Bijlage 1: Jaarstukken 2023

Connexa heeft getracht vrijwilligers te werven, maar dat is lastig gebleken.  Andere vormen van huisvesting onderzoeken en uitwerken. Vanuit de gemeente is er een projectleider aangesteld om (alternatieve-) huisvestingsmogelijkheden voor verschillende aandachtsgroepen in kaart te brengen en met voorstellen voor uitvoering te komen. Specifiek voor asielstatushouders is vanuit bestuurlijk overleg een werkgroep ‘huisvesting statushouders’ in het leven geroepen, bestaande uit medewerkers van de gemeente, woningcorporaties en De Bewonersraad. Zij zijn begonnen met verdere uitwerking van het plan van aanpak huisvesting uit 2022 en met het zoeken naar een antwoord op de vraag, hoe het tekort aan huisvestingsmogelijkheden voor statushouders opgelost kan worden. Naast de, in het plan van aanpak, genoemde mogelijkheden van huisvesting zijn nieuwe mogelijkheden geïnventariseerd. Er is begonnen met het schrijven van een actieplan voor het uitvoeren van de meest kansrijke en/of duurzame manieren van alternatieve huisvesting. 

De gemeente voert onder de nieuwe Wet inburgering (WI21) regie over het inburgeringstraject van begin tot eind en verder waar nodig; 1. Leerroutes faciliteren en het Participatieverklaringstraject aanbieden 2. Module Arbeid en Participatie aanbieden in een arbeidsgerichte omgeving

56

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

De Wi21 kent drie leerroutes. De Z-route is gericht op zelfredzaamheid en meedoen in de maatschappij. De B1-route is gericht op het leren van de Nederlandse taal en verkrijgen van werk en de onderwijsroute is gericht op vervolgonderwijs op MBO of HBO niveau. De Z-route en B1-route zijn ondergebracht bij Stavoor en verlopen goed. Er zijn geen wachtlijsten voor het starten met de inburgering. Voor de onderwijsroute is er samen met alle andere gemeenten in Friesland en Firda een pilot gedraaid in Leeuwarden. De resultaten van de pilot zijn goed. Om die reden is er samen met Firda en de gemeenten in Friesland een reguliere onderwijsroute opgestart. Er wordt lesgegeven op verschillende centraal gelegen locaties. De lesgroepen voor de onderwijsroute zitten snel vol, maar er kan nog steeds binnen de wettelijke termijn gestart worden met de inburgering. Connexa verzorgt voor alle inburgeringsplichtigen het participatieverklaringstraject (PVT). In 2023 hebben ca. 52 deelnemers dit traject doorlopen. Tijdens het traject zijn verschillende Nederlandse kernwaarden behandeld en zijn er excursies georganiseerd. In het kader van de Module Arbeid en Participatie (MAP) zijn vanaf september 2023 ca. 10 deelnemers gestart bij Pastiel. Zij volgen daar een programma om kennis te maken met de Nederlandse arbeidsmarkt en zich voor te bereiden op werken in Nederland.

Het programma bestaat uit verschillende onderwerpen, zoals beroepenoriëntatie en werknemerscompetenties verwerven. De eerste groep heeft het programma succesvol doorlopen.  Belemmeringen om in te burgeren waar mogelijk wegnemen (denk aan kinderopvang e.a.) Vanuit De Dienst wordt getracht om zo vroeg mogelijk te starten met de inburgering. Dat wil zeggen dat wanneer het bekend is dat een asielstatushouder aan de gemeente Waadhoeke gekoppeld is, er mogelijk al een eerste intakegesprek plaats vindt op het AZC en de statushouder daar waar mogelijk al begeleid wordt richting werk of school. Belemmeringen voor het volgen van de inburgering zijn o.a. - het moeilijk kunnen combineren van werk en school (inburgering), en - het gebrek aan kinderopvangplekken. Werken en het volgen van inburgeringslessen is lastig te combineren. Hierdoor komt het voor dat een inburgeraar wil stoppen met werk of niet naar school gaat. Met Stavoor, de aanbieder van de Zen B1 route, is er Friesland breed gekeken naar mogelijkheden voor avond- of weekend lessen. Zodra een geschikte leslocatie en een bevoegde docent is gevonden zal er een eerste avondgroep starten. Het gebrek aan kinderopvang is problematisch. Hierdoor kan een inburgeringsplichtige soms niet starten met zijn/haar lessen.

Stavoor tracht echtparen zo veel mogelijk in verschillende groepen te plaatsen, om zo de noodzaak van kinderopvang zo klein mogelijk te maken. Helaas lukt het plaatsen in verschillende groepen niet altijd. Er zijn een beperkt aantal kinderopvangplekken beschikbaar en een inburgeringsplichtige heeft geen voorrang op een plek ten opzichte van een andere ouder. De gemeente, Stavoor en BVO De Dienst kijken momenteel welke andere beschikbare opvangmogelijkheden er zijn, zoals gastouderopvang of opvangen van elkaars kinderen.

57

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

WMO - Wat wilden we bereiken?

WMO - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We zorgen ervoor dat het beleid ruimte biedt voor integraal maatwerk. Er wordt voortdurend aandacht besteed aan de behoeften van de inwoners en de integrale aanpak vanuit de drie wetten. Om te reageren op de uitdagingen vanuit de 3 K's, is het project Toekomstbestendige Wmo, voorheen Grip op de Wmo geïnitieerd. We hebben enkele werkprocessen voor de uitvoering vereenvoudigd, dit werkt tijd- en kostenbesparend. Daarnaast hebben we meer gebruik gemaakt van data om ons beleid op te stellen (Plan Do Check Act). Tevens zijn we in het najaar van 2023 gestart met het uitgebreide onderzoek naar de huidige maatwerkvoorzieningen begeleiding en dagactiviteit en de huidige inkoopstrategie. Dit om toekomstig, passend bij de landelijke en lokale ontwikkelingen, een dekkend zorglandschap te kunnen behouden. 

We geven advies over de te maken afspraken met woningbouwcorporaties over de leefbaarheid van de omgeving en over het borgen van voldoende woningaanbod voor de diverse doelgroepen die nu of in de toekomst ondersteuning kunnen behoeven bij het zelfstandig thuis wonen. Hierbij proberen we zoveel mogelijk te normaliseren en te de-stigmatiseren. We hebben input geleverd aan de meerjarige afspraken wonen. Daarnaast wordt er lokale uitvoering gegeven aan het convenant 'Weer Thuis', met als doel de samenwerking tussen de gemeente, woningcorporaties en zorgaanbieders te versterken.  Iedereen woont zo lang mogelijk zelfstandig thuis 1. De woonzorgvisie opstellen (i.c.m. de woonvisie) 58

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

2. Ontwikkelen beleid voor de toekomstige ‘senioren’ en hun behoeften op het gebied van wonen en ondersteuning. Er zijn voorbereidende werkzaamheden gedaan voor de WoonZorgvisie, met het doel deze in 2024 op te stellen. In de WoonZorgvisie worden de aandachtsgroepen ouderen en toekomstige senioren meegenomen. We hebben oriënterende gesprekken gevoerd met zorgaanbieders, gericht op mogelijke woonvormen danwel het inrichten van ondersteuning aan zelfstandig wonende ouderen. 

We werken samen met uitvoerings- en ketenpartners aan het beheersbaar houden van de kosten en de uitvoering van het sociaal domein met in het bijzonder aandacht voor het voorliggende veld, de huishoudelijke hulp, begeleiding en woonvoorzieningen. Naar aanleiding van initiatieven zoals NWC de Opstap is onderzoek opgestart naar initiatieven die bij kunnen dragen aan het versterken van het voorliggende veld. Inwoners, uitvoerings- en ketenpartners zijn actief betrokken. Met een sterk voorliggend veld kan op termijn geïndiceerde zorg afnemen. Dat is een beweging om zorg op termijn voor de gemeente betaalbaar te houden. De Verzilverlening is vastgesteld, de lening kan ingezet worden om inwoners/ ouderen langer zelfstandig te laten wonen. Er is gestart met het onderzoeken van mogelijke maatregelen voor het terugdringen van de kosten van grote woonvoorzieningen. Het onderzoek wordt in 2024 afgerond en daar waar mogelijk wordt er uitvoering aan gegeven. 

