iedereen. Georganiseerd door lokale makers, verenigingen en culturele instellingen.  Periodiek overleg vanuit een thematische opzet met onze partners uit het cultuurveld (Cultuurplatform Waadhoeke) om ons beleid te toetsen op doelmatigheid, nieuwe ontwikkelingen tijdig te signaleren en het creëren van mogelijkheden tot verdere afstemming en samenwerking. In maart 2025 hebben we een cultuurplatformbijeenkomst georganiseerd voor het cultuurveld, dorpsbelangen en erfgoedveld. Door middel van een aantal 'sjipekiste-pitches' hebben we elkaar geïnformeerd en geïnspireerd over aankomende culturele activiteiten en projecten, zoals ARCADIA 2025 en diverse iepenloftspullen.

Daarbij was ook aandacht voor de gemeentelijke subsidiemogelijkheden en de inzet van de cultuurcoach. De cultuurcoach heeft eerdere bijeenkomsten met diverse cultuuraanbieders en verenigingen georganiseerd om te komen tot het UITfestival Waadhoeke.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 48 De kwartiermaker Erfgoed heeft bijeenkomsten met en voor de lokale erfgoedverenigingen georganiseerd, waarbij zichtbaarheid, ondersteuning en informatie-uitwisseling de belangrijkste thema's waren. Eén van deze bijeenkomsten was de Historische Dag Waadhoeke op 17 mei in Marsum, waarbij de lokale erfgoedverenigingen zich zowel aan elkaar als aan de inwoners van Waadhoeke presenteerden.  Het muziekonderwijs, het cultuureducatieprogramma ‘Waadzinnig’ en de amateurkunst subsidiëren, zodat kinderen en volwassenen in Waadhoeke de mogelijkheid hebben om hun talenten te ontdekken, in te zetten en verder te ontwikkelen. We hebben Seewyn Kunsteducatie gesubsidieerd voor het verzorgen van muziekonderwijs in de vrije tijd en in het basisonderwijs. Keunstwurk is gesubsidieerd om voor seizoen 2024-2025 samen met Seewyn de coördinatie en uitvoering van het cultuureducatieprogramma Waadzinnig te doen.  Samen met het onderwijs de mogelijkheden onderzoeken om te komen tot een doorlopende leerlijn cultuureducatie (van basisonderwijs naar voortgezet onderwijs). Dit onderzoek is in september gestart. Het onderwijs en culturele partners zijn bevraagd op de huidige werkwijze, knelpunten, samenwerkingswensen en -mogelijkheden. Het rapport wordt begin 2026 verwacht en vervolgens besproken met het onderwijs.

 Een jaarlijkse bijdrage aan zowel het volwassenen- als het jeugdfonds sport & cultuur zodat ook personen met een smalle beurs aan cultuur kunnen deelnemen. Op basis van de meest recente cijfers hebben 250 volwassenen en 267 kinderen/jongeren gebruikt gemaakt van deze fondsen. De meeste gebruikers ten behoeve van sportdeelname. De cultuurdeelname is zo'n 10% van het totaal.  Uitvoering van de Pilot drempelloos sporten en cultuurdeelname voor jongeren in het voortgezet onderwijs. Het project Gratis Aktyf Waadhoeke (GAW) is 1 juli 2024 gestart, loopt 2 jaar en geeft 2.615 jongeren in de leeftijd van 12 tot en met 16 jaar eenmalig € 200 tegoed om te besteden aan sport en/of cultuur. Deelnemingspercentage is momenteel 35% oftewel bijna 1.000 jongeren. Hiervan zijn er 130 jongeren die voorheen niet aan sport of cultuur deden. Het ministerie VWS sluit per 1 januari 2026 aan met hun pilot voor de doelgroep 17 tot en met 23 jaar.We hebben besloten om de termijn van GAW met 1 jaar te verlengen, het tegoed eenmalig met € 100 euro te verhogen, de instroom van 12 en 13 -jarigen te realiseren en cultuur toe te voegen aan de pilot van VWS.

Totaal gaat het om ongeveer 6.400 jongeren die we willen laten opgroeien tot een weerbare, veerkrachtige en gezonde generatie: https://gratisaktyfwaadhoeke.frl/  Samen met het onderwijs en Sport Fryslân is er een kennismakingsprogramma sport en cultuur voor het voortgezet onderwijs 'De Rijke Schooldag'. Er zijn structurele beweegmomenten in de vorm van beweegpauzes uitgevoerd op de drie middelbare scholen in de gemeente. Via deze beweegpauzes worden jongeren ook bewust gemaakt van de mogelijkheden van Gratis Aktyf Waadhoeke met als doel de jongeren structureel in beweging te krijgen. Binnen het project wordt, samen met Connexa, extra aandacht besteed aan de GGD-focusgebieden Minnertsga en Sint Jacobiparochie, waar relatief hogere cijfers voorkwamen op het gebied van

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 49 eenzaamheid, middelengebruik en armoede. In Sint Jacobiparochie organiseerden Sport Fryslan in samenwerking met lokale partners laagdrempelige avondactiviteiten, zoals voetbal-, boks- en gymlessen.  Oerlis mei ús taalpartners fia it Taalplatfoarm Waadhoeke om meartaligens te stimulearjen en nije aktiviteiten te ûntwikkeljen. Het Taalplatform Waadhoeke kwam afgelopen december bij elkaar om de actuele ontwikkelingen te bespreken. Dit keer stond het thema taal & onderwijs centraal. Met diverse vertegenwoordigers uit het onderwijs zijn de mogelijkheden besproken om te komen tot kwalitatief en duurzaam Fries- en Bildts taalonderwijs, waarbij ook gesproken is welke rol de gemeente hierin zou kunnen spelen. In 2026 willen we hier een (concreet) vervolg aan geven.  Utfiering fan it gemeentlik taalbelied troch it jaan fan subsydzjes foar de útfiering fan taalaksjes en taalaktiviteiten. We hebben subsidies ingezet voor activiteiten van Bildts Aigene en het Franeker Genoatskap, zoals het jaarlijkse dictee, het Franeker kookboek, bijdrage in kosten Bildtse-Kultuurpriis, etc. Daarnaast konden eenmalige taalactiviteiten van derden gebruik maken van de Regeling incidentele Subsidies.  Mear gearwurking organisearje tusken (taal)organisaasjes.

It fergrutsjen fan de sichtberens en posysje fan it Frysk, Biltsk en Frjentsjerters yn ús regio troch de ynset fan in meartaligenskoördinator. De meertaligheidscoordinator heeft regelmatig contact met Bildts Aigene en het Franeker Genoatskap. Waarbij een eerste stap gezet is om te komen tot een gezamenlijk Bildts/Frysk taalkado (kinderboek) voor jonge ouders. Daarnaast houdt de coördinator met diverse taal-, onderwijs- en maatschappelijke organisaties contact. Daarnaast is de meertaligenskcördinator de drijvende kracht achter de jaarlijkse Waadhoekster Taaldei en Taalpriis Waadhoeke. De gemeente is ambtelijk en bestuurlijk aangehaakt bij de periodieke taaloverleggen die worden georganiseerd door de provincie. De meertaligheidscoördinator is betrokken bij het opzetten van een netwerk voor meertaligheidscoordinatoren in de Friese gemeenten, waardoor de intensiteit van de uitwisseling van kennis en ideeën ook toe zal nemen.  ARCADIA: Na 2022 vindt in 2025 de tweede editie van ARCADIA plaats. Een cultuurhonderddaagse in Fryslân met als thema Grûn. Met ondersteuning van Arcadia, de inzet van onze inwoners en cultuurveld willen we Grûn vertalen in aansprekende projecten en activiteiten die passend zijn bij Waadhoeke. In samenwerking met ARCADIA en de Kunstacademie Friesland is, onder de titel, 'Myn grûn' een mienskipsproject opgezet.