Uitvoering geven aan de uitvoeringsagenda mantelzorgbeleid. Mantelzorgers zijn cruciaal in het zo lang mogelijk thuis blijven wonen en in het kunnen bieden van een dekkend zorglandschap. Zij verdienen onze ondersteuning. Er is er een analyse gemaakt van het huidige ondersteuningsaanbod, in 2024 worden de conclusies en aanbevelingen verder uitgewerkt. De conclusies en aanbevelingen kunnen bijdragen aan het versterken van het voorliggende veld, een zorgdekkend landschap en het ‘beheersbaar’ houden van de kosten binnen het sociaal domein. Er zijn bewustwordingscampagnes ingezet welke in 2024 vervolg krijgen. Daarnaast is gestart met het geven van trainingen aan de uitvoering.

 In 2022 zijn we gestart met de inzet van de voorziening Gezond en veilig opgroeien – op maat –. Per 1 april 2022 is de voorziening Beschermd Wonen Jong Thuis op provinciaal niveau ingevoerd in lijn met de trend om begeleiding zo dicht mogelijk bij huis te organiseren. Als onderdeel van het programma Brede Aanpak Dakloosheid (BAD) heeft gemeente Waadhoeke de wens geuit om aan te sluiten bij het initiatief Kamers met Kansen. Het hoofddoel van Kamers met Kansen is het bevorderen van duurzame schoolgang en het behalen van een startkwalificatie. Naast het verstrekken van woonruimte, biedt het programma begeleiding door middel van een vrijwillige coach, met indien nodig professionele ondersteuning vanuit Wender bij complexe situaties. Deze aanpak is in 2023 voortgezet.  Huiselijk geweld en mishandeling bestrijden: 1. participeren in SDF verband voor beleid op het gebied ‘Geweld in Afhankelijkheidsrelaties’ (GIA) 2. contracten en subsidies in het kader van huiselijk geweld en kindermishandeling verlopen via SDF/ gemeente Leeuwarden (Veilig Thuis, Fier Fryslân) We hebben geparticipeerd in SDF verband en er zijn er nieuwe subsidiebeschikkingen afgegeven door de gemeente Leeuwarden aan Veilig Thuis en Fier Fryslân. Er zijn voorbereiding getroffen en er is een begin gemaakt met het actualiseren van de Meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling.

59

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

In samenwerking met de gebiedsteams is gewerkt aan goede implementatie van alle regionale plannen en afspraken.



We maken samen met ketenpartners een verdere vertaling van het in 2021 vastgestelde mantelzorgbeleid.  We borgen een structureel mantelzorgnetwerk om kennis en ervaringen over de ondersteuning en waardering van mantelzorgers in de gemeente met elkaar te delen en om indien nodig bij te sturen op beleid. In 2023 is er een analyse gemaakt van het huidige ondersteuningsaanbod, in 2024 worden de conclusies en aanbevelingen verder uitgewerkt zodat er concrete acties worden uitgezet die bijdragen aan het versterken van het voorliggende veld, een dekkend zorglandschap en het ‘beheersbaar’ houden van de kosten binnen het sociaal domein. Er zijn bewustwordingscampagnes ingezet welke in 2024 vervolg krijgen. Daarnaast is gestart met het geven van trainingen aan de uitvoering (toegang en gebiedsteams). 

Vrijwilligerswerk ondersteunen. Vrijwilligers zijn belangrijk voor de verbinding, solidariteit en de leefbaarheid in de samenleving. De gemeente stimuleert en faciliteert de juiste condities voor vrijwilligers zodat ze hun vrijwilligerswerk met plezier blijven doen. Vrijwilligers die actief zijn via Connexa kunnen via deze organisatie trainingen, coaching en vergoedingen krijgen.

 De ‘Sociale Inclusie Agenda’ uitwerken en verder ontwikkelen en hiervoor budget vrijmaken. Het budget ten behoeve van de 'sociale inclusie agenda' is vrijgemaakt. Dit budget is met name ingezet voor een aantal burgerinitiatieven, zoals het Huiskamerproject in de Professorenwijk. Daarnaast constateren we dat de term 'sociale inclusie' steeds meer vervangen wordt door een gebiedsgerichte aanpak, waarbij we met inwoners en betrokken professionals (dorpen- en wijkenteam, opbouwwerk etc.) o.b.v. kwalitatieve en kwantitatieve data de leefbaarheid in onze dorpen en wijken trachten te verbeteren. In navolging hiervan zijn we in 2023 samen met de woningcorporaties en huurdersvereniging gestart met een pilot gebiedsgericht werken. Deze pilot wordt in 2024 verder ontwikkeld, o.a. via de inrichting van een monitoringssysteem en door in twee geprioriteerde dorpen/wijken actief aan de slag te gaan met de leefbaarheid.  Ervoor zorgen dat taal geen barrière is om mee te kunnen doen in Waadhoeke. In de uitvoeringsagenda 'inclusie en diversiteit' is veelvuldig aandacht voor het thema 'taal'. In onze overheidscommunicatie communiceren we zo inclusief en toegankelijk (B1) mogelijk. Daarnaast bieden we taalmaatwerk om verschillende doelgroepen te bereiken. 

Een pilot opzetten om te onderzoeken hoe inwoners drempelloos kunnen sporten en cultuur kunnen beleven. Er is een voorstel ontwikkeld hoe inwoners drempelloos kunnen sporten en cultuur kunnen beleven. Het voorstel om vanaf 2024 te starten met de voorbereiding en uitvoering van de pilot is aangenomen door de gemeenteraad.

60

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 Als ‘Regenbooggemeente’ het Uitvoeringsplan Antidiscriminatie vaststellen en uitvoeren. In mei 2023 heeft het college de Uitvoeringsagenda Inclusie en Diversiteit 2023-2025 vastgesteld.  Goede voorbeelden volgen om discriminatie tegen te gaan, samen met Tûmba en het COC. Hiervoor wordt verwezen naar de Uitvoeringsagenda Inclusie en Diversiteit en de inzet van de inclusiecoördinator (als eerste Friese gemeente), die de maatregelen uit de uitvoeringsagenda aanjaagt en realiseert. Jeugd - Wat wilden we bereiken?

Jeugd - Wat hebben we daarvoor gedaan?



Normaliseren: in het kader van het provinciebrede transformatieprogramma ‘Foar Fryske Bern’ is normaliseren beschreven als het omarmen en waarderen van variëteit en verschillen tussen kinderen. Daarmee wordt geaccepteerd dat iedereen anders is en dat opvoeden en opgroeien soms een worsteling is. Om deze omslag in het kijken naar kinderen te realiseren wordt in de directe omgeving van het kind ondersteuning ingezet. Het gebiedsteam past normaliseren toe bij de uitvoering en draagt op de scholen de kennis over naar het onderwijs. Dit is ook een van de doelen van de pilot Gebiedsteam op School. Normaliseren wordt

61

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

tevens bevorderd door de inzet van jeugdhulp op de scholen, zoals bijvoorbeeld bij de Einstein Class en de KindOntwikkelingsStimulering op de Bolder in Franeker. 

Domeinoverstijgende aanpak: door het versterken van de ketensamenwerking. Op de verschillende leefgebieden komt er samenhang en afstemming in de aanpak, zorg en ondersteuning. De integrale beoordeling leidt tot één kind/ één plan waarbij de hulp wordt ingezet op de combinatie van de onderwijsbehoefte en de zorgbehoefte van het kind. Door de aanwezigheid van het gebiedsteam op de scholen en het Intern Zorg Overleg op de scholen is er een nauwe samenwerking met het onderwijs. Hierdoor wordt al in een vroeg stadium overleg gevoerd. Dit leidt tot een domeinoverstijgende aanpak.