Waarbij in een periode van 100 dagen, in Waadhoeke, beeldend

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 50 kunstenaars samen met inwoners en andere geïnteresseerden werkten met het thema Grûn. In veertien plaatsen ontstonden workshops, wandelingen en exposities. Recreatie - Wat wilden we bereiken? Recreatie - Wat hebben we daarvoor gedaan?  Productontwikkeling op basis van beleving/verhalen zowel voor Franeker als het landschap. We hebben ontwikkelingen vanuit de samenleving zoals bijvoorbeeld het kabouterpad in Franeker, het verhaal van Rembrandt en Saskia, het verhaal van pelgrimeren en het verhaal van onze boeren waar mogelijk ondersteund en/of gefaciliteerd. Visit Fryslân Noardwest-Fryslân heeft namens Waadhoeke onze regio vermarkt met productontwikkeling op basis van beleving en verhalen; denk aan de campagne 'Zin in kilometers geluk'.  Productontwikkeling aan de Waddenkust met passende activiteiten die de beleving van rust en ruimte versterken (o.a. Dijk van een Wijf). In de zomer van 2025 is gestart met de bouw van het Dijk van een Wijf. Op 10 november zijn de werkzaamheden op het terrein afgerond met de laatste fase; hydroseeding (inspuiten van het kruidenmengsel). Op 19 november was er een inzaaimoment met de inwoners en tevens de lancering van een AI tool waarbij bezoekers 'in gesprek kunnen' met het Wad. De officiële opening wordt verwacht in het voorjaar van 2026, wanneer de begroeiing volgroeid is.

 Verkennen van een bredere openstelling van bezienswaardigheden en attracties met eigenaren/beheerders (o.a. Bunker Koehool). Bunker Koehool Er is overleg geweest met Stichting bunker Koehool over een bredere openstelling van de bunker. De stichting wil hier vervolg aan geven.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 51 Het Ziltepad We hebben de organisatie van'Het Ziltepad' voorzien van uitgebreide informatie en mogelijkheden voor bezienswaardigheden en bredere openstelling van kerken en andere bezienswaardigheden. Met als resultaat mooie routes waarmee de beleving van ons waddenkustgebied wordt versterkt.  Ontwikkelen van optimale routevoorzieningen. We denken mee over welke kansen en mogelijkheden een mogelijk nieuw Provinciaal fonds voor boerenlandpaden biedt. Dit is provinciaal belegd bij Routebureau Fryslân, wat ondergebracht is bij Recreatieschap Marrekrite. Het routebureau checkt alle routes, helpt bij het ontwikkelen van nieuwe routes en adviseert over het optimaliseren van bestaande routes. We hebben in interviews en tijdens overleggen meegedacht over een fonds en/of ontwikkeling van boerenlandpaden en hebben doorlopend contact met het routebureau.  Ontwikkelen van clusters van voorzieningen (Toeristische Overstap Punten, TOP's) op strategische plekken langs bekende routes. Concreet realiseren we een TOP in Franeker. De TOP in Franeker is gerealiseerd en op 10 december was er een feestelijke opening met alle betrokkenen, geïnteresseerden en wethouder van der Meer.  Versterken van het centrum van Franeker. Het project onderzoek stadhuis loopt, we verwachten volgend jaar inzicht te kunnen geven in de financiële keuzes en gevolgen.

 Het landschap en de cultuurhistorie van de streken/dorpen beleefbaar en zichtbaar maken. Bij zowel Dijk van een Wijf als de beide sitpleatsen is veel aandacht voor het landschap, de cultuurhistorie, oftewel het verhaal van de omgeving. In geval van de sitpleatsen door fysieke informatievoorziening op de sitpleatsen en bij Dijk van een Wijf door een AI-tool. In beide gevallen is dit gedaan samen met dorpsbelangen, een oudheidkundige vereniging en inwoners. Tevens is het ontwerp van de sitpleatsen gebaseerd op de voormalige dijkhuisjes langs de dijk.  Locatieonderzoek naar wat er nodig is voor het bevaarbaar maken van de recreatieve vaarrondjes: rondje St.Annaparochie en rondje Lytse Farwegen. Er is een haalbaarheidsonderzoek gedaan door een extern bureau naar het bevaarbaar maken van beide vaarrondjes. Op basis van de uitkomsten van het onderzoek en de input vanuit de omgeving werden de onderstaande vaarten verder onderzocht op structurele bevaarbaarheid; ➢ Vaarrondje Het Bildt; Kouwefaart, Nijefaart en Kaaifaart. ➢ Vaarrondje Lytse Farwegen; Tsjommerfeart Noord en de Aldmar Voor de beoogde vaarten is een ecologisch zomer onderzoek uitgevoerd. De opdracht voor dit onderzoek is in overleg met Wetterskip Fryslân geformuleerd en uitgevoerd door een onafhankelijk

Gemeente Waadhoeke | Jaarstukken 2025 extern adviesbureau. Het betrof een onderzoek naar de negatieve effecten op de Kader Richtlijn Water (KRW) -watergangen en beschermde waterplanten soorten (Waterwet) voor de vaarten in de beoogde vaarrondjes. De resultaten uit dit onderzoek zijn eind 2025 binnengekomen en liggen eind 2025 nog ter beoordeling bij Wetterskip Fryslân als vergunningverlener Waterwet. In 2026 wordt duidelijk hoe Wetterskip Fryslân het rapport beoordeelt en wat het betekent voor de beoogde vaarrondjes en het verdere vervolg.  | Realisatie van een dijktrap en twee natuurbeleefplekken vanuit het project 'Op paad lans it Waad' Er zijn twee natuurbeleefplekken, oftewel ‘sitpleatsen’, gerealiseerd op de dijk bij Frousleane (Sexbierum) en de Slachte (Oosterbierum) en daarnaast is er een nieuwe dijktrap bij Frousleane aangelegd. Er zijn voorbereidingen getroffen om nog twee binnendijkse veeroosters bij de Slachte (locatie Dijk van een Wijf) toegankelijk te maken voor alle doelgroepen.  | Ondersteuning van stichting Bunker Koehool bij de renovatie en het verbreden van de openstelling van de bunker en Stichting Rembrandt & Saskia en DOM Barradeel (It Spoarpaed) bij het verder brengen van hun plannen.

It Spoarpaad Dorpsbelangen Wijnaldum en Seisbjirrum-Pitersbjirrum hebben het initiatief genomen een wandel- beleefroute te ontwikkelen tussen beide dorpen over het voormalige treinspoor. DOM Barradeel heeft dit vervolgens opgepakt. Gemeente Waadhoeke heeft DOM Barradeel gefaciliteerd en ondersteund bij de ontwikkeling van de plannen. Bunker Koehool Er is overleg geweest met Stichting bunker Koehool over een bredere openstelling van de bunker. De stichting wil hier vervolg aan geven. Het Ziltepad We hebben de organisatie van'Het Ziltepad' voorzien van uitgebreide informatie en mogelijkheden voor bezienswaardigheden en bredere openstelling van kerken en andere bezienswaardigheden. Met als resultaat mooie routes waarmee de beleving van ons waddenkustgebied wordt versterkt.

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000 | Begroting 2025 | Begroting 2025 | Realisatie 2025 | Verschil na wijziging Lasten | -13.831 | -14.912 | -14.482 | 430 Baten | 881 | 1.450 | 1.370 | -79 Saldo | -12.950 | -13.463 | -13.112 | 351 Dotatie/beschikking reserves | 236 | -3.116 | -3.280 | -164 Saldo na bestemming | -12.714 | -16.578 | -16.391 | 187 52 Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 53 Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 5.1 Sportbeleid en activering 5.2 Sportaccommodaties 5.3 Cultuurpresentatie, cultuurproductie en cultuurparticipatie 5.4 Musea 5.5 Cultureel erfgoed 5.6 Media 5.7 Openbaar groen en (openlucht) recreatie Beleidsindicatoren Programma 6 Sport, cultuur en recreatie Indicator Eenheid Waad hoeke Neder land Bron Periode Beschrijving Niet-sporters % 47,3 42,5 Gezondheids- monitor volwassenen (en ouderen), GGD’ en, CBS en RIVM 2024 Het percentage niet-wekelijks sporters t.o.v. bevolking van 19 jaar en ouder. Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 4-02-2026) Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 54 Programma 7 Sociaal Domein Hoofdkenmerken Het doel van dit programma is dat de gemeente zich inzet voor het faciliteren en realiseren van de participatiesamenleving.