 We versterken de omgeving van het kind waarbij het kind in het gezin centraal staat. De omgeving van het kind is versterkt door de aanwezigheid van het gebiedsteam op de scholen en bij de huisartsen. In 2023 is besloten om structureel gebiedsteammedewerkers bij huisartsen in te zetten. Met inzet van de gelden vanuit het Nationaal Programma Onderwijs is de pilot ‘gebiedsteam op school’ opgezet. Normaliseren, participatie van ouders en een domeinoverstijgende aanpak zijn daarbij belangrijke onderdelen. De laagdrempelige ondersteuning en vroegtijdige hulpverlening moet thuiszitters voorkomen en de weerbaarheid verhogen. Evaluatie van de pilot vindt plaats in 2024. In 2023 is gestart met de voorbereidingen van HomeStart van Humanitas. Dit is een programma voor de inzet van vrijwilligers bij opvoed- en gezinsondersteuning bij lichte, alledaagse opvoedvragen. Het opzetten van een Opvoedpunt is niet doorgezet. De gevraagde kosten door de GGD waren te hoog en kunnen niet worden bekostigd uit de middelen van OAB, jeugdbeleid en JGZ. Er is vanaf medio 2023 gestart met een “opvoed- en taalspreekuur”, waarbij pedagogen en logopedistes van de GGD vragen kunnen beantwoorden. Dit wordt deels bekostigd uit het Aanvullend pakket JGZ en deels uit de rijksbijdrage OAB ( taak: VVE en preventie). 

Ouderparticipatie: de ouder is primair verantwoordelijk en werkt samen met de professionals. Ouders kunnen aanwezig zijn bij besprekingen van hun kind en hun ervaringskennis en gezinsomstandigheden delen. Het gebiedsteam benut deze kennis en zorgt voor draagvlak voor de aanpak bij de ouders. De pilot gebiedsteam op school heeft o.a. als doel dat ouders worden betrokken bij de besprekingen van hun kind. Zo wordt kennis over de thuissituatie toegevoegd. Ook leidt dit tot begrip van de ouders voor de gekozen aanpak. Hiervan is eveneens sprake bij de KindOntwikkelingsstimulering op de Bolder in Franeker.



We versterken en zetten in op het voorliggend veld om het kind van zijn zorgen te ontlasten (o.a. mantelzorg) en zich te kunnen ontwikkelen. Het voorliggend veld wordt versterkt door de aanwezigheid van het gebiedsteam en de lichte, kortdurende hulp die wordt geboden. Het gebiedsteam hanteert de Buitenhuisaanpak wanneer de problemen van ouders de kinderen in hun ontwikkeling belemmeren. Hierbij worden kinderen in de gelegenheid gesteld zich als andere kinderen te ontwikkelen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de kinderopvang. Door met de

62

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

pilot ‘gebiedsteam op school’ de omgeving te versterken worden de zorgen van kinderen sneller gesignaleerd en kan vroegtijdig worden ingezet op een optimale ontwikkeling van het kind. 

We evalueren en analyseren van het aanbod “voorliggende veld”/algemene voorzieningen voor Noardwest Fryslân. De inzet van de Praktijkondersteuner bij de huisarts voorkomt eveneens verwijzing naar jeugdhulp. Deze werkwijze is geëvalueerd en wordt per 2024 structureel ingezet. Door de verscherpte inkoop van specialistische jeugdhulp verschuift de lichte, kortdurende hulp naar het voorveld. Hiervoor is dan geen verwijzing nodig. De inwoner heeft een eigen verantwoordelijkheid om aanbod in te zetten. Ook registreert het gebiedsteam zijn eigen lichte hulp. Uit analyse zal blijken of er een leemte in het aanbod is ontstaan. 

Transformeren van de jeugdhulp naar een collectieve voorziening, dan wel het versterken van het voorliggend veld waarbij kinderen zich optimaal kunnen ontwikkelen en ouders gesteund worden bij het ouderschap. De Buitenhuisaanpak, KindOntwikkelingsStimulering, de KindOntwikkelingsstimulering op de Bolder en de Einstein Class zijn allemaal transformaties, waarvoor eerder individuele jeugdhulp werd ingezet. De inzet van de Praktijkondersteuner bij de huisarts voorkomt eveneens verwijzing naar jeugdhulp.

 We evalueren en zetten in op de POH. De werkwijze van de inzet van een gebiedsteammedewerker als praktijkondersteuner bij de huisarts is in 2023 geëvalueerd. Besloten is om dit structureel voort te zetten bij de huisartsen die hieraan willen meewerken.  We nemen actief deel aan provinciale werkgroepen (o.a. GIA, onderwijs/zorg, pleegzorg). Om nauw betrokken te zijn bij de ontwikkelingen in de provincie nemen we deel aan de meest relevante provinciale werkgroepen van SDF, zoals het Ambtelijk Overleg Jeugd, de Regiovisie, de implementatie inkoop jeugd, Passend Onderwijs en Zorg, Crisis en 18-/18+. Eveneens hebben we deelgenomen aan verschillende werkgroepen om te zorgen voor doorontwikkeling van de specialistische jeugdhulp. Dit zijn de werkgroepen ‘Hoogspecialistisch’, ‘Geweld in Afhankelijkheidsrelaties’, ‘18-/18+’, gedwongen kader, implementatie inkoop jeugd, Crisis, Verwijsindex, ‘doorontwikkeling toegang jeugd’ en ‘onderwijs en zorg’. Bestuurlijk wordt deelgenomen aan de werkgroepen: klankbord HSJ, Veilig thuis en GI 

Doorontwikkeling van het gebiedsteam conform de landelijke hervormingsagenda en het nieuwe bestuurlijke kader tot een stevig lokaal team 2.0. Daarbij is de triage goed op orde, wordt gewerkt aan het herstel van het gewone leven, gezinsgerichte werken en zelf hulpverlenen door goed opgeleide professionals, met juiste expertise, ruimte en mandaat en voldoende tijd om te leren en reflecteren. Het uniform ondersteuningsplan is opgenomen in het registratiesysteem. Hierdoor wordt vanuit onderzoek breder geregistreerd gericht op zorgen en krachten en benodigde hulp. De verscherpte inkoop heeft geleid tot inventarisatie van de hulpverlening door het gebiedsteam. In 2024 zal dit worden geanalyseerd en vergeleken met de mogelijke leemte. Het programmaplan Toekomstscenario 2023-2026 biedt kaders voor de ketensamenwerking en doorontwikkeling van het gebiedsteam.

63

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 Onderwijs, consultatiebureaus en verenigingen meer ruimte geven voor preventieve zorg. Het gebiedsteam is wekelijks aanwezig op de scholen en kan waar nodig individueel of collectief preventieve zorg bieden. Preventief zetten we wanneer het kan, in op lichte ondersteuning vanuit eigen inzet van het gebiedsteam. Preventieve zorg wordt ook geboden vanuit de functie van de POH. 

Onderzoeken hoe we goede voorbeelden van extra zorg in het onderwijs, zoals de Einstein Class en de KindOntwikkelingsStimulering, verder kunnen uitrollen in Waadhoeke. Bij het besluit in 2023 om de pilot ‘de Pjutten’ structureel voort te zetten als KindOntwikkelingsStimulering is eveneens besloten te onderzoeken of een tweede locatie mogelijk is. 

Versterken van de samenhang tussen het jeugd- en veiligheidsbeleid, ter voorkoming van jeugdcriminaliteit. Er is nauw samengewerkt met ketenpartners als politie, Connexa, onderwijs etc. om een plan van aanpak op te stellen voor een regietafel.  Inzetten op kwalitatief goede, bereikbare en beschikbare zorg als preventie niet toereikend is. In 2023 heeft het implementatietraject voor de nieuwe inkoop per 2024 plaatsgevonden. Uitgangspunt van de inkoop 2024 is vertrouwen en partnerschap en de aanbieder bepaalt de intensiteit van de zorg. De beschikbaarheidswijzer is hierop aangepast en de lumpsum bij Hoog Specialistische Jeugdhulp is afgeschaft. Bij Gecertificeerde Instellingen worden vanaf 2024 landelijke tarieven gehanteerd. De resultaten zijn op basis van de evaluatie van contracten van HSJ en Crisis aangescherpt. In de contractmanagement-gesprekken monitort SDF op resultaten. Er is structureel overleg met de zorgaanbieders georganiseerd om signalen in data beter te volgen. Er zijn formats ontwikkeld voor de Voortgangsgesprekken met de zorgaanbieders. De nieuwe inkoop 2024 heeft geleid tot aanpassing van de verordening en de beleidsregels.