Met als resultaat dat iedereen in Waadhoeke/Terschelling/Vlieland meedoet en wel op eigen wijze én dat er een vangnet is voor die personen die tussen wal en schip dreigen te raken. Dit doen we zeker niet alleen, maar samen met onze lokale en regionale partners. Onze ambitie hierin is het realiseren van een sluitende keten waarin voorzieningen beschikbaar zijn voor iedereen en op maat indien nodig. Specifieke wetgeving die bepalend is voor deze opdracht en koers zijn: de Jeugdwet, de Wet maatschappelijke ondersteuning (WMO), de Participatiewet en de Wet Inburgering nieuwkomers. Iedere wet heeft zijn eigen opgave, zoals “veilig en gezond opgroeien” ingevolge de Jeugdwet. Zo lang mogelijk zelfstandig thuis wonen, regie voeren en meedoen zoals de WMO beoogt. Het bieden van bestaanszekerheid en het stimuleren tot het verkrijgen van eigen inkomsten ingevolge de Participatiewet. En tot slot het begeleiden van nieuwe inwoners met een vluchtelingenachtergrond binnen onze gemeente. De opgave 3 x K: kwaliteit, keten en kosten in balans. In het sociale domein intensiveren we onze inzet op transformatie; anders denken, anders doen. De kaders hiervoor zijn vastgesteld in de Lokale Inclusie agenda “En nu aan de slag”. We ontwikkelen nieuwe vormen en werkwijzen om hulp en ondersteuning op maat te bieden.

Hierbij wordt gestuurd op kwaliteit en resultaat van de ondersteuning, wordt de keten verstevigd (i.v.m. dekkend zorglandschap) en zijn kosten in balans. Leidende principes hierbij zijn: vraaggestuurd, versterkend en duurzaam. Voor vraaggestuurd en versterkend is het vertrekpunt: wat is de beste oplossing voor deze persoon/dit gezin in deze specifieke situatie gericht op het verkrijgen/behoud van eigen kracht en regie. Dus wat kunnen mensen zelf, waar zijn leemtes en wat is een passend (tijdelijk) aanvullend aanbod. En duurzaam, omdat het noodzakelijk is om te kunnen anticiperen op toekomstige ontwikkelingen. Zoals de vergrijzing en ontgroening binnen onze gemeente, bijstelling van budgetten door het rijk en het karakter van deze wetgeving. Het zijn namelijk open-einde regelingen en dat betekent dat de gemeente een zorgplicht heeft. Om het hoofddoel te realiseren en het betaalbaar te houden is een samenhangende benadering nodig. Dat wil zeggen: allereerst is de vraag ‘wat kunnen inwoners zelf’ en pas daarna is de vraag aan de orde ‘waarbij is ondersteuning nodig’. En áls ondersteuning nodig is, dan wordt deze zoveel mogelijk geboden vanuit basisvoorzieningen in de gemeente. Zo kan het gebruik van specialistische (en meestal duurdere) ondersteuning verminderen. De gemeentelijke gebiedsteams hebben een cruciale rol in dit proces.

Zij zorgen voor maatwerk en signaleren op welke onderdelen de basisvoorzieningen in de gemeente versterkt kunnen worden. Als gemeente werken we vanuit de visie dat inwoners naar eigen vermogen en naar eigen keuze en verantwoordelijkheid hun leven kunnen invullen; de participatiesamenleving. Voor inwoners die daartoe niet in staat zijn, is er een vangnet beschikbaar. Dit is een vangnet van voorzieningen die op maat ondersteunen bij zelfredzaamheid en participatie van inwoners die dat nodig hebben. De huidige toenemende inzet van maatwerkvoorzieningen roept de vraag op of we wel op de goede weg zijn naar het realiseren van deze visie. Steeds vaker lijkt ondersteuning op maat nodig te zijn. Dit kan het gevolg zijn van de demografische ontwikkeling, maar laat onverlet dat het doel van de gemeente is om de eigen kracht en samenleving te versterken en om te voorkomen dat inwoners een onevenredig beroep moeten doen op het vangnet. Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 55 Sturing sociaal domein De gemeenten Terschelling, Vlieland en Waadhoeke werken samen op de domeinen WMO, Jeugdwet Participatiewet en Wet Inburgering. In operationele zin binnen de gemeenschappelijke regeling Dienst Sozawe NWF. Beleidsmatig gebeurt dat door middel van het intergemeentelijk Beleidsteam Sociaal domein Noardwest-Fryslân.

Dit team zorgt ervoor dat de drie colleges en gemeenteraden in gemeenschappelijkheid de beste besluiten kunnen nemen voor hun inwoners. De landelijke kaders (wetten en regelingen) zijn voor deze gezamenlijke ambities het vertrekpunt. Daarnaast vertegenwoordigt het team de drie gemeenten als regio Noardwest Fryslân in de regionale en provinciale ketens en structuren zoals Sociaal Domein Fryslân, Arbeidsmarktregio Fryslân Werkt!, RMC-regio Midden en de GR Fryslân-West / Empatec NV. Het sociaal domein werkt samen met diverse andere domeinen om de integraliteit te waarborgen en elkaar te versterken. Participatie - Wat wilden we bereiken? Participatie - Wat hebben we daarvoor gedaan?  Er komt een goede aansluiting op het Sociaal Economisch Actieprogramma (SEAP) ten behoeve van o.a. uitstromers uit het Pro/Vso onderwijs. Er is geïnvesteerd in het netwerk van gemeente, De Dienst, Pastiel, Groeitiun en het SEAP. In dat netwerk vertegenwoordigt De Dienst het belang van de kwetsbare werkzoekenden, waaronder jongeren met een beperking en jongeren die uitstromen vanuit het Pro/Vso-onderwijs. Door de investering in het netwerk is de onderlinge verbinding versterkt en zijn onder meer de hieronder genoemde initiatieven in samenhang ontwikkeld.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 56  Het SEAP initieert werk(leer)carrousels waar inwoners met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt zich kunnen kwalificeren voor een kansberoep in de regio. Er is een pilot werkcarrousel 'Kennismaken met de Zorg' georganiseerd vanuit het SEAP. Daarnaast zijn voorbereidingen getroffen voor werkcarrousels in de branches Techniek, Groen en Landbouw, Economie en de Maritieme sector.  Meer inwoners worden succesvol en duurzaam uitkeringsonafhankelijk door de samenwerking tussen het Werkleerbedrijf en de Dienst SoZaWe in de lijn van de Businesscase Werkleerbedrijf (2022). Het bijstandsbestand is wederom licht gedaald (bron: De Dienst). Het aantal personen dat na een re-integratietraject bij Pastiel een baan heeft gekregen is 66% (Bron: Pastiel, kwartaalcijfers t/m Q3 2025). De Dienst en Pastiel leggen periodiek gezamenlijk verantwoording af aan de gemeente over de resultaten van de samenwerking. De voorbereidende fase (verkenning doelgroepen) van het Visietraject 'Sociale infrastructuur voor kwetsbare werkzoekenden' is afgerond.  Effectmonitoring van het instrumentarium Breed Offensief 2023 (om meer mensen met een arbeidsbeperking bij de arbeidsmarkt te betrekken) en proactieve inzet hiervan.

In de voorbereiding op het Beleidsplan re-integratie 2026 zijn gegevens over de specifieke doelgroepen en instrumenten ontwikkeld, om ervoor te zorgen dat monitoring en vergroten van de effecten een vaste plek in de uitvoering van het beleid krijgt.  Subsidiëren van welzijnsorganisaties met als doel een passend, laagdrempelig aanbod voor inwoners die niet kunnen participeren via werk. Welzijnsorganisaties zijn wederom gesubsidieerd om laagdrempelig aanbod te bieden voor de inwoners die niet via werk meedoen aan de samenleving.  Als onderdeel van de inkoop begeleiding en dagactiviteit WMO wordt onderzocht hoe de gemeente en Sociale Dienst kunnen stimuleren dat betaald werk voor een groep inwoners een alternatief wordt voor dagbesteding vanuit WMO. Gebiedsteam, De Dienst en Groeituin zijn gestart met de pilot 'Voorschakeltraject Arbeidspotentieel' door te onderzoeken welke methode van werken en welk instrumentarium dit traject kunnen ondersteunen. Met dit traject willen wij vormgegeven aan 'Simpel Switchen in de participatieketen'. Bedoeling is dat er met de inwoner gedurende drie maanden wordt onderzocht of er in plaats van WMO-dagbesteding, mogelijkheden zijn voor het doen van betaald werk.  In samenwerking met ketenpartners bevorderen dat 80 inwoners van Waadhoeke werken aan hun participatie en re-integratie in de Groeituin te Wier.