 Contact leggen met de jongeren. Connexa is de opdracht gegeven contact te leggen met jongeren op scholen door aanwezig te zijn in kantines en op schoolpleinen tijdens de pauzes.  Ruimte bieden en verantwoordelijkheid geven aan de jongeren zelf. De scherpe inkoop van jeugdhulp in 2024 sluit lichte vormen van jeugdhulp uit. Dit valt daardoor onder hulpverlening in het voorveld. Het is nu de eigen verantwoordelijkheid van de jongeren en hun ouders om dit, zonder verwijzing, zelf in te zetten

64

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

-63.231 15.873 -47.358 0 -47.358

-78.806 26.659 -52.147 -937 -53.084

-81.279 27.250 -54.028 -937 -54.966

-2.472 591 -1.882 0 -1.882

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen:

65

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Beleidsindicatoren Programma 7 Sociaal domein Indicator

Eenheid

Waad Neder hoeke land 1 1

Jongeren met delict voor rechter

%

Kinderen in uitkeringsgezin

%

6

Werkloze jongeren

%

Netto arbeidsparticipatie

%

Bron

Periode Beschrijving

CBS Jeugd

2022

6

CBS Jeugd

2022

2

1

CBS Jeugd

2022

72,4

73,1

CBS Arbeidsdeelname

2023

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)

66

Het percentage jongeren (12-21 jaar) dat met een delict voor de rechter is verschenen. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Percentage kinderen tot 18 jaar die in een gezin leven dat van een bijstandsuitkering moet rondkomen. Bijstandshuishouden is een huishouden waarvan minimaal één lid een bijstandsuitkering ontvangt. Onder bijstand wordt hier uitkeringen aan huishoudens op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, tot 2015) en de Participatiewet (vanaf 2015) en het Besluit bijstandsverlening zelfstandigen 2004 (Bbz) verstaan. Tot en met 2015 zijn de cijfers van deze indicator afkomstig van het Verwey-Jonker Instituut - Kinderen in Tel. De cijfers vanaf 2016 zijn afkomstig van het CBS. Het percentage van de werkzame beroepsbevolking ten opzichte van de (potentiële) beroepsbevolking.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Programma 7 Sociaal domein Personen met een bijstandsuitkering

aantal per 29,5 1.000 inwoners van 18 jaar en ouder

Lopende reintegratievoorzieningen

Per 1.000 inw. 15-65jr

Jongeren met jeugdhulp

% van alle 10,8 jongeren tot 18 jaar

28,2

34,48

2023 Het aantal personen met een uitkering op grond van de Wet werk en bijstand (WWB, t/m 2014) en de Participatiewet (vanaf 2015). De uitkeringen (leefgeld) aan personen in een instelling, de elders verzorgden, zijn niet inbegrepen. Ook de uitkeringen aan dak- en thuislozen zijn niet inbegrepen. 19,15 CBS 2023 Het aantal Participatiewet reintegratievoorzieningen, per 1.000 inwoners in de leeftijd van 15-65 jaar 11,1 CBS 2023 Het percentage jongeren tot 18 Beleidsinformatie jaar met jeugdhulp ten opzicht Jeugd van alle jongeren tot 18 jaar. Jeugdhulp is de hulp en zorg zoals deze bedoeld en beschreven is in de Jeugdwet (2014).

Jongeren met jeugdbescherming

%

1,4

1

Jongeren met jeugdreclassering

%

0,3

0,3

72

71

Cliënten met een Per 1.000 maatwerkarrangement inwoners WMO

CBS Participatiewet

CBS 2023 Jongeren met jeugdbescherming Beleidsinformatie betreft jongeren tot 18 jaar die Jeugd op enig moment in de verslagperiode een maatregel door de rechter dwingend opgelegd hebben gekregen. CBS 2023 Het percentage jongeren (12-22 Beleidsinformatie jaar) met een Jeugd jeugdreclasseringsmaatregel ten opzichte van alle jongeren (12-22 jaar). CBS - Monitor 2022 Aantal per 1.000 inwoners in de Sociaal Domein betreffende bevolkingsgroep. Een WMO maat- werkarrangement is een vorm van specialistische ondersteuning binnen het kader van de Wmo. Voor de Wmo gegevens geldt dat het referentiegemiddelde ge-baseerd is op 327 deelnemende gemeenten.

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)

67

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Programma 8 Volksgezondheid en Milieu Hoofdkenmerken Dit programma omvat Volksgezondheid, Riolering, Milieubeheer, Afvalinzameling en –verwerking, Toezicht en handhaving en Begraafplaatsen. Voor wat betreft milieu en duurzaamheid is het uitgangspunt, om samen op weg te gaan naar een gezonde, schone, veilige en duurzame leef- en, woonomgeving en die voor de huidige en de komende generaties te behouden. Onder gezond wordt verstaan dat tenminste wordt voldaan aan de wettelijke omgevingseisen ten aanzien van bodem, water, geluid, licht, geur, luchtkwaliteit en veiligheid. Het onderdeel volksgezondheid in dit programma raakt aan de gemeentelijke verantwoordelijkheid voor de beschikbaarheid van preventieve en curatieve voorzieningen op het terrein van geestelijke en lichamelijke gezondheid voor haar inwoners, op grond van de Wet Publieke Gezondheid. Voor wat betreft rioleringen ligt het zwaartepunt van het beleid op adequate uitvoering van de wettelijke taken zoals genoemd in de Waterwet, Wet gemeentelijke watertaken, Wet Milieubeheer en de Europese Kaderrichtlijn Water. Volksgezondheid - Wat wilden we bereiken?

68

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Volksgezondheid - Wat hebben we daarvoor gedaan?



We voeren samen met onze partners een gerichte en indringende preventiecampagne om het hiervoor gestelde doel te realiseren. In januari heeft de gemeente Waadhoeke actief deelgenomen aan de IkPas-campagne, om inwoners te stimuleren een maand lang (en bij voorkeur langer) geen alcohol te nuttigen. 

We werken samen met partners aan activiteiten gericht op preventie (meer bewegen, vermindering van roken en alcoholgebruik) en bewustwording. Er is in samenwerking met verschillende partners (buurtsportcoaches, Connexa) gewerkt aan verschillende preventieactiviteiten. Voorbeelden zijn Mei-inoar Aktyf en Voel je Goed.  We werken samen met partners aan activiteiten gericht op veilig en gezond opgroeien. Middels het aanvullend pakket JGZ wordt er ingezet op veilig en gezond opgroeien. Daarnaast is er extra ingezet om jeugdoverlast aan te pakken. Hiervoor is een ketenaanpak ontwikkeld. In 2024 zal een regisseur jeugd deze aanpak coördineren. Daarnaast is dit onderwerp opgenomen in het plan van aanpak SPUK-GALA en de IZA.  We werken samen met onze partners aan het verkleinen van gezondheidsverschillen. Er is in samenwerking met verschillende partners (buurtsportcoaches, Connexa) gewerkt aan verschillende preventieactiviteiten. Voorbeelden zijn Mei-inoar Aktyf en Voel je Goed. Verder hebben we in de nota gezondheidsbeleid opgenomen dat we de komende jaren een gebiedsgerichte aanpak willen ontwikkelen om gezondheidsverschillen te verkleinen. 

We nemen als gemeente deel aan het Actieprogramma Kansrijke Start van het Ministerie van VWS. Dit programma speelt een belangrijke rol om pasgeboren baby’s de 1e 1000 dagen een kansrijke start te geven. We hebben een aanjager Kansrijke Start aangesteld om de doelstellingen vanuit Kansrijke Start te realiseren.  We actualiseren het beleid op het gebied van volksgezondheid. In juli 2023 is door de raad de gezondheidsnota Sûnens Foarop - (samen)werken aan een vitaal en veerkrachtig Waadhoeke vastgesteld. Om de in de nota gestelde doelen en ambities te vertalen naar daadwerkelijke uitvoering werken we op dit moment aan een uitvoeringsprogramma gezondheidsbeleid.



We versterken het gebiedsteam verder in het bieden van tijdelijke ondersteuning op maat in situaties waarin dat nodig is. Er wordt continu gewerkt aan het up to date houden van het kennisniveau van het gebiedsteam. 69

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



We zetten meer in op het sneller signaleren van verslavingsproblemen plus het actief aanpakken daarvan. Hier is in 2023 geen nieuwe inzet op gepleegd. Wel is in de gezondheidsnota opgenomen dat we in 2024 een Preventie en Handhavingsplan gaan opstellen. 

We zetten in op preventie bij jongeren inzake alcohol en drugs. We onderzoeken daarbij de noodzaak om voorlichting te geven op scholen. In de ketenaanpak is een aantal interventies opgenomen om middelengebruik onder jongeren te verminderen, of het liefst te voorkomen. Bij deze interventies zijn scholen nauw betrokken. Eén van de maatregelen richt zich op het geven van voorlichtingen alcohol en drugs in groep 8 en VO klas 1, 2 en 3.



We versterken de aandacht van de voorwaarden voor en deelname aan vrijwilligerswerk binnen de gemeenschap. Deze aandacht voor de voorwaarden is versterkt o.a. door het verplicht stellen van een VOG bij bijvoorbeeld Connexa. Ook wordt er een cursus aangeboden rondom het thema vrijwilligerswerk. Daarnaast is er binnen veel verenigingen in Waadhoeke aandacht voor een sociaal veilige klimaat; dit behoort tot het takenpakket van de verenigingsondersteuner.

 Moestuinprojecten, voedselbossen en initiatieven voor pluktuinen stimuleren. In 2023 zijn er verkennende gesprekken gevoerd met bewoners, dorpen en een school die aan hebben gegeven een voedselbos, moestuin of pluktuin te willen. Verder wordt onderzocht wat vanuit de gemeente de mogelijkheden zijn voor agrariërs om aan te sluiten bij de nieuwe regelingen van RVO om meer bomen te kunnen planten op het agrarisch land. Hierbij moet gedacht worden aan het uitzoeken van en eventueel kansen op verbeteringen ontdekken voor wat betreft strijdig beleid binnen de gemeente en landelijke regelgeving en kansen.  Het ‘Too good to go’-principe aanmoedigen. In het werkcafé is er nagenoeg geen sprake van verspilling. Zo worden broodjes die overblijven van een lunch of catering altijd aangeboden door ze op een centrale plek in het werkcafé neer te zetten. Daarnaast worden producten die bijna over datum zijn bewust gebruikt in het aanbod van de betreffende dag. Zo worden te bruine bananen gebruikt om zelf bananenbrood te bakken.

70

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



Als gemeente het goede voorbeeld geven door intern gezonde, lokale alternatieven aan te bieden. In het aanbod van het werkcafé is steeds meer rekening gehouden met een gezonder en duurzamer aanbod. Er is vaker een vegetarische optie, de frituur wordt veel minder gebruikt en waar het kan worden er biologische producten ingekocht. Zo zijn alle zuiveldranken en de eieren standaard biologisch. 

Het lokale, gezonde aanbod actief stimuleren en promoten. Dit heeft ook invloed op het verkorten van de keten van producent naar consument en raakt dus ook duurzaamheid. Dit heeft ook invloed op het verkorten van de keten van producent naar consument en raakt dus ook duurzaamheid. Het gebruik van lokale producten in het dagelijks aanbod stuit op logistieke uitdagingen. Onder andere doordat wij kleine hoeveelheden gebruiken en daar geen goede opslag/koeling voor hebben.

 Een nieuwe gezondheidsnota maken, waarbij we inzetten op ‘positieve gezondheid’. In juli 2023 is door de raad de gezondheidsnota Sûnens Foarop - (samen)werken aan een vitaal en veerkrachtig Waadhoeke vastgesteld. Hierin is het concept 'positieve gezondheid' één van de leidende principes. Om de in de nota gestelde doelen en ambities te vertalen naar daadwerkelijke uitvoering wordt er een jaarlijks uitvoeringsprogramma gezondheidsbeleid opgesteld. 

De inzet van buurtsportcoaches verbreden naar allerlei organisaties voor welzijn, leefstijl en participatie. Het plan van aanpak SPUK-GALA (Gezond en Actief Leven Akkoord) is vastgesteld. Doorontwikkeling van buurtsportcoaches is hierin opgenomen.  Cultuur en sport als middel gebruiken voor een gezondere leefstijl en voor participatie. Om cultuur en sport voor iedereen toegankelijk te maken hebben we weer geparticipeerd in zowel het jeugd- als volwassenenfonds Sport & cultuur. Met het jeugdfonds hebben we 253 kinderen bereikt en met het volwassenenfonds hebben 240 personen kunnen deelnemen aan sport of cultuur.

71

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Milieu - Wat wilden we bereiken?

Milieu - Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We trekken energiecoaches aan. Er waren 5 energiecoaches beschikbaar die energiebesparende maatregelen bij inwoners met lage inkomens konden uitvoeren. De instrumentenkoffer van de energiecoaches bestaat uit energiebesparende maatregelen zoals tochtstrips, ledlampen en cv-folie. Daarnaast is er de mogelijkheid tot CV-tuning en de witgoedwissel. Naast het bezoek aan inwoners organiseren de energiecoaches ook besparingsmarkten in buurten, wijken en bij bedrijven.  We zetten in op duurzame inkoopacties. We zijn al in 2022 gestopt met het aanbieden van inkoopacties voor gezamenlijke inkoop voor bijv. zonnepanelen of isolatie. Deze inkoopacties waren onderdeel van RRE en RREW-acties (voucheracties) met Winst uit je Woning. Bij het afronden van dit project is gekozen om ook te stoppen met de inkoopacties omdat het aantal deelnemers bij de laatste actie te klein was geworden. 

Ondernemers bieden we ondersteuning bij het zoeken naar subsidies en mogelijkheden om te verduurzamen en te innoveren.

72

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

In 2023 is de verbinding gelegd met het Sociaal Economisch Actieprogramma om binnen dit programma op een aantal industrieterreinen een gezamenlijke structuur op te zetten. Voorheen konden ondernemers gebruik maken van de mogelijkheid tot een duurzaamheidsscan. Nu draaien we op 3 industrieterreinen een pilot om binnen het terrein met alle ondernemers een traject op te starten voor energiebesparing, verduurzaming, financieringsmogelijkheden etc. Samen met twee energiecoaches is een twintigtal ondernemers bezocht en is een inventarisatie gemaakt over wat speelt op het terrein. Er wordt nu gewerkt aan een vervolgstap om de industrieterreinen te verduurzamen.  We ontwikkelen binnen de eigen webomgeving een duurzaamheidsloket. Op de eigen website is een duurzaamheidsloket gecreëerd waar inwoners informatie kunnen vinden en bijv. ook de duurzaamheidslening aan kunnen vragen. Dit loket wordt nog verder ontwikkeld met het oog op de subsidiestromen vanuit het Nationaal Isolatieprogramma.

 We communiceren via diverse kanalen regelmatig over het thema duurzaamheid. Via social media en kranten zijn in 2023 meerdere keren berichten verschenen over o.a. ecologisch beheer. Denk bijvoorbeeld aan de aanpak van exoten zoals Japanse Duizendknoop.  We nemen deel aan landelijke of regionale campagnes over biodiversiteit. Waadhoeke neemt deel aan Operatie Steenbreek en heeft weer plantenvouchers verstrekt aan bewoners.  We nemen deel aan de Nationale Boomfeestdag. In 2023 hebben we wegens personele knelpunten hier niet actief aan deelgenomen.  We gaan biodiversiteit monitoren om vast te stellen welke invloed de gepleegde inzet op biodiversiteit heeft. In 10 bermen is een nulmeting gedaan om in kaart te brengen welke planten in de bermen aldaar aangetroffen werden. Op basis hiervan kan over meerdere jaren de ontwikkeling in kaart worden gebracht van deze locaties. Verder vindt er structurele monitoring plaats sinds 2022, over kwaliteit en ontwikkeling van bepaalde stukken die ingezaaid zijn met bloemenmengsels. 

We hebben aandacht voor kennisoverdracht en bewustwording van biodiversiteit door in te zetten op Natuur- en Milieueducatie (NME). Op de scholen is er een pilot geweest van NME op basisscholen in Waadhoeke. Op basis van de uitkomsten wordt er een programma gemaakt voor 2024. Ook zijn er meer onderzoeken en monitoring op het gebied van biodiversiteit opgezet en uitgevoerd. 

We geven zelf het goede voorbeeld door binnen de eigen organisatie structureel en breed in te zetten op biodiversiteit. Het beheer en onderhoud is in onderhoudsplannen verduurzaamd. Dit betekent dat er vanaf 2024 in nieuwe onderhoudscontracten meer aandacht is voor dit thema. Zo ontstaat op termijn meer ruimte en veerkracht voor biodiversiteit op gemeentegrond, zoals bermen en sloten en gazons.