De ambitie van het gemeentebestuur is dat 60-80 personen, die een grote afstand tot de arbeidsmarkt hebben, een traject volgen bij de Groeituin. Vanaf de start hebben 65 personen deelgenomen aan een traject. Eind november 2025 zijn er 44 personen actief. Zeven personen hebben vanuit de Groeituin een baan gevonden of zijn een opleiding gaan volgen. Voor De Dienst is de Groeituin de preferente re-integratieroute geworden voor mensen met een grote afstand tot de arbeidsmarkt. De voorbereidingen voor de tussentijdse bestuurlijke evaluatie zijn opgestart.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 57  Subsidiëren van bereikbare collectieve voorzieningen voor het vergroten van (basis)vaardigheden van kwetsbare inwoners, zoals taalvaardigheid en digitale vaardigheid. In de Groeituin is een Taalhuis opgenomen. De bibliotheek wordt structureel gesubsidieerd. Bovenstaande taken worden door de bibliotheek met deze subsidie uitgevoerd.  Het beleidskader Bestaanszekerheid (2024) wordt geïmplementeerd en uitgevoerd op basis van een Uitvoeringsprogramma. De evaluatie Minimaregelingen en de evaluatie AV Frieso / Zorg op maat is gestart. De beleidsregels medische kosten zijn aangepast. Het aanmeldformulier voor bijzondere bijstand medische kosten is sterk vereenvoudigd. De samenwerking met partners is versterkt. De gemeente ondersteunt het Armoedefonds voor het in stand houden en uitbreiden van menstruatie-uitgiftepunten. De gemeente steunt het Jeugdeducatiefonds voor het speciaal basisonderwijs (De Bolder). Tijdens het jaarlijkse Ondernemersontbijt is aandacht gevraagd voor het thema 'Financieel fit op de werkvloer'. Inwoners die er recht op hadden, hebben drempelloos ambtshalve een compensatie ontvangen in het kader van de 'Alleenverdienersproblematiek'.  Er wordt een nieuw beleidskader vastgesteld, met als doel schulddienstverlening en vroegsignalering en met name de samenhang daartussen te versterken.

Het beleidsplan is opgesteld met interne en externe partners. Vaststelling vindt naar verwachting plaats in Q1 2026.  Continueren van het Brede Kindpakket om kinderen mee te laten doen aan sport, cultuur en educatie en zorgen voor nog meer bekendheid en gebruik daarvan. Het Brede Kindpakket is gecontinueerd.  Voortzetten van het Participatiefonds voor volwassenen. Het Participatiefonds voor volwassenen is voortgezet.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 58 Samenleving - Wat wilden we bereiken? Samenleving - Wat hebben we daarvoor gedaan?  Uitvoeren van het mantelzorgbeleid 2021 tot en met 2025. De gemeente Waadhoeke heeft de afgelopen periode belangrijke stappen gezet in mantelzorgondersteuning. Acute respijtzorg is beschikbaar via het Triagepunt Friesland, de informatievoorziening is verbeterd en het mantelzorgcompliment van € 100 is ingevoerd. Daarnaast zijn succesvolle bewustwordingscampagnes uitgevoerd en vond de theatervoorstelling “En ik dan?” in de week van de mantelzorg (november) plaats.  We sluiten vanuit de WMO aan bij het Gezond en Actief Leven Akkoord Waadhoeke (GALA) en het Fries Integraal Zorgakkoord (FrIza), met name op het vlak van mentale weerbaarheid en GGZ. De implementatie van de EPA-aanpak (mensen met ernstig psychische aandoeningen) is gestart. We zijn inmiddels aangesloten bij het transformatieplan mentale gezondheid en veerkracht (FrIZA). De EPA-aanpak is één van de onderdelen die is opgenomen in dat transformatieplan.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 59  Senioren (en 'nieuwe senioren') stimuleren en bewust maken van hun mogelijkheden om langer zelfstandig te wonen. Hiervoor wordt begin 2025 een plan opgesteld. Er is een plan opgesteld, ter voorbereiding op de media campagne in 2026 rondom langer zelfstandig wonen.  De startnotitie sociale basis wordt uitgewerkt in een beleidsadvies samen met de startnotitie accommodatiebeleid. De beleidsvisie Sociale basis 'de Kracht van de Mienskip' is 16 oktober 2025 vastgesteld. Het Accommodatiebeleid is voor het zomerreces vastgesteld.  Uitvoeren van het Fries actieplan voor aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties. Het Fries Actieplan voor aanpak van geweld in afhankelijkheidsrelaties is uitgevoerd.  De meldcode voor huiselijk geweld en kindermishandeling bij de lokale professionals (medewerkers op scholen, kinderopvang, bij de politie en de gemeente) meer onder de aandacht brengen door middel van voorlichting en/of training. De activiteiten starten in 2026. Keuze is om eerst beleid huiselijk geweld en kindermishandeling te actualiseren. Daarmee is er een basis voor de uitvoering.  Uitvoeren van het convenant Weer Thuis waarbij het transferpunt wordt doorontwikkeld in verband met de nieuwe regionale urgentieverordening.