73

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



We verkennen de mogelijkheden om over dit thema afspraken te maken met pachters/gebruikers van gemeentegrond. In 2023 is er een adviseur natuur en biodiversiteit aangesteld en een adviseur landbouw die, onder andere, uitvoering gaan geven aan dit thema.

 We nemen deel aan de Zwerfafvalcampagne Friesland Schoon. Waadhoeke heeft (samen met de gemeente Harlingen) meegedaan aan de zwerfafvalcampagne Samen Fryslân Schoon van de Friese Milieu Federatie. Voor 2023 is op programmatische wijze uitvoering gegeven aan diverse activiteiten om het zwerfafval te bestrijden samen met allerlei betrokken partijen. 18 basisscholen hebben meegedaan aan de Himmelwike waarbij leerlingen zelf afval opruimen en er is een speciale theaterles en gastles over zwerfafval ontwikkeld waar veel scholen gebruik van hebben gemaakt. Voor middelbare scholen is een specifiek zwerfafvalprogramma ontwikkeld, waaraan de Campus Middelsee heeft meegedaan. Vrijwilligers van allerlei verenigingen, organisaties en instellingen zijn gefaciliteerd met materialen bij opruimacties in de eigen omgeving en is het verzamelde zwerfafval afgevoerd. In oktober 2023 heeft de grote zwerfafvalopruimactie ‘Skjin Wetter’ rond en op het oppervlaktewater door diverse (watersport)verenigingen e.d. plaatsgevonden. Het monitoringsonderzoek van Nederland Schoon heeft plaatsgevonden van de beeldkwaliteit naar het voorkomen van zwerfafval op de meetlocaties in de gemeente.  We zetten in op verbetering van afvalscheiding op scholen. De gemeenteraad heeft in 2023 een motie aangenomen over het verbeteren van de afvalscheiding op scholen. Daartoe is onderzoek onder alle scholen uitgevoerd.

De meeste scholen zijn goed bezig met afvalscheiding en ook bewust van het belang er van. Vrijwel alle stromen die voorkomen in scholen worden gescheiden ingezameld. Alleen de gescheiden inzameling van gft-afval kan op een groot deel van de scholen nog ingevoerd worden. Het is naast restafval en oud papier namelijk de grootste afvalstroom in scholen. Het scheiden is vergelijkbaar met de inzameling bij huishoudens en het is goed te verwerken. De gemeente wil alle scholen de mogelijkheid tot gft scheiden aanbieden en biedt de scholen gft-containers en biobakjes aan die tegelijkertijd geleegd worden in de gft-route voor huishoudens.  We maken sorteeranalyses. Er zijn twee sorteeranalyses uitgevoerd waarbij de samenstelling van het huishoudelijke afval in de sortibak cq. grijze minicontainer is onderzocht. Een analyse bestaat uit een steekproef van totaal 6070 mini-containers. Een analyse is uitgevoerd in een stadswijk van Franeker en een analyse in een dorp en buitengebied. Het betreft een momentopname van de samenstelling van de diverse categorieën in het restafval van de grijze mini-container van huishoudens.  We doen mee aan de Bewustwordingscampagne VANG. De gemeente Waadhoeke doet mee aan de bewustwordingscampagne Samen Halen We Alles er uit van de gezamenlijke deelnemende gemeenten en Omrin.

Deze publiekscampagne richt zich op het behalen van de doelstellingen van het programma Van Afval naar Grondstof (VANG). Campagnejaar 2023 stond in het teken van het bepalen van de nieuwe communicatiestrategie voor de komende jaren.

74

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 We zetten in op de optimalisatie van gescheiden inzameling. In Waadhoeke worden bepaalde categorieën huishoudelijk afvalstoffen gescheiden bij de bron ingezameld. De inzameling is verder geoptimaliseerd, zoals door bijstelling van de inzamelroutes, herziening van onderdelen van het acceptatiebeleid van de milieustraat, vernieuwing van inzamelvoorzieningen. Daarnaast wordt het restafval nagescheiden, waarbij de installatie verder is geoptimaliseerd.

 We voeren de acties uit die zijn opgenomen in beleidsplan Tusken Skimer en Moarnsdage. Er is ingezet op interne bewustwording. Er zijn sessies geweest met alle betrokken collega's en de opgehaalde ideeën zijn verwerkt in het uitvoeringsprogramma. Deze is eind 2023 vastgesteld en de uitvoering wordt in 2024 verder uitgerold. Verder vordert de uitrol van de vervanging van de openbare verlichting gestaag. De percentages vanaf 2021 tot en met 1januari 2024: 12/2021 2387 van de 8648 LED = 27.6% 12/2022 2748 van de 8691 LED = 31.6% 01/2024 3040 van de 8706 LED = 34,9% * * er zijn nog circa 500 LED lampen vervangen maar nog niet meegenomen in de telling.

 We geven uitvoering aan de acties in de bodemvisie. In samenwerking met gemeenten en de FUMO is onderzoek gedaan naar de diffuse gebiedsverontreiniging met lood op gebruiksgevoelige plekken. Organische reststromen worden door de gemeente afgevoerd naar deelnemende agrariërs voor bodemverbetering van de landbouwgrond. Over mijnbouwactiviteiten is de gemeente aangesloten bij het overleg met de landelijke Domeinbegeleidingsgroep Mijnbouw van het Ministerie en daarnaast bestuurlijk in de provincie Friesland via de Friese Mijnbouwtafel. De gemeente staat in nauw contact met Rijkswaterstaat voor de Leefomgeving Bodem+ over bodemontwikkelingen. Samen met de FUMO is gewerkt aan het voorbereiden van de overdracht van de bodemtaken in het kader van de Omgevingswet met de FUMO en provincie. Specifiek geeft Waadhoeke als partner uitvoering aan de Bodemvisie door te participeren in het kenniscluster verzilting en daarnaast is ook deelgenomen aan de ontwikkeling van een regionaal kennisschakelpunt bodem en ondergrond. In 2023 zijn alle nieuwe bodemonderzoeksgegevens ingevoerd in het Bodeminformatiesysteem (shared service).  We investeren meer dan voorheen in de relaties en contacten met de landbouwsector. In 2023 hebben we veel geïnvesteerd in de relaties en contacten met de landbouwsector.

Landbouw speelt een grote rol in de gemeente Waadhoeke, zowel economisch maar ook wat betreft landgebruik. De Natuur, Water en Klimaat opgaven die de komende jaren op de landbouw afkomen zullen een grote impact hebben op de huidige manier van landbouw. Om grip te krijgen op wat er speelt in de sector zijn er regelmatig bedrijfsbezoeken georganiseerd met de wethouder Jan Dijkstra en ambtelijke functionarissen. Daarnaast is sinds oktober een adviseur landbouw aangesteld, die zich volledig focust op de problematiek in de agrarische sector. Er is gestart om periodiek contact te hebben met agrariërs, agrarische belangenverenigingen, met de agrarische collectieven en bedrijven

75

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

die actief zijn in de agrarische sector. Hier zullen we in 2024 verder in investeren om de relaties en contacten in de landbouwsector te onderhouden en uit te breiden.



We gaan het energielandschap verder onderzoeken op haalbaarheid met de intentie om hier zo snel mogelijk mee aan de slag te gaan In 2022 is het onderzoek naar het Energielandschap afgerond en is gestart met de besluitvormingsfase. In november is een kernteam gehouden waarin de raad nog aanbevelingen heeft gedaan. Deze aanbevelingen worden verwerkt om het in 2024 ter besluitvorming aan de raad aan te bieden. 

We helpen inwoners en bedrijven bij de energietransitie door in te zetten op energiecoaches, een aanbod voor maatwerkadviezen en een aanbod voor MKB'ers om een beroep te doen op een bedrijfsenergiecoach In 2022 is gestart met de voorbereidingen voor het uitvoeren van het Nationaal IsolatieProgramma (NIP). Daarvoor heeft de gemeente middelen gekregen vanuit het Rijk om inwoners met een DEFGlabel én WOZ-waarde beneden gemeentelijk gemiddelde financieel te helpen bij het isoleren van de woningen. Daarvoor wordt met alle Friese gemeenten een loket opgericht waar inwoners dit aan kunnen vragen. We onderzoeken de mogelijkheden om in de loket voor Waadhoeke ook de maatwerkadviezen in aan te gaan bieden. De Energiecoaches (die we ook op gaan leiden tot maatwerkadviseurs) worden een belangrijke schakel in deze aanpak. 

We maken een plan voor de verduurzaming van maatschappelijk vastgoed (scholen, sportaccommodaties, cultuur- en zorggebouwen). De raad heeft in december besloten de uitgangspunten voor de subsidieregeling verduurzaming maatschappelijk vastgoed sport en cultuur (geen gemeentelijke bezit) vast te stellen voor 2024 en 2025. De raad heeft daarvoor € 350 000 beschikbaar gesteld ten laste van de bestemmingsreserve Corona. 

We geven als gemeente zelf het goede voorbeeld geven door:

in de meerjarige onderhoudsplannen van gemeentelijke gebouwen investeringen op te nemen voor verduurzaming van het vastgoed; Voor de gemeentelijke gebouwen zijn duurzame meer jaren onderhoudsplannen (MJOP) gemaakt. o

materieel dat aan vervanging toe is zoveel mogelijk te vervangen door een duurzaam (elektrisch) alternatief; Daar waar mogelijk wordt er gekozen voor elektrische voertuigen/materieel. Beperkende factor is het ontbreken van voldoende laadcapaciteit. Zo is er gekozen voor twee hybride vrachtwagens met mobiele laadunits. Het gereedschap van de buitendienst is voor circa 50% elektrisch en dat wordt uitgebreid. Voor bepaalde (zwaardere) werkzaamheden zijn er nu nog geen werkbare elektrische alternatieven. o

een (digitaal) loket in te richten waar inwoners terechtkunnen met al hun vragen over duurzaam (ver)bouwen, energie besparen, energie opwekken en financieringsmogelijkheden; Op de eigen website is een duurzaamheidsloket gecreëerd waar inwoners informatie kunnen vinden en bijvoorbeeld ook de duurzaamheidslening aan kunnen vragen. Dit loket wordt nog verder o

76

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

ontwikkeld met het oog op de subsidiestromen vanuit het Nationaal Isolatieprogramma. waar mogelijk verduurzaming ook als vereiste op te nemen bij vergunningen, subsidies, inkoop en aanbestedingen; Duurzaamheid is op deze gebieden (nog) niet altijd als een vereiste opgenomen. Dat betekent niet dat er niks gebeurt. Duurzaamheid is steeds meer een onderwerp van gesprek met initiatiefnemers en ook bij inkoop en aanbesteding. In 2023 is er gewerkt aan nieuw inkoop- en aanbestedingsbeleid waarin duurzaamheid is opgenomen. o

Het evenementenbeleid bevindt zich in de fase dat het wordt herzien en waarin duurzaamheid wordt meegenomen. Duurzaamheid is tijdens evenementen een belangrijk onderdeel van diverse bijeenkomsten en gesprekken met evenementen organisaties geweest in het afgelopen jaar. Zo hebben we bijvoorbeeld in november een informatiebijeenkomst gehouden voor alle organisaties (meer dan 100 mensen aanwezig). Één van de onderwerpen tijdens die avond was het gebruik van plastic bekers op evenementen. Veel evenementen organisaties zijn al heel bewust bezig en door meer verbinding onderling te creëren kunnen ze ook veel van elkaar leren. In 2023 waren er meerdere subsidiebudgetten (en leningen) beschikbaar voor een verscheidenheid aan verduurzamingsmaatregelen. Het is in de huidige subsidieverordening niet als een vereiste opgenomen dat alle subsidieontvangers een verplichting hebben ten aanzien van duurzaamheid. o klimaatadaptatie integraal onderdeel te maken van het gemeentelijk beleid Klimaatadaptatie is in 2023 niet als een integraal onderdeel opgenomen in het duurzaamheidsbeleid. Het is een ontwerpopgave die mee moet worden genomen in projecten. BOR (beheer openbare ruimte) neemt klimaatadaptatie zo veel mogelijk mee in haar plannen (o.a. weghalen obstakels, open verhardingen of een draintransportriool). Wat heeft het gekost? Bedragen x € 1.000

Lasten Baten Saldo Dotatie/beschikking reserves Saldo na bestemming

Begroting 2023

Begroting 2023 na wijziging

Realisatie 2023

Verschil

-14.344 13.054 -1.289 0 -1.289

-15.582 13.485 -2.097 836 -1.261

-14.843 13.353 -1.490 836 -654

739 -132 607 0 607

Taakvelden In dit programma zijn de volgende taakvelden opgenomen: 7.1 7.2 7.3 7.4 7.5

Volksgezondheid Riolering Afval Milieubeheer Begraafplaatsen en crematoria

77

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Beleidsindicatoren Programma 8 Volksgezondheid & Milieu Indicator

Eenheid

Omvang huishoudelijk restafval Hernieuwbare elektriciteit

Kg per inwoner %

Waad Neder hoeke land 196 148

54,5

33,1

Bron CBS - Statistiek Huishoudelijk afval Rijkswaterstaat Klimaatmonitor

Bovenstaande beleidsindicatoren zijn voorgeschreven. Bron: www.waarstaatjegemeente.nl (datum 11-03-2024)

78

Periode Beschrijving 2022

2021

Niet gescheiden ingezameld huishoudelijk afval.

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Programma 9 Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Stedelijke Vernieuwing Hoofdkenmerken Dit programma richt zich op het wonen en de gewenste ruimtelijke kwaliteit van onze gemeente. Polders, dijken en akkers, watergangen, werelderfgoed de Waddenzee, monumentaal Franeker en de karakteristieke (terp)dorpen: samen typeren ze ons gebied. Ze geven Waadhoeke de ruimtelijke kwaliteit die inwoners en bezoekers zo waarderen. Er zijn ook ontwikkelingen die hierop van invloed zijn en om aandacht vragen. Denk daarbij aan ontwikkelingen in de landbouw (schaalvergroting, bodemdaling, verzilting, monocultuur, vergroten percelen), de groei van toerisme en recreatie, de demografische ontwikkelingen (minder inwoners, vergrijzing en ontgroening, voorspelde krimp van het aantal huishoudens), de energietransitie en de veranderende woningmarkt. Het vinden van de juiste balans tussen de diverse belangen met het behoud van de gewenste ruimtelijke kwaliteit is een continue uitdaging.

79

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

Wat wilden we bereiken?

Wat hebben we daarvoor gedaan?

 We stellen een monitor op voor de woningmarkt (zowel huur als koop). In samenwerking met de woningcorporaties (Wonen Noordwest Friesland en Accolade), huurdersverenigingen (Huurdersvereniging Franeker en De Bewonersraad) is een monitor voor de woningmarkt (zowel huur als koop) van de gemeente Waadhoeke opgesteld. In 2024 zal deze monitor in gebruik genomen worden.

80

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 We leveren maatwerk per dorp en wijk vanuit de lokale behoefte. Wij zijn met de navolgende dorpen en wijken in overleg geweest aangaande nieuwbouw projecten; Berltsum, Bitgum, Boksum, Dronryp, Marsum, Menaam, Minnertsga, Nij Altoenae, Ried, Sexbierum, St.-Annaparochie, St.-Jacobiparochie, Spannum, Tzummarum, Vrouwenparochie, Winsum, Wjelsryp en op diverse locaties in de stad Franeker. Deze projecten verkeren in verschillende stadia van ontwikkeling. Zo zijn er eind 2023 voor bijna 300 woningen bestemmingsplannen ter inzage gelegd. In 2024 krijgen deze overleggen en procedures een vervolg om te komen tot het realiseren van maatwerk per dorp en wijk vanuit de lokale behoefte.



We faciliteren starters op de woningmarkt door voor jongeren t/m 35 jaar die in de gemeente wonen als voor jongeren ‘om útens’ eens starterslening in te voeren. Hierbij verkennen we ook of het instrument 'erfpacht' van toegevoegde waarde is. De starterslening is ingevoerd. Hier wordt goed gebruik van gemaakt. Er zijn vier startersleningen toegekend en er zijn negen aanvragen voor startersleningen in behandeling. We verwachten dat het aantal aanvragen voor startersleningen in 2024 verder zal toenemen. 