Het transferpunt is momenteel een bemiddelende organisatie voor mensen die uit Beschermd wonen of maatschappelijke opvang komen, gericht op reguliere huisvesting maar kan wellicht voor meer doelgroepen worden ingezet. De invoering van de urgentieverordening is uitgesteld vanwege drie aangenomen amendementen in de Tweede Kamer. Het convenant Weer Thuis is met één jaar verlengd, tot en met 31 december 2026.  Opstellen van de per 2025 verplichte huisvestingsverordening voor urgent- woningzoekenden. De invoering van de urgentieverordening is uitgesteld vanwege drie aangenomen amendementen in de Tweede Kamer.  Opstellen van de kadernota Aanpak Dakloosheid (voorheen regiovisie Maatschappelijke Opvang, SDF). Samen met Friese gemeenten en partners is een concept Regionaal Beleidskader Aanpak Dakloosheid opgesteld. Vaststelling volgt in 2027, omdat eerst evaluaties van het programma Brede Aanpak Dakloosheid en juridische toetsing van governance moeten worden afgerond.

Gemeente Waadhoeke Jaarstukken 2025 60  Starten met een nieuwe inkoop Beschermd Wonen. De nieuwe inkoop voor Beschermd Wonen is provinciaal opgestart. Vanuit Waadhoeke is bijgedragen aan de ontwikkeling van vernieuwde producten die beter aansluiten op de behoeften van inwoners en op een efficiënte uitvoering. Vanaf juli 2025 konden zorgaanbieders zich inschrijven; in september vond de gunning plaats. De nieuwe contracten gaan in per 1 januari 2026.  Aan de Woonvisie (Programma 9) bijdragen met een addendum Wonen en Zorg. We zijn gestart met onderzoek en analyse. Hiervoor zijn meerdere bijeenkomsten georganiseerd met stakeholders en ketenpartners. De resultaten van dit traject worden in 2026 verwerkt in de woonvisie, die integraal onderdeel zal gaan uitmaken van het verplichte volkshuisvestingsprogramma.  Besluitvormingsproces m.b.t. een crisis-bed, dat kan worden ingezet voor acute zorg en ondersteuning, zoals respijtzorg. Er is een onderzoek gestart naar de opties voor het realiseren van crisisbedden.  Uitvoering geven aan de Uitvoeringsagenda Diversiteit en Inclusie 2023-2025. Hier is uitvoering aan gegeven met behulp van de inclusiecoördinator.  Vanuit het dorpen- en wijkenfonds faciliteren wij initiatieven van onderop, die bijdragen aan de participatie en sociale cohesie in onze dorpen en wijken.

De tekst is automatisch uit het bestand gehaald en kan afwijken van het origineel (kolommen, tabellen en koppen lopen door elkaar). Het officiële stuk bij de gemeente is leidend. Bron: https://waadhoeke.bestuurlijkeinformatie.nl/Document/LoadAgendaItemDocument/d406644a-0f47-4366-848a-5128068d3d03?agendaItemId=0ffce576-338e-4dfc-94ce-f764a22b4367