We overleggen met (markt)partijen en corporaties om te komen tot betaalbare woonconcepten bij nieuwbouwontwikkelingen. We zijn continu in overleg met (markt)partijen en corporaties geweest om te komen tot betaalbare woonconcepten bij nieuwbouwontwikkelingen. Sommige van deze gesprekken hebben geleid tot het opnemen van deze concepten in ontwerpschetsen, die uiteindelijk tot uitvoering kunnen worden gebracht.

 

We vragen in gesprek met dorpen en wijken, aandacht voor sociale inclusie. We nodigen dorpen uit te experimenteren met de uitgangspunten van de Sociale Inclusie agenda. Er is een inclusiecoördinator aangesteld. Zij gaat een inclusienetwerk opstellen waarbij dorpen en wijken worden betrokken.  We ondersteunen en faciliteren dorpen bij initiatieven die de directe leefomgeving verfraaien. Er zijn 26 initiatieven ondersteund vanuit het dorpen- en wijkenfonds. 

We dagen inwoners uit om bij nieuwbouw, onderhoud en beheersplannen mee te denken over. de inrichting van de openbare ruimte. Bij diverse projecten in de openbare ruimte is samen met inwoners gewerkt aan de plannen voor de inrichting van die openbare ruimte.

81

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 We zetten dorpen coördinatoren in. We werken met vier dorpen- en wijkencoördinatoren die actief zijn in de gemeente.  We faciliteren initiatieven en projecten middels het dorpen-, en wijkenfonds. Er zijn 26 initiatieven ondersteund vanuit het dorpen- en wijkenfonds.  We experimenteren met regionale DOM's. Een DOM is een ontwikkelmotor voor fysieke en sociale leefbaarheidsinitiatieven in dorpen. We werkten in 2023 met vijf DOM’s: Ried, Tzum, Wjelsryp, Barradeel (Minnertsga, Oosterbierum, Sexbierum, Tzummarum en Wijnaldum) en Bildtdijken. In 2024 zal de methode geëvalueerd worden.  We ontwikkelen een afwegingskader voor het spreiden van voorzieningen. De startnotitie voor Dorpshuizenbeleid is vastgesteld. Daarnaast zal er een startnotitie Accommodatiebeleid worden opgesteld. 

We helpen dorpen(netwerken) graag bij het maken van integrale plannen en ambities met denkkracht, het organiseren van ontmoeting of financiële ondersteuning. Dorpen en wijkencoördinatoren hebben bij veel dorpen en wijken gefaciliteerd bij het maken van plannen en daarnaast is vanuit het Dorpen- en wijkenfonds middels waarderingssubsidies, dorpsbudgetten en ontwikkelsubsidies financiële ondersteuning verstrekt.



We werken verder aan het opstellen van een Omgevingsvisie voor de gehele gemeente Waadhoeke Na de inventarisatie van het bestaande beleid, het in kaart brengen van de trends en ontwikkelingen en het doorlopen van de 1e fase van het participatietraject, hebben we in de 1e helft 2023 de 2de fase van het participatietraject doorlopen. Op basis van de uitkomsten van het participatietraject en de beleidsanalyse en de in kaart gebrachte trends en ontwikkelingen hebben we een waardenkaart en een visiekaart gemaakt. Ook is een begin gemaakt met het schrijven van de Omgevingsvisie. Het is de bedoeling dat de Omgevingsvisie in 2024 wordt vastgesteld. 

We starten met het maken van het eerste Omgevingsplan en bouwen dit verder uit, om uiteindelijk in 2030 over 1 Omgevingsplan voor de gehele gemeente Waadhoeke te kunnen beschikken. Na het opstellen van een handboek voor het Omgevingsplan (over de inrichting van het Omgevingsplan) is er een handreiking Omgevingsplan voor de vergunningverleners opgesteld, zodat zij kunnen werken met het omgevingsplan en aanvragen voor een omgevingsvergunning kunnen behandelen. Tenslotte is er gewerkt aan een experimenteerplan voor een stuk gemeentelijk grondgebied om zo ervaring op doen met de nieuwe planvorming en met de nieuwe software. Dit experimenteerplan wordt begin 2024 afgerond.

82

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023



Naar verwachting treedt per 1 januari 2024 de Omgevingswet in werking. Deze wet brengt de nodige veranderingen met zich mee, om deze reden gaan we ervoor zorgen dat de initiatiefnemers begeleid worden bij het indienen van aanvragen. We hebben een proces uitgewerkt waarbij initiatiefnemers begeleid worden van het eerste idee tot de aanvraag. Via de website van de gemeente kan eenvoudig een idee worden ingebracht, een initiatievenbegeleider van de gemeente zal de initiatiefnemer vervolgens begeleiden en deze regelmatig op de hoogte houden.  De ingediende aanvragen handelen we af binnen de wettelijk gestelde termijnen. Vanaf maart 2023 zijn we een nieuw VTH-zaaksysteem gaan gebruiken in voorbereiding op de Omgevingswet. Hieruit blijkt dat we in 2023 579 aanvragen voor een omgevingsvergunning hebben ontvangen en 148 verzoeken voor een vooroverleg. De rapportages uit verschillende systemen zijn niet optimaal maar het blijkt dat we ongeveer 75% van de aanvragen binnen de wettelijke termijn hebben afgehandeld. 

Waar mogelijk denken we mee met de initiatiefnemer om te komen tot een plan dat past binnen de kaders of passen we maatwerk toe. We zijn gaan oefenen met het proces om initiatiefnemers te begeleiden bij het realiseren van de plannen. Door vroegtijdig aan te haken bij een initiatief kunnen we aangeven of een plan haalbaar is. We werken hierbij vanuit de “ja, mits” gedachte.  We stellen een VTH-uitvoeringsprogramma op. Begin 2023 is het VTH-beleidsplan geactualiseerd. Op 18 april is dit beleidsplan door het college vastgesteld. Gelijktijdig is ook het VTH-uitvoeringsprogramma vastgesteld. 

We gaan risicogestuurd werken, dit omwille de beschikbare capaciteit. Aan de hand van een beoordelingskader bepalen we of we toezicht gaan uitvoeren. Bij overtredingen treden we op volgens de landelijke handhavingsstrategie. In het geactualiseerde VTH-beleidsplan zijn nieuwe prioriteiten gesteld, op basis hiervan bepalen we in welke mate toezicht wordt gehouden. Bij overtredingen hebben we gehandeld conform de landelijke handhavingsstrategie. Om deze strategie goed toe te passen hebben de toezichthouders een training gevolgd.



Onderzoeken hoe wij een grotere rol kunnen spelen in de organisatie van de sociale samenhang (bijvoorbeeld dorpen- en wijkencoördinatoren in combinatie met het opbouwwerk). Er is een start gemaakt met de wijks-gewijze aanpak waarbij onder andere opbouwwerkers en dorpencoördinatoren gezamenlijk gaan werken aan de sociale samenhang in kwetsbare dorpen en/of wijken.

83

Gemeente Waadhoeke

Jaarstukken 2023

 Het Dorpen- en wijkenfonds optimaliseren. Het dorpen- en wijkenfonds is geoptimaliseerd, waarmee er onder andere vanaf 2023 een dorps/ wijkbudget beschikbaar is voor dorpen en wijken.  Het netwerkcentrum ‘De Opstap’ als pilot evalueren. De pilot is geëvalueerd. Het college van B&W heeft op 28 november op basis van de evaluatie besloten om in 2024 het gesprek aan te gaan met de Stichting om te verkennen hoe de pilot structureel kan worden voortgezet. Tot dit duidelijk is worden de huidige financiële afspraken voortgezet. 

Actief in gesprek met zorgverzekeraars en huisartsen om de continuïteit van de huisartsenzorg te kunnen blijven waarborgen. We zijn met meerdere huisartsen in gesprek geweest rondom de continuering huisartsenzorg en patiëntenstop om hen te ondersteunen en hierin mee te denken.



Het eind 2022 gepresenteerde woningbouwprogramma vormt de basis voor de woningbouw de komende jaren. Het gepresenteerd woningbouwprogramma is verder uitgewerkt in overleg met diverse stakeholders, zoals woningcorporaties, ontwikkelaars, dorpsbelangen/wijkraden, omwonenden en inwoners. Dit heeft ertoe geleid dat eind 2023 vele beoogde woningbouwontwikkelingen ter inzage zijn gelegd door het college en ter vaststelling zijn voorgelegd aan de gemeenteraad. 